Janusz Korczak. Fotobiografia

Przynajmniej raz w roku staram się wracać do literatury kresowej. Nie dlatego, abym był szczególnie związany z tamtym regionem. Ale ciekawi mnie jak kresowianie postrzegali tamte czasy, z jakim kolorytem opisują lata swojej młodości i dorosłego życia. Ta książka nie jest właściwie biografią, lecz raczej sagą rodzinną, w której dominują wspomnienia poświęcone przede wszystkim najbliższej rodzinie autorki – mamie, wujkowi, dziadkom. Książka ładnie i solidnie wydana na kredowym papierze, opatrzona fotografiami z domowego archiwum, co samo z siebie zachęca do lektury. Jest coś czarownego we wspomnieniach, gdy przywraca się z niepamięci dokonania ludzi, którzy dawno odeszli. Gdy przypomina się nieistniejące księgarnie, kawiarnie, uzmysławia jak niegdyś spędzało się wolny czas, jak wyglądało kształcenie młodzieży na studiach (swoją drogą wydaje się, że stawiane wówczas wymagania były dużo wyższe niż obecnie). A to wszystko na tle zmieniających się granic oraz niespokojnych czasów naznaczonych tragicznymi wydarzeniami wojennymi. Szczególnie dobrze prezentują się te partie książki poświęcone czasom Lwowa w ramach CK Monarchii oraz w okresie międzywojennym. Opis lat 1939-45, choć w sumie dokładniejszy i bardziej dojmujący, osobiście czytało mi się nieco gorzej; ale jest to raczej subiektywne wrażenie, wynikające ze zbyt częstego sięgania po książki dotyczące lat II wojny światowej. Podsumowując: interesująca pozycja, czytelnicy lubiący spojrzeć na historię pierwszej połowy XX wieku z perspektywy kresowej rodziny nie powinni być zawiedzeni. I pamiętajmy o figurce Pierrota ! :-)

