Światy braci Strugackich. Czas uczniów

Jeśli pominie się wydźwięk ideologiczny (komunizm górą!) i weźmie poprawkę na lata powstania książki, to jest to całkiem porządny kawałek SF o eksploracji Wenus. Tu nic nie przychodzi łatwo, nie ma żadnego deus ex machina, za wszystko trzeba zapłacić potem, krwią, a nawet życiem. Klasyka zza wschodniej granicy z wszelkimi jej wadami i zaletami.

Najsłabsza jak do tej pory ze wszystkich książek braci Strugackich. Styl pisania ten sam, więc jest i zabawnie i ciekawie. Pomysł na fabułę też super, jednak kompozycja jakaś dziwna, ani to powieść ani zbiór opowiadań, strasznie to chaotyczne, porwane momentami się spina, momentami nie, jest dosyć dziwnie a szkoda bo potencjał był.

"Strażnicy" Alana Moore'a w wersji wschodniej. Galeria postaci pełniących funkcje współczesnych superbohaterów - jednostek mocno ułomnych i dalekich od wzorców, do jakich przyzwyczaiła nas popkultura. Czuć tu specyficzny klimat rosyjskiej tradycji z paletą śmieszno-gorzkich postaci wyjętych z Gogola czy Bułhakowa. Literatura najwyższych lotów i jednoczesnie książka, o której w polskojęzycznej sieci praktycznie nic nie przeczytcie. Wielka szkoda.

Przebrnąłem z trudem. Książka niewątpliwie autobiograficzna i niewątpliwie o relacjach z (nieżyjącym już wtedy) bratem. O ich losach w ZSSR, a potem Rosji. I z tych powodów często niezrozumiała. Ale ma mocne momenty - blokada Leningradu, opis tajemnicy bohatera... Ale uwaga: w żadnym razie nie science fiction. No może trochę.

Jak na Bułyczowa to jest to słaba książka. Długo się rozkręca. Przez większość czasu klimat jest bardzo specyficznie rosyjski, dlatego trudno było mi się zaangażować w fabułę. Później jesteśmy przerzuceni do zupełnie innego bohatera i miejsca akcji. Ale wciąż to tylko budowanie napięcia, a nie akcja. Jest to męczące. Dopiero ostatnie sto stron książki poniekąd wynagradza poniesione trudy czytelnicze. Wszystkim, którzy chcą przeczytać Bułyczowa polecam przede wszystkim "Miasto na górze" i "Osadę"

Zbiór 21 opowiadań o Wielkim Guslarze. Pomimo tego, że kilka z nich powtarza się z innych zbiorów, całość jest dosyć ciekawa. Przedstawiony przez Bułyczowa opis przemian zachodzących w Rosji i ich wpływ na spokojnych mieszkańców małego miasteczka, nie tylko bawi, ale i zmusza do myślenia. Życie mieszkańców nie tylko komplikuje się przez kosmitów, ale dziwne wynalazki oraz wszędzie obecną korupcję. Wszystko to pokazane jest w sposób często ironiczny, ale zarazem bardzo wnikliwy. Kto lubi trochę relaksu, zabawy, ten powinien przeczytać. Nie wszystkie opowiadania są interesujące, ale całość całkiem dobra.

Generalnie, trzeba sobie powiedzieć, że nie jest to ani pierwszoligowe fantasy (umówmy się, że tak to będziemy traktować),ani najlepszy z cykli autorki. To jest po prostu przyzwoita pozycja, przemyślana i ciekawie skomponowana, utrzymana w nieśpiesznym tempie, subtelnie napisane, aczkolwiek do tego ostatniego tłumacze dorzucili trzy grosze. Efektem tego jest gubienie rytmu czy usilne stylizowanie języka (razi niekonsekwencja),trafiają się też zdania, których sensu nie sposób pojąć. Ogólnie, urzekającym jest motyw przewodni cyklu - dysharmonia. Bramy nie są tutaj przedstawione jako osiągnięcie technologiczne (łączące czas i przestrzeń),choćby i niebezpieczne, ale do opanowania, czy moc, której różne siły pożądają - te motywy są w fantasy często spotykane i klarowne. Tutaj bramy są czymś co niszczy harmonię - społeczeństwa, światy, a poprzez fizykę, zagraża całemu uniwersum. Ale to nie wszystko - dysharmonia występuje także w środkach do celu (miecz Odmieniec, stworzona z desperacji i szaleństwa, broń mogąca zarówno niszczyć, jak i - co gorsza - tworzyć) czy doborze bohaterów (Morgaine dążąca po trupach do celu i kierująca się wyrachowaniem zostaje skonfrontowana z Vanye, honorowym wojownikiem, wygnańcem) oraz w Chya Rohu. Ostatecznie, skutki działań bohaterów również powodują dysharmonie - nie tylko ich przejście znaczy chaos i wojna, ale i zakończenie misji (przynajmniej w skali mikro) nie oznacza dla ludzi powrotu do stabilizacji. Co się jeszcze rzuca w oczy, to to, że pierwotnie autorka napisała trzy tomy - stanowią zwartą kompozycję i w trzecim tomie zamyka rozpisane wątki. Czwarty tom powstał dopiero po 10 latach, co może być nie bez znaczeni.

