Wszyscy byli odwróceni; Brudne czyny; Drugie zabicie psa

Hłasko o swojej prozie: "Piszę protokół z procesu przeciwko człowiekowi, nie człowiekowi w ogóle - to by było śmieszne z mojej strony - przeciwko formom życia, które poniżają człowieka". Hłasko nieznany powinien być bardziej znany. Opowiadanie "Umarli są wśród nas" to bardzo dobry wstęp dla niezaznajomionych z jego twórczością.

Stosy listów, które napisał, zebrane w zbiór, tworzą powieść, jaką sam o sobie stworzył. Powieść o wrażliwym, trudnym chłopcu, dojrzewającym bez ojca w powojennych czasach. Zazdrosnym o ojczyma, zranionym przez matkę. O młodym człowieku, który rozwija talent pisarski, tworzy tożsamość i legendę artysty, amanta, barwnego ptaka, celebryty tamtych lat. Przystojny, piękny, ponadprzeciętny zewnętrznie i duchowo. Los zaoferował mu rzeczywistość szarą, absurdalną, przerażającą. Odważnie „wrzeszczy prawdę”, choć jest świadomy, że to go zniszczy. Nie unika pułapki wszechmocnej władzy, która czyta cudze listy, kontroluje, komu, kiedy i dokąd wolno podróżować, z kim można wchodzić w relacje – artystyczne, prywatne, miłosne. Prosi o azyl w Niemczech Zachodnich, i to błąd – powrotu nie ma. Władza to siła, która decyduje o ścieżkach życia, wystawia na próbę przyjaźnie, upokarza, każe się kłaniać, łamie kręgosłupy i miażdży. „Pisarz bez ojczyzny jest niczym, jest tylko i wyłącznie postacią śmieszną, groteskową /…/ tylko na ziemi, w której człowiek rodzi się, rośnie, kocha i cierpi – istnieje racja pisarska”. Chętnie obejrzałabym film fabularny o nim. Dziwi mnie, że jeszcze taki nie powstał. Wybór, opracowanie i wstęp Andrzeja Czyżewskiego, kuzyna Marka Hłaski, daje dobitne świadectwo tamtych czasów.

Zapis dialogu człowieka-nikt (oświeconego, wiedzącego) z człowiekiem-Ja (świadomie bądź nieświadomie nierozumiejącym świata, mimowolnym egoistą, przedstawicielem większości ludzkości, nazwanym tu Edwardem Stachurą). To rozmowa pełna inspiracji systemami filozoficznymi Dalekiego Wschodu, jednocześnie grząska, narzucająca redefinicję fundamentalnych zagadnień, wywracająca je na drugą stronę, unieważniająca desygnaty, archetypy. Rysuje się w niej parafilozofia budująca na chaosie pojęciowym, który sama wprowadza, a który przedstawia jako ład. Dotyczy tego co jest, w tym człowieka, ale prześciga egzystencjalizm i idzie w kierunku egzystencjalnego nihilizmu („Bo kto śpi, nikomu krzywdy nie czyni, bo rozumiem nie-bycie i nie-czynienie” E. Stachura). Reasumując – to książka ciężka gatunkowo, przewrotna, jedna z tych, które przeczytane sumiennie, pozostawiają trwałe piętno. Nie musi to dziwić, jeśli będziemy pamiętać o ciężkiej chorobie psychicznej autora. „Fabula rasa” to w gruncie rzeczy rozmowa wczesnego Stachury (Ja) ze Stachurą późnym (nikt),przy czym ten drugi jest nieporównywalnie bardziej depresyjny i – jak niestety pokazuje niedaleka od wydania książki przyszłość – zdeterminowany.

To mój naj...naj...naj... polski pisarz z okresu młodzieńczego. Nie musiałem Go odkrywać. Wszyscy moi ówcześni koledzy o nim rozmawiali i dyskutowali. Jakoś tak naturalnie wyszło, że ich zachwyt prozą autora, przeszedł na mnie. Mogę tylko mieć nadzieję, że jeśli moja rekomendacja wzbudzi Twoje zainteresowanie to przeczytasz jakąś książkę pisarza i mój zachwyt przejdzie na Ciebie !!! Moim zdaniem jedne z najbardziej znanych opowiadań autora. Trzecie, pod tytułem " Baza ludzi umarłych " w niezapomnianej i świetnej adaptacji filmowej z 1958 r. z plejadą polskich aktorów: E. Karewicz, Z. Kęstowicz, L Niemczyk, T Łomnicki, T. Iżewska w rolach głównych Książkę i film POLECAM !!!

