Malte. Zapiski Maltego Lauridsa Brigge

Ciężko się czyta i nie tak przyjemnie jak książki genialnego rodaka Bachman- Thomasa Bernharda. I język nie jest tu tak doskonały, i napięcie psychologiczne nie tego samego kalibru. Narratorka powieści opowiada historie w gruncie rzeczy trzech mężczyzn w swoim życiu - kochanka Ivana, brutalnego ojca (w którym można jednak widzieć symbol patriarchalnego świata) i poukładanego towarzysza życia, tytułowego Maliny. Książka składa się głównie z walki bohaterki z samą sobą, swoimi lękami, traumami, przeszłością, które zawsze wiążą się z mężczyznami. Problematyka jest ciekawa, ale struktura i język jak dla mnie za trudne. Dla czytelników lubiących eksperymentalną prozę.

Pierwsze i prawdopodobnie ostatnie moje podejście do Pessoa. Książka jest stosunkowo długa i ciężka do przeczytania, mi bardzo się dłużyła i język autora zupełnie mi nie podszedł ani nie pomógł w przebrnięciu. Niesamowicie zaciekawiło mnie podejście autora do tworzenia nowych heteronimów w swoim życiu, a nawet tłumaczenia jak różnią się między sobą i czasem jak nawet różnią się od niego samego/jego własnych poglądów. Do tego znalazłem parę ciekawych ideii i cytatów, niestety zbyt mało aby usprawiedliwić długość książki. Co ciekawe czytałem ją przypadkiem w podobnym czasie gdy zacząłem czytać dzieła Seneki i ta, powiedzmy antyczna samoanaliza gra z moją duszą dużo dużo bardziej, nawet jeśli autorzy dochodzą do podobnych wniosków. Myślę, że takie podejście do samego siebie i świata jest bardzo potrzebne dzisiaj, gdzie każdy co raz bardziej jest 100% przekonany tylko do swoich poglądów bez otwierania się na innych, a tak na prawdę po długiej i bolesnej "samoanalizie" może się okazać, że nic z naszych poglądów nie jest nasze, a jedynie zaszczepione w nas przez różne doświadczenia czy relacje. Czytając ją myślałem własnie, że opinie będą bardzo podzielone, albo 10 albo 1, ja starałem się być jak najbardziej obiektywnym nawet jeśli lektura mnnie trochę wymęczyła w złym sensie tego słowa znaczeniu, to jednak ze względu na powyższe argumenty myślę, że warta przeczytania, nawet fragmentami. Końcowo powiem, że wg. mnie książka nie jest aż tak pesymistyczna jakby się zdawało na pierwszy rzut oka, w wielu momentach, sczególnie opisach natury widać ukochanie życia takiego jakim jest, na swój może lekko "czarny" sposób, ale jednak odczytywałem te fragmenty jako coś pozytywnego! :)

Jeden z poprzedników napisał sporo uwag z którymi się zgadzam więc krótko. Opis dorastania młodego, wrażliwego człowieka - w sztywnej , dramatycznie skostniałej instytucji edukacyjnej. Instytucja usuwa ze swojego grona z równą swobodą za przestępstwo jak i za to, że najzwyczajniej nie potrafi zrozumieć wypowiedzi uzdolnionego ucznia. Bez problemu odnajdują się w niej natomiast socjopaci..

Mierzenie się z klasyką przerabianą już i analizowaną na wszystkie strony nie jest rzeczą łatwą, bo jednak mocno zawęża sposób patrzenia na całość świeżym okiem. „Dublińczycy” wymagają dodatkowo czytania między wierszami, szukania szczegółu, który w przypadku takich dzieł trudno w ogóle wyłapać bez pomocy sensownych opracowań, odnoszących się do konkretnych czasów. No i przekład, który jest tu szalenie ważny i raczej nie ma szans, by mógł oddać pełnię bogactwa dzieła, nawet jeśli dokonuje go odpowiednia osoba. Pozostaje jeszcze kwestia odniesień do innych utworów Joyce’a, a trochę ich tu jest… Po przesianiu tych wszystkich tematów zostajemy z gołym tekstem. Szczegółowym, pławiącym się w zniuansowanym opisie konkretnych osób i zdarzeń i definiującym mieszkańców Dublina z perspektywy mikroskopu. Opisie często kąśliwym, ale znów – kąśliwym między wierszami. Mnie ujęło, ale też rozumiem, że dla współczesnego czytelnika, który niekoniecznie ma ochotę wejść w to głębiej, będzie to lektura raczej beznamiętna.

Nie do końca czuję się kompetentna do recenzowania poezji, więc może ograniczę się do odczuć. Lubię wracać do tego poematu, bo za każdym razem znajduję w nim coś, czego obecność wcześniej przeoczyłam. W wieku 20+ była to przede wszystkim mistyka – symbole, śmierć w wodzie, ten trzeci. Po 30 wyraźniej objawiły się motywy dotyczące związków – ich powierzchowność ale przede wszystkim nienasycenie, pod którym staramy się nieudolnie ukrywać pustkę. Im bliżej 40 tym bardziej koncentruję się na destruktywnej mocy codzienności, ale też zaczęłam dostrzegać promyki nadziei – nie muszę „myśleć o kluczu, utwierdzając więzienie”. Wspaniały, kompletny, nieoczywisty, nienachalny. A że nieco pretensjonalny? Być może, nie przeszkadza mi to. Ogromną zaletą jest możliwość porównywania oryginału i przekładu w wersji dwujęzycznej.

