J.R.R. Tolkien. Człowiek i twórca

Książkę Gajdy przeczytałem trochę z okazji przypadających w marcu 2017 60 urodzin Jacka Kaczmarskiego. Od pewnego czasu absolutnie fascynuje się jego twórczością wiec uznałem tak obszerne i cenione opracowanie na temat jego utworów za idealną lekturę na tą urodzinową okazję. Nie zawiodłem się. Gajda w przystępny i ciekawy sposób, można by rzec popularno-naukowy analizuje twórczość Jacka, robi to dokładnie, dogłębnie, osadza poezję Kaczmarskiego w szerszym kontekście i w doskonały sposób odnajduje ją właśnie w tytułowym świecie tekstów - przede wszystkim tekstów kultury. Dla miłośników Kaczmarskiego (do których się zaliczam) to pozycja zdecydowanie obowiązkowa. Gajda na jej łamach udowadnia jak wielkim humanistą i erudytą był Jacek, w jak niezwykły sposób potrafił lokować swoje teksty w konteksty i lokować konteksty w nich, na perfekcyjny, dopracowany w szczegółach poziom wznosić ich poetykę i semantykę, by za sprawą tego mistrzowskiego kunsztu odkrywać prawdę o człowieku wobec życia, historii i kosmosu, udowadniając przy tym swą tezę o nieustannej ciągłości kultury, której każdy kolejny wytwór jest w pewnym stopniu wynikiem i przetworzeniem poprzednich. Podsumowując - twórczość Kaczmarskiego to brama do niezwykłego świata europejskiej kultury, a książka Gajdy to klucz do tej bramy. Gorąco polecam.

Fajna biografia. Jako że kocham Coldplay, czytałam ją z najwyższą przyjemnością. Warto przeczytać. Aczkolwiek mam pewne uwagi natury technicznej: odnoszę wrażenie, że gdy autor napisał tę książkę to już jej później nie przeczytał. Wręcz roi się od literówek, błędów w tytułach piosenek albo dacie urodzin Chrisa (Chris urodził się 2 marca 1977!). Tekst niewyjustowany wygląda okropnie, a niektóre zdjęcia są tak fatalniej jakości, że już byłoby lepiej gdyby ich w ogóle nie było.

Kilka lat temu przeczytałam tę książkę i pozwoliła mi ona lepiej zrozumieć świat wykreowany przez Tolkiena. Teraz, kiedy jestem już starsza i dojrzalsza, doceniam tę książkę jako poradnik. Życie hobbitów - jakże proste - jest warte naśladowania. Bo tak naprawdę niewiele nam do szczęścia potrzeba, by móc godnie zagospodarować czas, jaki został nam dany. Jeżeli nawet nie jesteście zainteresowani (bo nie należycie do zwariowanych fanów Tolkiena) to styl życia, opisany w tym poradniku, wpisuje się w ogólnoświatowe trendy slow life. Myślę, że warto przeczytać tę książkę - może właśnie zmienicie coś w sobie. Ja pod wpływem jej treści przyrzekłam sobie powrócić do nauki gry na ukulele :)

Ciekawa książka poświęcona twórczości Tolkiena. Autor przybliża mam odkrywanie przez Tolkiena Śródziemia, historię i cechy wolnych ras tej krainy a jeden z rozdziałów poświęca w całości królowi Aragornowi. Kocher opisuje i analizuje również kilka innych prac Tolkiena, w których poznajemy inne fantastyczne historie, m.in.: "Liść, dzieło Niggle'a", "Kowala z Podlesia Większego", czy też mniej znane w Polsce: "The Lay od Aotrou and Itroun" Polecam!

