Jednożeństwo i wielożeństwo

Nie jest tak, że nie doceniam Kanta. Problemem jest to, że lektura wymagała ode mnie większego skupienia. Naprawdę chciałam zaangażować wszystkie moje komórki umysłowe aby nic z tej rozprawy mi nie umknęło. Lektura ta miała być bowiem przyjemnym wstępem do "Krytyki czystego rozumu". Przemyślenia zawarte w "O potędze ducha..." są interesujące z uwagi na czasy w jakich Kant żył.

Warto tę książeczkę przeczytać, nawet jeśli same niuanse na temat Mickiewicza niezbyt nas interesują. Dotyczy bowiem zjawiska ciągle popularnego, mianowicie skłonności do wygładzania wszelkich rys na życiorysach bohaterów (przykład świeży - "żołnierze wyklęci"). Ponadto można docenić, w jaki sposób kulturalnie i z dobrą wolą przeciwstawiać się zadawnionym nawykom myślowym. No i wreszcie, last but not least - wyśmienita proza Boya.

Ja wiem, że Norwid był wielkim umysłem i wielkim pisarzem. Wieszczem. Gdzie mi, zwykłemu Polakowi oceniać taką osobistość jaką jest Norwid. To może uchodzić za butę i pychę. Ale muszę podzielić się moimi wrażeniami - po to m.in. czyta się dzieła wielkich ludzi. Mianowicie, mimo że, (jak na wstępie zaznaczyłem) wiem, że autor jest postacią jaśniejącą na polskim gwiazdozbiorze pisarzy i bardzo wiele jego tez niezwykle mnie uderzyła, bowiem mimo upływu tak długiego czasu, wiele treści przeczytanych w ,,Myślach o Polsce i Polakach" pasuje nadal i to jak ulał do naszego państwa i nas samych. Prawdziwie, wyjaśnił nasze, polskie myślenie i naszą specyfikę bardzo dobrze to jednak... czytało się bardzo trudno! Nie mogłem przebrnąć nie tylko przez archaizmy, ale głównie przez specyficzną budowę zdań i szyk słów. To nie jest tylko staropolszczyzna, ale ogólny wydźwięk norwidowskich ,,myśli" jest w dużej mierze niestety niezrozumiały. Czytałem to z chęcią jak najszybszego dokończenia i odłożenia na półkę. Wiem, zostanie to policzone jako moja tępota. Może i tak. Ale to nie pierwsza książka sprzed XX w. którą przeczytałem, a jednak chyba żadna tak mnie nie zmęczyła.

O sile narodu świadczą jego dzieje. A wynikają one z liczby osób wykształconych, prawych, mających na względzie dobro publiczne ponad własnym, myślących nad poprawą kondycji kraju i pomyślnością na wiele pokoleń naprzód. U nas jakoś nader często takie grono nie osiągało „masy krytycznej” zdolnej do rzeczywistej długofalowej zmiany położenia Polski na lepsze i na trwałe. Na pewno należał doń Staszic – obdarzony ścisłym, klarownie myślącym umysłem, wszechstronnie wykształcony, duchowny i inżynier, społecznik, naukowiec, geolog, przyjaciel i sponsor wynalazców. „Przestrogi” to świetna i niezwykle trafna diagnoza polskich bolączek oraz jasna acz wcale nieprosta recepta na ich uleczenie. Choć Polska była już po I rozbiorze, jednak wciąż była w niej wciąż ogromna przestrzeń na usprawnienie ustroju. A o skali tych konieczności, niech świadczy cytat: „W Polsce nadal wiek piętnasty a Europa już osiemnasty wiek kończy”. Brzmi niepokojąco znajomo…. Według tekstu, Polska położona między mocarstwami, rozpaczliwie potrzebuje silnych urzędów i licznego wojska. Nie żeby tym mocarstwom dorównać ale rozmawiać o najważniejszych sprawach Europy z pozycji liczącego się partnera. Żeby wzmocnić państwo, potrzebne są podatki o wiele wyższe niż ówcześnie ściągane. A najlepszą, jeśli nie jedyną drogą do egzekwowania tychże jest najpierw umożliwienie społeczeństwu bogacenia się. A społeczeństwo nigdy nim nie będzie, jeśli nie zostaną zrównane ze sobą wszystkie stany. Chłopi będą pracować chętniej na własnych gruntach i bez jarzma pańszczyzny, mieszczanie dziś duszeni zbyty dużymi podatkami a nic z nich nie mający, powinni być dopuszczeni do sprawowania władz i urzędów i mieć swoje przedstawicielstwo w Sejmie. Szlachta z kolei powinna bardziej ofiarnie dokładać się do państwowej kasy i zrezygnować z części przywilejów. Wielkie magnackie rody i fortuny są dla kraju zupełnie bezużyteczne bo wszelki pieniądz od nich ucieka z kraju zamiast w nim pozostać (naprawdę to pisano w XVIII wieku???). Ba, nawet niewiasty powinny swobodnie dysponować swoją własnością nawet po zawarciu małżeństwa, a nie zdawać się na łaskę i niełaskę małżonka. Kwintesencja liberalnego programu, który mówi, że im więcej dasz ludziom swobód i własności, tym chętniej i efektywniej odwdzięczą się Ojczyźnie. No i tu leży granica pomiędzy „powinno być” a „jest”. Osiemnastowieczne zabetonowanie sceny politycznej polegało na oddaniu wszelkich decyzji i tworzenia prawa – szlachetnie urodzonym. To i jasne, że ustawodawcy nie będą tworzyć aktów polegających na pozbawieniu samych siebie przywilejów, ulg i praw wyłączności na podejmowanie kluczowych rozporządzeń. Historia pokazała jaki użytek uczyniono ze słów Staszica. Książka zrobiła na mnie ogromne wrażenie przez swą trafność, klarowność wypowiedzi i niestety – mimo nieco zmienionych okoliczności historycznych – niezwykłą aktualność. Ile razy jeszcze nasz kraj zakręci się wokół własnego ogona i karze nam znów świętować jakąś klęskę?

