Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich

Książka zawiera najwcześniejsze pisma chrześcijańskie, datowane niedługo po Nowym Testamencie, czy wręcz w tym samym okresie. Jesteśmy więc, można powiedzieć, u źródeł chrześcijaństwa, bez późniejszych modyfikacji. Co więc tu mamy? Sam zbiór nie jest jednorodny. Mamy tu do czynienia z listami (Klemens Rzymski, Ignacy Antiocheński, Polikarp, list do Diogneta),ale także krótkimi pismami katechetycznymi (Didache, homilia Klemensa i Melitona z Sardes) czy wręcz starożytną apokalipsą (Pasterz Hermasa).

Co ciekawego zawierają poszczególne pisma? Didache to opis chrześcijańskiego chrztu i funkcjonowania pierwotnej wspólnoty, a także trochę moralizatorstwa (potępienie aborcji). Listy Klemensa i Ignacego, oprócz moralizatorskiej treści to też zaczątek prymatu rzymskiego i (u Klemensa) protestanckiej doktryny sola fide (co wspomniał mój komentujący poprzednik). Dzięki "Męczeństwu Polikarpa" można zobaczyć zręby kultu świętych. W liście do Diogneta jest zarys protestanckiej (zwłaszcza luterańskiej) doktryny o Imputatio Christi (Chrystus bierze nasze grzechy na siebie, a w zamian daje nam swoją sprawiedliwość - radosna wymiana). Pasterz Hermasa natomiast to fantazyjny traktat w dużej mierze dotyczący pokuty (chociaż dość surowej i przede wszystkim nie nieograniczonej).

Pisma te były popularne w starożytności, a czasem wręcz dołączane do kanonu. Wszystkie są bardzo chrystocentryczne w swojej wymowie, zwłaszcza listy Klemensa i Ignacego. Niemalże nie ma tutaj żadnej nauki o roli Maryi (pojawia się dopiero u Justyna i Ireneusza z Lyonu, w Pasterzu Hermasa pojawia się kobieta, która rozmawia z tytułowym Hermasem w jego wizji, ale jak się okazuje, jest to figura Kościoła). Eucharystia jest wspominana tylko w niewielu miejscach (U Ignacego - zaświadcza on o prawdziwości ciała i krwi Chrystusa w Eucharystii). Jest trochę o roli Pisma (Klemens poleca jego zgłębianie). Raczej mało jest o roli ascezy (chociaż sporo o ogólnym umiarkowaniu i walce z grzechami). Generalnie można powiedzieć tyle, że wszystko było w powijakach, a potem wszyscy sobie rozwinęli to co chcieli.

Spory plus również za przytoczenie świadectw przeciwko chrześcijanom - Celsus, Lukian i inni. Satyra Lukiana jest bardzo zabawna - pokazuje on tendencje chrześcijaństwa do idolizowania swoich "proroków" (skąd my to znamy?). Ogólnie zbiór jest z jednej strony trochę nurzący, a z drugiej jednak bardzo ciekawy. Nudny dla oka oklepanego z tekstami chrześcijańskimi, gdyż w gruncie rzeczy nie ma tutaj nic nowego, co by się gdzieś indziej jednak nie czytało. Ciekawy z punktu widzenia zrozumienia pierwotnego chrześcijaństwa i jego genezy. Dzięki tym pismom można krok po kroku śledzić to, jak chrześcijaństwo wyglądało na początku i jak stopniowo ewoluowało. Na końcu mamy też wartościowy słownik greckich pojęć - z punktu widzenia greki klasycznej, w Nowym Testamencie jak i u Ojców Apostolskich (znaczenie wielu terminów zmieniało się z czasem).

Książka zawiera najwcześniejsze pisma chrześcijańskie, datowane niedługo po Nowym Testamencie, czy wręcz w tym samym okresie. Jesteśmy więc, można powiedzieć, u źródeł chrześcijaństwa, bez późniejszych modyfikacji. Co więc tu mamy? Sam zbiór nie jest jednorodny. Mamy tu do czynienia z listami (Klemens Rzymski, Ignacy Antiocheński, Polikarp, list do Diogneta),ale także...

"Tak więc i my, z woli Jego powołani w Jezusie Chrystusie, jesteśmy usprawiedliwieni nie sami z siebie ani przez naszą mądrość, ani rozum, ani pobożność, ani przez nasze uczynki, choć nawet wypełniamy je w czystości serca, lecz przez wiarę. To przez nią Bóg Wszechmogący usprawiedliwia wszystkich ludzi od początku świata. Jemu chwała na wieki wieków. Amen." Klemens do Koryntian 32:4 (strona 65). Tak właśnie, tak - sola fide.

"Tak więc i my, z woli Jego powołani w Jezusie Chrystusie, jesteśmy usprawiedliwieni nie sami z siebie ani przez naszą mądrość, ani rozum, ani pobożność, ani przez nasze uczynki, choć nawet wypełniamy je w czystości serca, lecz przez wiarę. To przez nią Bóg Wszechmogący usprawiedliwia wszystkich ludzi od początku świata. Jemu chwała na wieki wieków. Amen." Klemens do...

Wrogowie Kościoła, różnego rodzaju sekty zarzucają chrześcijaństwu odejście od prawdziwego, pierwotnego nauczania Chrystusa i Apostołów. Najczęściej poruszanymi tematami to kult Marii, sakramenty, kapłaństwo, Trójca Święta. Mówią, że pierwsi chrześcijaninie nie znali tych nauk. Próbują udowadniać, że Kościół zaczął wprowadzać je dopiero w średniowieczu lub nawet w czasach współczesnych przez co poddają w wątpliwość słuszność jego nauczania i istnienia.

Jeśli zajrzymy do książki „Pierwsi świadkowie” wydawnictwa M, możemy przekonać się, że powyższe nauki nie były obce w czasach Apostolskich i bezpośrednio po nich następujących. Zachowały się liczne teksty Ojców Apostolskich z I i II wieku, które stanowią teologiczno – historyczne źródła dla istniejącego dwa tysiące lat Kościoła. Są dowodem na ciągłość nauk Kościoła od samego początku mimo licznych zawieruch historycznych.

„Myśląc o pierwotnym Kościele, warto przypomnieć sobie przypowieść o ziarnku gorczycy, które wprawdzie jest najmniejsze spośród wszystkich ziaren, lecz gdy się rozwinie, staje się drzewem ogromnym, (…). My właśnie patrzymy dziś na owe ogromne drzewo, i tak do niego nawykliśmy, że trudno nam pamiętać z czego ono wyrosło. A w ziarnku gorczycznym znaduje się przecież już wszystko, co jest i w drzewie, tyle że w zarodku; jest i ponadto łupinka, którą ziarno musi odrzucić” (str.11)

Książkę można nabyć tutaj:

http://www.mwydawnictwo.pl/p/843/pierwsi-świadkowie

Wrogowie Kościoła, różnego rodzaju sekty zarzucają chrześcijaństwu odejście od prawdziwego, pierwotnego nauczania Chrystusa i Apostołów. Najczęściej poruszanymi tematami to kult Marii, sakramenty, kapłaństwo, Trójca Święta. Mówią, że pierwsi chrześcijaninie nie znali tych nauk. Próbują udowadniać, że Kościół zaczął wprowadzać je dopiero w średniowieczu lub nawet w czasach...