Wydaje mi się, że mamy tu do czynienia z kształtowaniem się stylu prozatorskiego Stachury. Prawdziwą "Całą jaskrawość" widzę w jego drugiej powieści. Ale już tutaj mamy ten sposób patrzenia na życie. Jest to też powieść o dużo bardziej optymistycznym wydźwięku. "Do wsi Zagubin, na Kujawy Białe, Gdzie ziemia licha, piachy niebywałe Hej Potęgowa! Hej Witek i Ja"

Moja opinia odnosi się do "Palcie ryż każdego dnia", choć wrócę to pozostałych prób z tego wydania. Hłasko bywał brutalny w swojej pięknej literaturze. Łączył trud, brud i mogiłę z niezwykle trafnymi spostrzeżeniami i prostymi, ale nad wyraz inteligentnymi dialogami. Ta powieść autora, to gorzki komentarz na relacje międzyludzkie, nieprzepracowane życiowe perypetie i miłości za wszelką cenę, którą może być choćby życie. Gęsta, z świetnie rozrysowanym psychologicznym portretem głównego bohatera i dobrze uzupełniającymi go innymi postaciami. Nie dziwię się, że po latach autor ten wraca do czytelniczych łask.

Choć Kaskaderzy literatury zostali wydani jeszcze w II obiegu, w latach osiemdziesiątych nadal zachwyca jak ta antologia polskich pisarzy "wyklętych" jest napisana, jak świeżym spojrzeniem (na na przykład Marka Hłasko, który był wręcz bożyszczem literatury tamtego okresu) się charakteryzuje. To zbiór esejów i wyboru twórczości "kaskaderów" - Bursy, Wojaczka, Hłaski, Poświatowskiej, Stachury i Ryszarda Milczewskiego-Bruna, który czyta się świetnie, obojętnie czy jest się wyposażonym w aparat pojęciowy literaturoznawcy, czy nie.

Dżuma jest ARCYDZIEŁEM. Więcej nie będę o niej pisał. Kto nie czytał niech koniecznie to nadrobi. Tradycyjnie przy takich klasykach żałuję, że przeczytałem tak późno. Choć z drugiej strony cieszę się. Masa perełek jeszcze przede mną. Upadek jest WIELKI. Piękna świecka spowiedź ludzkiej natury przed samym sobą. POLECAM. Odradzam raczej to konkretne wydanie... jest męczące i bardzo niewygodne w czytaniu.

Jak rozczłonkować nudę na czynniki pierwsze? Bursa w pełnej krasie. Mamy kata, kadłubki i cięcia. Kilka wieczorów pod znakiem trupa, który pojawia się i znika. Kto nie przelewał czasu przez wąwozy swoich palców, znikając w zbrodniczych planach zabicia egzystencjalnych rozterek? Może nie każdy, choć te stany są wszystkim nieobce. Widać, że proza Bursy lekko niedokończona ale pióro autora, choć mowa o trupie; wiecznie żyjące i wyjątkowe. Warto przeczytać.