Przeczytałam piękną książkę i pożyczę ją tobie! Uwielbiam takie zdania, które słyszę zamiast „cześć”, „dzień dobry” lub „co u ciebie słychać”. Jednak tym razem w powitaniu zabrakło zapytania, czy ja w ogóle chcę ją przeczytać? Koleżanka wyszła z założenia, że ja ją muszę od niej pożyczyć, bo jest o Bronisławie Malinowskim. TYM Malinowskim? – zapytałam. Tego od „Życia seksualnego dzikich"? – dodałam dla pewności. Okazało się, że tak, że dobrze się domyśliłam, ale jednocześnie zawahałam się nad wyrażeniem zgody. Właściwie antropologia nie należy do mojej ulubionej dziedziny nauki, żeby zaczytywać się w biografiach jej przedstawicieli, a przeczytanie jednej jego książki, mimo że bardzo ciekawej, też mnie nie zachęcało. Nie byłam ciekawa jego prywatnego i zawodowego życia, ale instynkt czytelniczki chwycił się tego magicznego słowa w rekomendacji – „piękna”. Swoisty haczyk łapiący na szczęście lub nieszczęście czytelnika. Doświadczenie mnie nie zawiodło! Chociaż początek wchodzenia w treść nie był obiecujący. Po pierwsze książka okazała się nie biografią czy autobiografią, ale zbiorem korespondencji między Bronisławem Malinowskim a jego żoną Elsie Masson, obejmującym okres od czasów narzeczeństwa w 1916 roku do 1935 roku, kiedy byli już wieloletnim małżeństwem. Charakter pracy badacza terenowego oraz wykładowcy i nieuleczalna choroba Elsie (cierpiała na stwardnienie rozsiane) wymuszała na nich częste, krótsze i dłuższe rozstania. Życie w oddaleniu zaowocowało kilkoma tysiącami listów, które zebrała i opracowała ich najmłodsza córka Helena Wayne. Po drugie podczas czytania cudzych listów zawsze towarzyszą mi wyrzuty sumienia, których nie umniejsza upływ czasu, o czym pisałam przy okazji podobnej publikacji – "Agnieszki Osieckiej i Jeremiego Przybory listy na wyczerpanym papierze". I po trzecie nastawiłam się na warstwę emocjonalno-romantyczną tej pisemnej wymiany myśli (okazało się nie być jej za wiele),pozostawiając poznawcze wartości relacji z badań – antropologom, tło czasów, w których żyli (I wojna światowa, odzyskanie niepodległości przez Polskę, narodziny faszyzmu, dochodzenie Hitlera do władzy) – historykom, genderowe relacje w obrębie dyscypliny zainteresowanym badaczom – jak ujęła to ostatnie Grażyna Kubica w rozdziale wprowadzającym. Brnęłam więc początkowo przez okres poznania, czas narzeczeństwa i początki małżeństwa lekko znudzona, zastanawiając się, co jest pięknego w ich życiu w ciągłej rozłące, stałej tęsknocie za wzajemną obecnością, byciu „wiecznie samej” z dziećmi, skupianiu się na rozwoju zawodowym i karierze męża, męczących przeprowadzkach od Australii począwszy, na Europie skończywszy, nieodłącznej obawie o zdradę, o którą tak łatwo w podróżach, opisach choroby, zabierającej Elsie sprawność fizyczną i możliwość bycia w pełni matką dla ich trzech dziewczynek, dotkliwych myślach wyrażanych w zdaniu pełnym bólu – "Wczoraj ogarnęła mnie w związku z tym fala rozpaczy, chodzi mi o to, że znowu będziemy rozdzieleni?" Przecież to są czynniki niszczące małżeństwo! I wtedy ujrzałam to, co moja koleżanka – niezwykłe, nieprzeciętne, rzadko spotykane piękno związku. Tego małżeństwa, kochającego się jednakową temperaturą uczuć pomimo upływu lat, kolejnych rocznic ślubu i pomimo a nawet wbrew i na przekór tym wszystkim, wymienionym wcześniej i niewymienionym przeze mnie, przeszkodom. Zaczęłam uważniej studiować listy, bo uświadomiłam sobie, że być może czytam nie tylko korespondencję udanego związku partnerskiego, w którym każde było wzajemnie przez siebie doceniane, w trudnych i niesprzyjających warunkach (dla mnie wręcz niemożliwych) do istnienia trwałości uczuć, ale przede wszystkim receptę na szczęśliwe małżeństwo! Stworzoną przez dwie, silne indywidualności! Człowieka nauki, żyjącego z pasją i ogarniętego silnym "pragnieniem, które jest wyrazem chęci przetłumaczenia skrajnie abstrakcyjnego pojęcia miejsca geograficznego na konkretne doświadczenie. To nieomal jakby dotykało się teoretycznej koncepcji abstrakcji". Tak opisywana potrzeba jest mi bardzo bliska i może dlatego, w przeciwieństwie do mojej koleżanki, nie darzyłam go niechęcią i złością za zostawianie żony samej. Rozumiałam go w pełni. Rósł za to mój podziw dla Elsie. Kobiety wyjątkowej, mającej poczucie własnej wartości, sufrażystki, emancypantki, walczącej, z pozytywnym skutkiem, o lepsze prawa pracownicze dla pielęgniarek, autorki książki i dramatów oraz korektorki, krytyczki i redaktorki prac męża. Jak sama napisała w jednym z listów – "Żaden kochany mężczyzna nie jest w tle, on po prostu stanowi krajobraz, jest całą raison d’être [racją bytu […]] życia kobiety, tego, gdzie jest, tego, co robi i nawet tego, co myśli". Najpiękniejsze w tym wszystkim było to, że Bronisław Malinowski stosował dokładnie tę samą zasadę wobec żony, co w przypadku mężczyzny jest bardzo trudne, bo wbrew jego naturze i skłonności dzielenia życia na osobne działy. To obopólne holistyczne podejście do związku można nazwać receptą, ale żeby odkryć jej tajemnicę, trzeba najpierw poznać historię ich małżeństwa. Poznać konteksty, poczuć emocje, wchłonąć myśli budujące misternie mocną konstrukcję wzajemnych relacji, a w konsekwencji bardzo silną więź. Co ciekawe, opartą nie na wartościach religijnych, ale na ateistycznym systemie zasad moralnych. Niestrudzenie, stale, cierpliwie, nawet na odległość właśnie poprzez listy. Formę komunikacji ułatwiającej zdolność do nazywania uczuć i rozwijającą umiejętność ich wyrażania. Niezbędnych wręcz do wzajemnego zrozumienia, partnerskiego traktowania i szczerego dialogu. Niestety sztuka epistolografii zanika. Malinowscy mieli ją opanowaną do perfekcji do tego stopnia, że po prawie dwudziestu latach związku, Elsie nadal pisała – "Myślę także, że nigdy przedtem nie czuliśmy się bardziej sobie bliscy i ogólnie wraz z upływem czasu na pewno nie oddalamy się od siebie i nie stajemy się zmęczeni swoim towarzystwem". A ona dla niego nadal była „kochaną Elsusiu” otrzymującą listy, niezmiennie tak samo podpisane, aż do jej śmierci – "Z wielką miłością kochanie. Twój i tylko Twój Bronio". Zazdroszczę.

Ciepłe i barwne snuje Autorka opowieści o poetach, pisarzach, aktorach płci obojga. Nie są to pełnokrwiste biografie, a raczej impresje biograficzne mogące stanowić zachętę do sięgnięcia po szersze opracowania. Książkę czyta się świetnie, historie niektórych bohaterów splecione są w bardzo osobisty sposób z losami Poetki. O czym pięknie i zajmująco opowiada. Wszystkie osoby to postaci nietuzinkowe, nieobce mi, ale o niektórych dowiedziałam się czegoś co poruszyło jakąś wewnętrzną strunę i będę szukała dalszych spotkań z nimi.

