Można by z tego zrobić całkiem niezłą powieść.
Jako dramat "Nie-boska komedia" Zygmunta Krasińskiego nie jest dziełem nieudanym, ale forma – stosunkowo krótka i dialogowa – siłą rzeczy ogranicza możliwość pełnego rozwinięcia psychologii postaci oraz społecznej panoramy konfliktu. Dramat nie daje bohaterowi przestrzeni, by naprawdę „pulsował” emocjami tak, jak mógłby w powieściowej narracji. A przecież ambicją Krasińskiego było ukazanie wielowymiarowego starcia idei, klas i racji historycznych. W efekcie dramat społeczny, który aż prosi się o pogłębione studium motywacji obu stron, zostaje przedstawiony w sposób skrótowy.
Największy problem mam z rozłożeniem sympatii i z jednoznacznym określeniem, kto w tym dziele jest protagonistą, a kto antagonistą. Współcześnie, po zwrocie ludowym i postkolonialnym, czytanie „Nie-boskiej komedii” siłą rzeczy różni się od odbioru XIX-wiecznego. Dziś akcenty rozkładają się inaczej, a moralne intuicje przesuwają się w stronę tych, którzy w epoce autora byli postrzegani jako klasa niewykształcona, politycznie niema, nie będąca w stanie wytworzyć własnej tożsamości, myśli czy racji.
Konflikt rozgrywa się między szlachtą a rewolucjonistami, w dużej mierze wywodzącymi się z chłopstwa. Hrabia Henryk dostrzega bratobójczy charakter walki i jej destrukcyjny wpływ na naród. Zauważa też niesprawiedliwości systemu: nadużycia władzy, wyzysk, okrucieństwo panów żyjących w luksusie kosztem poddanych. Problem w tym, że to „zrozumienie” ma swoje wyraźne granice. Każde oskarżenie wobec stanu szlacheckiego zostaje natychmiast zrównoważone figurą „dobrego pana” – tego, który pomaga w kryzysie, odbudowuje dom po pożarze, ratuje przed okrutnym zarządcą.
Tylko czy takie zachowanie rzeczywiście jest czymś wyjątkowym? W istocie to jedynie moralne minimum, w dodatku często motywowane pragmatyką: zdrowy i najedzony chłop pracuje wydajniej niż wycieńczony. Moralność staje się tu czymś relatywnym, ocenianym na tle innych, bardziej brutalnych właścicieli.
Hrabia Henryk, świadomy patologii własnej klasy, mimo wszystko opowiada się po stronie szlachty. Wybiera solidarność stanową ponad realną sprawiedliwość społeczną. Zostaje ukształtowany jako bohater tragiczny, cierpiący za winy zbiorowe, lecz jego wybór nie jest pozbawiony alternatywy. Przywódca rewolucjonistów oferuje mu możliwość zachowania majątku w zamian za neutralność. Decyzja Henryka wydaje się więc raczej kwestią dumy i tożsamości klasowej niż dramatycznego braku wyboru.
W tym miejscu ujawnia się ograniczony horyzont emancypacyjny autora. Krasiński dostrzega krzywdy chłopów, przyznaje im prawo do godności, ale nie przekracza granicy systemowej zmiany. Nie postuluje ich rzeczywistej wolności, nie podważa fundamentu pańszczyźnianego porządku – dopuszcza jedynie „łagodniejszą” jego wersję. Chłop ma być traktowany dobrze, lecz wciąż pozostaje podporządkowany.
Co więcej, mimo deklarowanego obiektywizmu autor ostatecznie wyraźnie wartościuje strony konfliktu. Hrabia Henryk zostaje przedstawiony jako moralnie wyższy, natomiast rewolucjoniści, choć posiadają logiczne motywacje i momentami autentyczną szlachetność idei, zyskują również rys fanatyczny. Zrywają z katolicyzmem, popadają w bluźnierstwo, organizują quasi-bachanalia i jawią się jako żądni krwi rzeźnicy, którzy w gruncie rzeczy chcą jedynie zamienić się miejscami z dotychczasowymi ciemiężycielami.
Krasiński wyrasta więc na moralistę o wyraźnych ograniczeniach. Jego wizja, być może odważna jak na epokę, z dzisiejszej perspektywy wydaje się zachowawcza. Autor dostrzega problem, lecz nie jest gotów ponieść konsekwencji radykalnego rozwiązania. Widać to zresztą po samej biografii autora, który był uległym oportunistą, świadomym napięć społecznych, ale funkcjonującym bezpiecznie w obrębie własnych przywilejów.