Ten fantastycznych zbiór opowiadań pisarzy radzieckich i rosyjskich jest idealną pozycją dla każdego, kto ma dość przewidywalnych i schematycznych powieści amerykańskich. Znajdziecie tu pomysły,jakich próżno szukać w zachodnim fantasy i sciene - fiction. Folklor i magia słowiańska połączone z rzeczywistością sowiecką, czy trzeba lepszej rekomendacji?

Dziabnąłem w ramach przygotowań przednidzicowych, żona wyciągnęła z półki, że niby po autograf, pomyślałem, że trochę obciach tak bez czytania. Mamy trzy plany fabularne, najbardziej klasyczny to właściwa wyprawa Czechowa na Sachalin/Tunguzkę w XIXw., drugi to dwudziestowieczne planowanie filmu o Czechowie, bardziej przypomina teatralny panel dyskusyjny, i ostatni, najuboższy, lot statku kosmicznego. Wszystkie te plany się zazębiają i przenikaja tworząc logiczną acz skomplikowaną fabułę. W tym wszystkim mamy magię plemienną, hipnozę, mesmeryzm, podróże w kosmosie, podróże w czasie, światy równoległe, alternatywne rzeczywistości schrodingerowsko niezdecydowane, która jest aktualną a która tylko potencjalną, katastrofę tunguską, i na koniec Konstantina Ciołkowskiego wchodzącego w buty Einsteina. Czysty postmodernizm, momentami dickowsko nieoznaczony. Napisane płynnie, zgrabnie, dialogi naturalne, humor rześki i inteligentny. W sumie powieść to nietypowa, bliższa jakiej akademickiej dyspucie intelektualnej, niż opowieści przygodowej. I kapitan Anton Astrow poradził sobie z chyba pirxowską muchą, acz tego pirxowskiego nawiązania nie jestem pewien na sto procent. Zapytam w Nidzicy, choć nie wiem czy po trzydziestu z hakiem latach autor będzie jeszcze pamiętał taki drobiazg. I to wszystko na mniej niż stu osiemdziesięciu stronach. Przyjemna lektura. 7/10 Edyta: Watson nie potwierdza dialogu z pirxowską muchą.

