Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu

„Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu” – Geert Hofstede
Czy nasze zachowania to efekt wolnej woli, czy wynik ukrytego „oprogramowania”, które wgrano nam w dzieciństwie? Geert Hofstede w swojej klasycznej pracy udowadnia, że kultura to „zbiorowe zaprogramowanie umysłu”, które determinuje, jak postrzegamy sukces, naukę i hierarchię. Co ważne, najnowsze ujęcia tej teorii odchodzą od sztywnego determinizmu – autorzy pokazują, że kultury są strukturami bardziej płynnymi i potrafią ewoluować, choć ich rdzeń pozostaje zdumiewająco trwały.

Między „męskim” sukcesem a „kobiecą” skromnością
Jednym z najciekawszych wątków książki jest zestawienie kultur męskich i kobiecych (wymiar MAS). Doskonale widać to na przykładzie różnicy między USA a Holandią:

W USA (kultura męska) sukces musi być głośny i mierzalny. Autoprezentacja i parcie na wynik są kluczowe, a CV często bywa polem do "prężenia muskułów".

W Holandii (kultura kobieca) priorytetem są realne kompetencje i jakość życia. Tu pompatyczne przedstawianie się jest źle widziane – ceni się skromność i solidność.

Ten styl życia znajduje odzwierciedlenie w dystansie władzy (PDI). W krajach o niskim dystansie, jak Holandia, system edukacji stawia na partnerstwo. Nie ma tam obsesyjnej pogoni za najwyższymi ocenami za wszelką cenę; ocena to informacja zwrotna, a nie narzędzie budowania hierarchii, jak ma to miejsce w społeczeństwach o wysokim PDI.

Kolektywizm w Azji: Milczenie jako forma szacunku
Hofstede genialnie punktuje różnice w podejściu do edukacji w wymiarze indywidualizmu i kolektywizmu (IDV). W Azji Wschodniej szkoła jest przedłużeniem grupy:

Indywidualna chęć „zabłyśnięcia” jest tam tłumiona przez obawę przed wykluczeniem lub utratą twarzy. Brak ożywionej dyskusji z nauczycielem nie wynika z braku wiedzy, lecz z dbałości o harmonię. Zadanie pytania mogłoby sugerować, że nauczyciel źle wytłumaczył temat, co uderzałoby w jego autorytet.

Biznes to człowiek, nie kontrakt
Fascynujące jest również spojrzenie na kraje arabskie, gdzie wymiar kolektywistyczny objawia się poprzez głęboką relacyjność. W przeciwieństwie do zachodniego podejścia zadaniowego (task-oriented),w świecie arabskim biznes buduje się na człowieku.

Zaufanie personalne: Kontrakt podpisuje się z konkretną osobą, a nie z logotypem firmy.

Ciągłość relacji: Zmiana negocjatora w połowie projektu może go zniszczyć, bo nowe zaufanie trzeba budować od zera.
Dla arabskiego przedsiębiorcy wspólna kawa i zrozumienie lokalnego środowiska ważą więcej niż najlepiej przygotowany arkusz w Excelu.

Podsumowanie
„Kultury i organizacje” to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, dlaczego współpraca międzynarodowa bywa tak trudna. Książka uczy, że to, co my uznajemy za „logiczne” czy „profesjonalne”, jest tylko jednym z wielu wariantów kulturowego oprogramowania. To lekcja empatii, która pozwala zamienić irytację odmiennością w fascynację różnorodnością.

„Kultury i organizacje. Zaprogramowanie umysłu” – Geert Hofstede
Czy nasze zachowania to efekt wolnej woli, czy wynik ukrytego „oprogramowania”, które wgrano nam w dzieciństwie? Geert Hofstede w swojej klasycznej pracy udowadnia, że kultura to „zbiorowe zaprogramowanie umysłu”, które determinuje, jak postrzegamy sukces, naukę i hierarchię. Co ważne, najnowsze ujęcia tej...

Ta książka pozwoliła mi spojrzeć w zupełnie inny sposób na inne kultury.
Ponieważ każdy z nas w mniejszym lub większym stopniu ma okazję zetknąć się z ludźmi z innych krajów, czy to na wycieczka, czy w pracy, czy z osobami przyjeżdżającymi do Polski, ta książka wyjaśnia, jak wiele nieporozumień, wynika z innego ukształtowania kulturowego.

Ta książka pozwoliła mi spojrzeć w zupełnie inny sposób na inne kultury.
Ponieważ każdy z nas w mniejszym lub większym stopniu ma okazję zetknąć się z ludźmi z innych krajów, czy to na wycieczka, czy w pracy, czy z osobami przyjeżdżającymi do Polski, ta książka wyjaśnia, jak wiele nieporozumień, wynika z innego ukształtowania kulturowego.

Fascynująca książka, kopalnia wiedzy z zakresu powiązań między różnymi aspektami kultury. Główna cześć dotyczy pięciu wymiarów kultur narodowych, wyodrębnionych przez autorów w badaniach przeprowadzonych w ponad 50 krajach. Te pięć wymiarów to dystans władzy, męskość-kobiecość, unikanie niepewności, indywidualizm-kolektywizm oraz orientacja krótko-i długoterminowa. Wyłonienie tych wymiarów i analiza wielu innych badań przeprowadzonych przez naukowców z całego świata pozwoliło na przedstawienie wielu korelacji (zależności) między różnymi zjawiskami występującymi w społecznościach, np. wzrost wykształcenia pociąga za dobą zmniejszenie dystansu władzy, im większa zamożność tym kraj jest bardziej indywidualistyczny, im więcej kobiet w firmie tym komunikacja jest bardziej otwarta, im kraj jest bardziej „kobiecy” tym większa jest akceptacja dla wyższych podatków. Autorzy wyłonili mnóstwo takich zależności, co czyni ich pracę niezwykle ciekawą i wartościową.

Fascynująca książka, kopalnia wiedzy z zakresu powiązań między różnymi aspektami kultury. Główna cześć dotyczy pięciu wymiarów kultur narodowych, wyodrębnionych przez autorów w badaniach przeprowadzonych w ponad 50 krajach. Te pięć wymiarów to dystans władzy, męskość-kobiecość, unikanie niepewności, indywidualizm-kolektywizm oraz orientacja krótko-i długoterminowa....

Różnice, jakie występują między ludźmi wynikają z ich wychowania w określonej kulturze, która dostarcza wzorców postępowania i systemu wartości, które realizują bohaterowie swoim postępowaniem. Kultura przekazuje również wzorce zachowań społecznych (hierarchia członków; okazywanie uznania, szacunku). Znaki, zachowania mogą być trafnie interpretowane jedynie przez członków społeczności określonej kultury. Do elementów naszej kultury należy również język.
Wychowywanie w konkretnej kulturze jest zaprogramowywaniem umysłu. Późniejsza zmiana postępowania wymaga zwielokrotnionego wysiłku, ponieważ musimy oduczyć się dotychczasowych nawyków i przyswoić sobie nowe.
Do pierwszego zetknięcia z kulturą dochodzi podczas pierwszych lat życia w domu rodzinnym. Sposób w jaki byliśmy wówczas wychowywani ma wpływ na nasza osobowość. Kolejnym etapem kształtowania naszych wartości, sposobu postępowania w społeczeństwie jest grono rówieśnicze (szkoła).
Podczas naszego dorastania kształtowane są różne poziomy naszej kultury: narodowy, regionalny, płciowy, pokoleniowy, zawodowy, hierarchiczny. Różnorodność wartości w poszczególnych warstwach przyczynia się do konfliktów związanych z wartościami i postępowaniem. Duży wpływ na kształt kultury mają również praktyki religijne, obrzędy i wartości z nimi związane.
Znaczne różnice w postępowaniu i wartościowaniu są nie tylko między kulturami, ale również pokoleniami. Jednak radykalne zmiany w wartościach są niemożliwe, ponieważ są one przekazywane pokolenia na pokolenie. Mogą jedynie stopniowo być modyfikowane. Wzorce kulturowe są starsze niż zdajemy sobie z tego sprawę, ponieważ sięgają prehistorii. Homo sapiens od początków swego istnienia uczyło potomstwo zachowań społecznych. Zmiany klimatyczne zmusiły ludzi do zmiany sposobów pozyskiwania jedzenia. Zbieractwo i łowiectwo przestały być sposobem wyżywienia ludzi; narodziło się rolnictwo. Z czasem zaczęły powstawać imperia i spisywano ich historię. Już wtedy powstawały idee biznesu globalnego.
Wszyscy ludzie mają te same korzenie jednak obecnie mają inne wzorce, wartości, stanowiące odmienne kultury. Zmiany te powstały w wyniku migracji ludzi z przyczyn naturalnych (brak jedzenia),handel, wojny, przewroty polityczne, podboje i szerzenie religii, która ze względu na różnice kulturowe ulegała rozłamom. Okazuje się, że to nie wierzenia mają istotną rolę w kształtowaniu wartości, ale kultura i przez to następowały zróżnicowania między wyznawcami, powstawały różne prądy religijne w ramach wielkich religii światowych.
Kulturowe zaprogramowanie umysłu rozszerza się na instytucje państwowe. Filozofowie to zjawisko nazywali często „duchem narodu”, dlatego trudno jest odmienić instytucje społeczne, polityczne i ekonomiczne, nadając im nowych „wartości” dla danej kultury.
We współczesnym świecie bardzo ważne jest umiejętne zarządzanie. Aby to się udało musimy wiedzieć z jakimi wartościami kierują się osoby, z którymi pracujemy.
W określaniu systemu wartości bardzo ważne okazały się wyznaczniki wprowadzone przez Ruth Benedict i Margaret Mead:
1.Stosunek do władzy.
2. Koncepcja jednostki:
a) relacje między jednostką a społeczeństwem
b) męskości i damskości.
3. Sposoby rozwiązywania konfliktów.
Badania nad kulturą odgrywają bardzo ważną rolę w korporacjach, w których pracują ludzie wychowani w różnych kulturach, a przez to kierujący się odmiennymi wartościami, określenie, których pomaga zarządzanie i nakłonienie pracowników do efektywniejszej pracy.
Badania wykazały, że w korporacjach ważne stanowiska na wschodzie zajmują osoby, które ukończyły studia na zachodzie. Są oni często bardziej prozachodni niż osoby z Zachodu.
Później autor przytacza już kolejne wyniki badań, których nie sposób streścić.
Ja tylko częściowo zgadzam się z tezami autora dotyczącymi wpływu kultury na nasze zachowania. Może jestem jednostką nietypową, ale zgodnie z zasadami, z którymi zostałam wychowana powinnam być wierzącą katoliczką biegającą jak najczęściej do kościoła (z czego na pewno cieszyłaby się moja babcia widząc we mnie wówczas idealne dziecko) i dążącą do założenia rodziny (przekonywanie bliskiej osoby, że małżeństwo to nie to, o czym marzą wszystkie kobiety bywa trudne) oraz afiszować się związkami (jak to na wsi trzeba się pokazać z "facetem" na wiejskiej imprezie, bo inaczej uchodzi się za starą pannę; ja raczej nie mam ochoty wszem i wobec ujawniać swego życia prywatnego). Jednak jakieś ogólne wartości ciągle pozostają. Czasami „łapię się” na tym, że postępuję tak, jak inni, których zachowanie kiedyś mnie drażniło (i zmiana tego jest naprawdę trudna).
Autor ma sporą rację, jeśli chodzi o przekazywanie wzorców rodzinnych i stosunku do władzy (tu może znowu ujawnia się moje indywidualne podejście wynikające z wychowania w takim a nie innym środowisku).

Różnice, jakie występują między ludźmi wynikają z ich wychowania w określonej kulturze, która dostarcza wzorców postępowania i systemu wartości, które realizują bohaterowie swoim postępowaniem. Kultura przekazuje również wzorce zachowań społecznych (hierarchia członków; okazywanie uznania, szacunku). Znaki, zachowania mogą być trafnie interpretowane jedynie przez członków...

Bardzo dziwna, niejednolita książka, której trudno jest mi wystawić jednoznaczną ocenę. Niektóre rozdziały czy ich fragmenty są pasjonujące, wciągające, piekielnie interesujące i odkrywcze, czyta się je z wypiekami na twarzy i bez tchu. Inne z kolei (niestety, w moim odczuciu stanowiące większość) odgrzewają x razy w kółko tego samego, z lekka zjełczałego kotleta i to, co można by opisać w jednym akapicie, ciągnie się przez 50 stron.
Niemniej, mimo ciężkiego stylu, trudnego do przebrnięcia, pozycja bardzo ciekawa, odkrywcza, wiele wyjaśniająca (czasami próbująca wyjaśnić wręcz za wiele, skąd dłużyzny) i bez wątpienia ważna. Myślę, że dobrze jest przysiąść nad nią raz jeszcze i jeszcze, póki się na spokojnie nie przyswoi wszystkiego, co w niej zawarte. Zatem z pewnością przyjdzie moment, kiedy do niej wrócę.

Bardzo dziwna, niejednolita książka, której trudno jest mi wystawić jednoznaczną ocenę. Niektóre rozdziały czy ich fragmenty są pasjonujące, wciągające, piekielnie interesujące i odkrywcze, czyta się je z wypiekami na twarzy i bez tchu. Inne z kolei (niestety, w moim odczuciu stanowiące większość) odgrzewają x razy w kółko tego samego, z lekka zjełczałego kotleta i to, co...

klasyk. Dogłębna naukowa analiza różnic kulturowych, ich przyczyn i konsekwencji, na poziomie 'mikro' (kontakty międzyludzkie) i 'makro' (polityka, gospodarka, społeczeństwo). Mimo, że to książka naukowa, napisana jest bez żargonu i czyta się bardzo dobrze.

klasyk. Dogłębna naukowa analiza różnic kulturowych, ich przyczyn i konsekwencji, na poziomie 'mikro' (kontakty międzyludzkie) i 'makro' (polityka, gospodarka, społeczeństwo). Mimo, że to książka naukowa, napisana jest bez żargonu i czyta się bardzo dobrze.