Pierwsze moje z Mackiewiczem spotkanie, spowodowane czytelniczym wyzwaniem marca. Dzięki ci, LC, za to wyzwanie. Co my tu mamy? Jak czytam tę książkę, to przypomina mi się plansza do gry w szachy przez trzy osoby jednocześnie, bo na takiej właśnie planszy Watykan - twierdząc, że wszak daleki od polityki - właśnie swą politykę uprawia. Jak trzeba, to po drodze im i z komunistami, i z caratem, i z po caratem następującymi bolszewikami (Cerkiew Prawosławna upadła i jest prześladowana, więc jest szansa, że internacjonalista Lenin nie zaprotestuje przeciwko wschodniej rekonkwiście, zwłaszcza, że bolszewicy bardzo potrzebują uznania międzynarodowego swej władzy). Faszyści, to porządni ludzie i Kościołowi bliscy (szczególnie wspaniały pan Mussolini, regulujący stosunki państwo-kościół dość po myśli Watykanu),komuniści to też fajni goście: już pan Stalin, że o cudownym Chruszczowie nie wspominać. Tym właśnie jest “aggiornamento” (uwspółcześnienie) Kościoła Katolickiego, zapoczątkowane przez papieża Jana XXIII i polegające m.in. na otwarciu Watykanu na kościoły marginalizowanych dotychczas kontynentów (nominowanie kardynałów z Afryki),przygotowanie i zapoczątkowanie wielkiego soboru powszechnego (Watykańskiego II),mającego właśnie wprowadzić KK do współczesności, czy próby lawirowania między stroszącymi pióra światowymi adwersarzami w dobie pełnego rozkwitu zimnowojennej narracji i konfliktu kubańskiego. Nie o tych wszystkich tematach pontyfikatu jest jednak ta książka, choć są one w niej wszystkie wzmiankowane. Główna uwaga skupia się na stosunkach kościoła z władzami komunistycznymi w Związku Radzieckim i usilnych staraniach, by żadne zmarszczki nie pojawiły się na gładkiej tafli tych relacji. W ten sposób Watykan miał nadzieję na prowadzenie rekonkwisty na terenach sowieckich, zaś komunistyczne władze zyskiwały znacznego sojusznika na forum międzynarodowym, który przede wszystkim pilnował, by nie podnoszono zbyt głośno tematyki prześladowania w Sowietach kościołów wschodnich, łamania praw człowieka i ujawniania licznym sympatykom komunizmu na Zachodzie prawdziwego oblicza ich “raju na ziemi”. Zresztą nie sam kościół papieski ma tu coś na sumieniu. Na drugiej flance, to kościoły obrządku wschodniego starały się w warunkach państwa sowieckiego (sprzymierzonego jeszcze z Watykanem) zachować resztki własnej struktury i wciąż trwać w nieprzyjaznym im świecie. Stąd też zgoda na przewodzenie Cerkwi Moskiewskiej jawnym kremlowskim agentom (podróżującym rządowymi samolotami i na dyplomatycznych paszportach); ci z jednej strony bronili cerkwi w ZSRR przed zakusami papiestwa, a z drugiej toczyli jawne spory z Patriarchą Ekumenicznym z Konstantynopola, nie chcąc uznać jego tytularnej zwierzchności (a i tamten widział w odłamie moskiewskim niebezpieczny precedens kościoła nominowanego i akceptowanego przez polityczne władze świeckie). Wprost autor tego nie mówi, ale gdy czytamy książkę, czujemy, że największą patologią, jaką dostrzega w Kościele jest jego odstąpienie od ewangelicznej zasady stawania po stronie ciemiężonych i prześladowanych. Opisywany tu Kościół zawsze bierze stronę możnych tego świata, od władców feudalnych poczynając, poprzez bogaczy ery industrialnej, dyktatorów XX-wiecznych faszyzmów i komunizmów, aż po współczesnych autorowi monarchów - Pierwszych Sekretarzy KPZR. Przygląda się temu Mackiewicz nie z pozycji wojującego ateisty, lecz osoby zatroskanej o losy kościoła. Tym bardziej to cenne, dlań zaś tym bardziej bolesne. Ogrom danych faktograficznych, mnóstwo cytatów, odniesień do dokumentów epoki, współczesnej publicystyki. Podziwiam autorów, którzy pisali opierając się na danych - jak Mackiewicz czy Kopaliński - z własnych fiszek, czy w erze przed-internetowej przeszukujących archiwa i w pamięci mających osoby, wydarzenia, cytaty… Piszących trzy czy pięć książek w życiu (to nie przypadek Mackiewicza akurat),a nie trzy rocznie. Choć całość książki może nieco niewspółczesna - raczej faktograficzna niż sensacyjna i za sensacją goniąca - warto poświęcić jej nieco czasu. Dla zdobycia znajomości wielu nieznanych czy zapomnianych faktów i wzbogacenia wiedzy o funkcjonowaniu styku kościoła i władzy (nawet i tej mocno wynaturzonej). Książka ważna o tyle, że - jak widzę w kilku przeczytanych o niej opiniach - każdy z nas nieco inaczej ją odbiera i co innego uważa w niej za interesujące i wartościowe.

Starość to czas dzikiej agresji wspomnień - stwierdza autor w pierwszym zdaniu książki. Tyle, że wspomnienia są tu ledwie pojedynczymi obrazami, impresjami i inspiracjami do rozważań filozoficznych. Rok 1935 i dzieciństwo na Wołyniu, przywołana pamięć o ikonie, która wisiała w rodzinnym domu autora. A po chwili już tropimy tajemnicę osamotnienia Józefa. Czemu zawsze stoi samotny i smutny? Odsunięty na bok. Rok 1943 Równe i okolice. Oko cyklonu. Hitlerowcy, sowieci, banderowcy. Rzezie Polaków, ucieczki. horror okrucieństwa i bezprawia. To wspomnienie zachęca autora do przypomnienia nam, jakże aktualnych i ponadczasowych rozmyślań Maurycego Mochnackiego na temat istoty Rosji. Jej nieodmiennej natury, duszy, dążenia. Ślepota i ugodowość Zachodu i jej jaśnie oświeconych elit. W końcu rok 1945 i wysiedlenie z Wołynia. Młody chłopiec trafia do Gdańska. To przywodzi wspomnienie szkoły, lektur i przywołuje postać Demokryta. Jego filozofii, stylu życia, wpływu na potomnych. Książka piękna, erudycyjna i pełna gorzkiej mądrości starca, który z dystansem i rezygnacją spogląda na świat miniony i współczesny. Naprawdę nie wiemy niczego, albowiem prawda jest w otchłani - powtarza za Demokrytem. Więc tylko tyle?