Tolkien ... moj kochany Tolkien . Cudowna , świetna , wspaniała. Widac po niej , że autor przyłożył się i zebrał wiele informacji na temat Tolkiena . Prosty język i co najważniejsze szybko się czyta . Dzięki tej lekturze wiele się dowiedziałąm o autorze Hobbita i byłam w szoku , że był tak bardzo wierzący , co najpierw ciężko mi było dostrzec w jego książkach . Również ciekawy był wątek przyjaźni Tolkiena z Lewisem , autorem Opowieści z Narnii . Ostatnio zdałam sobie sprawę , że bardzo dobre jest przeczytanie biografii jakiegoś pisarza , bo dzięki temu czujemy się bliżej z jego twórczością i znamy motywy , które go skłoniły do napisania tej książki , w jego dziełach zauważamy jego samego ( mało maślane ;) ) . Dopiero dzięki tej biografii zobaczyłam , że Tolkien nie miał łatwego życia i jak wiele jego fragmentów jest w Władcy Pierścieni , Hobbicie czy Silomarilion , które jeszcze przede mną . Świetna ksiażka ! Więcej na blogu http://morzekartek.blogspot.com/2017/07/podsumowanie-bookathonu-2017.html

Książka ta jest moim powrotem czytelniczym - po wielu latach. A przeczytanie jej zajęło mi zaledwie półtora dnia. Jestem pod ogromnym wrażeniem biografii Tolkiena, przeczytanej po raz drugi w mym życiu. Autor jej prowadzi nas od narodzin Wielkiego Twórcy po jego śmierć. Mamy tutaj mnóstwo anegdot, ciekawostek, a także przypisy na dołach stron i przy końcu książki. Czy wiecie, że bodajże do 1971 roku - by dostać się do Oxfordu - należało zdać egzamin wstępny z łaciny? Tak, to prawda. Tolkien to postać skomplikowana. Skomplikowane życie, wieczne tworzenie, poszukiwanie, tworzenie. I też...wieczna niepewność. Dość niezorganizowany. Dość roztargniony. Pykający fajeczkę, nie stroniący od kufelków piwa. Tak, ekscentryk, tak - miejscami można go określić jako dziwaka. Ale pozostawił po sobie wiele. Przez całe życie musiał liczyć się z pieniędzmi. Sława, która przyszła dość późno - przytłoczyła go. Żarliwy katolik. Zmarł po swojej żonie, którą bardziej ciągnęło ku Kościołowi Anglikańskiemu. Uwielbiam biografię, ta jest dość porywająca i ciekawa. Tolkiem to złożona postać, a badania nad jego twórczością jeszcze trwają. Nobliwy angielski wykładowca. Żartowniś. Polecam to dziełko :-) .

Pisanie biografii to z pewnością ciężki kawałek chleba - wielu rzeczy autor musi się domyślać, dużo interpretować i zawsze będzie ktoś niezadowolony z interpretacji. Michael White udźwignął to zadanie całkiem dobrze, ukazując Lewisa w wiarygodny sposób, w wielu momentach odbrązawiając jego postać, za co z pewnością należy mu się szacunek. Wydaje mi się jednak, że biografia byłaby dużo lepsza bez ostatniego rozdziału, w którym autor, po opisaniu całego życia i głównego celu twórczości Lewisa - propagowania chrześcijaństwa - przyznaje, że popiera pomysł wycięcia z Opowieści z Narnii wątków chrześcijańskich. Taki brak szacunku dla dzieła autora zniesmaczył mnie nieco. Niestety, polskie wydanie biografii nie ustrzegło się od błędów. W tekście jest sporo literówek (w tym pomyłka w pisowni nazwiska pani J. K. Rowling),a pani tłumacz z jakiegoś powodu przetłumaczyła tytuł The Chronicles of Narnia jako Kroniki z Narnii, co, choć poprawne, nie zgadza się z ogólnie przyjętą w Polsce wersją. Ogólnie biografię oceniam raczej pozytywnie i z pewnością warto ją przeczytać, aby poznać Lewisa z różnych stron, nie tylko jako chrześcijańskiego pisarza i filozofa.

Kiedy Oscar Wilde spotkał żebraka w zdeformowanym kapeluszu i postrzępionym garniturze, zaprowadził go do najlepszego krawca w Londynie, aby ten uszył mu… strój żebraczy z prawdziwego zdarzenia, biorąc za wzór przedstawienia z dawnych malowideł rodzajowych. Nie wiem, czy ta anegdota przytoczona przez Jana Parandowskiego jest prawdziwa, ale jeśli nawet nie, to należało ją wymyślić, aby zademonstrować się, czym był estetyzm w późnowiktoriańskiej Anglii. Myliłby się jednak ten, kto by sądził, że estetyzm Wilde’a w podejściu do ludzkiej nędzy był wyłącznie pochodną jego dandysowskiej osobowości. Krył się bowiem za nim całkiem pokaźny korpus poglądów społeczno-politycznych, wywodzących się mniej lub bardziej pośrednio od księcia anarchistów, Piotra Kropotkina, według których każda działalność charytatywna służy wyłącznie utrwalaniu systemu kapitalistycznego. Ten wymiar aktywności Wilde’a został całkowicie pominięty w biografii Parandowskiego, z czego jednak nie sposób czynić jej zarzutu, wszak mamy do czynienia z powieścią, a ta korzysta w sposób uprawniony z pełni wolności, jaką zapewnia licentia poetica. I chyba wolność indywidualna jest jej głównym tematem: wolność ekspresji w sztuce i w życiu. Można nawet przyjść, że Oscar Wilde był męczennikiem tak rozumianej wolności (przebiegowi procesu Wilde’a, pobytowi w więzieniu i poniewierce powięziennej poświęcona jest większa część powieści). Była to wolność pojmowana na sposób lewicowo-liberalny, a więc należy się dziwić, że „Dusza człowieka w socjalizmie”, autorstwa Wilde’a właśnie, wciąż nie doczekała się wysokonakładowych wznowień. Może się jeszcze doczeka, poczekajmy… Chyba się trochę zagalopowałem. Piszę to w pierwszej osobie liczby mnogiej, choć mnie akurat model kultury liberalno-lewicowej nie za bardzo odpowiada. Oczywiście, nie wpływa to na moją ocenę „Portretu Doriana Graya” czy „Ballady o więzieniu w Reading”. No i bardzo sobie cenię bon moty Lorda Paradoksa. Jednym z nich zakończę ten krótki komentarz do „Króla życia”: Kiedy rozlegną się trąby na sąd ostateczny, udajmy, że ich nie słyszymy.

Z pozoru mogłoby się wydawać, że to kolejna pseudobiograficzna książka o wielkim pisarzu, przyciągająca tytułem i chcąca wzbudzić sensację. Jak jednak powiadają mądrzy tego świata, nie należy oceniać książki po okładce - po tytule również ;) Opowieść czyta się niezwykle szybko, a fabuła wciąga czytelnika - również takiego, który zna autora "Małego Księcia" tylko ze szkolnej lektury. Odkrywamy powoli osobowość Antoine'a, któremu nie buduje się w tej książce żadnych pomników. Pokazuje się go takim, jakim był - jako genialnego pisarza, a jednocześnie człowieka z wadami, mającego trudności w kontaktach z innymi czy nie lubiącego kompromisów. Historia jego zaginięcia rozsupływana jest krok po kroku, przez kilku niezależnych od siebie badaczy, którzy w pewnym momencie łączą siły i dzięki temu docierają do prawdy. Po drodze udaje się im jednak rozwiązać kilka innych tajemnic, wyjaśnić, co się stało z czyimś mężem, czy bratem. Badanie wraków na dnie Morza Śródziemnego przynosi wiele zaskakujących odkryć i z tego powodu można uznać tę książkę wręcz za powieść sensacyjną. Czytając ją w wielu momentach z wypiekami na twarzy czekałam na finał. To naprawdę niezwykle zgrabnie skonstruowana relacja z odkrycia samolotu pilota Antoine'a de Saint-Exupery, opis reakcji poszczególnych bohaterów, wątpliwości, błądzenia po omacku i wreszcie sukcesu. Są emocje, radość, ale i łzy, a prawda okazuje się po trosze zaskakująca...