Skończyłem właśnie "Implanty" Iana Watsona i powiem Wam jedno - uwielbiam powieści science-fiction, które porzucają mnie na skraju załamania nerwowego. Nie, nie dlatego, że Obcy toczą krew niewinnych Ziemian. Nie dlatego, że szokuje mnie jakaś brutalna dystopia czy miażdżąca wizja przyszłości. Tego typu motywy raczej świadczą o słabości pióra autora, który korzystając z mnogości (skończonej przecież) stałych elementów tworzących literaturę s-f, żongluje sobie ku uciesze gawiedzi przewidywalnymi rozstrzygnięciami. Watson powoli rozkręca fabułę, coraz mocniej ściska swoje pomysły, jednak nigdy nie szarżuje i nie stara się chwycić czytelnika za twarz. Jemu wystarczy sama modulacja głosu, by wywrzeć zaskakująco silne wrażenie. Zachowuje podziwu godny dystans wobec całej historii, chłód emocjonalny nawet wtedy, gdy fabuła wyraźnie przyspiesza pod koniec powieści i skręca w dość nieoczekiwaną stronę, gdzie trzy przeplatające się ze sobą „intrygi” łączą się w porażającym czytelnika finale. Finale, który przede wszystkim otępia ponurym złowieszczym basem. Garść (nieduża, by nie psuć przyjemności potencjalnych czytelników) konkretów – w czeluściach oceanów krąży młody wieloryb, któremu naukowcy wszczepili świadomość człowieka. Ruscy rzecz jasna chcą użyć wieloryba jako broni biologicznej, szpiega patrolującego wody terytorialne wrogich mocarstw, które już za chwile zaczną wyścig o surowce naturalne ukryte pod oceanicznym dnem. To pierwsza linia fabuły. Drugą tworzą losy dwójki uciekinierów z rosyjskiego (a jakże!) ośrodka badawczego, którym również Ruscy (a jakże!) coś w głowach poprzestawiali. Bagatela, kilkuletni chłopiec nosi w sobie umysł rosyjskiego kosmonauty, co Watson ilustruje wyjątkowo melodramatycznymi scenami, ale dałem się nabrać na ściskające serce i nawet się wzruszyłem… Trzeci trop jest najciekawszy – genialny, obdarzony potrzebą błyszczenia badacz kosmosu, swoisty faustyczny typ, odkrywa za pomocą skomplikowanych obliczeń, wzorów oraz gigantycznego radioteleskopu, że Bóg… istnieje, ale opuścił nasz (wszech)świat. A ten jest tylko namiastką, cieniem prawdziwej rzeczywistości. Stara poczciwa Ziemia to odblask zaledwie, proch i pył. Krótko mówiąc – materializuje się na oczach ludzkości wizja deistów. Bóg jest, ale zostawił nas i zajął się czymś zupełnie innym, zupełnie gdzieś indziej. Ziemia jest osieroconym dzieckiem. Być może i ma Ojca, ale ten najwidoczniej ułożył sobie życie z inną rodziną lub zasiedział się w pracy nad nowymi projektami. Odkrycie to jednych przeraża, gdyż stają wobec naukowo udowodnionej pustki, inni (na czele z Watykanem) protestują, choć w zgiełku, wrzasku i bezradnej wściekłości planety, którą skonfrontowano z własnym bezsensem, ich głosy brzmią wyjątkowo słabo i nikogo nie są w stanie uspokoić. Watson dokonał rzeczy pozornie niemożliwej. Zderzył w ostatniej partii książki wszystkie trzy fabularne linie. Splótł je w mistrzowski sposób, który pozwolił co bystrzejszemu czytelnikowi (no, mnie na ten przykład) zadać kilka odważnych, a przede wszystkim groźnie brzmiących pytań. Co powiedzielibyśmy innym gatunkom zamieszkującym Ziemię, gdybyśmy mogli przekazać im jakikolwiek komunikat? Jak sama Natura zareagowałaby na wiadomość o nieistnieniu Boga? Dlaczego się nie zabić w chwili, gdy uświadomisz sobie, że nie czeka cię NIC po śmierci? „Implanty” mają duszną gęstą atmosferę. Mimo przestrzeni oceanicznych i kosmicznych otchłani, którym przygląda się człowiek, czujemy, że ludzkość wegetuje w jakiejś celi śmierci planetarnych rozmiarów. Klaustrofobiczną aurę czuć będziemy jeszcze długo po przeczytaniu ostatniej strony. Zostałem ogłuszony, krótko mówiąc. Żal mi było bohaterów, którzy odkryli pustkę i bezradnie przyglądają się, jak całe ich życie rozpada się na części. Nie trzeba kierować w stronę Ziemi żadnej asteroidy, której cień rośnie na niebie, by wiarygodną uczynić ludzkość oszalałą z rozpaczy. Nie trzeba zbroić powieści w sceny batalistyczne, nasączyć niesamowitością, wprowadzić mutanty lub mechaniczne orangutany, ufoludki i co tam jeszcze chcecie, by stworzyć pierwszorzędną szlachetną literaturę science-fiction. Klasa.

Jedna z książek, od których nie mogłem się oderwać czytając wielokrotnie i wertując strony. Urzekł mnie dosyć szczegółowy, ale dobrze wkomponowany w tekst, opis statku kosmicznego jakim posługiwali się bohaterowie. Chciałem odtworzyć jego projekt. Sama akcja też bardzo emocjonująca. Dzisiaj ten temat kilkakrotnie pojawił się w filmach, a i w publikach popularnonaukowych mówi się o zagrożeniu zderzenia z kometą czy planetoidą. Statek kosmiczny leciał by ją zniszczyć dla ratowania Ziemi. Jednak coś poszło nie tak i losy załogi bardzo się skomplikowały.