Mimo tych zastrzeżeń „Nie-boska komedia” pozostaje dziełem ciekawym i wartym lektury, zwłaszcza że jest napisana w dość lekkim i współczesnym stylu. Obecnie wymaga jednak odczytania w zupełnie innym kluczu interpretacyjnym. Ponadto nie jest to utwór na tyle wybitny, by stawiać Krasińskiego na równi z Mickiewiczem czy Słowackim, dlatego osobiście uważam, że kreowanie go na trzeciego wieszcza jest mocno nad wyrost.
Ocean 6/10
Szukamy ofert...
1425 
1425 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Chłopi
Trochę ukrzywdzili tę książkę, robiąc ją lekturą. Dojrzali docenią, młodzi niekoniecznie.
Trochę ukrzywdzili tę książkę, robiąc ją lekturą. Dojrzali docenią, młodzi niekoniecznie.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPrzeczytałam tylko pierwszy tom "Jesień", a w zasadzie przeczytałam kawałek, a resztę przesłuchałam w audiobooku.
Chyba nigdy się tak nie męczyłam czytając. Subiektywnie szczerze mówiąc, było to okropne doświadczenie, fabuła rozwijała się wolno i nie wyróżniała się niczym szczególnym, nie była w ogóle zaskakująca. Dosłownie przysypiałam czytając, bo nie potrafiłam się w to zaangażować. Postacie zachowywały się jak typowi chłopi. Język był bardzo trudny, wiejski, rynsztokowy, wulgarny i kolokwialny, a dialogi pisane były często fonetycznie.
Jednak obiektywnie na to patrząc, Reymont nie dostał nagrody nobla bez powodu. Dobrze odwzorował język, obyczaje i codzienność chłopską. Taka ta powieść właśnie miała być. To po prostu nie jest książka dla mnie, więc nie wiem czy do końca sprawiedliwe jest oceniać ją tak nisko, skoro to epopeja chłopska.
Subiektywnie ocena niska, obiektywnie z pewnością wyższa. Ostatecznie wypadkowa wychodzi mi około 4 gwiazdki - według lubimyczytać "może być".
Przeczytałam tylko pierwszy tom "Jesień", a w zasadzie przeczytałam kawałek, a resztę przesłuchałam w audiobooku.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toChyba nigdy się tak nie męczyłam czytając. Subiektywnie szczerze mówiąc, było to okropne doświadczenie, fabuła rozwijała się wolno i nie wyróżniała się niczym szczególnym, nie była w ogóle zaskakująca. Dosłownie przysypiałam czytając, bo nie potrafiłam się w...
Książka, którą powinien przeczytać każdy Polak. Po prostu.
Książka, którą powinien przeczytać każdy Polak. Po prostu.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toW mojej opinii najwybitniejsze arcydzieło polskiej literatury, nie bez przyczyny uhonorowane nagrodą Nobla. Reymont zrobił coś niesamowitego - zatrzymał jakby w kapsule czasu obraz polskiej wsi końca XIX wieku - zarówno poprzez opisy tamtejszych relacji międzyludzkich, zwyczajów, wierzeń, ale także poprzez język, którego dzisiaj już nie ma.
Podczas czytania powodowało to u mnie ogromne uczucie nostalgii - tęsknoty za czymś, co niby jest takie znajome, a jednak, czego nigdy osobiście nie doświadczyłam. Dzięki Reymontowi możemy jednak zagłębić się w to tak bardzo, jak to tylko możliwe, w ten świat, który, jak wiele innych - przeminął z wiatrem.
A tak poza tymi walorami - to po prostu wciągająca historia, o uniwersalnych dla ludziach wszystkich stanów i wszystkich czasów miłości, pożądaniu, zdradzie, statusie społecznym i jego utracie.
W mojej opinii najwybitniejsze arcydzieło polskiej literatury, nie bez przyczyny uhonorowane nagrodą Nobla. Reymont zrobił coś niesamowitego - zatrzymał jakby w kapsule czasu obraz polskiej wsi końca XIX wieku - zarówno poprzez opisy tamtejszych relacji międzyludzkich, zwyczajów, wierzeń, ale także poprzez język, którego dzisiaj już nie ma.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPodczas czytania powodowało to...
Książka do której trzeba dorosnąc, to w pewnym sensie próba zmierzenia się z czymś znacznie większym niż zwykła książka. To raczej ogromne, literackie przedsięwzięcie, które pokazuje, ile pracy, obserwacji i cierpliwości trzeba było włożyć, aby stworzyć dzieło o tej skali.