Gdyby zaistniała możliwość, dałbym 7,5 giwazdki. Książka na ogół szybka w czytaniu. Nie jest to może najbardziej wyczerpująca temat biografia Edgara Allana Poe dostępna na polskim rynku, bo istnieje również publikacja Johna Trescha, ale w odróżnieniu od niego Alicia Misrahi pisze o człowieku i twórcy - a więc tego, czego najprawdopodobniej oczekuje czytelnik - nie zaś pod tezę, niekiedy usilnie próbując przesunąć Poego w stronę bliższą nauki, oddalając go tym samym od literatury, przekonując nas przy tym, że ta druga była jedynie tłem prawdziwego umysłu Edgara A. Poe.

Ciekawa pozycja dla literaturoznawców, polonistów, filozofów i teologów oraz osób zainteresowanych wymienionymi dziedzinami kultury. Colin Diurez kreśli obraz przyjaźni Tolkiena i Lewisa, skupiając się na związkach filozofii z mitem i twórczością pisarską. Wydaje mi się, że język biografii jest nieco hermetyczny, nie do końca wiadomo czy to utwór popularnonaukowy czy dla specjalistów. Niewiele wiedziałam o życiu obu panów, dzięki pracy pana Durieza poszerzyłam swój zakres wiadomości. Dowiedziałam się jaki był wpływ obu pisarzy na siebie i twórczość, jaką religię i filozofię wyznawali, gdzie szukać źródeł Opowieści z Narnii i Władcy Pierścienia. Skąd się wzięła fascynacja lingwistyczna Tolkiena. Jakimi byli ludźmi, co było dla nich ważne. Dowiedziałam się, z kim mieszkali, z kim pracowali, jaka była atmosfera intelektualna na Oksfordzie i Cambridge w pierwszej połowie XX wieku. Poznałam pogląd Tolkiena, według którego kult maszyn to współczesna magia. Głosił też ideę subkreacji - dzieła łączącego świat fizyczny, duchowy i moralny. Dla Tolkiena każda kreacja świata wtórnego, w powieściach i filmach, była próbą przedstawienia świata takim jakim stworzył go Bóg. Tolkien marzył też, aby przywrócić baśń ludziom dorosłym. Ubolewał nad tym, że w czasach przedhistorycznych mężczyźni słuchali sag i eposów, nie wstydząc się tego zachwytu mitycznymi, legendarnymi światami. Uważam za wspaniałe, że Tolkien zrealizował swoje marzenie - jego utwory o elfach, wróżkach i gadających drzewach - czytają dorośli. W powieściach Tolkiena zawarta jest cała filozofia pisarza na temat powstania świata. Fascynujące, choć nie jestem zainteresowana szczegółami. Odbieram twory Tolkiena tylko na poziomie literackim. Gdybym chciała poszerzać swoje wiadomości, z pewnością sięgnęłabym po bibliografię i źródła cytatów zamieszczone na końcu książki Colina Durieza. Uważam, że dla laika, zainteresowanego biografiami pisarzy, to warta polecenia lektura.

„Tam właśnie ją zauważyłem, w księgarni. Książkę zatytułowana Hobbit z okładką przedstawiającą w powietrzu skrzydlatego smoka z wbitą w pierś strzałą.(…) Dzisiaj trudno jest wyobrazić sobie świat bez opowieści J. R. R. Tolkiena o Śródziemiu, elfach, czarodziejach i hobbitach. Jego nazwisko jest wszędzie, od Tunbridge Wells aż do Toronto, od Kioto do Kapsztadu. Na długo przed filmami nakręconymi na ich podstawie książki Hobbit i Władca Pierścieni były popularne na całym świecie. Ich oddanymi i wiernymi czytelnikami byli zarówno hydraulicy, jak i doktoranci, informatycy i bogaci bankierzy, mechanicy samochodowi i nauczyciele, emeryci i dzieci”. Colin Duriez, Przedmowa do: Colin Duriez,Tolkien. Niezwykła biografia twórcy Śródziemia, Tłum. M. Sowińska – Mann, s.9-10. Jak przeczytamy na okładce: „Ta książka to niezwykłą biografia. To historia zamkniętego w sobie, wspaniałego i niezwykle ekscentrycznego profesora specjalistycznej dziedziny nauki, którego wyobraźnia stanowiła odpowiedź na nasz głód wzniosłych i pokrzepiających historii”. W 1. rozdziale zatytułowanym „Tak naprawdę jestem hobbitem…” dowiemy się, że: „ John Ronald Reuel Tolkien (…) urodził się 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein w południowej Afryce jako pierworodny syn angielskich obywateli Arthura Reuela i Mabel Tolkienów”.(s.16) Jedną z pierwszych opowieści, jaką przedstawia biograf, jest historia małego Johna biegnącego wśród wysokich traw i ukąszonego przez tarantulę (miała mieć wielkość ludzkiej dłoni). Kiedy wrócił z płaczem do domu, opiekunka cóż mogła zrobić? Wyssała jad. Niewykluczone, że był to początek odniesień do wielkich pająków i stworów zaludniających opowiadania przyszłego pisarza. I tak niespiesznie toczy się opowieść aż po kres. Na wspólnym rodzinnym grobie przeczytamy: Edith Mary Tolkien Luthien 1889- 1971 John Ronald Reuel Tolkien Beren 1892- 1973 Biografia Tolkiena w wydaniu C. Durieza to tekst wyjątkowy. Czyta się go jak najlepszą powieść społeczno- obyczajową, bez chwili znużenia. Tolkien – władcą Śródziemia, Duriez -władcą życia - twórcy Hobbita. 8/10

„Do Wysokiej Dyrekcji Alianckiego Więzienia Wobec pożałowania godnych wypadków, jakie ostatnio miały miejsce, a mianowicie przywłaszczenia własności osobistej skazanych (skarpetki i rękawiczki) należy niezwłocznie wydać więźniom: 1) igłę do szycia, 2) stosowne ilości włóczki czarnej i białej, 3) wszyscy bez wyjątku, powinni wyszyć na swoich rzeczach numery lub monogramy. W ten sposób uniknie się nieporozumień, które źle wpływają na morale więźniów oraz przyczyni się do utrzymania niezbędnego ładu. Podpisano: Numer Dwa. Data.” Fragment „Porządek świata” (s.124) Zbigniew Herbert, Mistrz z Delft i inne utwory odnalezione. Oprac. Barbara Toruńczyk, współpraca Henryk Citko. Zeszyty Literackie. Warszawa 2008. W zacytowanych Zeszytach Literackich Czytelnik znajdzie: • Szkice. • Wiersze, prozę poetycką. • Prywatną historię świata. • Herberta o swoich wierszach. • Charaktery. Znakomity zbiór tekstów poety. Każdy szkic: od „Leniwego języka” przez „Porządek świata” (cyt. powyżej) do „Próby rozwiązania mitologii”; każdy zacytowany wiersz: od „Nauki” począwszy przez „ Praktyczne” [przypisy na wypadek katastrofy] do „Opisu króla” ma swój ciężar gatunkowy: „Na szczytach schodów” „czasem nam się marzy że ci ze szczytu schodów zejdą nisko to znaczy do nas gdy nad gazetą żujemy chleb i rzekną - a teraz pomówmy jak człowiek z człowiekiem”(…) s. 154. „Praktyczne” „(…) Trzymać się mocno obwodu zewnętrznego. Głowę nosić nisko. Mieć stale wolne obie ręce. Pielęgnować mięśnie nóg”. (s.150) Pobieżna lektura nie wchodzi w grę (nie w przypadku Herberta). Każdy tekst wymaga… Są też Przypisy: Jak przeczytamy na s. 190, rzecz dotyczy teki Vermeera: znajdowały się w niej różnojęzyczne materiały do eseju, notatki, własnoręczne rysunki postaci z obrazów Vermeera, z paletą barw, pocztówki oraz kopie maszynopisu (z nieukończonym szkicem z lat 1976-86). Okładka książki przedstawia obraz J. Vermeera Widok Delft (fragment). O malarzu napisze poeta: „Był malarzem ciszy i światła. Światło zostało w jego obrazach. Reszta jest milczeniem.” 10/10 Zob. także: opracowanie Aleksandry Burby, ZUR ZEIT IN BERLIN, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wyd. I. Kraków2019. Myśl Herberta – poety, eseisty – niezwykle przenikliwa i jednocześnie aktualna.

To była niezwykła uczta. Ku mojemu zaskoczeniu. Nie spodziewałem się, że biografia Tolkiena może mnie tak wciągnąć. Nie jestem jego fanem, nie wgryzłem się w jego książki. Ale to, co zrobił ze mną Pearce, było niesamowite. Potem przeczytałem Inklingów Carpentera.

Jak sam tytuł książki wskazuje, mamy tutaj do czynienia z różnymi esejami i innymi krótszymi tworami, które wyszły spod ręki pana George'a. Znajdziemy tu między innymi pierwsze opowiadania autora gdy był jeszcze bardzo młody, niedokończone opowiadanie wraz z notatkami odnośnie całej fabuły, postaci itd. oraz opis brytyjskiej kuchni tj. potraw, które Anglicy jedzą na śniadanie, obiad oraz kolację, desery, potrawy na Święta. Nie mogło zabraknąć również czegoś odnośnie biedy i okropności życia bezdomnych ludzi, którzy ledwo wiążą koniec z końcem. Jest ok. Jeżeli lubicie takie zbiory mniej popularnych rzeczy, które pisywał dany autor to polecam zaopatrzyć się i w ten tomik :)

Książka od początku do końca mnie pochłonęła. Nie wiem czy na skutek sposobu pisania autora biografii czy wzruszającej historii Lewisa. Chociaż posługuje się stylem bardziej skierowanym do młodszych czytelników jakoś mnie ta prostota ujęła. Opowiada historię życia Lewisa od najmłodszych lat, kiedy mieszkał z rodziną, o czasach jego edukacji, wojnie, wielu przyjaźniach z pisarzami m. in. z Tolkienem oraz najważniejszą historię miłości z Joy Davidman Gresham. Na samym końcu po przeczytaniu historii śmierci żony Lewisa musiałam przerwać czytanie bo strasznie się wzruszyłam a zostało mi zaledwie 5 kartek. Książka jest ciekawie ilustrowana zdjęciami Lewisa z ludźmi, którzy otaczali go całe życie oraz miejscami w których je spędził. Dwoma minusami w tej książce jest po pierwsze: brak informacji od kogo pochodzą przypisy. Według mnie od tłumaczki, która wytyka błędy autorowi oraz po drugie: autor opisując dzieła literackie Lewisa w zasadzie streszcza je szczegółowo razem z zakończeniem. Zirytował mnie ten fakt, ponieważ jestem fanką Opowieści z Narnii i znam ich treść ale nie miałam jeszcze okazji zapoznania się z innymi dziełami Lewisa, które mnie zawsze intrygowały i niestety autor biografii opowiedział mi nawet to czego nie chciałam wiedzieć. Coren umiescił je w swej pozycji, ponieważ interpretuje dzieła Lewisa ale mimo wszystko, niektóre streszczenia zakończeń powieści mógł sobie odpuścić. Mimo to autor z takim uwielbieniem wyraża się o Lewisie, że utwierdza czytelnika w przekonaniu, iż Lewis od dziecka był wyjątkową osobą. Wciąż mam niezmierną ochotę przeczytać inne dzieła autora. Pozycję gorąco polecam fanom Lewisa ale takim, którzy większość utworów Lewisa mają przeczytanych. Coren mocno opiera się na książkach H. Carpentera. Książka wydana w ciekawym formacie w twardej oprawie, wydrukowana na kremowym papierze o nieco grubszej gramaturze. Nie jest ciężka i bardzo poręczna, ma zaledwie 135 stron.

Kim był człowiek, który na zawsze wpisał się w światowy kanon fantastyki? Jaki był Autor "Władcy Pierścieni"? Na te pytania odpowiada ta biografia. Tolkien nie był postacią barwną, jego życie prywatne opierało się na rodzinie, którą kochał ponad wszystko. To dla własnych dzieci stworzył postać Bilbo Bagginsa, którego pokochały dzieci na całym świeci... a potem Froda. Biografia, którą czyta się jednym tchem bez znudzenia żadną ze stron.

Z pewnością ta biografia Londona jest mniej znana od biografii napisanej przez Irvinga. Jednakże czy oznacza to, że jest gorsza? Otóż nie! Haley przedstawia nam opis całego życia Londona. Jak sam napisał we wstępie, starał się nie patrzyć na jego poglądy, nie próbował przedstawić go od najlepszej strony, pomijając wszelkie mankamenty jego życia. Postanowił przedstawić go w pełnej krasie, inaczej niż zrobił to na przykład Irving, który, według Haleya, nie mógł napisać dobrej biografii Jacka Londona "podlizując się bezwstydnie spadkobiercom i wykonawcom jego testamentu". Z pewnością dowiedziałam się więcej faktów, niż miałam okazję przeczytać nawet w angielskiej wersji Wikipedii. Uwielbiam też całą historię o tym, jak London zbierał materiał do "Mieszkańców otchłani". Uwielbiam historię o "piracie ostrygowym". Uwielbiam koniec książki, z wybranymi dziełami Londona (już wiem, co będę czytać ;)). Uważam, że ta biografia zasługuje na moje 9 gwiazdek. Każda z 419 stron treści biografii, ale też 18 stron przypisów i owe 30 stron wybranych dzieł Londona. Cieszę się, że trafiłam na tę książkę, nawet jeśli inni nie uznają jej za wybitną (o czym świadczy cena, jaką za nią dałam - 13 zł, choć proponowana z tyłu okładki wynosi 45 zł).

Humphrey Carpenter jest jednym z najbardziej znanych badaczy i popularyzatorów twórczości oksfordzkiego kręgu Inklingów. Niniejsze dzieło bezpośrednio poprzedzała biografia J.R.R. Tolkiena, wydana również w Polsce pod tytułem J.R.R. Tolkien. Wizjoner i marzyciel. W Inklingach podjął próbę odpowiedzi na pytania, na czym opierała się ich przyjaźń, jak wpływali na siebie nawzajem i jakie odbicie ten wpływ znajduje w ich twórczości. Choć książka ma charak-ter popularny i adresowana jest do szerokiego kręgu czytelników, trudno nie zauważyć ogromu pracy, jaki autor włożył w jej powstanie, zapoznając się nie tylko z całością obszernej twórczości Tolkiena, Lewisa i Williamsa (a brak tego przygotowania jest niestety wadą wielu popularnych opracowań),lecz również z wieloma materiałami niepublikowanymi, takimi jak listy i dziennik Warrena Lewisa. Rozważając twórczość pisarzy tak powszechnie znanych, autor zawsze zmuszony jest poczynić pewne założenia dotyczące wiedzy czytelnika. „Czytelnik modelowy” Inklingów zna najważniejsze dzieła Lewisa i Tolkiena, choć niekoniecznie zetknął się z twórczością Williamsa czy filozofią Owena Barfielda. Założenie to okazało się trafne w odniesieniu do mnie i sądzę, że nie stanowię wyjątku. Z reguły po biografie pisarzy sięgają czytelnicy szczególnie zainteresowani ich dziełami, dlatego gdy np. Colin Duriez w swej książce Tolkien i C.S. Lewis – historia niezwykłej przyjaźni streszcza fabuły Hobbita i Opowieści z Narnii, wydaje się to zbyteczne i wręcz irytujące. Spośród wszystkich członków towarzystwa Inklingów Carpenter zasadniczo koncentruje się na Lewisie, co zaznacza już w przedmowie. Można by taką jednostronność uznać za wadę, gdyby Carpenter nie opisał już życia Tolkiena w wydanej zaledwie dwa lata wcześniej biografii i gdyby nie stanowiła ona najważniejszej tezy Inklingów. Otóż – jak dowodzi Carpenter – tym, co łączyło kilku tak różnych ludzi w krąg przyjaciół, nie była jakaś wspólna wizja świata ani literatury, ale właśnie osoba i charyzma C.S. Lewisa. W kluczowym chyba rozdziale „Lis, którego tam nie ma” zaprzecza obiegowemu poglądowi, jakoby definiowało ich pojęcie „oksfordzcy chrześcijanie” (Tolkien był zagorzałym katolikiem, Lewis anglikaninem kładącym szczególny nacisk na „chrześcijaństwo po prostu”, zaś niezwiązany z żadnym konkretnym kościołem Williams skłaniał się ku mistycyzmowi i ezoteryce). Ich duchowość znajduje również zupełnie inne odbicie w ich twórczości: od prostych, lecz tchnących życiem alegorii Lewisa, poprzez „thrillery metafizyczne” Williamsa, w których przekonuje się o ingerencji świata nadprzyro-dzonego w widzialną rzeczywistość, aż po skrytą głęboko w strukturze tekstu „mythopoeię” Tolkiena. Ciekawym eksperymentem jest rozdział odtwarzający fikcyjne, acz prawdopodobne spotkanie przyjaciół w mieszkaniu Lewisa około roku 1944. Czytelnik nieco obeznany z tematem przekona się, że dialog jest właściwie kompilacją cytatów z książek i listów, niemniej rzuca on światło na wzajemne przenikanie się poglądów Inklingów. Dla czytelnika polskiego wadą okaże się przekład Z. Królickiego, który wbrew dobremu zwyczajowi tłumaczy nie identyfikuje bardzo licznych cytatów z przełożonych już na język polski dzieł Tolkiena i Lewisa. Tłumaczy je zatem sam, zniekształcając sens, przyjęte już imiona i nazwy, a nawet tytuły niektórych dzieł. Za przykład niech posłuży fragment „największą zbrodnią Nieczłeka nie jest kuszenie Evy z Perelandry…”. Czytelnik odnosi zatem wrażenie, że bohaterka Perelandry ma na imię Eva, tymczasem jest to istota imieniem Tinidril, która wpisuje się w archetyp biblijnej Ewy, a zatem imię bezwzględnie należało spolszczyć. Tego typu błędy utrudniają odbiór podobnie jak brak polskiej bibliografii, niemniej Inklingowie to pozycja obowiązkowa dla każdego miłośnika twórczości Lewisa i jego przyjaciół – bo tak za Carpenterem należałoby ten krąg określić.

Recenzja w sam raz na światowy dzień czytania Tolkiena ;) To krótka i lekka biografia twórcy Władcy Pierścieni i gatunku fantasy. Książka to przeczytania w dwa wieczory. Pytanie czy wynika to z tego, że życie Tolkiena było nieskomplikowane i właściwie nie ma o czym specjalnie wspominać, czy może autor specjalnie ograniczył się do kilku ledwie faktów i opowieści z życia Oxfordzkiego profesora? Książka przypomina raczej pocztówkę, zarys historii. Tylko pobieżnie dowiadujemy się z niej jakim człowiekiem był Tolkien, co nim kierowało w życiu i co wpłynęło na to, że stworzył największe literackie dzieło wszechczasów. Mimo to plus za styl i język. Minus za ograniczoną liczbę informacji i ubogą ilość fotografii.