Berg i Leon skrajnie charakterologicznie inne osobowości, no i Alf, który nader często Jaskra przypomina, postać dwuznaczna przez całą opowieść. W wielu momentach dominuje głównych bohaterów. Do tego zaawansowana technologia w konfrontacji ze światem nie tak spokojnym, jakby się wydawał. I dylemat głównych bohaterów czy służbistą być ślepym, czy ludzkim w obliczu zagrożenia. Doskonale to Pani Galina wyważyła, do tego praktycznie brak opisów i dłużyzn. Blisko 400. stronicowy dialog, który płynie lekko i umyka nad wyraz szybko. Świetna.

Zbior, w przewazajacej czesci, dobrych, starych, radzieckich opowiadan s-f. Dla mnie to byl raczej nostalgiczny powrot do literatury, ktora czytywalem bedac mlodziakiem. I jak zawsze, w takich przypadkach, podchodzilem do niej z duza doza wyrozumialosci I cierpliwosci. Ten zbiorek czyta sie przyjemnie. Jest tutaj sporo o robotach, sztucznej inteligencji I podobnych sprawach. Sporo cudownej I naiwnej, radzieckiej wiary w moc stworcza czlowieka. Opowiadanka, w gruncie rzeczy dosc infantylne I plytkie, ale z przyjemnoscia zapuscilem sie w rewir tej naukowej, badz co badz, fantastyki. Polecam dla fanow gatunku.

Książka początkowo wydaje się dziwna i trudna w odbiorze. Jakieś pogmatwane losy, przeplatane narracje i głosy różnych bohaterów. Ale im dalej, tym wszystko staje się bardziej klarowne. Intrygująca historia zamkniętego, podziemnego miasta Klaustropolis dzieje się w XXVI wieku. Na Ziemi panuje supernowoczesna technologia (zdaniem autora; nam, współczesnym, wydaje się to archaiczne i śmieszne),a w dawnym kanionie w połowie XXIII wieku urządzono więzienie dla przestępców. Zsyłano tam nielicznych, którzy są potomkami narkomanów. Owe narkotyki miały psuć geny i powodować, że ludzie wyrządzają zło (sic!). Z czasem miasto zaczęło żyć swoim życiem, stało się naukowym eksperymentem finansowanym przez rząd. Aż wreszcie trzech naukowców postanowiło zejść do podziemi i objąć w nich władzę. Dzięki średniowiecznemu charakterowi życia w Klaustropolis bardzo łatwo im się to udało. Tymczasem do Instytutu badań przybywa Mark, który przypadkowo natrafia na kabel doprowadzający prąd do podziemnego miasta, i szyb wentylacyjny. Postanawia odkryć Klaustropolis. Więcej nie spoileruję, niemniej - warto przeczytać, ciekawe science-fiction :)

Książka stara się przekazać pewne przesłanie na gruncie socjologicznym, politycznym, psychologicznym: co wyżej cenimy, wolność i swobody obywatelskie czy osobiste bezpieczeństwo? Oczywiście, pod warunkiem, że nie mamy pecha urodzić się z taką czy inna wadą, być członkiem podejrzanej z założenia mniejszości (narodowej, religijnej, seksualnej czy jakiejkolwiek innej) albo też w jakikolwiek sposób narazić się władzy. Autor sugeruje, iż społeczeństwo wybierze bezpieczeństwo i może ma rację. Tyle, że to „bezpieczne życie” na ulicach Moskwy przedstawia w sposób niewiarygodnie idylliczny. Wszystko w specyficznych, rosyjskich realiach, które jednak ze względu na znaczne podobieństwo dziedzictwa kulturowego oraz historycznego jesteśmy w stanie emocjonalnie zrozumieć. Wspomniane przesłanie/pytanie to główny motyw przewodni powieści oraz jej najważniejsza zaleta. Pod względem czysto literackim „Wbrakówka” wypada co najwyżej przeciętnie: akcja szarpana, przeskakuje pomiędzy luźno powiązanymi ze sobą scenami (wbrew zapowiedziom, wcale nie aż tak bardzo drastycznymi),połowa książki to właściwie rozbiegówka, przydługawy wstęp do zasadniczego zwrotu (nie rzucającego zresztą na kolana),bohaterowie sztampowi i przewidywalni, w zbędny sposób udziwniona i rozbudowana konstrukcja utworu. I fatalne, cukierkowe zakończenie. Może coś przeoczyłem, może Autor puścił w tym momencie do czytelnika przysłowiowe „oko”. Jeżeli tak, to dobrze ten uśmieszek ukrył. Tak dobrze, że po lekturze pozostał mdły przesyt słodyczy.