Opowieści niezwykłe

lepiej rządzić w piekle niż służyć w niebie... jambiczny poemat wierszem białym (uważanym w Anglii za sztukę literacką wyższego rodzaju) o kosmicznym dramacie człowieka między bogiem a szatanem oraz jego implikacjach - wolności, buncie, miłości, odpowiedzialności... krytyka tyranii, króla i papieża, szczyt angielskiego baroku (I wydanie 1667, 12-księgowe 1674) - największy epos w języku angielskim... na Indeksie Ksiąg Zakazanych (Index Librorum Prohibitorum, Benedykt XIV - 1758 - “Omnia opera Joannis Miltoni”) do samego końca (XXXII wydanie z 1948 roku, Paweł VI - 1966)... ilustracje Gustave Doré, to osobne arcydzieła epickiej, wizjonerskiej grafiki...

"Gdy młoda panna miłością się spłoni, I migdał zakwitnie po latach tylu, Wówczas duch w murach przestanie gonić I pokój nastanie w Canterville'u." Jakże lekkie i dowcipne bywało pióro w ręku Oscara Wilde'a! A "Upiór rodu Canterville" to taka cudowna perełeczka! Zawsze powtarzam, że są książki, do których trzeba dorosnąć. Nawet, a może przede wszystkim, te dla dzieci. I Oscar Wilde właśnie jest mistrzem takiej prozy. Przez co uczynił ją nieśmiertelną. I ponad czasową. Takich pisarzy brakuje. Pięknych i prostych a jednak opowiadających takie historie, że włos się na głowie jeży... Miłuję Pana, panie Wilde. Choć Pan by mnie nie umiał umiłować ;o)

kiedy zobaczyłam to w wydaniu BN - musiałam sobie kupić i wrócić do tej lektury z młodości. Pod namiotem, nad jeziorem.. aż mi się chce śmiać z samej siebie. Teraz nie dałabym rady czytać tego na poważnie, a to JEST poważna lektura. Kiedy potem czytałam recenzje i inne Baudelaira, te cegiełki zaczęły się składać w konstrukcję. To nie był tylko dekadent, to był twórca systemu

Niesamowity wgląd do logiki szalonego umysłu. Przerażające, ale zajmujące. Polecam audiobook, którego tło muzyczne i sposób czytania lektora elekryzuje i wzmacnia odczucia, które ta nowela wywołuje(audiobook miał 3 opowiadania, dlaatego ta opinia jest powielana) .