Nie każdy pewnie wie, czym jest inicjatywa „Bookrage REWERS”? To nowa formuła sprzedaży książek w pakietach po kilka sztuk. Pierwsze pakiety sprzedawane są po najniższej cenie, a wraz ze wzrostem sprzedaży – cena rośnie. Czyli im szybszy będziesz przy zakupie, tym mniej zapłacisz! Tak właśnie zdobyłam 5 książek za cenę jednej złotówki plus koszt przesyłki czyli 15 zł. Ja z całego pakietu, wybrałam sobie książkę Grzegorza Jankowicza. Przyznam, że dałam się zmylić niewielkiej objętości oraz przecudnej okładce, która trafiła celnie w mój gust estetyczny. Jeśli chodzi o treść, to jest bardzo wymagająca jak na lekturę wakacyjną. Sam autor pisze o niej tak:„Ta książka opowiada najkrócej rzecz ujmując o relacjach między tym co intymne, a tym co społeczne, pomiędzy tym co prywatne i tym co publiczne [...]. Mówiąc jednym zdaniem, jest to książka o tym, w jaki sposób Gombrowicz pęka na dwie części, na formę i na nagie życie, dlaczego nie udaje mu się następnie tych dwóch części połączyć, jakie konsekwencje nie połączenia ze sobą tych dwóch części ma dla nas dziś, myślących o Gombrowiczu, myślących o egzystencji i myślących o formie życia. Te egzystencje staram się opisać na różne sposoby, a to filozoficzne, a to politycznie, a to społecznie, czy też literacko.” (http://teatralny.pl/recenzje/evviva-larte,872.html). Na początku byłam zawiedziona, że lektura idzie mi tak wolno, a potem wręcz delektowałam się każdym fragmentem. Już dawno nie czytałam równie ciekawej książki. Przypomniało mi się jak bardzo lubię filozofię. Ogromną radość sprawiły mi fragmenty dotyczące śp. Jana Derridy. Od razu przypomniał mi się pewien epizod z mojego paryskiego życia, kiedy zatrudniłam się do posegregowania i spakowania biblioteki tego francuskiego filozofa, w jego domu. Niesamowita przygoda. Wracając do tematu eseju Jankowicza, polecam jedynie zainteresowanym literaturą i filozofią Gombrowicza.

Oceniam mniej surowo niż Abdita, ale jej recenzja trafia w punkt. Rozmówca zagadał i zasłonił mistrza, nie pozwolił mu się wyrazić, opowiedzieć o sobie, swojej twórczości, swoich światach, swoich miłościach. Jeśli cokolwiek ważnego i pięknego zostało powiedziane - a jednak zostało - stało się jakby mimochodem. Zwłaszcza, że układ i tematyka rozmów to jeden chaos. Wielka szkoda, stracona szansa.

"Śpiew wahadła" Josifa Brodskiego ( noblisty ),dla amatorów esejów gratką literacką bez wątpienia jest.Dzieło świetne,inteligentne,wymagające dla wymagających.Dobre musi kosztować;przeczytanie tej 260-cio stronicowej książki zajęło mi sześć dni!!!,ale była to uczta literacka ,delektowanie się każdym zdaniem (napisane w końcu przez poetę). Eseje o Annie Achmatowej,Osipie Mandelsztamie ,Andrieju Płatonowie czy Marinie Cwietajewej ,dla każdego miłośnika poezji rosyjskiej,to pozycja do przeczytania obowiązkowa,jest też odniesienie (dosyć obszerne) do twórczości F.Dostojewskiego i innych ze świecznika literatury światowej (nie rosyjskiej). Mnie osobiście wzruszyły autobiograficzne wspomnienia J.Brodskiego:"W półtora pokoju" opisujące : dzieciństwo ,okres młodzieńczy ,pierwsza maszyna do pisania,stosy książek wypełniających wszystkie zakamarki małego pokoiku,a przede wszystkim miłość do rodziców wspierających go w trudnej drodze wielkiego człowieka do wielkości ,na którą bez wątpienia zasłużył swoim geniuszem i ciężką pracą.Książka wybitna pod każdym względem .