Leopold Tyrmand to wyjątkowy pisarz, którego życie można by pomylić z legendą. Jazzman z krwi i kości, dandys na przekór epoce siermiężności, intelektualista z ostrzem zamiast pióra i w kolorowych skarpetkach. Jednak Tyrmand przede wszystim był nonkonformistą. Życie towarzyskie i uczuciowe pokazuje, że za tą powszechnie znaną maską krył się pisarz o czułej wrażliwości społecznej i odwadze, jakiej nie mieli jego rówieśnicy z warszawskich kawiarni, redakcji i salonów literackich. Ta książka jest zarówno kroniką, jak i moralnym aktem oskarżenia. Napisana wiele dekad temu, książka nie tylko nie zestarzała się, ale także dziś brzmi jeszcze dobitniej. Tyrmand pokazuje Warszawę powojenną, ale nie tę, którą odbudowywano z gruzów cegła po cegle. On portretuje „warszawkę”, czyli środowisko inteligencji twórczej, które zamiast odbudowywać kulturę, budowało sieć układów, donosów, przysług i zdrad. Autor bezwzględnie obnaża hipokryzję literatów, dziennikarzy i filmowców, którzy oddali ducha niezależności w zamian za skrawki prestiżu, talony na mięso i miejsce w kolejce do wydawnictwa. Tyrmand nie zostawia suchej nitki na nikim. Jego bohaterowie to groteskowe karykatury intelektualistów, którzy w trosce o własne bezpieczeństwo i wygodę byli lojalni wobec władzy. Każdy z nich to zbiór cech żenujących i tragicznych zarazem: sprzedajność, próżność, zawiść, płytkość emocjonalna. Jest to dzieło literacko dopracowane, ironiczne, pełne celnych, błyskotliwych obserwacji i znakomitej frazy. Styl Tyrmanda jest mistrzowski – skrzy się dowcipem, a jednocześnie uderza siłą moralnej diagnozy. Autor nie unika patosu, ale zawsze go równoważy sarkazmem. Każde zdanie tej powieści jest pelne celnej prawdy, czy to w opisie postaci, wnętrza kawiarni, czy rozmowy między prominentami. Tyrmand posiada rzadki dar: nie musi wymyślać postaci, by je ośmieszyć – wystarczy, że mówi prawdę. Prawda ta jednak nie jest przezroczysta – jest bolesna, wyostrzona, bezlitosna. W jego oczach nie ma litości, ale jest coś ważniejszego: niezgoda na kompromis moralny. Nie udało się wydać tej książki w Polsce Ludowej. To chyba najlepiej świadczy o jej sile. To była bomba podłożona pod fundamenty całego systemu wzajemnych zależności i milczeń, które cementowały ówczesną inteligencję. Jej fragment opublikowany w paryskiej „Kulturze” wywołał skandal, bo Tyrmand nie zadowalał się ogólnikami – pisał zbyt celnie, zbyt prawdziwie, zbyt boleśnie. Po lekturze tego fragmentu, każdy wiedział o kogo chodzi, kim jest dana postać. Dziś, znając nazwiska agentów, donosicieli, koniunkturalistów i moralnych oportunistów tamtych lat, czytamy tę książkę inaczej. Nie jako satyrę, lecz jako dokument epoki. A jednocześnie jest to bezlitosne świadectwo tego, jak łatwo środowiska twórcze porzucały etos na rzecz oportunizmu i wygody. Ta lektura boli – bo nie jest tylko opowieścią o tamtych czasach. To ostrzeżenie, że systemy upadają, ale mechanizmy konformizmu pozostają. W epoce mediów społecznościowych, w której „warszawkę” zastąpiły inne bańki wpływu i autopromocji, Życie towarzyskie i uczuciowe zyskuje nowy wymiar. Tyrmand pokazuje, że prawdziwe zniewolenie zaczyna się nie od cenzury, ale od kompromisu z własnym sumieniem. Ta powieść jest jak lustro – stawia pytanie: czy ty także nie sprzedałeś się za akceptację, lajki, miejsce przy stole? Szczególnie istotne teraz, po wyborach, w obliczu, tego co się dzieje w Polsce. Życie towarzyskie i uczuciowe to książka wyjątkowa. Nie tylko przez swoje literackie walory, ale przez odwagę i moralny ciężar. To świadectwo jednego z najinteligentniejszych buntowników polskiej literatury XX wieku. Tyrmand nie tyle opisuje rzeczywistość – on ją obnaża, stawia pytania, których nikt inny nie odważył się postawić. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć nie tylko PRL, ale i mechanizmy społecznej zdrady, które mogą działać w każdej epoce. Rzadko zdarza się książka, którą czyta się z zachwytem – i z bólem jednocześnie. Polecam, boleśnie aktualne. https://www.instagram.com/pasje_fascynacje_ksiazkowe/ https://www.facebook.com/profile.php?id=100063563404614

Raptem 165 stron, ale jak zwykle u Konwickiego, nie jest to łatwa lektura. Teraźniejszość - czyli pierwsze godziny po ogłoszeniu Stanu Wojennego mieszają się ze wspomnieniami młodości spędzanej na mitycznej dla autora Wileńszczyźnie. Próby wywiedzenia w pole UB-ków przeplatają z refleksjami dotyczącymi życia erotycznego bohatera: zmarnowanych lub przegapionych szans na miłość. Realność ponurego, zimowego miasta zderza się z surrealizmem wizji, snów, obrazów w głowie, a także z cieniami szwadronów Wielkiego Brata, latających nad Warszawą stalowymi rumakami. A wszystko to w ponurym, pozbawionym nadziei tonie, pełnym świadomości powtarzalności tragicznych doświadczeń pokoleń Polaków. To znakomita książka, uzupełniająca bardziej znane rozliczenia Konwickiego z polskim losem: "Małą Apokalipsę" i "Kompleks polski" . To być może najlepsza literacka próba opisania emocji kraju w końcowej fazie komunizmu... bez wiary w przyszłość, bez poczucia sensu tak systemu, jak i anty-systemu.