Ciekawy sposób przedstawiania biografii. Mnóstwo zdjęć i listów. Toć to album do podziwiania pięknej kobiety i zajrzenia w głąb duszy. Szlachetność i prostota z wnętrza obija się na całej postaci artystki. Jestem zadowolona z takiej formy prezentacji. Piosenki znam ,sobie śpiewam "...uśmiechaj się,do każdej chwili uśmiechaj..." i uśmiecham się.

Szanuję pracę Claire Tomalin, jednak problem z tą książką polega na tym, że główna bohaterka poza tym, że przez jakiś okres życia była związana z Dickensem, nie była nikim szczególnym. Więc pisanie na jej temat całej książki wydaje się być przesadą - i widać, że np. bardzo dużo (jak dla mnie zbyt dużo) miejsca zajmuje opis kariery aktorskiej jej rodziny, co kompletnie mnie nie interesowało. A o tych latach, kiedy faktycznie była z pisarzem - niewiele wiadomo... Smutną lekcją z tej biografii jest to, jak skrzywiona moralność wiktoriańska łamała ludziom życie - Nelly przecież prawie całe życie żyła w kłamstwie, co odbiło się potem i na jej dzieciach. Szkoda, że nie wydano u nas biografii samego Dickensa pióra Tomalin.

Pan od filmów - "Pół życia w ciemności" Wojciecha Kałużyńskiego Jakiś czas temu trafiła w moje ręce biografia Zygmunta Kałużyńskiego, którego jak przez mgłę pamiętałem z programu „Perły z lamusa”. Przez mgłę, bo późną wieczorową porą, kiedy odcinek w latach 90. był nadawany, ja już pewnie, jako smarkacz, smacznie spałem. Pamiętam za to dobrze czołówkę tego programu z elektryzującą uwagę widza muzyką. O czym, dwaj występujący tam panowie, czyli Zygmunt Kałużyńki i Tomasz Raczek rozmawiają, nie miałem pojęcia. A szkoda, bo dziś oglądając archiwalne odcinki „Pereł…” wsłuchuje się z uwagą w ich dyskusję i jeśli tylko mam czas, staram się obejrzeć polecany przez nich w danym odcinku film. „Pół życia w ciemności” Wojciecha Kałużyńskiego to biografia Zygmunta Kałużyńskiego – uważanego przez wielu za najlepszego polskiego krytyka filmowego XX wieku. Książkę przeczytałem z dużym zainteresowaniem w ramach „Dyskusyjnego Klubu Książki”. Autor biografii, również popularny krytyk filmowy, dementuje już na wstępie krążącą wokół niego legendę, że jest synem Zygmunta Kałużyńskiego – nie jest. Na podstawie wieloletnich badań swojego rodu, doszedł autor do wniosku, że istnieje jednak dalekie pokrewieństwo między nim, a słynnym krytykiem, który zresztą zmarł jako bezdzietny, samotny, rozwodnik. Wojciech Kałużyński pisze biografię o człowieku, który swoim oryginalnym, osamotnionym życiem i wypowiedziami o nim nie ułatwił autorowi zadania polegającego na sporządzeniu fachowej i autentycznej mapy jego życia. Wspomnienia z dzieciństwa, młodości, jak i z całego swojego życia były zawsze przez Kałużyńskiego koloryzowane, przeinaczane, stale poddawane kaprysowi i nastrojowi bohatera. Wojciech Kałużyński z chronologicznym porządkiem przybliża kolejne etapy życia pana Zygmunta, choć zaznacza, że bardziej zależy mu na weryfikacji wielu mitów, które przez lata urosły wokół jego słynnego „krewniaka”. W bardzo osobisty sposób informuje czytelnika o swoich wątpliwościach; przybliża proces zdobywania informacji o Zygmuncie Kałużyńskim, a nawet dzieli się ważnym wyznaniem, w którym zaznacza, że zazdrościł zawsze Tomaszowi Raczkowi jego bliskiej znajomości z Kałużyńskim. Autor kontaktuje się z bliskimi znajomymi Kałużyńskiego, z jego byłą żoną, aktorami, reżyserami czy ze szkolnymi kolegami Kałużyńskiego, zagląda również do jego teczki w IPN-ie – wszystko po to, by lepiej poznać swojego bohatera, który sam twierdził, należy do pokolenia mającego kilka biografii zależnych od burzliwych czasów, w których przyszło im żyć. Poznajemy dzieciństwo przyszłego krytyka spędzone w Lublinie. Odkrywamy jak duży wpływ na jego życie miał wuj – wzięty prawnik, który nalegał, by jego siostrzeniec studiował prawo, traktowane przez młodego Kałużyńskiego beznamiętnie. Przyszłego krytyka ciągnęło do teatru – chciał zostać reżyserem teatralnym. Postanowił w końcu studiować dwa kierunki, z czego największą przyjemność sprawiały mu właśnie zajęcia teatralne, szczególnie te prowadzone przez Leona Schillera. Panowie mieli tę samą wizję teatru. W dalszej części biografii dowiadujemy się jak wyglądało życie Kałużyńskiego podczas okupacji niemieckiej. Wzruszające jest dla mnie wyznanie krytyka, który z budzącą podziw szczerością opowiada o swoim stosunku do wojny, o swoim uczestnictwie w kampanii wrześniowej oraz o tym, że przez cały ten okres po prostu panicznie się bał i robił wszystko, by przeżyć. Pamiętam dobrze fragment, w którym opowiada o wstrząsającym dla niego momencie, kiedy podczas jednej z łapanek jego gra aktorska uratowała mu życie. Po wojnie Kałużyński kształci się dalej. Poślubia Julię Hartwig. Wyjeżdżają razem na stypendium do Francji, z której krytyk wraca już sam. Kałużyński przeżywa również rozstanie ze swoją drugą żoną, amerykańską aktorką Eleonor Griswold, która związała się z reżyserem Aleksandrem Fordem. Kałużyński nawiązuje współpracę jako kontakt poufny ze Służbą Bezpieczeństwa. Donosi na wiele osób ze środowiska filmowego. Był sympatykiem PRL-u oraz PZPR, choć do partii nie wstąpił nigdy. Znał dobrze teksty Marksa, którymi zaczytywał się już w młodości – uważał się za ideowego komunistę. Zapytany przez Tomasza Raczka o sympatie polityczne w jednym z programów odpowiedział, że ma takie poglądy polityczne, jakie akurat mu w danej chwili pasują; że polityka jest od tego, by umożliwiała realizacje własnych planów, załatwienie swoich spraw oraz, by mogło się żyć spokojnie. Jako krytyk słynął z celnych uwag, oczytania i przede wszystkim odwagi i bezpośredniości w głoszonych przez siebie tezach, czym szokował i zraził do siebie wielu znanych polskich aktorów i reżyserów. Był wieloletnim publicystą „Polityki”. Pisał recenzje nieszablonowe, w których uwagę poświęcał nie tylko filmom, ale również sprawom refleksyjnym, filozoficznym, nierzadko pisząc lub mówiąc o własnych przeżyciach, co spodobało się twórcom programów telewizyjnych. Kałużyński trafił do telewizji już w latach 70. biorąc udział w programie „Sam na sam”, a później na stałe zagościł w programie „Perły z Lamusa” i „Perły w południe”, dzięki którym zaprzyjaźnił się z Tomaszem Raczkiem. Panowie szczerze się polubili i utrzymywali bliską znajomość w życiu prywatnym. To właśnie Tomasz Raczek poinformował swojego przyjaciela o chorobie nowotworowej i opiekował się nim aż do jego śmierci w 2004 roku. Kałużyński był samotnikiem. Człowiekiem całkowicie pochłoniętym przez kino. Sam wymyślił tytuł swojej biografii, twierdząc, że jeśli kiedyś ją napisze, da jej właśnie taki tytuł, w końcu jak sam twierdził pół swojego życia spędził właśnie w ciemnościach kinowych sal. Niepotrzebnie zbyt wielu ludzi grzebie w jego prywatności ekscytując się faktem, że nie dbał o higienę, lubował się w ostrej pornografii czy że nie przeszkadzał mu brud i kurz. Tak, był dziwakiem, ekscentrykiem, świetnym erudytą lubiącym błazenadę, ale klaunem był tylko na pokaz. Dla bliskich zawsze ściągał maskę. Idealnie odnalazłby się dziś wśród współczesnych celebrytów – miałby czym zadziwiać, szokować i wywoływać sensację. Pod koniec książki autor pisze o stosunku Kałużyńskiego do religii oraz do kobiet, które uwielbiał. Krytyk przez całe swoje dorosłe życie nie praktykował żadnej religii, choć czuł się blisko związany z religią chrześcijańską. Cenił Biblię, uważając ją za znakomitą „książkę”, którą, według niego, powinni czytać przede wszystkim osoby duchowne, o których nie zawsze wypowiadał się pochlebnie. Przed śmiercią przyjął jako członek Kościoła katolickiego sakrament namaszczenia i pojednał się z Bogiem. Kałużyński był wyjątkowym człowiekiem, a ja wyjątkowych ludzi lubię i cenię bardzo; i lubię o nich czytać. Oryginalny, inteligentny człowiek całkowicie oddany swojej pasji, którą było kino. Książkę polecam, bo czyta się ją jak dobrą powieść, a jej bohatera można i trzeba polubić, bo jest po prostu sobą. Kałużyński pokazuje, że aby stale być sobą trzeba być samotnym i znosić ciągłe bycie wykpiwanym, obrażanym i klasyfikowanym jako wariat. Co więcej, aby być sobą mimo wszystko, trzeba przede wszystkim siebie kochać. W rozmowie z Tomaszem Raczkiem Kałużyński stwierdził: „Jestem w sobie zakochany panie redaktorze, to jest jedyne uczucie, jakiego jestem absolutnie pewny”. Polecam książkę wszystkim, którzy chcą poznać bliżej wyjątkową osobę – nietuzinkowego krytyka filmowego, który na stałe zapisał się w polskiej kulturze XX wieku. Książka warta przeczytania dla wszystkich, którzy cenią i lubią tak interesujące i niebanalne osobowości jak Zygmunt Kałużyński, i tych, którzy znają się na naprawdę dobrych żartach. k. podtekstem.blog.pl

