Śladami pierwszych Piastów

Linqua romana – linqua humana, mawiali starożytni Rzymianie w nieskromnym przekonaniu, że bez łaciny nie ma cywilizacji, kultury i tylko prymitywna barbaria zalewa świat. Może to i przesada, lecz jest coś na rzeczy. W tej książce opisano całościowo dzieje naszego kraju w kontekście jego związków z językiem łacińskim i wszystkimi zjawiskami kulturowymi, które za łaciną szły. W tym niby - podręczniku, niby - eseju tkwi czytelna teza, że cywilizacja łacińska ukształtowała nas i jako państwo i jako naród. Kolejne rozdziały zatytułowano pomysłowo nazwami czasów łacińskich, poczynając od zaprzeszłego (plusquamperfectum),kończąc na futurum i wieńcząc całe dzieło następstwem czasów (consecutio temporum),co w logiczny sposób tłumaczy, że choćby znajomość łaciny niemal całkiem zanikła, to historyczne dziedzictwo związane z tym językiem w sposób nieunikniony pozostanie w tkance dziejów. Łacina zawędrowała na polskie ziemie wraz z chrześcijaństwem. Pierwotnie depozytariuszami języka był stan duchowny, który i nauczał i pisał i tworzył i dyskutował i prowadził praktyki religijne właśnie po łacinie. Nic dziwnego, że na naszych ziemiach ten język splótł się nierozerwalnie z katolicyzmem. I właściwie od czasów przyjęcia dziedzictwa łacińskiego trwa w Polsce nieustanna walka pomiędzy cywilizacją Zachodu, wiedzy i kultury a tą obcą nam – turańską, nieuchronnie napierającą od wschodniej strony. Pierwszy „kryzysik” związany z powszechnością używania łaciny przez wykształconą część społeczeństwa, miał związek z Reformacją, rozpowszechnieniem ksiąg i zachętami do używania ojczystych języków zamiast uniwersalnej łaciny. I właściwie od tamtej pory stosunek do łaciny na całym świecie jest huśtawką – od powszechnego uwielbienia i poczucia niezbędności po detronizację. Ostatecznym „ciosem” dla łaciny było całkiem nie tak dawne wprowadzenie mszy w kościele w językach narodowych. Od dawna już łacina nie króluje a służy. Gramatyka łacińska ma pomagać w analizach własnego języka a starożytni bohaterowie powinni istnieć w nauczaniu głównie po to, by wykształcić w młodzieży odpowiednie cnoty obywatelskie. Nauczanie w szkołach raz bywa obowiązkowe, raz znika zupełnie, zależnie od „wiatrów historii”. Na przykład, kiedy po rewolucji we Francji skończono z łaciną wydawałoby się ostatecznie, nagle okazało się, że po paru pokoleniach wyrosły zastępy niedouczonych idiotów – technokratów o niebywale ograniczonym horyzoncie myślenia. Lekarstwem był renesans łaciny i nauczania klasycznego. A najlepsze szkoły w tym zakresie powstały na terenie Prus. Podobno niemal wszyscy polscy wybitni filologowie klasyczni z XIX wieku uczyli się w Poznaniu. A jeśli ktoś myśli, że klasyczne wykształcenie i znajomość łaciny są dla niepraktycznych pięknoduchów, niech wspomni Hipolita Cegielskiego, który rozstawszy się z nauczaniem łaciny i greki, został najsłynniejszym przemysłowcem swoich czasów. Pomyślmy o wcześniej żyjącej królowej Elżbiecie I, genialnej polityk, trzymającej żelazną ręką całą Anglię – podczas wizyty polskiego poselstwa, dumnie oddaliła tłumaczy i w najlepsze rozprawiała z posłem najczystszą łaciną! A wielbiciele literatury niech podumają nad dziełami Parandowskiego, Kubiaka, Kochanowskiego, Iwaszkiewicza, poezjami Herberta, Norwida, Słowackiego i tylu innych (po pierwszej setce przestałam liczyć),którzy w swej twórczości niezmiennie odwołują się do klasycznych wpływów.