Obecnymi czasy podstawowym typem antologii jest zbiór prac aktualnie publikujących autorów, czasem wręcz jest to swoiste okno reklamowe dla twórców niegotowych jeszcze na samodzielny debiut - taka antologia (czasem połączona wspólnym tematem) przejmuje na siebie rolę niegdysiejszych czasopism literackich (tak, niniejszym oddaję honory kończącej swój żywot, nieocenionej OkoLicy Strachu). Typ drugi - to antologia „best of”, obejmująca najsłynniejsze opowiadania i najwybitniejszych twórców. Ten typ antologii był dominujący w okresie PRL - praktycznie tylko w tej formie wydawana była literacka groza. „Fantastyczne Opowieści” wydane w 1975 roku przez WL w ramach popularnej serii tzw. „gotyckiej” to typowy reprezentant drugiego rodzaju antologii. Już blurb okładkowy pozwala ocenić, w jaki sposób traktowana była w tym okresie literatura grozy : „Amatorom „dreszczyku” i niecodziennych wrażeń WL proponuje nowe wydanie zbioru opowiadań fantastycznych. (…) Nieco staroświeckie, (…) żartobliwe i na serio, stanowią dziś przezabawną lekturę dla czytelnika, przeniesionego raptem w świat wilkołaków, (…) upiorów i demonów, mściwych posągów (…) i przedziwnych przygód. (…) Pisane często dla żartu i zabawy, animowały niegdyś czytelników spragnionych sensacji na tej zasadzie, na jakiej obecnie znajdująca swych gorących zwolenników literatura kryminalna.(…) Dziś (…) nie utraciły mimo wszystko swoistego wdzięku, jak staroświecka miniaturka wyciągnięta z kuferka babuni”. Cóż tu dodać…może tylko, że w roku wydania „Fantastycznych Opowieści” Stephen King opublikował „Miasteczko Salem”, Peter Straub „Julię”, Graham Masterton „Manitou” i Guy N. Smith „Trzęsawisko”. Kuferek babuni ich mać… Nic, ale pora wrócić do „Fantastycznych Opowieści” i przyjrzeć się ich zawartości. Od razu widać, że wydawnictwo postanowiło dać po oczach nazwiskami. Fiodor Dostojewski, Aleksiej Tołstoj, Honore de Balzac, Walter Scott, Charles Dickens, Oscar Wilde, Anatole France, Henry James - absolutny top literacki XIX wieku, najwybitniejsi autorzy „mainstreamowi” tamtych czasów. Ich obecność w antologii ma uzasadniać tezę o „salonowej zabawie literackiej”. Jest jednak również paru tuzów „gatunkowej” grozy. Przede wszystkim sam Edgar Allan Poe i jego „Opis Wypadków z P. Valdemarem”, przerażająca opowieść o człowieku, który został poddany hipnozie w chwili śmierci, następnie zaś utrzymywany miesiącami w stanie zawieszenia między obu światami. Jest też obecny Joseph Sheridan Le Fanu ze znakomitym opowiadaniem „Obserwator”, mroczną i przerażającą historią ducha marynarza, szukającego zemsty na winnym jego śmierci oficerze (a tak naprawdę opowieścią i wyrzutach sumienia, w, wpędzających tego oficera w grób). I jest wreszcie Prosper Merimee : Merimee, francuski pisarz i historyk, zapisał się w pamięci potomnych za sprawą odbudowy średniowiecznego miasta-zamku Carcassone (którego był wielkim propagatorem),opowiadania „Carmen” (do którego fabuły Georges Bizet skomponował przesławną operę) oraz kilku przednich nowel niesamowitych. Najważniejsza z nich to „Lokis”, najbardziej chyba znana XIX wieczna wersja mitu „zwierzołaka”. Przybyły na Żmudż w celu przeprowadzenia badań językowych niemiecki profesor lingwista, obserwuje uczucie swego gospodarza, otoczonego lekką aurą niesamowitości hrabiego Szemiota do zamieszkałej w sąsiedztwie pięknej Polki, ostatecznie zaś zostaje zaproszony na ślub. Pozbawione szokujących momentów grozy opowiadanie całe jest nastrojem, narastającym suspensem wiodącym do przewidywalnego, okropnego finału w noc poślubną. Na podobnej zasadzie zbudowana jest równie sławna „Wenus z Ille”. Tym razem obcy przybysz dociera na pogranicze francusko - katalońskie i uczestniczy w ślubie miejscowego chłopaka, o którego uczucie zazdrosny jest wydobyty z ziemi starożytny posąg okrutnej Wenus. Trzecie powiadanie Merimeego jest mniejszej wagi, to humoreska o parze kochanków w hotelowym pokoju, którzy podejrzewają, że ich sąsiad został zamordowany, lecz boją się zgłosić na recepcji zem strachu przed ujawnieniem. Ciekawostka - wszystkie trzy opowiadania zostały zekranizowane w Polsce. „Lokis” to pierwszy PRLowski horror kinowy, zaś „Wenus Z Ille” i „Błekitny Pokój” weszły w skład telewizyjnej antologii „opowieści