Zgadzam się z opinią na okładce książki, że jest to nowy rodzaj krytyki literackiej. Dodałabym jeszcze, że dużo bardziej zjadliwy i trafiający do czytelnika. Rozmowa jest w istocie rozmową, a nie jej udawaniem, a Wiesław Myśliwski rzeczywiście mówi ważne rzeczy, które dotyczą jego książek. Ciekawy układ pozycji: dzielona na pół (cześć to rozmowa, a cześć - wypowiedzi z innych wywiadów, w innym czasie). Czyta się ją więc nielinearnie, a fragmentami. Zdecydowanie warto poznać tę osobliwą publikację.

Kto po Wyznaniach angielskiego opiumisty spodziewa się takiego wejścia w głowę osoby uzależnionej, jak to miało miejsce np. w Heroinie Tomasza Piątka - rozczaruje się. Wyznania opiumisty to bowiem tylko pretekst do snucia innych, rozmaitych rozważań i wspominania burzliwej przeszłości. Jeśli jednak ktoś pragnie spotkania z niebanalnym umysłem, niekiedy popisów elokwencji i ironii, niekiedy i grozy (czy to w koszmarach wywoływanych przez opium czy w eseju O morderstwie jako jednej ze sztuk pięknych) - znalazł idealną dla siebie książkę.

pierwszy utwór (utwory-eseje) przetłumaczone na język rumuński po upadku reżimu Ceaușescu... zbiór esejów politycznych, w których Cioran analizuje utopię jako źródło przemocy, historię jako pasmo katastrof, tyranię jako produkt ludzkich marzeń o doskonałości, rewolucję jako mechanizm prowadzący do nowych form zniewolenia, Rosję jako przykład kultury podatnej na absolutyzm.... zakazana w Rumunii pod rządami komunistycznymi Ceaușescu, ZSRR i kraje bloku wschodniego (de facto zakazana — nie publikowano jej) - od lat 60. do końca lat 80. - ostre ataki na totalitaryzm, krytykę komunizmu, analizę rosyjskiego absolutyzmu, demaskowanie utopii politycznych oraz fakt, że Cioran był emigrantem, krytykiem reżimu i „elementem niepożądanym”...

Malarstwo Czapskiego zachwyciło mnie od pierwszego wejrzenia kilka lat temu; później poznałam jego historię w czasie wojny i w latach kolejnych. Gdy dowiedziałam się o tym zbiorze esejów i szkiców, wiedziałam, że muszę się z nimi zapoznać. Bardzo ciekawa pozycja, dla mnie najbardziej interesujące były wrażenia z podróży oraz opisy mentalności Polaków w USA, ich stosunek do tego kraju, do Polski, kultury, życia. Ach i jak się cieszę, że przeczytałam "Szkice piórkiem" Bobkowskiego przed tą pozycją, miło było przeczytać rozdział, gdzie Czapski komentuje Bobkowskiego. Mniej interesowały mnie rozdziały a autorach, których nie znałam (podobnie jak pewne polityczne tematy),gdyż nie miałam na ten temat wcześniejszej wiedzy. Świetny dokument tamtych czasów.

Nie mogę odmówić Baudelaire'owi pióra. Odmalowywane słowami obrazy C. Guys'a są bardzo sugestywne i plastyczne, lekko formują się w wyobraźni i zaczynają działać niezależnie od tego co opisują (oficerowie w swoich mundurach jak kształtem przypominający żuki - już to chyba gdzieś słyszałem, a jednak tu też mi się spodobało). Esej jest sprawnie napisany i przyjemnie się go czyta. Tylko z moimi osobistymi poglądami jakoś nie leżała ta pochwała żołnierskiego ducha (i związana z tym aprobata dla militaryzmu, której się w związku z tym doszukuję w wypowiedziach Baudelaire'a) czy sprowadzenie wszystkich kobiet do jakiegoś rodzaju zwierzęcia kokietującego mężczyzn i mogącego co najwyżej stanowić natchnienie dla poetów. Co za tym idzie, o ile bardzo lubię jego poezję i podziwiam talent, to nie wiem czy będę szukać więcej esejów Baudelaire'a.