Reymont pracował nad powieścią dziesięć lat, a w pewnym momencie, niezadowolony z efektu, zniszczył znaczną część gotowego rękopisu i rozpoczął pisanie od nowa. Szacuje się, że spalił nawet około 11 tysięcy wierszy tekstu, aby stworzyć wersję, która w pełni odpowiadała jego wizji. Już sam ten fakt pokazuje ogromny poziom determinacji. W czasach, gdy nie było komputerów, edytorów tekstu ani możliwości łatwego poprawiania fragmentów, każda strona była wynikiem mozolnej pracy, pisania ręcznego, poprawiania i przepisywania.
Największe wrażenie robi nie tylko czas powstawania powieści, lecz jej skala i szczegółowość. W Chłopach bohaterem jest właściwie cała społeczność wsi, jej rytm życia wyznaczają pory roku, święta, praca na roli, konflikty o ziemię i codzienne relacje między ludźmi. Reymont odtworzył ten świat dokładnością dokumentu. Czytając tę powieść, można odnieść wrażenie, że autor nie tyle opisuje wieś, ile tworzy jej pełną symulację. Tutaj pojawia się ogromny kontrast z dużą częścią współczesnej literatury. Dziś wiele książek powstaje szybko, często książki są podporządkowane rynkowi. Akcja bywa dynamiczna, język prosty, a świat przedstawiony bardziej szkicowy. Tymczasem Chłopi są jak wielkie malowidło, każda scena, krajobraz czy obrzęd zostały dopracowane z niezwykłą cierpliwością.
Reymont pisał tak, jakby chciał zatrzymać w literaturze cały świat, który zaraz miał zniknąć.
Dlatego ta powieść budzi podziw nie tylko jako historia o ludziach ze wsi, lecz przede wszystkim jako przykład niezwykłego literackiego wysiłku. Czapki z głów.
Książka do której trzeba dorosnąc, to w pewnym sensie próba zmierzenia się z czymś znacznie większym niż zwykła książka. To raczej ogromne, literackie przedsięwzięcie, które pokazuje, ile pracy, obserwacji i cierpliwości trzeba było włożyć, aby stworzyć dzieło o tej skali.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toReymont pracował nad powieścią dziesięć lat, a w pewnym momencie, niezadowolony z efektu, zniszczył...
Interpretacja Krzysztofa Gosztyły kongenialna. Chciałoby się napisać: proszę więcej, panie Krzysztofie!
Interpretacja Krzysztofa Gosztyły kongenialna. Chciałoby się napisać: proszę więcej, panie Krzysztofie!
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLektura była ok, ale za dużo opisów przez co ciężko się czyta.
Lektura była ok, ale za dużo opisów przez co ciężko się czyta.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toCzytałam w szkole średniej i nie zrobiła na mnie wrażenia. Dopiero po prawie 20 latach polubiłam bohaterów książki. Może trzeba do niej dorosnąć. Polecam
Czytałam w szkole średniej i nie zrobiła na mnie wrażenia. Dopiero po prawie 20 latach polubiłam bohaterów książki. Może trzeba do niej dorosnąć. Polecam
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDruga z klasyki którą podjąłem wbrew zniechęceniu ogółu. Książka raczej omijana przez sporą rzeszę osoby ze względów szkolnych.
Moim zdaniem warto po nią sięgnąć. Chłopi oddają bardzo dobrze wiejskie życie tamtych czasów. Samą książkę czyta się bardzo dobrze mimo trudnego języka. Akcja jest przyjemna, wciągająca, a opisy nadają niesamowitego klimatu podkręcając wyobraźnię czytelnika.
Zdecydowanie zatęsknię za bohaterami oraz Lipcami…
Druga z klasyki którą podjąłem wbrew zniechęceniu ogółu. Książka raczej omijana przez sporą rzeszę osoby ze względów szkolnych.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMoim zdaniem warto po nią sięgnąć. Chłopi oddają bardzo dobrze wiejskie życie tamtych czasów. Samą książkę czyta się bardzo dobrze mimo trudnego języka. Akcja jest przyjemna, wciągająca, a opisy nadają niesamowitego klimatu podkręcając wyobraźnię...
Moim zdaniem tę lekturę powinien przzeczytać każdy.
Moim zdaniem tę lekturę powinien przzeczytać każdy.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo to