Harem. Prawdziwa historia dziewcząt z jedynego polskiego haremu

Nie spodziewałam się tego, co zrobi ze mną ta książka. Zapowiadała się jako frywolne babskie czytadło, ale w toku fabuły miałam coraz większy mętlik w głowie. „Nie walcz z nią”- powiedziała znajoma w odpowiedzi na moje rozterki - „Takie były czasy, tak wyglądał wtedy świat”, ale mnie, mimo racjonalnych argumentów, trudno było się pogodzić z okolicznościami tej książki, a przede wszystkim tym, jak te okoliczności zostały przedstawione. Dziś opowiem o powieści „Harem” autorstwa Alex Vastatrix i Waldemara Bednaruka nawiązującej do prywatnego przybytku rozkoszy Jana „Sobiepana” Zamoyskiego. Projektu, który miał uchronić ordynata przed „francuską chorobą”.


Narracja w powieści prowadzona jest dwutorowo. Jedną z bohaterek jest Józia, dziewczyna, która została sprzedana do haremu, aby ratować głodującą rodzinę. Młoda, nieuświadomiona, wystraszona, ale też podekscytowana. Niejako wyróżniona, bo trafiła z klepiska w puchowe pierzyny. Zamiast pracować w polu ma za zadanie o siebie dbać i dostaje do tego wszelkie środki.

Druga linia fabularna to rzut oka na życie ordynata. Życie frywolne, ociekające przyjemnościami. Autorzy nie omieszkują przedstawić politycznej sytuacji w Europie. Zamoyski jest świadkiem obalenia Karola I Stuarta, niepokojów we Francji, a także wojen na naszym, polskim podwórku. Zamoyski życie traktuje jak zabawę. Kiedy ma chęć zostać bohaterem próbuje mieszać się w politykę lub siada na koń, ale często musi odreagować stres w ramionach dziewczyn. W fragmentach, w których on jest głównym bohaterem prześledzimy drogę do powstania haremu. Dlaczego ten pomysł zakiełkował w głowie ordynata i jak wyglądała jego realizacja?

„Harem” to połączenie literatury kobiecej z historyczną. W początkowych rozdziałach znajdziemy odważne i ładnie napisane sceny erotyczne, co zostaje mocno stonowane w dalszej części książki. Frywolność ustępuje tłu historycznemu, a także Józi i jej komentarzom na temat życia w haremie. Życia przedstawionego, jako dobre, dostatnie, radosne, spokojne. I mnie z takim opisem trudno było się pogodzić. Kiedy dyskutowałam na temat tej powieści ze znajomą, tamta wysnuła mocny argument. Zapytała mnie, jaki los czekałby na Józię w domu. Prędzej czy później przeszłaby na własność jakiegoś sąsiada, urodziłaby mu gromadkę dzieci i musiała pracować ciężko w polu. Gdyby przeżyła, bo na początku tej historii jej rodzina jest w ciężkiej sytuacji i nie ma co jeść. A dzięki opiece Zamoyskiego dziewczyna miała dach nad głową, stół uginający się od jadła, stroje, obronę przed wojskami najeżdżającymi Polskę, a także zarobek.

„Moja dusza jeszcze w dzieciństwie buntowała się przeciwko temu, by jeden człowiek mógł być właścicielem drugiego, jak jakiegoś przedmiotu czy zwierzęcia.”1 To są słowa Józki, wypowiedziane pod koniec książki, ale mi ten sam bunt towarzyszył przez cały czas jej czytania, Bolało mnie własnościowe podejście arystokracji do człowieka. Słowo wolność dotyczyło malutkiej grupy ludzi, a reszta mogła liczyć jedynie na łaskę możnych. Można to skwitować powiedzeniem „takie były czasy”. I patrząc chociażby na Józię, wiem, że w rodzinnym domu nic lepszego by jej nie czekało, jednak ja ciągle walczę. O co? Chyba o nazywanie rzeczy po imieniu. O nie przykrywanie niesprawiedliwości płaszczykiem dobrodziejstwa. Może to z mojej strony głupie, jednak taką mam naturę i przekonania.

1 Alex Vastatrix, Waldemar Bednaruk, „Harem”, wyd. Harde, Warszawa 20219, s. 451-452.

Nie spodziewałam się tego, co zrobi ze mną ta książka. Zapowiadała się jako frywolne babskie czytadło, ale w toku fabuły miałam coraz większy mętlik w głowie. „Nie walcz z nią”- powiedziała znajoma w odpowiedzi na moje rozterki - „Takie były czasy, tak wyglądał wtedy świat”, ale mnie, mimo racjonalnych argumentów, trudno było się pogodzić z okolicznościami tej książki, a...

Mnie również powieść dostarczyła niesamowitych emocji. Nauka historii poprzez ukazanie życia wysoko urodzonych i odgrywających ważne role w państwie.

Mnie również powieść dostarczyła niesamowitych emocji. Nauka historii poprzez ukazanie życia wysoko urodzonych i odgrywających ważne role w państwie.

Raczej powieść przygodowa z elementami erotyki niż "prawdziwa historia..."

Raczej powieść przygodowa z elementami erotyki niż "prawdziwa historia..."

Sięgając po Harem, spodziewałem się dobrze skonstruowanej powieści historycznej o jedynym w Polsce haremie, należącym do Jana Zamoyskiego. Niestety, zamiast rzetelnej opowieści osadzonej w realiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dostałem infantylną, pełną błędów i przekłamań historycznych fantazję, która z prawdziwą historią ma niewiele wspólnego. Autor nie tylko nie przejmuje się faktami, ale wręcz je ignoruje, tworząc świat rodem z tanich romansów.
Powieść zaczyna się od epatowania ostrymi scenami erotycznymi, co początkowo może wydawać się jej jedyną zaletą. Niestety, mniej więcej w połowie książki nawet ten aspekt zostaje porzucony – jakby autorowi zabrakło wyobraźni albo odwagi, by pociągnąć swoją koncepcję do końca. Fabuła traci jakikolwiek sens, postaci są płaskie, dialogi sztuczne, a całość przypomina raczej kiepską fanfikcję niż poważną powieść historyczną.
Jeśli ktoś liczył na intrygujący obraz egzotycznego eksperymentu Zamoyskiego, to czeka go ogromne rozczarowanie. Harem to bzdura totalna, która ani nie dostarcza wiedzy, ani dobrej rozrywki. Szkoda czasu.

Sięgając po Harem, spodziewałem się dobrze skonstruowanej powieści historycznej o jedynym w Polsce haremie, należącym do Jana Zamoyskiego. Niestety, zamiast rzetelnej opowieści osadzonej w realiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dostałem infantylną, pełną błędów i przekłamań historycznych fantazję, która z prawdziwą historią ma niewiele wspólnego. Autor nie tylko nie...

Dla mnie za dużo erotyki, za mało akcji.

Dla mnie za dużo erotyki, za mało akcji.

Największym minusem tej książki jest to, że w ogóle nie jest interesująca. Dosłownie w momencie odłożenia jej, nawet przez chwilę nie zastanawiałam się nad tym, co się stanie w kolejnym rozdziale. W trakcie czytania nie czułam najmniejszego dreszczyku emocji.
Sama główna bohaterka też miała pewną wadę. Mianowicie wszystko robiła wspaniale. Przygotowała nalewkę - wyszła oczywiście cudownie. Ugotowała zupę - przepyszna, nigdy nie ugotowała lepszej! No i praktycznie z wszystkim miała rację. Nie zliczę ile razy przeczytałam zdanie typu „okazało się, że miałam rację”. Stwierdziła też, że mimo iż ma raptem szesnaście lat to życie doświadczyło ją bardziej niż niejedną czterdziestolatkę. Wydaje mi się, że to nawet nie wymaga komentarza.

Największym minusem tej książki jest to, że w ogóle nie jest interesująca. Dosłownie w momencie odłożenia jej, nawet przez chwilę nie zastanawiałam się nad tym, co się stanie w kolejnym rozdziale. W trakcie czytania nie czułam najmniejszego dreszczyku emocji.
Sama główna bohaterka też miała pewną wadę. Mianowicie wszystko robiła wspaniale. Przygotowała nalewkę - wyszła...

Nie wierzę, że dotrwałam do końca. Józia okazała się tak nierealną postacią, że aż trudno uwierzyć, by ta wiejska dziewczyna (a właściwe to dziewczynka!)była miejscami tak bystra i świadoma tego, co się dzieje wokół niej.

Nie wierzę, że dotrwałam do końca. Józia okazała się tak nierealną postacią, że aż trudno uwierzyć, by ta wiejska dziewczyna (a właściwe to dziewczynka!)była miejscami tak bystra i świadoma tego, co się dzieje wokół niej.

Niestety ,poległam na 190 stronie. Męczyłam się wspomnieniami dziewczyny i miałam ochotę pominąć strony z historycznymi zdarzeniami.

Niestety ,poległam na 190 stronie. Męczyłam się wspomnieniami dziewczyny i miałam ochotę pominąć strony z historycznymi zdarzeniami.

Książka ciekawa. Owszem zgodzę się z niektórymi przedmówcami, że język staropolski miesza się z obecnym. Są pewne nieścisłości raz niby od dziecka Józia jest zaradną handlarą, innym razem niezdarą i nie wie, że może się targować. Owszem książka jest erotyczna, może czasem pornograficzna, ale kto zna historię Ordynata Jana Sobiepana Zamoyskiego ten wie, że to jest prawda, jak on zdradzał Marysieńkę, tak i ona mu odpłacała dając Sobieskiemu. I nie ma się co krzywić, Caryca Katarzyna niebyła święta i my mamy swój odpowiednik, tylko na historii tego nie uczą. Zastanawiające jest to czy Józia była postacią faktyczną. Brzeziny są miejscowością między Józefowem, (dawniej Józefów Ordynacki, a Góreckiem Starym i faktycznie dobra te wchodziły w skład Ordynacji). Ciekawie też jest wpleciona historia, ,,Potop", obleganie przez Chmielnickiego Zamościa, te fakty są autentyczne i prawdziwe. A Zamoyski był znany ze swojej żądzy do kobiet. Raczej jest to książka dla miłośników ostrego seksu.

Książka ciekawa. Owszem zgodzę się z niektórymi przedmówcami, że język staropolski miesza się z obecnym. Są pewne nieścisłości raz niby od dziecka Józia jest zaradną handlarą, innym razem niezdarą i nie wie, że może się targować. Owszem książka jest erotyczna, może czasem pornograficzna, ale kto zna historię Ordynata Jana Sobiepana Zamoyskiego ten wie, że to jest prawda,...

Po cudze sięgacie, choć swego nie znacie...
...można by pomyśleć, zagłębiając się w historię przedstawioną w "Haremie". Jak się okazuje, polskie podwórko wcale nie odbiegało tak znacząco aspiracjami i dążeniami od dalekowschodnich zwyczajów. I właśnie możliwość obserwowania, eksplorowania tego szlacheckiego placu zabaw uznaję za ogromny atut tej powieści. Zdecydowanie powinna sprostać oczekiwaniom tych, którzy bezowocnie szukali wersji behind the scenes dla podręcznika od historii. 😀

"Harem" to historia poznawana z dwóch perspektyw: szlachcica Sobiepana oraz Józi, dziewczyny, która zostaje członkinią jego zamojskiego haremu. Oś fabularna historii miewa swoje wzloty i upadki - trudno stwierdzić, iż przez ponad 500 stron równomiernie trzyma wysoki poziom. Warto bowiem zaznaczyć, iż równolegle poznajemy losy zamojskiego ordynata, który "kompletuje" swoją kobiecą załogę, a z drugiej historię Józi, od momentu sprzedania do haremu, aż po... zakończenie. Czy szczęśliwe? Na to pytanie może odpowiedzieć jedynie sam "Harem".
Są fragmenty, które się dłużą; gdy jeden wątek potrafi mocno wciągnąć, to drugi akurat chciałoby się jak najszybciej przekartkować i kontynuować przygodę na drugiej linii czasowej. A jednak zawsze przynajmniej jeden chciałam poznawać. Pomocne okazywały się w tym krótkie rozdziały i język: nieprzesadnie skomplikowany, ale niespowalniający dzięki temu dynamiki wydarzeń. A to niejednego już zapewne odstraszyło od groźnie brzmiącej "powieści historycznej". 😬

Powieść dla wszystkich tych, którzy:
🔸 uwielbiają książkowe cegiełki i wchodzenie w przedstawiony świat na 100%,
🔸 nie boją się odkopywania z czeluści pamięci podstawowych, historycznych faktów (bądź szukają praktycznego zastosowania dla lekcji historii),
🔸 tak jak ja, nie spodziewają się, że świat polskiej szlachty może ich zaintrygować do tego stopnia, by na "Haremie" się nie skończyło.

Po cudze sięgacie, choć swego nie znacie...
...można by pomyśleć, zagłębiając się w historię przedstawioną w "Haremie". Jak się okazuje, polskie podwórko wcale nie odbiegało tak znacząco aspiracjami i dążeniami od dalekowschodnich zwyczajów. I właśnie możliwość obserwowania, eksplorowania tego szlacheckiego placu zabaw uznaję za ogromny atut tej powieści. Zdecydowanie...