Stanisława Celińska ,to jedna z moich ulubionych polskich aktorek.Kiedy przeczytałam tę książkę miałam pewien niedosyt .Aktorka opowiada o sobie ,swojej codzienności,pracy na planie filmowym i w teatrze,ale pozostaje jednocześnie jakaś nutka tajemnicy,którą najlepiej skwituje cytat z tejże książki "Nigdy nie pokazuj całej dupy... To głęboka prawda...,tak uważam.Zachęcam do przeczytania tej książki.

Bardzo rzetelna biografia, napisana przystępnym językiem. Jeśli chodzi o życie zawodowe pani Gabrieli, to myślę, że temat został w 90% wyczerpany. Natomiast w przypadku sfery prywatnej - jakieś 25%. Nie winię jednak za to autora. Pani Gabrysia bardzo mocno strzegła swojej prywatności, w myśl zasady, że "najgorszy jest Sfinks bez zagadki". I tę tajemnicę zabrała ze sobą. Dlatego w naszej pamięci zawsze pozostanie PRZEPIĘKNĄ, ale jednocześnie MAGICZNĄ I NIEODGADNIONIĄ kobietą, wspaniałą artystką, wybitną osobowością i po prostu - cudownym człowiekiem. Pani Gabriela miała swój styl, to "coś", co sprawiało, że nawet nie najlepszy film oglądało się jak arcydzieło. Jej osoba przyciągała - i wciąż przyciąga - nie tylko płeć męską, ale również panie. Bo oglądanie pani Gabrieli to kontemplowanie cudu natury. Moim skromnym zdaniem - jedna z najpiękniejszych i najzdolniejszych polskich aktorek. Podsumowując - miło było powspominać i nieco bliżej poznać postać "Gałki".

Ciekawa relacja o głównych postaciach krakowskiej Piwnicy pod Baranami, złożona z wypowiedzi jej artystów i ludzi związanych z kabaretem. Barwna i bogata historia tworzona przez grono wybitnych postaci. Dymny, Konieczny, Demarczyk. Preisner, Grechuta, Turnau i wielu wielu innych. Muszę tu zwrócić uwagę na jedną istotną cechę tego miejsca, nie zawsze ujawnianą - elitarność. Do Piwnicy nie przychodził byle kto. Do Piwnicy trzeba było być zaproszonym czy wprowadzonym. I nie dotyczyło to tylko samych występujących artystów, co jest akurat zrozumiałe. Na widownię też najlepiej było być zaprotegowanym, bo piwniczne grono najlepiej bawiło się w swoim towarzystwie. No chyba, że były to występy gdzieś w terenie np. na scenie Teatru Słowackiego czy na scenie Starego Teatru przy Starowiślnej. Przekonała się o tym boleśnie moja znajoma, kiedy zachęcona przez Piotra Skrzyneckiego okrzykiem "Krakowianie przybywajcie!" w radiu Kraków kupiła bilet i poszła na imprezę. Mówiła iż już od progu witały ją nieprzychylne spojrzenia, a potem było tylko gorzej bo wszyscy pozostali doskonale się znali. Stwierdziła ,że nigdy w życiu nie czuła się tak wyobcowana i nawet niezły program artystyczny jej tego nie zrekompensował.