Długo szukałam tego opowiadania Thomasa Manna. Przyciągał mnie tytuł, a jednak spotkało mnie lekkie rozczarowanie, bo jakoś tym razem nie umiałam zachwycić się prozą tego wspaniałego pisarza. Jego „Czarodziejska góra” czy „Buddenbrokowie” są dla mnie niezapomniane. Może zaskoczenie tematem spowodowało, że jakoś mnie to nie porwało. Moralnie nic mnie nie uwierało, chociaż fascynacja starszego pana na punkcie młodego chłopca przechodząca w obsesję mogłaby wydawać się niesmaczna. Ale od czego w końcu jest literatura? W teorii może opisać i przeanalizować wszystko to, co zakazane lub moralnie niepoprawne w rzeczywistości. Napisane na początku XX wieku musiało być nowatorskie i odważne. Stary Gustaw jak stara wenecka kurtyzana tęskni za młodością i świeżością, ale jego czas już minął. Obawia się choroby i śmierci, ucieka przed nią, jak ćma leci do ognia, tak on lgnie do młodości, ale w tej pogoni z góry skazany jest na porażkę. Stary i samotny przegrywa nierówną walkę. W ogólnym wydźwięku smutna i fatalistyczna, pełna tęsknoty za pięknem i niewinnością. Homoseksualny aspekt nie jest tu tematem przewodnim, ale sposobem na pokazanie tej nostalgicznej tęsknoty. Zawiera w sobie sporo symbolik, ale przesłuchanie audiobooka nie pomogło w uważnym rozpoznaniu tych znaczeń. Jak dla mnie pokazuje tylko jedną z twarzy Wenecji – fascynującą, ale zarazem niepokojącą, wręcz nieprzyjazną i groźną. Chyba wrócę do tego opowiadania jeszcze raz za jakiś czas.

O tym jak nie ulegać społecznym oczekiwaniom. Po raz pierwszy czytałam tę książkę kilkanaście lat temu i z tej pierwszej lektury zapamiętałam tylko scenę trucia się gazem i takie niewyraźne wrażenie, że to było coś innego niż wszystko co dotychczas czytałam, i że mi się bardzo podobało. Tym razem podobało mi się nieco mniej. Jest to książka bardzo wielowątkowa, a przy tym napisana tak jakoś osobliwie. Trudno wyodrębnić tu jakiś główny temat, tak jakby to była książka dosłownie o wszystkim. Jest tu i niewierność małżeńska, nieślubne dzieci, zakazana miłość, dzieci schodzące na złą drogę, uleganie złym wpływom, próby odnalezienia własnej drogi życiowej, dużo rozważań na temat twórczości i samobójstwa, i pewnie pominęłam jeszcze ze dwa tuziny tematów. Trudno też wskazać głównych bohaterów, bo po pierwsze - jest ich mnóstwo, a po drugie - niejednokrotnie ci, którzy wydają się ważni schodzą na dalszy plan, a ci dalszoplanowi zaczynają grać pierwsze skrzypce. W przypadku niemal każdej postaci widzimy tylko jakiś drobny wycinek ich drogi, wiele wątków pozostaje urwanych, bez zamknięcia. Trudno też stwierdzić, kto jest tytułowym "fałszerzem" - przez całą książkę przewija się wątek fałszowania pieniędzy, ale tak naprawdę niemal każda postać jest tu "fałszerzem", kogoś oszukuje, przed kimś udaje. W szczególny sposób rozczulił mnie wątek homoseksualnej miłości, ale nie dlatego że był jakoś szczególnie poruszający, ale przez to że przy pierwszej lekturze mi kompletnie umknął, nie budząc żadnych podejrzeń. Co prawda jest to napisane dość aluzyjnie i enigmatycznie, niemniej wystarczająco jasno, żeby zrozumieć, o co chodzi. A jednak dwudziestoletnim szczawiem będąc, nie załapałam niczego. Ewidentnie byłam kiedyś niewinna jak, z przeproszeniem, nieobsrana łąka, a potem się tak strasznie zepsułam.