94/2023 (audiobook 58/2023) Bardzo przyjazne wydawnictwo kompilacyjne bez żadnych aspiracji naukowych. Bliżej temu do gawęd przy kominku niż choćby analiz popularno-akademickich. Ale to nie zarzut – wręcz przeciwnie: taki sposób narracji sprawdza się świetnie, zarówno w formie, jak i treści. Na publikację składają się wspomniane już gawędy poświęcone wybranym władcom Polski a zwłaszcza – pewnym aspektom ich, życia, działalności, polityki. To, co dziś szokuje i wydaje się okrutne – onegdaj było/bywało standardem w staraniach o zdobycie lub utrzymanie władzy. Bezpardonowa likwidacja przeszkód stojących na drodze do panowania, skrytobójstwa, zamachy, porwania, otrucia, dekapitacje, tortury – to zwyczajny podręczny arsenał środków stosowanych przez wieki jak świat długi i szeroki. Zasługą Autorki jest fakt, iż mamy okazję poczytać o tym w jednym miejscu, przy okazji robiąc sobie powtórkę z historii Polski, bo przecież panowanie każdego z omawianych władców ściśle wiąże się z sytuacją historyczno-polityczno-społeczną w danym miejscu i czasie. A opowiada Autorka – jak już wspomniałem – barwnie, ze swadą, nawet z odpowiednią dozą humoru. Zaznacza także wyraźne granice pomiędzy faktami stwierdzonymi niezbicie, potwierdzonymi badaniami historyków i źródłami - a niemożliwymi do zweryfikowania hipotezami, ewentualnymi scenariuszami rozwojów wydarzeń. Gdybym miał się “czepić” - to moje ucho filologa wyłapało pewne wpadki składniowe będące niczym smagnięcia biczem po łopatkach oraz, nieliczne na szczęście, kurioza typu: “odnieść porażkę”. Książki wysłuchałem w wersji audio, w interpretacji Izabeli Perez.