Każdy zna historię, która poruszyła miliony ludzi. Dziś aktorka walczy o córkę! I na tym poprzestanę ... chcę się skupić na tym jak cudowną kobietą herosem jest Ewa Błaszczyk! Jest to książka mini wywiad z aktorką, aktorką która śpiewa, gra w filmach, założyła fundację "Budzik" i jej osoba powinna być przykładem dla wielu. Piękne jest to wydanie książki ponieważ okraszone w większości pięknymi zdjęciami, których nie znajdziecie w internecie. Polecam

„Tyrmandowie. Romans amerykański” to interesująca opowieść o związku i małżeństwie Leopolda Tyrmanda i jego trzeciej żony, Mary. Oprócz wspomnień książka zawiera wiele listów i unikatowych zdjęć. Poznali się w roku 1970. Ona miała zaledwie 23 lata, on – 50. Ona jeszcze robiła doktorat z iberystyki i szukała życiowych wzorców. On, mimo że przebywał w Stanach Zjednoczonych dopiero od czterech lat, miał już tam ugruntowaną pozycję jako dziennikarz i pisarz antykomunistyczny. Zaczęło się od listu, który Mary Fox napisała na adres redakcji. Tak naprawdę wszystko zaczęło się między nimi właśnie od korespondencji, która trwała nieprzerwanie do śmierci Leopolda, bo pisali do siebie podczas każdej rozłąki, jeśli nie listy, to chociaż kartki pocztowe. Po latach wdowa udostępniła te cenne pamiątki Agacie Tuszyńskiej, a także w rozmowach opowiedziała o swoim życiu ze znanym pisarzem. Całość układa się tu w miłosną historię, która początkowo mogła zapowiadać się jako romans, przelotny związek, z których Tyrmand był znany. Okazało się, że spędzili ze sobą 15 lat. Pobrali się, mieli dwoje dzieci i – jak podkreśla Mary – nigdy nie nudzili się w swoim towarzystwie, bo zawsze dużo rozmawiali. Na każdy temat, Dowodem tych rozmów są właśnie listy (to też rodzaj komunikacji). Oboje piszą w nich właściwie o wszystkim, od codziennych drobiazgów i zakupów po wrażenia z przeczytanych książek i obejrzanych filmów. Dużo dowiadujemy się też z książki o żydowskich przodkach obojga małżonków. Bardzo ciekawa jest historia rodziny Foxów, zwłaszcza matki Mary, która prowadziła ekscentryczny tryb życia. Całość napisana i skomponowana jest bardzo ciekawie. Trudno oderwać się od lektury nawet jeśli zna się biografię Tyrmanda. I emocjami czyta się listy. Dziś już mało kto prowadzi taką korespondencję. A szkoda.

Ciekawie przedstawiony fragment rodzinnej historii Polaków-nie Polaków wyznania mojżeszowego. Używam takiego specyficznego słowotworu bo ta niejednolitość, wewnętrzne rozbicie to w moim odbiorze jeden z najważniejszych elementów, kreślonego przez autorkę obrazu tej bardzo licznej w przedwojennej Polsce społeczności. Społeczności Żydów i żydów. Polaków, wyznających judaizm, mających żydowskie korzenie i Izraelitów chwilowo choć chwila ta dla wielu trwała już kilka wieków, przebywających w Polsce. Spolonizowanych, całkowicie zasymilowanych i skrajnych syjonistów, całe życie z pokolenia na pokolenie czekających na powrót do wyśnionej ziemi obiecanej. Powrót, który większości nie był dany, a tych którzy go doczekali często głęboko rozczarował. Tacy rodzimi cudzoziemcy, zamknięci szczelnie w swoich odwiecznych sztetlach, w dziesiątym pokoleniu nie znający polskiego. I ci z przeciwnej strony, otwarci na świat, prący do przodu, szukający dla siebie miejsca w tym kraju, faktycznie rodzimym i w jego społeczeństwie. Są echa polskiego antysemityzmu, atak endeków na żydowską dzielnicę, niszczenie żydowskich sklepów, ławkowe getta na uczelniach. Brak choćby zarysu sąsiedzkiej zgody, normalnego, codziennego współżycia chrześcijan z żydami co w przedwojennej Polsce nie było wyjątkiem. W tej żydowskiej sadze praktycznie nie ma Polaków. Być może takie było życiowe doświadczenie autorki, wychowanej w rodzinie, zachowującej dystans czy wręcz izolację. Może to dlatego, że opowieść jest o Żydach i dla Żydów. Ja jednak odbieram to jak niedopełnienie obrazu. Historia niedopowiedziana do końca. Nie jest to powieść rewelacyjna, ale dość interesująca. Oczywiście wyłącznie dla tych, którzy lubią rodzinne historie z przeszłości.