1.)Jak czytać ten przekład? 2.)Po co czytać przekład tej książki ? 3.)Dla kogo jest ten przekład ? To subiektywne wrażenia laika, jakby tam to kogoś interesowało, kto jeszcze nie czytał Locus Solus. Wrażenia osoby nie zaznajomionej należycie z życiem Raymonda Roussela, jego twórczością i przede wszystkim metodą pisarską oraz ideą jakiej ta metoda miała służyć i co z tego wynika. Subiektywne wrażenia na temat tego co właściwie czytamy... Więc: 1.) Jak to czytać ? Przeczytać najpierw wstęp Cezarego Rowińskiego w starszych wydaniach lub posłowie w nowszych. Prawdopodobnie posłowie w nowszych wydaniach jest wstępem w starszych. Jeśli nie słowo w słowo to i tak wszystkie najważniejsze informacje tam są. Po bardzo ogólnym zapoznaniu się z poglądem pisarza na temat tego jak chce on widzieć swą literaturę oraz z metodami jakie stosował podczas pisania, które z tych poglądów wynikały, nie będziemy się dziwić niczemu w tej książce (niektórzy ponoć się dziwią...) - ani skomplikowanym opisom urządzeń ani fantastycznym i przedziwnym historiom mnóstwa bohaterów- temu, że są na kartach tej opowieści. Wszystkie one jednak nas zadziwią, to pewne. Mamy też w sieci tekst https://dspace.uni.lodz.pl/bitstream/handle/11089/34192/Raymond_Roussel.pdf?sequence=1&isAllowed=y Jest dodatkowo książka Bogdana Banasiaka ,,Słońce ekstazy, noc melancholii" na temat Roussela. Gdzieżby tam jednak mając w ręku po raz pierwszy Locus chciałoby mi się czytać Banasiaka, wszystkiego przecież człowiek i tak nie wyczyta......Teraz, po lekturze już mi się chce. 2.) Po co czytać ten przekład ? - dla mnóstwa przedziwnych i cudownych opowieści z bliższych lub odleglejszych czasów, które pochłoną nas zapewne całkowicie. Opowieści będących częścią każdej z historii, dla których to historii, składających się z dwóch ,,części" opisy urządzeń i instalacji są wstępem, a których to urządzeń szczegółowy opis może czasem nużyć nieco swą drobiazgowością. Bezwzględne jednak poznanie technicznych detali w szczegółach, nie jest jednak warunkiem świetnej zabawy dla polskiego czytelnika. Gdy zmęczony pracą wyobrazni umysł ma dość, można spokojnie sobie pofolgować przy niektórych technicznych detalach i odpuścić drobiazgowe wizualizacje... Dlaczego urządzeń technicznych i instalacji? Bo prawdopodobnie tak autorowi wychodziło podczas rygorystycznego stosowania jego metody pisarskiej. Tu jednak nie ma bezładnej pisaniny plączącej się przypadkowo to tu, to tam - w najmniejszym nawet stopniu. Dlaczego przedziwnych urządzeń i instalacji? Bo prawdopodobnie technika, mechanika, prawidłowości fizyczne, mechaniczne były tym co pasjonowało go dogłębnie i postanowił by były one tu każdorazowo bramą do tego co wydarza się potem. A wszystko co tam istnieje i co się wydarza wynika ponoć z przedziwnej ale całkowicie sprecyzowanej mechaniki metody jego pisania. Jak pisze we wstępie Cezary Rowiński - metody, która ,, nie ma stanowić o formalnej strukturze utworu, lecz ma jedynie wyzwalać, porządkować inspirację twórczą pisarza; ma ona za zadanie w sposób systematyczny wprowadzić przypadek w obręb twórczości literackiej, opanować go i ograniczyć twórczość wyłącznie do sfery języka. Studiując ten pobieżny opis metody pisarskiej autora Locus Solus można odnieść wrażenie, że cała ta metoda jest jakąś potwornie skomplikowaną łamigłówką językową, niegodną jednak miana twórczości literackiej. Tak by było w istocie, gdyby u Raymonda Roussela metoda ta nie była wyrazem pewnej filozofii języka, nowego sposobu widzenia świata i rozumienia funkcji dzieła literackiego......" A o technikaliach tejże metody możemy oczywiście poczytać sobie we wstępie do książki oraz w w.w. materiale z sieci. Zatem cóż zostaje dla nas z tego ,,pańskiego stołu" francuskiego oryginału, który niestety efekt zamierzony przez Roussela jest ponoć w stanie wywołać w pełni tylko u francuskojęzycznych czytelników...jeśli nie jedynie u Francuzów...? Cóż zostaje dla polskiego czytelnika- jeśli motorem, napędzającym raz po raz całą tę machinę fabularną i punktem wyjścia do snucia wciąż od nowa precyzyjnych fantasmagorii, są ,,wyjściowe" nie tłumaczalne w pełni, francuskie homonimy, i konstrukcje z nich czynione, w dodatku niewidoczne w tekście, których echa ponoć klekoczą w projekcji każdej historii z niewidocznych tylnych rzędów...? Co dla polskojęzycznego nie-Francuza z tego zostaje ? Polskiemu czytelnikowi zostaje min. efekt w postaci nieprawdopodobnie płodnej przestrzeni wydarzeń w której, czytając tekst, osadza się nasza wyobraznia, i jest to naprawdę zajmująca przygoda- oddać się temu bez uprzedzeń. Poczytawszy parę zdań o tej technice pisania, pomyślałem od razu- jak niesamowitą formę słowną musi mieć oryginał powieści i co za tym idzie, niemożliwy do przetłumaczenia tak, by pojąć całą pracę pisarza...tu jednak autor wstępu studzi żal wynikający z nieznajomości języka francuskiego - ponoć zamysłem Roussela była ,,niedostrzegalność" używania tej metody w pisaniu tegoż tekstu po francusku i polscy czytelnicy mają nie być wiele poszkodowani na skutek niemożliwości obcowania z fikołkami znaczeniowymi używanych słów i zdań będących motorem napędzającym poszczególne opowieści...bo ich w tekście nie ma ! Autor ich potrzebował a czytelnik nie, ba...czytelnik nie powinien nic o nich i w ogóle o ich istnieniu wiedzieć - bo to popsuje mu całą zabawę... Nie ma więc w oryginalnej wersji dla czytelnika tych homonimów. Są jedynie cienie ich znaczeń pod postacią fabularnych szczegółów, zasnuwające ponoć obszarem swego zasięgu każdą z opowieści dalece, dalece. Tak dalece, że podobno francuskiego czytelnika ma przeszywać dreszcz psychicznej jakiejś emocji czy czego tam..., na skutek wyczuwalnej a trudnej do zdefiniowania, niewidocznej struktury, która sprawia że wszystko tam jest na miejscu i wręcz niezbędne w tych opowieściach... Więc mamy tu przekład Anny Wolickiej, która tłumaczy z ichniego na nasz coś co się całościowo nie da tłumaczyć. Coś co nie da się przetłumaczyć strukturalnie, z zachowaniem efektu ukrytej, tajemniczej celowości i kompletności wszystkiego co się tam znajduje, z w.w. oczywistego powodu. Mamy tu coś co da się przetłumaczyć jedynie stylistycznie. Jesteśmy pozbawieni najsmaczniejszej części tego tortu, cóż więc nam pozostaje? Pozostaje nam cudownie obłędna opowieść. Użytkowniczka serwisu - Zember- pisze, że - ,,Zawiodłam się. Tragiczny przekład, nie da się tego czytać (między innymi dlatego, że Locus solus zwyczajnie nie da się przetłumaczyć) Niestety francuskiego nie znam, dlatego daję mu szansę i wierzę, że oryginał jest powalający." Może mam minimalne oczekiwania - mi się dało to czytać... Mi się dało tym zachwycić jeszcze na dodatek... Pytanie, jak pani owa ocenia przekład skoro nie zna francuskiego...? Odpowiedz pojawia się po chwili - no przecież wzięła i przewertowała jakieś kompetentne zródła. No i dobrze. A ja jeszcze udałem się dodatkowo po lekturze na półdzienną randkę z robotem AI, który kłamie ciągle i przeokropnie ( nie chcesz płacić to masz pomyje...) Rozmowa z botem na temat języka oryginału w swej strukturalnej formie oraz poproszenie go by napisał nam scenę według metody Roussela z wykorzystaniem polskich homonimów - to następna część zajmującej zabawy dla tych, którzy kończąc lekturę będą mieli jeszcze niedosyt po kontakcie z pięknie przedziwną treścią książki. Niedosyt wynikający z braku kontaktu z tajemnicą, która podobno, gdzieś tam pomrukuje w dalekim tle... Robot bez problemu Wam napisze taki napędzany niewidocznymi polskimi homonimami tekścik i może być to przydatne w wyobrażeniu sobie jak może się czuć Francuz czytający Locus Solus. Tylko jak robota poprosicie by Wam napisał to mu powiedzcie, żeby Wam od razu nie mówił jakiego homonimu polskiego użył...Dobrze też jest go pouczyć w szczegółach, jaką metodą pisał Roussel bo ten stek algorytmów sobie wykombinował, że do rozpoczęcia każdej historii służył jeden homonim np. Polecam zabawę. Jeśli jednak nie zgłosicie odpowiednio okrojonego życzenia to dostaniecie ładnie brzmiącą abstrakcję ale z mnóstwem ,,deseczek", sprężynek, wałeczków, zapadek, śrubek, beleczek...jednym słowem prosić : panie! Pisz pan polską lokusową rousseladę z polskich homonimów ale dejże pan spokój z nadmiarem techniki ! Tak sobie myślę, że bez względu na to co się da przetłumaczyć skutecznie a czego nie - to i tak czytelnik dostaje koniec końców przekład pisany przepięknym językiem, co jest następnym plusem. Po co czytać ten przekład ?- dla pięknego języka, którym pisze Anna Wolicka. Polski Locus Solus to również min. przepiękny, miejscami staroświecki w klimacie język przekładu. Ten przekład jest po prostu ślicznie napisany. Mamy tam dla przykładu, wielgachny ubijak, taką ,,babę", przemieszczający się w powietrzu od czasu do czasu, precyzyjnie, to tu to tam, nad określoną powierzchnią. Więc obserwujemy sobie ten ,,koczowniczy" aparat, [,,...Trzeba było, aby koczowniczy aparat mógł na swych przystankach w różnych strefach przyszłego dzieła zachować doskonale pionową postawę..."] niestrudzenie pracujący w swych ,,pielgrzymkach" i przemieszczający się nad powierzchnią ziemi by wykonywać ,,tytaniczną pracę" : dzieło stworzenia mozaiki - wykonując ,,pracochłonny siew" - czego?- to się dowiecie z książki... Aparat, opracowanie pracy którego wymagało ,,iście zastraszających obliczeń" miał być ukończony ,,szarówką dziesiątego dnia.." a kiedy już pracował niestrudzenie, jego ,, kursy następowały nieraz dość szybko jeden po drugim wskutek nieustających harców wiatru..." ... a soczewka umieszczona w aparacie i wprawiająca swym działaniem ,,babę" w ruch- ,,...soczewka nie musiała trudzić się długo, by unieść wędrowną machinę, które pofrunęła z gracją...." Takie tam mamy opisy pracy urządzeń ubrane co jakiś czas w podobne określenia i sformułowania. Technikalia są wstępem do różnych opowieści z przeszłości a w nich to dopiero się dzieje....opowieści dajmy na ten przykład o ,,siłaczu Vyrlasie hamującym rozpęd potężnego ptaka, który w wyniku zbrodniczej tresury próbuje udusić Aleksandra Wielkiego" czy o ,,Gilbercie na ruinach Baalbeku potrząsającym słynnym nieparzystym sistrum wielkiego poety Missira" czy też o karle Pizzighinim, ,,który schowanym w łóżku nożem robi sobie ukradkiem na ciele kilka nacięć, aby obfitszym się wydał jego doroczny krwawy pot, którego pojawienia wypatruje trzech obserwatorów..." Kto nie czytał, tego uprasza się o niespodziewanie się niechcianych nonsensów bo ich nie będzie, wszystko tam będzie spójne i celowe. Nawet wskrzeszanie zmarłych...spójne i celowe w szczegółach poszczególnych opowieści. Posilając się jedynie okruchami z wykwintnego francuskiego obiadu- nie dojdziemy jednak do tego dlaczego akurat takie są historie a nie inne, zarówno w pierwszej i drugiej części każdego z opowiadań. I w tym miejscu potencjalnie jest pole do pohukiwań, że nonsens, czy co tam..., co niektóre osoby podnoszą głośniej lub ciszej... Po co czytać ten przekład? - również dla szczegółowych opisów nieprawdopodobnych instalacji, konstrukcji, urządzeń, które to opisy machin oraz niecodziennych scen odbywających się w ich wnętrzach czy w ich otoczeniu mogą stać się przepysznym materiałem twórczym dla osób kochających posługiwać się węglem, ołówkiem czy farbami. To co jest przedstawione w książce czeka na ilustratorów, kto zaś z rozkoszą spędza czas nad szkicownikiem czy płótnem- być może mógłby tu znalezć żyzną glebę dla swych zamiłowań. Po lekturze pojawiają się dwa żale: Pierwszy to- co to to się stało, że za ilustrowanie tych niesamowitych urządzeń nie zabrał się Daniel Mróz, ilustrator dzieł min. Lema albo inny znakomity grafik? To strata dla polskiego ilustratorstwa fantastycznego, grafiki i w ogóle plastyki. Drugi zaś- że nie ma zapisów jakichś starych rozmów z Anną Wolicką, przynajmniej na YT a w pisanej sieci też na wierzchu nie bardzo coś widać...Gdzie jest ta pani ? Obawiam się, że w zaświatach. Ciekawe byłoby posłuchać jej wrażeń tłumaczych... 3.) Dla kogo jest ten przekład ? Dla osób pragnących niespiesznie odkrywać opisywaną tam raz za razem, stale niespodziewaną, zaskakującą i magiczną rzeczywistość i dla tych którym miły jest przepiękny język. Zarówno jedno jak i drugie na najwyższym poziomie. Po około pięćdziesiątej stronie, nie mogąc się oderwać od tekstu stwierdzicie być może-acha! okej! to już wiem, że do końca tej książki będzie tak samo......i ta świadomość w najmniejszym stopniu nie uczyni następnych i następnych kart Locus Solus mniej atrakcyjnymi. A dalej będzie jednak inaczej bo głębiej i głębiej... Historie opisane w książce to około 300 stron tekstu. Po przeczytaniu ich może pojawić się myśl, że mogłoby być tych stron nie 300 a 3 tysiące i można by, mając ochotę na niesamowitości, od czasu do czasu podróżować przez te niecodzienne sytuacje krótszymi lub dłuższymi odcinkami... Dla kogo jest ten przekład? Dla tych którzy otwarci są na nowatorską formę tekstu choć napisane to zostało 110 lat temu. Po przygodzie z Locus Solus ma się przemożną ochotę na lekturę Literatury na świecie nr. 9-10 2007 w całości poświęconej temu twórcy - tylko gdzie to znalezć? Kto to ma?

Kiedy czytałam tę książkę jako nastolatka uznałam, że pomsył starzejącego się obrazu jest bardzo interesujący, ale cała historia wydała mi się zbyt wydumana i nieprwadopodobna. Kiedy wróciłam do niej po latach odkryłam zupełnie inne aspekty. To książka o kształtowaniu się charakteru, dojrzewaniu i starzeniu. Najbardziej porażąjący wydał mi się fakt wzjemnego wpływu na nasz sposób myślenia ludzi, jakimi się otaczamy. Na skutek naginania moralnych zasad, każdy kolejne draństwo przychodzi Dorianowi z większą łatwością, aż dostrzega pewnego dnia jak bardzo oddalilł się od młodzieńczych ideałów. To bardzo uniwersalna książka o nieodwracalnym upływie czasu, starzeniu się i moralnym rozkładzie. Genialna!

Autor opętany obsesją przedmiotów. Na 450 stronach opisuje przedmioty zgromadzone w kamienicy. Tworzą one tło ( i pretekst ) dla kilkudziesięciu opowieści zapełniających pozostałe strony. Przy czym wskazana jest cierpliwość - w miarę postępów książki opowiadania stają się coraz ciekawsze i jest ich coraz więcej. Ale w sumie, jest to wciągające. Najbardziej mnie ciekawi, jak wyglądał dom autora. Czy był skromny, przedmiotów mało i stąd jego tęsknoty? Czy wprost przeciwnie, było mnóstwo bibelotów? Trochę też polskich akcentów w książce, dla fanów poszukiwań.