„Inkwizycja na ziemiach polskich” to książka dla osób interesujących się historią, a zwłaszcza średniowieczem. Opisuje narodziny inkwizycji, lata walki Kościoła z ruchami heretyckimi, postępowanie inkwizytorów i toczące się na ziemiach polskich procesy zgrupowań heretyckich ( m.in. beginek, biczowników, begardów, husytów, waldensów, katarów) oraz zaangażowanie duchowieństwa, zakonników, władców i osób świeckich, zarówno po stronie heretyków jak i inkwizytorów i papiestwa. Szymon Wrzesiński historyk i publicysta rodem z Wrocławia, ma na swoim koncie wiele książek o tematyce historycznej, m.in. „ Wspólniczki szatana. Czarownice na ziemiach polskich”, „Krwawa procesja. Rzecz o katach i ofiarach”, „Polscy krzyżowcy. Tajemnice średniowiecznych krucjat”, „ Potępieńcy średniowiecznej Europy”, „Oddech śmierci. Życie codzienne podczas epidemii’, „Tajemnice rycerzy. Życie codzienne śląskich feudałów”, „Pomnik bólu i śmierci. Zabytki dawnego prawa na ziemiach polskich ” oraz artykułów, które ukazywały się na łamach czasopism: „Fokus”, „Spotkania z Zabytkami”, „Gazeta Rycerska”, „Karkonosze”, „Turysta Dolnośląski” „Odkrywca” czy „Bobrzanin”, którego autor jest obecnie redaktorem naczelnym. O historycznej pasji autora, świadczy także przynależność do Stowarzyszenia "Zamek Czocha". Szymon Wrzesiński jest także organizatorem wystaw historyczno – muzealnych oraz konsultantem historycznym, uhonorowanym tytułem „Familiarne Templi”, nadanym przez Przeorat im. Księcia Henryka Brodatego OSMTH w Polsce. Szukając informacji o autorze, znalazłam także sporo kontrowersji: http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35771,7047663,Nauczyciel_pisze_na_akord_ksiazki_historyczne.html Jaka jest prawda, nie wnikam. Trudno mi to oceniać na podstawie prasowych doniesień. Prawda, jak zawsze, tkwi gdzieś pośrodku i/lub w szczegółach. I dla każdego będzie to prawda inna. Wracając do książki… „Inkwizycja na ziemiach polskich” zainteresowała mnie ze względu na tematykę. Jest bardzo mało opracowań na temat działalności inkwizycji w ogóle, a w Polsce zwłaszcza. Całość, to 216 stron. Okładka nawiązuje do tematyki książki i opisanego w niej ponurego, średniowiecznego procederu, który zawęża się głównie do Śląska. Inne regiony są wspomniane, lecz informacji jest znacznie mniej. Bibliografia i Przypisy zajmują 27 stron książki. Publikacja zawiera szereg czarno – białych ilustracji (rycin, rysunków) ze zbiorów – jak podpisano – Sz. Wrzesińskiego. Osobiście przeczytałam ją z zainteresowaniem i nie była to dla mnie lektura trudna. Z wykształcenia jestem historykiem i chętnie sięgam po książki z kręgu moich zainteresowań. Myślę, że lektura „Inkwizycji na ziemiach polskich”, nie sprawi nikomu trudności. Język, jakim posługuje się autor, jest przystępny, chociaż podstawowa wiedza historyczna, na pewno będzie pomocna. Zakładam jednak, że nikt bez powodu nie sięga po tego typu lektury. Nie była to dla mnie książka bardzo odkrywcza ze względu na to, że przeczytałam już wiele podobnych opracowań, ale dla wielu osób może taką być, przez co zachęcam do sięgnięcia. Znalazłam w niej kilka godnych uwagi ciekawostek, na temat: zakonów i ich stosunku do inkwizycji (Dominikanie, Franciszkanie, Cystersi),papieży mniej lub bardziej gorliwych (pośród tych drugich powtarza się imię Grzegorz na zmianę z Innocentym),naszych władców i ich decyzji ( Władysław Łokietek, Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk),czy ogólnego przenikania inkwizycji i działalności sądów na ziemiach polskich, na przestrzeni od XIII do XVI wieku. Mnie interesował najbardziej wiek XVII, którego nie było, ale poradzę sobie z tym, sięgając po inną książkę Szymona Wrzesińskiego lub jemu podobnych autorów. Książkę polecam miłośnikom historii. W mojej ocenie jest to pozycja dobra. Ode mnie 6/10. Za możliwość jej przeczytania, dziękuję Wydawnictwu „Replika”.

W zasadzie to nie wiem co napisać, ta książka jest dla mnie niezłą zagwozdką, bo jej atuty mogą być jednocześnie minusami. Chodzi mi o to, że Sławomir Koper stworzył ciekawą gawędę o początkach naszego państwa , ale sposób narracji sprawia, że książka jest przeznaczona w moim odczuciu bardziej dla młodego czytelnika. Autor prowadzi rozmowę ze swoim synem Grzesiem , razem zwiedzają miejsca związane z pierwszymi władcami Polski i przy okazji opowiada mu historię dynastii Piastów. Na początku nie zachwyciła mnie ta metoda narracji, ale w sumie gawęda była bardzo interesująca i przekazana w prosty , jednocześnie przystępny sposób na pewno trafi nawet do osób, które z historią są na bakier. Ostatecznie bardziej przemawiają do mnie argumenty,,za'', dobrze było przypomnieć sobie ten kawałek zamierzchłej przeszłości, polecam.

Podane na tacy wszystko to, co chcemy wiedzieć o brudach społeczeństwa Imperium, a co nierzadko musimy wyczytywać między wierszami lub małym druczkiem w poważnej literaturze, która chętniej babra się w brudach politycznych. W dodatku taca ma poczucie humoru i bardzo przyjemnie się czyta.

W książce tej przeczytamy ciekawe zagadki z historii świata, od czasów starożytnych po współczesność. Przy każdej z nich autor starał się wyczerpać temat przedstawiając liczne koncepcje/teorie, zarówno te popularne jak i mniej znane. Niestety po przeczytaniu wielu tajemnic mamy więcej pytań niż odpowiedzi. Za duży walor książki uznaję to, iż autor potrafi zainteresować tą tematyką. Zmusił mnie do szukania podobnych spraw oraz do zbierania informacji na temat już przeczytanych. Przeszkadza mi trochę marnej jakości papier i czarno białe zdjęcia.

Książka ciekawa, jest wiele faktów, na pewno daje dużo do myślenia i do zastanowienia się nad pewnymi rzeczami z historii Polski. Ja nadal się jednak zastanawiam, po co w tej książce jest opisana śmierć Bonaparte? Jest co przeczytać, esej do którego nie powinno się podchodzić za poważnie, sam zresztą autor na to zwraca uwagę.

W książce pt. „Polska za Nerona” Aleksander Krawczuk poruszył temat wyprawy rzymskiej nad Morze Bałtyckie za panowania Nerona. Ekspedycja stała się punktem wyjścia pod obszerne rozważania autora na temat mozaiki etnicznej obecnych ziem polskich w I w., a także w zakresie zawiłości dziejowych dwudziestego wieku (podejmowane są również cenne wątki osobiste). Twórca w treści książki sine irae et studio porusza tematy, które są ważne dla kształtowania tożsamości, jednak przez wzgląd na szczupłość bazy źródłowej (źródła pisane) do dziś stanowią inspirację pod szereg różnego rodzaju spekulacji – niejednokrotnie wykorzystywanych pod polityczne cele.

Książka jest na swój sposób chaotyczna i z początku nie bardzo wiadomo, jaki Autor miał cel pisząc ją. Nie jest to na pewno historia wydarzeń tytułowej wojny, choć wiele z nich jest opisanych dość szczegółowo. Często nie po kolei; z początku to razi, ale później taki nieco felietonowy styl nabiera sensu, gdy już pogodzimy się z tym, że nie wszystkie wydarzenia poznamy. Książka opisuje różne wątki z historii wojny trojańskiej, próbuje je odnieść do innych źródeł, zarówno literackich (w tym spoza kultury hellenistycznej),jak i archeologicznych (pod tym kątem jest już pewnie sporo nieaktualna, ale wciąż ciekawa). Ja odczułem niedosyt, że tak mało. Chcę więcej i może tak miało być (sugeruje to trochę epilog): poczytałeś, to teraz sobie poszukaj więcej na własną rękę. Wydaje mi się, że mimo wszystko szkoda, że nie ma opisanej całej wojny trojańskiej (od sądu Parysa aż chyba do końca "Eneidy"?) i ewentualne komentarze czy uwagi można by umieszczać chronologicznie do kolejnych opisywanych wydarzeń. Raziły mnie "przetłumaczone" na prozę fragmenty "Iliady"; zabieg ten byłby właśnie dobry, gdyby Autor zechciał wszystkie wątki opisywać dokładniej. Tutaj z jednej strony dostajemy dużo w pewnych tematach, ale w innych - niewiele. Mało odwołań do późniejszych utworów (o dramacie Jana Kochanowskiego kilka zdań zaledwie). A szkoda, bo do współczesnych utworów (czy poematów, czy sztuk teatralnych) odniesień jest sporo, a podjęte próby tłumaczenia ewentualnych rozbieżności bardzo ciekawe. Może po prostu za dużo oczekiwałem od książki, może chciałem, żeby była ona tym, czym nie jest - w takim razie jest to moja wina, a więc również moje rozczarowanie, którego nie mogę zwalczyć. Zepchnę jednak na Autora część tej winy - tytuł powinien brzmieć "O wojnie trojańskiej", "Tło wojny trojańskiej", "Wybrane zagadnienia wojny trojańskiej" itp. Ze względu na "skakanie" Autora po wątkach uważam, że do lektury konieczna jest znajomość przynajmniej "Iliady" i pobieżna znajomość mitów greckich. Myślę, że z dobrym nastawieniem i świadomością, czym ta książka jest a czym nie, będzie można sporo wynieść i miło spędzić czas przy lekturze.