Kundera świetny i erudycyjny. Może nie tak, jak Nieśmiertelność, ale jednak to wybitna proza. Pokazuje bardzo dobrze, głęboko psychologicznie, uwikłanie młodych ludzi w budowanie socjalizmu w Czechosłowacji w latach 50. A potem ich wielkie rozczarowanie komunizmem. Tragedia głównego bohatera Ludwika polega na tym, że w jego życiowym losie Kundera splótł owo rozczarowanie i jego bolesne skutki na życie z wielką pustką po nigdy niespełnionej miłości. Powieść jest pisana z kilku punktów widzenia, które razem dają mozaikę, jaka jest życie człowieka w tym konkretnym momencie historycznym. A życie bywa głupim żartem, ponad wszystko inne.

Wow! Co za styl! Tak, to mądra i czasami przerażająca książka ale najbardziej ujęło mnie mnie w niej to jak została napisana. Styl autora jest dziwny i śmieszny (absurdalny). Teraz już rozumiem zachwyty Stephena Kinga nad Hemingway'em o których wspomina w swoim „Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika”. Czuć tutaj tę odwagę na którą zawsze tak bardzo liczę sięgając po kolejną książkę. Szczególnie podobała mi się niekonsekwencja w używaniu wymyślonych słów i wstawek w stylu "spanglish" (język zmienia się w zależności od emocjonalnego ciężaru sceny czy dialogu). Dla mnie książka może być o czymkolwiek i napisana przez kogokolwiek - pod warunkiem że ma styl. A tutaj styl wylewa się wiadrami z każdej strony. Do tego dochodzi ta łatwość w zanurzeniu się w świecie przedstawionym - miałem wrażenie jakbym siedział obok bohaterów pijąc z nimi wino z bukłaka gdzieś w jaskini w hiszpańskich górach. Jedna z najlepszych książek jakie przeczytałem do tej pory.

Wkroczenie w „Obłęd” Jerzego Krzysztonia to jak zanurzenie się w wirze, który jednocześnie pociąga i przeraża realnością. To nie jest powieść o szaleństwie. To szaleństwo samo w sobie, spętane literą, autobiograficznym sznytem, oddechem, krwią słów, które uderzają w świadomość jak piorun.Już pierwsze strony wciągają jak tornado: bohater, jego umysł, lęki, paranoje – wszystko pulsuje, drży, ogniem odbija zastaną rzeczywistość, której nie można już pojąć. Czytając, nie tylko obserwujemy postępującą chorobę psychiczną, ale czujemy ją całym ciałem, jakby nasze zmysły zostały wciągnięte w tytułowy obłęd. Krzysztoń wprowadza nas w labirynt myśli, w którym każdy krok jest ryzykiem, a każdy oddech – starciem z niewidzialnym wrogiem. Ściany szpitala szepczą, podłogi skrzypią, a głosy w głowie zamieszkują w naszych własnych trzewiach. Autor nie ogranicza się jednak do osobistego koszmaru. Jego rozedrgany umysł eksploduje wiedzą: historia, religia, polityka, psychologia – wszystko poprzetykane, splecione, tworzy błysk przenikliwej erudycji. Czy to nadal tylko lektura o szaleństwie i nieuchronnym upadku? Nie. To kronika ludzkiej kondycji, w której wszystkie traumy, narodowe rany i wstyd jednostki odbijają się echem w całym społeczeństwie. Drugi tom wprowadza nas w groteskowe i przerażające realia szpitala. Tutaj historia splata się z halucynacjami: Marszałek Piłsudski w łóżku obłąkańca, Jan z Czarnolasu z mandoliną, egzorcysta, Sancho – galeria duchów przeszłości i wyobraźni niczym plazma. Czytając, odczuwamy, że postępująca choroba bohatera staje się soczewką dla całego świata. To rzeczywistość, w której umysł staje się teatrem, a zmysły bohaterami dramatycznego spektaklu, po którym nie sposób nie uronić rzęsistej łzy. W finałowej podróży mężczyzna odzyskuje cząstkę normalności, choć jej cieniem zawsze jest świadomość kruchości psychiki. Zdania drżą od napięcia, akapity pulsują chronicznym bólem i zachwytem jednocześnie. Krzysztoń nie oszczędza czytelnika: jego język wibruje, wywołując dreszcze, gorzki śmiech, ironię, fantomowy ból. Wszystko wymieszane w literackim kotle, który pozostawia w zachwycie nad umiejętnością oddania stanów emocjonalnych postaci.„Obłęd” to powieść totalna. Czytana znów po latach sieka do głębi.To nie jest lektura dla relaksu. To wędrówka w studnię ludzkiego umysłu, pełna agonii i olśnienia. Czytając ją, nie tylko obserwujemy studium postępującego obłędu, ale również taplamy się w kałuży bólu. To dzieło dla tych, którzy chcą zrozumieć jednostkę, która bezbrzeżnie cierpi i tworzy jednocześnie. Dla tych, którzy potrafią patrzeć szerzej, słyszeć to, czego inni nie słyszą, czuć to, czego inni nie odczuwają.To podręcznik empatii, kronika zwichrowanej psyche w postępującej śmierci, manifest literackiej wolności.Warto również podkreślić, że nowe wydanie „Obłędu” zostało poprawione i zredagowane w oparciu o autorski maszynopis przechowywany w Bibliotece Narodowej. Oznacza to, że wreszcie mamy do czynienia z tekstem wiernym zamysłowi Jerzego Krzysztonia – nieocenzurowanym, pełnym i kompletnym, tak jak autor go wymyślił i zapisał. To właśnie podnosi jego wartość. To świadectwo literackiego geniuszu i ostatecznie (patrząc na śmierć autora) tragicznej wrażliwości, które wciąż potrafią wstrząsnąć, zostawiając w niemym zachwycie nad potęgą słowa pisanego.