Ebook Esej autobiograficzny o wydźwięku intymnym - nie mogłam przejść obok niego obojętnie. Uderzyły mnie przede wszystkim słowa: " Wszyscy szydzili z Hitlera malarza, a okazało się, że był akwarelista lepszym, niż wielu profesorów z polskich Akademii Sztuk Pięknych. Tak, malował zupełnie nieźle, żaden szyderczy śmiech tego nie przekreśli". Cóż z tego?! Zbrodni ludobójstwa, tego "teatru zbrodni o mocnym pięknie " też nikt nie przekreśli - nie ma takiej gumki, aby można ją wymazać! Zło przybiera się w piękne piórka, jak choćby wygląd tego oficera SS, o którym pisarz Chwin wspomina i zdjęcie jego załącza do tego eseju o pięknie. Dalej, Autor konfrontuje się z chrześcijaństwem, z jego przykrymi obrazami itp. Za przykład podaje Dostojewskiego, który był bliski utraty wiary, kiedy zobaczył w namalowanym obrazie brzydotę umęczonego Chrystusa. W związku z tym sięgnęłam do źródła nt twórczości Dostojewskiego- Studia Gdańskie XXI (2007)ks.Penke-Piekno Słowa Wcielonego u Fiodora Dostojewskiego. Dostojewski zawsze interesował się tematem piękna. U niego piękno, które zbawi świat odnosi się do Chrystusa. Esej jest frapujący, a sięgnęłam po niego zainspirowana tą lekturą jednej z moich znajomych portalu Lubimy czytać. Mój odbiór jest jednak różny od jej odbioru. Trudno, różnić się w duchu prawdy jest rzeczą ludzką.😘

Jestem pod wrażeniem tego, jak długo czytałam tę książkę. Przypomniało mi to o całkiem niedawnej rozmowie z koleżankami, podczas której zastanawiałyśmy się nad sensem szybkiego czytania. Wspólnie doszłyśmy do wniosku, że choć umiejętność szybkiego czytania może być przydatna w określonych sytuacjach, to jednak bardzo przyjemnie jest czytać powoli. Stąd, moje długie czytanie Terry'ego Eagletona wcale nie wskazuje na znudzenie materiałem. Wręcz przeciwnie, jest to bardzo ciekawa książka, której warto poświęcić więcej czasu aby się nad nią trochę pozastanawiać. Terry Eagleton to brytyjski filozof, neomarksista (zasłyszałam kiedyś taką opinię, że wszystko, co ma przedrostek "neo" jest trudno zdefiniować, i jest w tym chyba dużo prawdy) i teoretyk kultury. W swojej książce Eagleton opowiada się za realnością zła. Przeprowadza analizę rozmaitych bohaterów literackich, łącząc ją ze swoją wiedzą z zakresu teologii i psychoanalizy. Autor przede wszystkim obserwuje sytuacje, ludzi, ich czyny, konteksty tych czynów. Rozważa też szczególną sytuację jaką jest czynienie zła dla samego czynienia zła, bez racjonalnego wyjaśnienia. Pytania, które stawia Terry Eagleton w swoim eseju to: Czy zło jest rodzajem nicości? Dlaczego jest ono tak atrakcyjne i uwodzicielskie? Czy naprawdę możliwe jest, ażeby ludzie znajdowali przyjemność w destrukcji i czynieniu zła bez żadnego powodu? Choć autor zdaje się bronić katolickiej wizji dobra i zła, nie jest to takie oczywiste. Sama nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że jego rozumienie dobra i zła zbliża się raczej do wizji taoistycznej. Jednak, trudno powiedzieć, być może moje własne wrażenia wynikają z jakiejś niewiedzy, albo z niezrozumienia niektórych kwestii. Pewnym jest, że Terry Eagleton to autor, którego trudno jednoznacznie określić, któremu trudno nadać jedną etykietę. Właśnie takich trudnych do określenia filozofów lubię najbardziej, bo też zwykle mają najwięcej ciekawych rzeczy do powiedzenia. "Zło" to esej bardzo intrygujący, który nie tylko wywołał w moim mózgu burzę myśli, ale również zachęcił do sięgnięcia do kilku dzieł literackich, o których istnieniu wcześniej nie wiedziałam. Zapisałam sobie kilka pytań i myśli, które pojawiły się podczas tej lektury. Narodził się we mnie również zamiar sięgnięcia po inne książki tego autora. źródło:www.czytamirecenzuje.blogspot.com