Zaskakująco dobra pozycja. Spodziewałem się lania teorii spiskowych, o tym jak to kosmici stworzyli piramidy, a dostałem zbiór wyważonych tekstów, w których autor nigdy nie przekracza granic prawdopodobieństwa i ze zdrowym sceptycyzmem podchodzi do najdziwniejszych teorii. Przy tym porusza wiele zagadnień, o których nie słyszałem. Naprawdę przyjemna i wzbogacająca lektura.

W jaki sposób husarzom udawało się zręcznie manewrować kopią o długości aż sześciu metrów? Dlaczego uzbrojonym w broń palną oddziałom wroga nie udawało się zatrzymać szarżującej husarii? Po co husaria nosiła skrzydła? I wreszcie: dlaczego upadła formacja wojskowa, która przez bagatela dwieście lat nie miała sobie równych na polach bitew? Na te i masę innych pytań odpowiada książka Radosława Sikory „Z dziejów husarii”. Sikora – doktor nauk historycznych, autor wielu książek i publikacji z zakresu historii nowożytnej oraz wojskowości – promuje wiedzę o husarii nie tylko poprzez słowo pisane, ale także jako aktywny działacz Fundacji Hussar, której jednym z celów jest przybliżanie dziejów tego wyjątkowego wojska w Polsce i Europie. Książka ukazała się na rynku nakładem Instytutu Wydawniczego Erica w ramach obchodów 400. rocznicy świetnego zwycięstwa Polaków nad kilkukrotnie liczebniejszą armią rosyjsko-szwedzką pod Kłuszynem, zwycięstwa, którego nie byłoby właśnie bez skutecznych szarż husarii. Rzut oka na pozycje bibliograficzne uświadamia, że autor bazuje przede wszystkim na źródłach z epoki, w tym na relacjach samych husarzy. Sikora do tematu podchodzi z zacięciem pasjonata, ale bynajmniej nie przesłania to zdrowego rozsądku i chłodnej naukowej analizy badacza. Nie ma tu niepotrzebnej egzaltacji, iż „husaria wielkim wojskiem była”. Książka nie jest monografią, raczej przedstawieniem podstawowych informacji w popularnonaukowej – a więc przystępnej – formie. Poznajemy między innymi ewolucję wyposażenia i technikę walki husarskich towarzyszy, choć moim zdaniem brakuje przedstawienia manewrów konnicy na polu bitwy. Autor dorzuca też garść ciekawostek i rozwiewa mity, które – nierzadko z winy samych historyków – narosły wokół legendarnej jazdy. Wymieniając bitwy, podczas których główną rolę odegrała husaria, Sikora pisze między innymi o starciu pod Lubieszowem, gdzie 17 kwietnia 1577 roku wojska królewskie rozbiły oddziały buntujących się przeciwko Stefanowi Batoremu gdańszczan. W poszukiwaniu Lubieszowa spójrzmy na mapę Pomorza. I co? I nic – taka miejscowość nie istnieje. To znaczy jest, ale od dawna nazywa się Lubiszewo (a konkretnie Lubiszewo Tczewskie),a nie Lubieszów. Wielu historyków uparcie ją powtarza. Zrozumiałbym to, gdyby pole bitwy znajdowało się obecnie poza granicami kraju, na zasadzie – bitwa pod Kircholmem, a nie bitwa pod Salaspils, jak obecnie nazywa się to łotewskie miasto… Wydawca wykonał masę dobrej roboty. W ręce Czytelników trafia więc pozycja z dużą liczbą zdjęć i ilustracji, w twardej oprawie i na dobrej jakości papierze. Zdecydowaną większość fotografii wykonano podczas cosierpniowej imprezy historycznej „Vivat Vasa!”, odbywającej się na pokrzyżackim zamku w Gniewie (woj. pomorskie). Pasjonat XVII-wiecznej wojskowości nie może jej nie znać. Grupy rekonstrukcyjne odtwarzają wówczas bitwę z 1626 roku, podczas której spotkały się armie dwóch królów z rodu Wazów – Zygmunta III i Gustawa II Adolfa. Licznie zgromadzona publika może podziwiać także egzercerunki chorągwi husarskich. Lektura „Z dziejów husarii” raczej nie wniesie do wiedzy osób, które z historią tej formacji miały już kilkukrotnie do czynienia, wielu nowych wiadomości, ale dla tych, którzy dopiero rozpoczynają przygodę z husarią, to pozycja w sam raz. Książka Radosława Sikory liczy mniej niż sto stron, więc można ją przeczytać w jeden wieczór. I nie będzie to czas stracony.