Sięgnąłem po tą biografię, gdyż chciałem mieć jasny obraz życiorysu jednego z moich ulubionych pisarzy. Trochę mi pomogła, zważywszy, z ilu udręk miłosnych wyszedł Hłasko. Pozycja wzbogacona o korespondencję i zdjęcia, na których widać narastającą zmianę w wyglądzie, i niekoniecznie ma to pozytywne skutki. Wiem już teraz, że wyjechał z kraju, u szczytu sławy i już nie wrócił. Trochę jest to podyktowane regułami żelaznej kurtyny, o czym wszystkiego dowiemy się na koniec. Znam jego twórczość z polskiej ziemi, powieści izraelskie muszę jeszcze nadrobić, ale teraz już wiem, na co zwracać uwagę.

Niebanalna i wcale nie oczywista miłość. Świat, który odchodzi. Hermetyczny świat ludzi mających się za klasę wyższą staje się groteskowy, sprowadzony do podstawowych potrzeb, a jednak nie potrafiący pozbyć się swojej ułudy. Życie przedwojenne niczym Titanic, przed uderzeniem w górę lodową. Bawmy się. Okupacja bez epatowania okrucieństwem, ale i tak straszna, ale mimo tego sprowdzająca się do tego, aby się przystosować i przeżyć, robiąc interesy z okupantem. I jeszcze jedno, czego brakuje współczesnej prozie, to piękny język.

Zawsze aktualne tematy wolności, niepodległości, suwerenności. Zestawione przez autora w dwóch płaszczyznach PRL- owskiej kolejce i powstańczych zmaganiach powstania styczniowego. Niepowtarzalny styl, urzekający język, intrygująca okładka, podziemne wydanie.

Z każdą kolejną książką lubię Hrabala coraz bardziej. ,,Pociągi pod specjalnym nadzorem" to opowieść o nieśmiałym młodzieńcu Miłoszu Pipce, pracującym na kolei. Perypetie dyżurnego ruchu pana Całuska, zawiadowcy, telegrafistki Zdeniczki wywołują uśmiech na twarzy, choć w tle jest drugą wojna światowa. Drugie opowiadanie to ,, Postrzyżyny '', moim zdaniem jeszcze lepsze od ,,Pociągów....'' Jaką mamy tu galerię postaci: Marię rudowłosą piękność, rozkochanego w niej męża Francina, stryjaszka Pepi mistrza opowieści. U Hrabala nawet prozaiczne świniobicie jest pełne magii, a gawęda stryja Józefa o szopie praczu jest najlepsza 👍Polecam .

Warto zapoznać się z tymi trzema twórcami poezji. Mnie osobiście najbardziej ujęła twórczość Włodzimierza Wysockiego. Ma świetne spojrzenie na otaczającą człowieka rzeczywistość i w mistrzowski sposób udaje mu się to zawrzeć w bardzo wymyślnych wierszach. Wysocki - Mistrz ! !