Jedna z odnóg biografii Hanuszkiewicza. Ta podszyta kobietą. A mniej poetycko – pierwsza część tzw. „rozmów dźwirzyńskich”. Rozmowa nr 1 jest lekka, inteligentna, momentami wręcz erudycyjna. Do tego uważna, pełna zaskakującej czułości, pochylenia nad światem, zrozumienia, optymizmu, ale i dystansu, ironii oraz dowcipu. Pyszna, soczysta, uwodzicielska i erotyczna to gawęda. Wielki artysta, ciekawy umysł i piekielnie przystojny mężczyzna, jakim w moim mniemaniu był Hanuszkiewicz, opowiada tu o swych „przemyśleniach dotyczących odwiecznego obcowania płci i dylematów miłości, zdrady oraz seksu”. O kobietach – na scenie i w życiu prywatnym, w polityce i sztuce, w filmach i modzie – mówi po swojemu: rzeczywiście niezwykle szczerze, często na granicy kontrowersji i dobrego smaku. A mimo to jego przemyślenia, także te o „relacjach kobiet z mężczyznami w minionym wieku i w czasach, które dopiero nadchodzą”; wciągają, drażnią, wzburzają, prowokują, skłaniają do refleksji. W tle przewija się tu ponadto kapka literatury oraz kawał historii teatru i mnóstwo związanych z tym anegdot, a to już jest czysty miód na moje „teatrolubne” i „ksiażkolubne” serce. No uwielbiam to ględzenie Hanuszkiewicza, w każdej postaci. Nic na to nie poradzę. I polecam komu się da! Nie doszukałam się w tej książce – jak twierdzą niektóre opinie w internecie – chamstwa, nie widzę tu kompromitacji głównego opowiadacza, nie widzę podobno gorszącej niezgodności ze współczesną świętą: statystyką (osobiście nierzadko ważniejsza jest dla mnie sama historyjka, a nie jej zgodność z rzeczywistością i „naukowymi” badaniami; zresztą, statystyka wszystko przyjmie, dykteryjka – niekoniecznie). Nie czuję się obrażana, kiedy Hanuszkiewicz używa słowa „baba”, jest sprośny i opowiada o dziwkach, kiedy rzuca w jego mniemaniu jedyne słuszne opinie czy sypie starymi, wielokrotnie powtarzanymi dykteryjkami. Nie brzydzi mnie jego „mineta w burdelach” i nie rusza jego wpadanie w samozachwyt. Nie szarpie mnie to wszystko, bo nie znajduję w tej książce niczego, czego bym się nie spodziewała i czego bym wcześniej o A. H. nie wiedziała, zaś szeroko rozumiane dobrodziejstwo hanuszkiewiczowskiego inwentarza, jakie serwuje mi ta pozycja oraz obronne ustalenie terminu wydania tych rozmów na: „po śmierci” uznaję za oczywistość doskonale zgraną czy wręcz bezpośrednio wynikającą z osobowości legendarnego inscenizatora.

Błyskotliwa, lapidarnie ujęta biografia niezwykłej kobiety, która zniewoliła swoim czarem wielu, oj wielu! Książka wzbogacona cytatami z listów i dziennika Almy, z niejednokrotnie trafnym komentarzem autora. Oddaje klimat Wiednia czasu fin de siecle’u, a przy tym w pewnym ujęciu pokazuje, jak niezwykłym charakterem była Alma, jak bardzo wyprzedzała swoją epokę.

Historia walki o przeżycie w czasie II wojny światowej Józefa Skakuna, urodzonego w Nowogródku, tak , tego samego z którego pochodził Adam Mickiewicz. Takich wspomnień nigdy dosyć, i nie można ich podsumować stwierdzeniem : jakich wiele. Właśnie w tej wielości, jak w zwierciadle, może się przejrzeć nasze człowieczeństwo. Dwa tysiące lat chrześcijaństwa, wychowania w duchu miłości bliźniego i klęska na całej linii. To kto w końcu jest tym naszym bliźnim? O czym, o kim, bezmyślnie klepiemy od dwóch tysięcy lat po kościołach, cerkwiach , zborach? Skąd w ludziach to okrucieństwo, które pozwala zadawać ból i cierpienie? To się nie skończyło z zakończeniem wojny, to trwa nadal, a pytania są ciągle aktualne, może nawet dziś szczególnie ważkie. Kim jestem, że czuję się lepszy? bo mam białą skórę, względnie stabilną sytuację ekonomiczną? mieszkam w bezpiecznej części Europy? Kim jest dla mnie bliźni i co znaczy , bym go miłował? Wyrośliśmy w kulturze judeo-chrześcijańskiej i te pytania nie powinny nas nigdy opuszczać a powyższe książki ciągle powinny nam o tym przypominać, żeby nigdy nie zapomnieć, do czego zdolny jest człowiek, i w swoim upadku i sile.