"Idealna książka dla wszystkich miłośników historii, będąca doskonałym uzupełnieniem wiedzy oraz inspiracją dla uczniów, studentów i nauczycieli." W odróżnieniu od podobnych, dostępnych na rynku książek, publikacja ta jest w stanie zaskoczyć nas zabawną anegdotą, nieznanym faktem, ciekawą historią, legendą czy interesującym cytatem. Ale najważniejsze jest chyba to, że autorka tak przedstawia opowiadane przez siebie historie, że czytelnik po skończeniu lektury sam chce zgłębiać fascynujące dzieje Europy i poszukiwać pełniejszych informacji na tematy przedstawione w książce. A takie zarażenie pozytywnym, naukowym "wirusem" jest zawsze w cenie i bardzo mi się podoba. Nie byłabym sobą gdybym nie napisała o przepięknych rysunkach, reprodukcjach obrazów i zdjęciach.Niesamowicie ubolewam nad tym, że zdjęcia w książce są czarno-białe, bo naprawdę nie mogę się na nie napatrzeć. Dla wszystkich zainteresowanych historią to lektura bardzo dobra (grafika wręcz wspaniała),takie mocne 8/10. Przyznam, że dzięki niej rzeczywiście odświeżyłam sobie znajomość historii Europy, a także dowiedziałam się o wielu faktach, o których nie miałam do tej pory pojęcia.

Temat opisany może i trochę na skróty, ale przy rozbiciu dzielnicowym stopień skomplikowania jest i tak bardzo wysoki- dla przeciętnego czytelnika wystarczy z naddatkiem. Autorowi chwała za to, że przedstawia dane kwestie z różnych perspektyw, posiłkując się wieloma źródłami. Co się na pewno rzuca w oczy i co bardzo irytuje (chociaż bardziej pasuje tu grubsze słowo),to wracające niczym bumerang wtręty o klątwie Gaudentego. Cała książka ma 280 stron, podzielona na 20 rozdziałów, a zdań takich jak: "czyżby zadziałała znów klątwa Gaudentego?" jest tutaj bez mała z pięćdziesiąt. Czy to nie przesada przypadkiem? Jedno takie zdanie na początku rozdziału, jedno musowo na koniec, plus w międzyczasie kilkanaście. A wszystkie potrzebne jak zawiasy w tyłku i wystawiające reputację autora na ciężką próbę. Rany, jakie to było wkurzające. Mimo wszystko daję 6/10 za omówienie tematu w sposób przystępny dla kogoś, kto nie jest historykiem z wykształcenia.

Super pozycja! Biorąc pod uwagę, że mam fatalne zdanie o Polskich książkach historycznych pisanych przeważnie patetycznie i ustępujących zachodniej literaturze o tej książce trzeba powiedzieć, że jest to zdecydowanie lepszy poziom. Książka napisana bardzo ciekawie, poruszane są najistotniejsze wydarzenia, przez co cały rys jest jasny i nie sposób się w niej pogubić. Szczególnie polecam tym którzy nie czują się dobrze z historią, nie wiedzą jak to było po kolei (np. kiedy Hitler uderzył na Norwegię i po co?) tutaj z pewnością przeczytacie o tym w sposób przystępny.