Kiedy to przeczytałem w czasach szarego PRLu - pochorowałem się. Padłem "ofiarą" barokowych opisów, nadmiaru bodźców, kolorów i smaków, chorych pomysłów, które wszystkie były po nic. Dobił mnie opis żółwia, którego skorupę bohater książki diuk Jan des Esseintes kazał ozdobić szlachetnym kamieniami. Wydawało mi się to takie marnotrawne..A jednak zadzialało..

"Samotnik" wpadł mi w ręce na kiermaszu taniej książki. zmaltretowana okładka, liczne stemple biblioteczne sugerowały, że książka była intensywnie eksploatowana i czytana. kupiłem, odłożyłem na półkę i po jakimś czasie sięgnąłem. akcja tej mini powieści toczy się w Paryżu. mężczyzna pracujący w tamtejszym korpo pewnego dnia dostaje gigantyczny spadek i dochodzi do wniosku, że nie musi już pracować i idzie na wcześniejszą emeryturę. pieniądze lokuje w nieruchomości, kupuje dom i oddaje się uciechom, pije alkohol i rozmyśla nad życiem nie biorąc pod uwagę upływającego czasu. ksiazka bardzo mi się podobała. trochę filozofii połączonej z psychologią nie zniechęca, a jednocześnie daje do myślenia nad przemijaniem. #Ionesco pisze w sposób nieskomplikowany i całość czyta się sprawnie. bałem się tych wątków filozoficznych, ale jak przyznaje główny bohater - po co filozofować, skoro nie jest się wielkim filozofem. z czystym sercem #polecam szczególnie ludziom samotnym, którzy świadomie wybrali taką drogę życia. życie w pojedynkę może nie być nudne, jedynie lekko smutne.

Czystość formy osiągalna wyłącznie dla największych... Symbol ontologiczny, jakim Robbe-Grillet ustanawia żaluzję, stanowi inicjację doświadczenia — jakiemu forma pozostaje niestrudzenie wierna, wierna nade wszystko, co wydawałoby się wprost maniakalne (jak samo doświadczenie) — niczym magdalenka w monumentalnym (arcy)dziele Prousta.

"Auto da fé" ( 1935r.) to pierwsza powieść pisarza laureata Nagrody Nobla z 1981 r. Ukazała się pod tytułem " Die Blendung". Jednak dopiero powojenne przekłady książki, pod zmienionym tytułem, przyniosły jej dużą popularność. Tytułowy zwrot "auto da fé" to akt wyroku inkwizycji, kończący się spaleniem na stosie niewiernego lub zakazanych książek. Czasami jak popatrzę w lustro to widzę bohatera książki, przedkładającego czytanie książek nad kontakty z ludźmi. Zwłaszcza bliskim środowiskom czerwonych, różowych, tęczowych, lewackich pożytecznych i------, " Gazety Wyborczej ", TVN - u czy kreatur, obecnie sprzedających niezależność i niezawisłość Polski. To powieść będąca jedną z najważniejszych pozycji literatury XX w. POLECAM !!!

Bardzo spodobał mi się styl Musila, jako że uwielbiam esejowo-filozoficzną formę, a jak jeszcze połączona jest z bohaterami, ich przeżyciami i rozmyślaniami to nie mogę o nic więcej prosić. Czasami przytłaczające i przynudzające, jednak w większości tak pięknie literacko napisane, że przymrużałam na to oko, dałam się pochłonąć i się nie zawiodłam. Dostajemy świat pełen ciekawych osobowości i ich idei, tych którzy dopiero je znajdują, którzy je tracą i którzy żyją już w ich cieniu, od wielkiej akcji patriotycznej i wielkich ambicji po osobiste przyjaźnie, miłości i rodzinne troski. Czułam, że każdy bohater naprawdę żyję, czyli przede wszystkim myśli i przeżywa swoją rzeczywistość, przy tym autorefleksje i filozoficzne rozmyślania autora wdzierają się przy każdej osobie, jako autonomiczne akapity, ale i wrośnięte w myśli bohaterów. A obok tych wszystkich wyrazistych osobistości stoi Urlich, człowiek bez właściwości, który zdaje się stać nieruchomo w obliczu napierających na niego idei, jakby zmęczony już szukaniem swoich własnych i znajduję się w punkcie, w którym dla innych zdaje się nie żyć i nie być człowiekiem, bo do niczego nie dąży i nie działa, i tak pogrąża się w przeróżnych refleksjach i przemyśleniach, a my możemy śledzić je razem z jego losem i ludźmi, których spotyka. Ciężko zrecenzować mi każdy aspekt tej książki, o każdym bohaterze można by dużo powiedzieć, tak samo o rzeczywistości w której żyją, jak i o bogatym stylu literackim, ale dlatego jeszcze bardziej polecam zagłębić się w tą powieść.

