Systemy pieniężne wolnej bankowości: koncepcje, cechy, zastosowanie

Monografia ma przede wszystkim charakter teoriopoznawczy. Niemniej wątki empiryczne również są w niej obecne. Rozpatrywanym w pracy problemem badawczym jest to, czy i na ile zasadne byłoby zastąpienie istniejących rozwiązań którymś z opisywanych w pracy modeli wolnej bankowości, jako rozwiązaniem bardziej spójnym teoretycznie i lepiej dopasowanym do współczesnych warunków instytucjonalnych. Głównym celem pracy jest pogłębiona charakterystyka współczesnych koncepcji wolnej bankowości oraz ocena zasadności ich ewentualnego zastosowania w praktyce. Cząstkowymi celami pracy są: a) zaproponowanie spójnych kryteriów klasyfikacji systemów pieniężnych; b) charakterystyka cech, elementów, funkcjonowania oraz podstaw teoretycznych współczesnych systemów pieniężnych, ze szczególnym uwzględnieniem samego pieniądza, jego cech i charakteru; c) identyfikacja zjawisk i procesów będących przyczynami zmian w narodowych systemach pieniężnych (ze szczególnym uwzględnieniem finansyzacji) oraz charakterystyka następstw tych zmian dla poszczególnych elementów systemów pieniężnych; d) ocena uwarunkowań wprowadzenia wolnej bankowości; e) porównanie poszczególnych koncepcji współczesnej wolnej bankowości. W pracy postawiono hipotezę, zgodnie z którą systemy wolnej bankowości nie stanowią alternatywy dla systemów bankowości centralnej. W ich konstrukcji tkwią bowiem, często nawet na jeszcze większą skalę, te same błędy i problemy, które powodują niestabilność systemów bankowości centralnej. Hipotezę tę poddano weryfikacji w toku prowadzonych badań. W szczególności zbadano takie zagadnienia, jak: elementy systemu pieniężnego (ze szczególnym uwzględnieniem pieniądza) i ich historyczne kształtowanie się, klasyfikacje i rodzaje systemów pieniężnych, konstrukcję i podłoże teoretyczne współczesnych systemów pieniężnych, najważniejsze procesy i zjawiska wpływające na działanie i kształt tych systemów w ostatnich kilku dekadach, konsekwencje tych zmian, a także formułowane w literaturze koncepcje systemów pieniężnych wolnej bankowości oraz (tam, gdzie było to możliwe) doświadczenia historyczne ich funkcjonowania. Pracę oparto na literaturze – w przeważającym stopniu anglojęzycznej – z takich dziedzin, jak teoria pieniądza, historia myśli ekonomicznej, polityka gospodarcza (w tym zwłaszcza polityka pieniężna),systemy finansowe, bankowość komercyjna i bankowość centralna. Wykorzystano również przepisy prawne i materiały źródłowe. Do badań zastosowano metody analizy opisowej, analizy porównawczej oraz studium przypadku.