Bardzo podobają mi się te średniowieczne staropolskie zmiękczenia imion - Janko, Kaźko, Przemko, Bolko. Dziś brzmią nieco kabaretowo, ale w wiekach minionych wcale nie świadczyły o braku powagi noszących te imiona! Ta Kronika też wyszła spod pióra szacownego Jana, zwanego też Jankiem. Nazwano ją kiedyś jednym z pomników polskiego piśmiennictwa historycznego. I całkiem słusznie mimo, że kronika urywa się znienacka a rozdziały są nierówne i nie zawsze opisują istotne wydarzenia. Zanurzamy się w panoramę życia elit polskiego trecenta, głównie w Wielkopolsce i na Kujawach. Autor był wykształconym duchownym piastującym wysokie urzędy kościelne w czasach rządów Kazimierza Wielkiego i po jego śmierci, świadkiem epoki i wnikliwym obserwatorem bieżącej polityki Królestwa Polskiego. Opisuje śmierć swego ukochanego króla Kazimierza i kulisy wyboru jego następcy - Ludwika Węgierskiego, którego darzył znacznie mniejszą sympatią. Daje też wgląd w sposoby obioru kościelnych dostojników na biskupie stanowiska. Dla wielu z nich nie szczędzi ostrych słów krytyki uważając, że to łajdacy, przeniewiercy i rozpustnicy - jak pewien Zawisza.. Zanurzamy się w świat dyplomacji i wielkiej polityki. Oglądamy wojenki pomniejszych książąt co rusz najeżdżających obce ziemie i podbijających (czasem prawem kaduka) cudze zamki i miasta. Dowiadujemy się o intrygach dworu węgierskiego, który usiłował podważyć dziedzictwo zmarłego Kazimierza Wielkiego i który siłą i dyplomacją wywalczał sobie coraz to nowe pozycje w Polsce. Czytamy o niepokojach od Litwinów, którzy z wielką lubością odbierają przyłączone niegdyś do Polski zamki i zaznaczają na wschodzie swoją zadziorną obecność. Unia polsko litewska jeszcze nie narodziła się nawet w projektach, Jagiełło nadal poluje na tura w litewskich ostępach, a w Polsce po śmierci Ludwika Węgierskiego toczą się negocjacje na temat osadzenia na tronie młodziutkiej Jadwigi - księżniczki z Budy. Nie znudziła mnie ta lekcja historii, zwłaszcza, że opowiadana bardzo ładnym językiem (pewnie zasługa tłumacza) i prostymi słowami, dzięki czemu nie zgubiłam się w gąszczu tych różnych Siemowitów i Kaźków. A dla jednej perełeńki warto było brnąć przez cały ten (dość krótki) tekst - Janko pierwszy opisał ponurą rodzinną aferę księcia Siemowita III, który w zamku w Rawie Mazowieckiej więził swą żonę. A pozbawił ją wolności, bo był przekonany o jej cudzołóstwie. Księżna była brzemienna, a mąż - zapiekły zazdrośnik udusił ją zaraz po tym, jak wydała na świat syna (podobnego zresztą do Siemowita jak dwie krople wody). Pokutował potem przez resztę życia, ale to nie wróciło życia niewinnie oskarżonej Księżnej. Ta tragedyja posłużyła Szekspirowi za pomysł do "Zimowej opowieści". Biada okrutnikowi, żal uduszonej, ale niech żyją literackie tropy!

Po książkę sięgnęłam będąc dobrych już kilka lat po szkole i jakiejkolwiek dłuższej lekturze związanej z tematyką historyczną. Opracowanie składa się z dwóch części, pierwsza występuje w formie słowa wstępu, druga zaś to krótka historia 16 polskich rodów arystokratycznych. Książka ujęła mnie swoją treściwością i obrazowością, a także powściągliwym stylem narracyjnym autora, dzięki któremu czytając jest miejsce na własne przemyślenia. Wiele z rodów i postaci przewijających się w książce było mi znane z lekcji historii, nigdy jednak nie był to obraz spójny. Bardzo dobrym krokiem wydaje mi się nawiązanie zarówno do ważnych zdarzeń politycznych, kulturalnych i gospodarczych, zachodzących w opisywanym okresie, nie zabrakło też miejsca na ciekawostki i osobiste portrety. Książka godna polecenia przede wszystkim dla osób chcących usystematyzować swoją wiedzę na temat polskich rodów czy sytuacji polskiego ziemiaństwa, oraz jako wstęp do dalszych poszukiwań na te tematy. Za niewielki minus uznaję za to kiepską korektę książki (czy tylko ja to zauważyłam?). Polecam!

Nie da się opowiedzieć o zawartości "Elit w II Rzeczpospolitej" bez co najmniej wzmianki o wyglądzie tego wydania. Książka przypomina bardziej album niż standardową pozycję literacką. Jest dużego formatu, w twardej oprawie, z grubymi, gładkimi kartkami i mnóstwem zdjęć. Strona wizualna tej pozycji jest przepiękna i z pewnością niejednego laika historii zachęci do zapoznania się z treścią. Książka składa się z następujących rozdziałów: "W świecie gwiazd", "Pałace, dwory, kamienice", "Co wtedy było luksusem", "Pradziadkowie też chcieli być nowocześni", "Elity na polskich bezdrożach", Przedwojenna moda", "Dobre wychowanie i... skandale", "W kawiarni i restauracji", "Roztańczona Polska" oraz "Nocne życie elit". Brzmi zachęcająco prawda? I rzeczywiście jest. Gdybym nie przeczytała "Elit w II Rzeczpospolitej" nie wiedziałabym o wielu aktorach tamtego czasu. Kilku najpopularniejszych już znam, ale tym razem nie tylko o nich miałam okazję przeczytać. Pierwszy raz również miałam okazję zobaczyć rezydencje wybitnych Polaków II RP. Czy wiecie, że znany dowódca trzeciego powstania śląskiego- Wojciech Korfanty miał w Katowicach czteropiętrową willę i kolejną w Zakopanem? Politycy II RP byli jednocześnie celebrytami- jak to moglibyśmy ich współcześnie określić. Wystroju eklektycznego wnętrz mogłam się domyślić, ale nigdy wcześniej nie widziałam międzywojennego barku. O samochodach też niewiele gdziekolwiek czytałam, więc informacja o tym, że ostatni prezydent II RP był miłośnikiem luksusowych aut dość mocno mnie zaskoczyła. Wszyscy doskonale również wiemy kim byli: Jan Brzechwa, Antoni Słonimski i Jan Parandowski, ale czy ktokolwiek miał okazję ich zobaczyć w codziennej sytuacji? "Elity w II Rzeczpospolitej" dają nam wielokrotnie taką możliwość. Mogłabym tu jeszcze przytoczyć wiele kolejnych zdjęć, ale nie mielibyście wtedy ochoty na zajrzenie do tej pozycji. Na pewno ją polecam, ale to nie znaczy, że w pełni mnie ona usatysfakcjonowała. Tematyka ciekawa, kreatywnie rozbudowana jednak zdecydowanie niewystarczająco. Elity II RP na zaledwie stu stronach? Miłośniczka tego okresu historii mówi zdecydowane NIE. Wiedzę temat elit II RP oczywiście zawsze mogę uzupełnić poprzez inne pozycje, ale ta jest naprawdę przepięknie wydana, przystępnie napisana i wielka szkoda, że autorzy nie zdecydowali się na jej rozszerzenie.

Jedno z najlepszych opracowań na temat Riese. Autorzy zdobyli szereg nieznanych wcześniej materiałów. Wydanie drugie jest znacznie zmienione w stosunku do wydania pierwszego. Ale są to zmiany na korzyść. Warto podkreślić, że jest to kolejna książka, która jednoznacznie stwierdza, że przeznaczeniem podziemi w Górach sowich miała być FHQ, czyli kwatera główna wodza.

Niezła książka. Czytałem ją dwukrotnie, z czego raz na egzamin z nauk pomocniczych historii (profesor akurat złośliwie o nią nie zapytał). Głównym odczuciem po jej lekturze jest żal, że polskie insygnia koronacyjne nie przetrwały do naszych czasów. Jak tu nie czuć niechęci do Prusaków? Tomasz Babnis