Obejrzyjcie film Volkera Schlondorffa z 1991 roku pod tym samym tytulem, w nim zjawiskowa Julie Dephy, zanim przeczytacie ksiazke. Dostaniecie dwie uczty, zamiast jednej. Wazna jest kolejnosc. Najpierw film, potem ksiazka. To bardzo rzadki przypadek. Wspaniale kino na podstawie jeszcze lepszej powiesci

Można Pana lubić. Można wręcz przeciwnie. Pan w swojej wygodnej melancholii jeszcze się nie zdecydował na bardziej radykalną i jednoznaczną postawę, która by przesądziła o mojej wobec Pana. Można trochę żałować. Rzucić wyzwanie hipokryzji i zbyt łatwo zmieniającym się postawom Pańskiego narodu to jedno, drugie, poważniejsze, to hipokryzji samemu uniknąć. A Pan raczył rzucić wyzwanie filarom, chcąc dowieść, że chwiejne, pozorne, zakłamane, a jednak filarom: ideologii, moralności, religii, miłości. Taką sztuką? W której nie chce Pan użyć słów prawdziwych? Pan musi być pewny, a Pan jeszcze gra z tymi, których próbuje krytykować. Zwierzenia klowna to wieczorna, krytyczna wiwisekcja postaw społecznych członków rodziny i osób z otoczenia głównego bohatera. Przeprowadzana sukcesywnie przy kolejnym i kolejnym połączeniu telefonicznym. Wszystkie połączenia wykonane w jednym celu. W ręku została tylko jedna marka niemiecka. A miłość? No cóż, trwa cały czas. Nasz bohater jest melancholijnym, ekscentrycznym, wyzwolonym monogamistą. Kocha Marię. Ps. Delikatna. Niepozorna. Mogłaby być ważna.

Mała książeczka z zapisem igraszek lingwistycznych obserwatorsko stylistycznych. Tematem niby banalne zdarzenie - sytuacja autobusowo towarzyska, ale kreatywność autora może poruszyć refleksje w kwestii inności spojrzenia i wielości interpretacji. Jak napisała w opinii Rocinka : ,,Skoro jeden autor może tę samą prostą historyjkę przedstawić na prawie sto sposobów, to kto ośmieli się powiedzieć, że ma monopol na prawdę? " Żongluje Autor tą historyjką w bardzo wielu wariantach: onirycznie, sonetowo, sprawozdawczo, niefrasobliwie, wierszem wolnym, prostacko, onomatopeicznie, synkopowo, z przodu z tyłu *, secesyjnie, bezsilnie, geometrycznie...Wariantów jest aż 99, a kabaret "Freres Jacques" objechał z nimi pół świata. Stawiam na półkę 'REMEDIUM' obok " Humoru z zeszytów". ------------------ * Wariant "Z przodu z tyłu" przypomniał mi szkolną zabawę w słówka - czytając np. "Odę do młodości"... albo " Stepy Akermańskie" w miejscu przecinka wstawiało się ' z boku' a w miejscu kropki 'w kroku'...dzisiaj tego się już chyba 'nie przerabia' ;)