Trochę chaotyczna opowieść o rodzinie Iwaszkiewiczów. W drugiej połowie książki gawędy już nabierają kierunku i czyta się szybciej, bez tego poczucia chaosu. Iwaszkiewicz był wielkim pisarzem, pomimo, że ilość osób, które miał na utrzymaniu plus wielkie włości, była porażająca. Dobrze, że w Stawiskach powstało muzeum, ponieważ, niezliczona ilość spadkobierców sprawiła by, że dom i pamiątki rozpierzchły by się w niebyt, podobnie jak było z Kossakówką. Po lekturze usiadłam do internetu i zaczęłam googlować poszczególnych członków rodziny, ponieważ "Pra", jest tylko dodatkową opowieścią niezbyt siląc się na jakieś wnikliwe i dogłębne próby rekonstrukcji losów poszczególnych członków rodziny. Np. niewiele o Nuci, która zlewa sie z pozostałymi siostrami Iwaszkiewicza, Babcia Koczkodan też ma lukę w biografii , Ciotka PIlawitzowa miała dzieci, a o tych dzieciach mało, albo wcale. Ogrom postaci sprawia, że błądzi się po rozpiskach drzew genealogicznych gubiąc opowieść.

Postanowiłam odwiedzić panią Krystynę w jej domu. W tym bardzo klimatycznym, choć nieco zagraconym gniazdku, gdzie KAŻDY nawet najmniejszy przedmiot ma swoją historię i szczególne znaczenie, pijemy sobie aromatyczną herbatkę. Ja słucham opowieści o niezwykle barwnym życiu artystki, a dookoła roznosi się zapach roślin i starych mebli, zaś między nogami co rusz przewijają się czworonogi... Dokładnie takie odczucia towarzyszyły mi przy czytaniu tej książki. Komentarz nieprzypadkowo ujęłam w sposób nieco liryczny, gdyż mamy tu do czynienia z ARTYSTKĄ PRZEZ DUŻE A, która żyła poetycko. Takich osób już nie ma. Może są, lecz została ich dosłownie garstka. W każdym razie - nie jest to typowa biografia. Należy podejść do niej "na luzie", choć sporo faktów można tutaj też przyswoić. Miło spędzony czas.

Szatan wojnę spłodził...nie jest kolorowo, nie jest wesoło, nie jest nawet ładnie... Wojna szatanowi się udała odkrywając całe pokłady ludzkich niedoskonałości, brudu i „szataństwa”. Niczym jeździec apokalipsy przyniósł całe zło i cierpienie na ziemie. Istoty szczególnie wrażliwe artyście ale i zwykli ludzie u kresu wytrzymałości. Zapiski z 6 ostatnich lat życia przedstawiają ostatnie lata poetki. Odmalowują też klimat polityczno - społeczny lat wojennych, szczególnie na emigracji. Miejscami bardzo intymna i poruszająca. Książka wydana zostały w ramach „Biblioteki Gazety Wyborczej” przez wydawnictwo Agora, każdy 1% ze sprzedaży książki przekazany zostanie organizacji Walki z Rakiem Szyjki Macicy -Kwiat Kobiecości. Swoistego rodzaju przestroga dla nas wszystkich by nie stronić od lekarzy....i wybrać długie życie.

Stephanie von Hohenlohe to postać o której wcześniej nie słyszałam, ale jako, iż postanowiłam co jakiś czas sięgać po pozycje dotyczące wojny, wybór padł na „Księżną nazistów”. Ta mistrzyni uwodzenia i manipulowania urodziła się jako Stephany Julienne Richter w rodzinie o żydowskich korzeniach. Była nieślubną córką praskiej Żydówki, która będąc w związku małżeńskim z prawnikiem, wdała się w romans. Mąż uznał dziecko i wychowywał jak swoje. Mała, szczupła o dość pospolitych nie porażała urodą, jednak już jako postanowiła, że zostanie żoną księcia. Po śmierci ojca skończyło się luksusowe życie, lecz los jej sprzyjał. Dziewczyna trafiła na salony, gdzie wspierana przez księżną von Metternich poznała księcia Fridricha Franz Hohenlohe. Mężczyzna co prawda miał więcej długów niż przychodów, ale w 1914 r. została jego żoną. Małżeństwo przetrwało do 1920 roku i zakończyło się rozwodem jednak dziewczyna znikąd uzyskała tytuł, prestiż i koneksje. Biedna nieślubna Żydówka została księżną. Jej życie było barwne, pełne intryg i knucia, ale również niezwykle luksusowe. Dużo podróżowała i obracała wśród elit wykradając plany, podsłuchując oraz propagując faszyzm. Jej piękno, takt i dyplomatyczność sprawiały, iż nikt nie podejrzewał, że jest szpiegiem samego Hitlera. Antysemityzm był fundamentalnym założeniem ideologii nazistów i leżał u podstaw ich światopoglądu. Pomimo tego Stephanie zawróciła w głowie dyktatorowi III Rzeszy. W 1938 roku była jego przyjaciółką Hitlera. To on wręczył jej odznakę NSDAP. Książką jest połączeniem reportażu i powieści przygodowej. Oczywiście postać Stephanie wzbudzała we mnie nerwy podczas czytania, jednak jej spryt i umiejętności manipulacji częściowo mnie zafascynowały