Wszystko, co w tej książce napisano, zostało wielokrotnie powtórzone a ostatecznie uległo wymazaniu. Jednak w mojej pamięci na długo zachowa się nieprzerwanie drążący styl Thomasa Bernharda i jego myślenie porównawcze. Ten austriacki pisarz zapędził się w przerysowywaniu, stworzył niespiesznie rozwijające się widowisko, w którym wręcz groteskowo ukazał fascynację z odrazą. Spojrzał w ziejącą pustkę bytu i odkrył fundamentalne zafałszowanie istnienia. Ostrzegano mnie przed wysokim stopniem trudności jego powieści ale kiedy dostrzegłem w niej niezliczone symbole badawczego umysłu, to odczułem zadowolenie z tego, że razem z nim zajmuję się wyrafinowanym zamazywaniem prawdy. Aż do jej całkowitego rozmycia. Podczas studiowania "Wymazywania" można odczuć wrażenie całkowitego odkształcenia sytuacji. To nadzwyczajny stan psychiczny powiązany z przynależnością do austriackiego Wolfsegg. Zapewne wielu czytelników zgodzi się ze mną co do perwersyjnego charakteru tej miejscowości, ukrytej w umyśle Bernharda i będącej wzorcem przemieszania strachu i nienawiści z politowania godnym zakłamaniem. Będąc w Wolfsegg nie można odwrócić się od przeszłości ani nawet uciec od wymyślonego w jego rytmie świata. Ono nieustannie zadaje pytania, nie daje spokoju, doprowadza sceptycyzm do maksimum. Nie ukrywam, że ta powieść może nieść ze sobą dla czytelnika ogromne obciążenie ale stanowi też wspaniałe ćwiczenie intelektualne, zdecydowanie lepsze, niż inne przeczytane przeze mnie książki Bernharda. Powtarzanie tych samych wypowiadanych przez autora "Wymazywania" słów sprawiało mi przyjemność a analizowanie tonu jego wypowiedzi było jak uczestnictwo w demaskowaniu szarlatanerii. Thomas Bernhard otworzył wszystkie zamknięte na cztery spusty biblioteki i wpuścił wiele świeżego powietrza do krytykowanego oraz zastanego przez niego świata stosunków społecznych. Wyznaczając siebie samego na likwidatora pokazał jak można zmieniać świat, całkowicie go burząc. Dlatego ta relacja jest niczym oskarżenie i pobudzająca do samodzielnego myślenia proza. Czytając "Wymazywanie" można pomyśleć, że uczestniczy się w jednym wielkim szyderstwie dla którego głównym tematem jest wzgardzanie umysłem. Nic bardziej mylnego, u Bernharda umysł jest potęgą a wielokrotne rekapitulacje tylko mnie o tym bardziej przekonały. Pierwsza połowa tej powieści stanowi pieczołowicie odgrywaną próbę tragedii. Za to niezwykle przeciągana w czasie druga część, dla wnikliwego obserwatora stanie się rozliczeniem wykonanego przez pisarza zadania. Być może Thomas Bernhard ostatecznie się od syndromu Wolfsegg uwolnił, jednak dla mnie zostanie ono na zawsze groteskowym ale autentycznym synonimem odkręcania zafałszowań i tępienia ciasnoty umysłowej horyzontów. "Wymazywanie" niezwykle skutecznie uczy jak myśleć i posługiwać się wyobraźnią. Piętnuje przy tym brak dobrego smaku i zaściankowość. Rozmach skazania na zagładę wszystkiego, co jest rozumiane przez strefę największej nieznośności wydaje się imponujący. Bernhard do perfekcji opanował obserwację sztuczności i z pesymizmem opisuje rzeczywisty świat. Posiadł sztukę, która objawia się w utrzymaniu wewnętrznej niezależności przy jednoczesnym przedstawieniu przygnębiającego krajobrazu życia społeczno-politycznego. Dzięki niemu poznałem wiele zniekształceń, które finalnie okazały się prawdą.

Bartleby kopiuje dokumenty. Poproszony jednak o cokolwiek innego, jak wyjście na pocztę, sczytanie kopii, opuszczenie biura, uparcie odpowiada: "I would prefer not to". Nie mówi "tak" ani "nie", nie wyraża chęci ani niechęci, nie zgadza się ani nie odmawia, nie odrzuca ani nie przyjmuje. Wybiera stan zawieszenia - najbardziej kreatywną postawę z możliwych, bo potencjalnie dopuszczającą każde rozwiązanie. Być może to dlatego Bartleby rezygnuje wreszcie nawet z kopiowania, bo jego "I would prefer not to" paradoksalnie kieruje go ku stwarzaniu, a nie odtwarzaniu. Wcześniej Bartleby pracował w Biurze Martwych Listów, czyli takich, które nie sposób było dostarczyć do adresatów. To w nich zawiera się to, co mogłoby się wydarzyć w przeszłości, ale się nie wydarzyło. Tak jak w formule "I would prefer not to" zawiera się wszechpotencja czasu teraźniejszego. Większość ludzi nie rozumie Bartleby'ego. To go zwolnią z pracy, to są poirytowani jego uporem w przyjętej postawie, to chcą go wyrzucić z budynku czy wtrącić do więzienia. Przeciwstawianie się schematom jest nieznośne dla otoczenia. Bartleby dużo patrzy się w okno na mur położonego naprzeciw kancelarii budynku. Może sprawiać wrażenie człowieka uwięzionego - ograniczonego jakimiś trudnymi życiowymi doświadczeniami, zrezygnowanego. Może jednak owo "I would prefer not to" jest najwyższym wyrazem wewnętrznej wolności? Mnie do lektury "Kopisty Bartleby'ego" zachęcił Byung-Chul Han. Was zachęcam ja. Sięgnijcie po to konkretne wydanie opatrzone bardzo ciekawymi komentarzami Deleuze'a i Agambena. Pierwszy odnosi się do wielu tekstów Mellville'a, więc zainteresuje osoby zaznajomione z jego twórczością. Drugi - jest zorientowany bardziej na logiczno-ontologiczny wymiar tego konkretnie opowiadania. Dla mnie miodzio. No i pogapcie się trochę w ścianę, powiedziawszy: "Wolałbym, wolałabym nie". To się może okazać bardzo twórcze.