z dreszczykiem”. Dalej pora na innego francuskiego romantyka, Theophile Gautiera. Autor ten znany jest najbardziej ze swych powieści historycznych i przygodowych (najbardziej tutaj znany jest Kapitan Fracasse, komnkurujący w gatunku płaszcza i szpady z Dumasem),ma jednak duże zasługi na polu literatury niesamowitej. „Panna Młoda Z Krainy Snów” („La Morte Amoreuse”) to jedna z jego najlepszych nowel fantastycznych. Pewien ksiądz pała zupełnie ziemskim pożądaniem do demonicznej, pięknej kurtyzany, której nawet śmierć nie powstrzymuje od zwodzenia go na pokuszenie. Proboszcz dzieli swe życie na dzienne obowiązki duszpasterskie i nocne, senne eskapady w towarzystwie sukkubo/wampira. Zgrabna, dwuznaczna moralnie tematyka - wodzenie (skuteczne!) na pokuszenie katolickiego księdza, jego trwająca latami namiętność, trwający całe życie żal za utraconym blaskiem życia (dobra, konkretnie za pięknem kobiet),połączone ze znakomitą postacią Clarimonde, łączącą w sobie cechy piekielnego demona (sukkuba),i wampira (to jedna z pierwszych literackich manifestacji tego popularnego monstrum). Klasyczna rzecz. Wspomnienie literatury gotyckiej zapewni opowiadanie Washingtona Irvinga - „Upiorny Narzeczony”. Historia „ducha” pana młodego przybywającego na swój ślub jest bardziej komedią niż horrorem (czytelnika serdecznie ubawią hordy krewnych i znajomych korzystających przy każdej okazji z naiwnej dobroczynności pana zamku),ale w decydujących momentach potrafi dobrze operować klimatem grozy. W „Opowieściach” są jeszcze trzy „contes cruelles” Villiers de l’Isle Adama, ale ciekawsze są opowiadania tych „wielkich” literatury XIX-wiecznej. Charles Dickens i jego druh Wilkie Collins reprezentowani są przez znane, często obecne w różnych antologiach opowiadania („Dróżnik”, „Kobieta Ze Snu”),również „Przyjaciele Moich Przyjaciół” Henry Jamesa to popularna, nieco sztywna ghost story, zaś „Bobok” Fiodora Dostojewskiego to groteska, w której pochowane na cmentarzu trupy przekomarzają się między sobą nawet po śmierci. Mocno w pamięć zapadnie mroczna (choć pozbawiona elementów nadprzyrodzonych) historia zemsty zdradzanego męża opisana przez Honore de Balzaca w „Tajemniczym Dworze”. Również „Próba” Waltera Scotta - minimalistyczne opowiadanie o nawiedzonym pokoju wyróżnia się bardzo efektowną nawet dzisiaj jump sceną finałową. Warto jeszcze wspomnieć o trzech opowieściach, w których aura tajemniczości i niesamowitości otacza historie miłosne; Aleksiej Tołstoj opisuje molestującego kobiety na ulicach Petersburga „Fauna”, Oscar Wilde pogrążoną w tajemnicach ukochaną narratora („Sfinks Bez Tajemnicy”) a Anatole France kostycznego profesora arecheologii, któremu w głowie zawróci piękna, zainteresowana starożytnym Egiptem Angielka („Pan Pigonneau”) Zdanie podsumowania - czy zatem warto czytać „Opowieści Fantastyczne” ? Warto, nawet bardzo. To przede wszystkim naprawdę wielka literatura, znakomicie napisana, o wielkiej wartości artystycznej. Zawsze należy czytać klasykę, to wyrabia smak i gust literacki. Co więcej, klasyka ta jest wybornie (w old schoolowym, PRLowskim stylu) przetłumaczona i zredagowana, z ogromną dbałością o urodę i literacki smak przekładu. Mnóstwo opowiadań znakomicie zniosło próbę czasu, a tak naprawdę dla samego „Lokisa” warto mieć na półce. PS. Książka jest ozdobiona wybornymi weirdowymi grafikami Daniela Mroza. Nie są to ilustracja opowiadań, działają niejako obok tekstów, wzbudzając w czytelniku poczucie niepokoju i nierzeczywistości.

Uśpiona W gorącą północ lśni czerwcową Mistyczny księżyc nad mą głową. Usypiających mgieł wilgocie Świat w widzialnym kąpią złocie, - Co destylując się kroplami, Spływa nad cichych gór szczytami; Ślizga się sennie falą siną Nad tą powszechną łez Doliną. Bluszcz wokół grobu się obwija - Wśród fal kołysze się lilija; Mgłą otuliwszy senne ciemię - Ruina - w ukojeniu drzemie. Właśnie jak Lete - patrz! - jezioro Świadomie śpi północną porą I za nic w świecie się nie zbudzi. Śpi wszystko Piękno. Patrz - wśród ludzi Rozwarłszy okno na niebiosy - Tu śpi Irena ze swymi losy... To moje pierwsze spotkanie z twórczością autora. Wiersze przypadły mi do gustu. Są mroczne, niepokojące, mają ten wyjątkowy klimat. Szczególnie podobały mi się "Kruk", "Uśpiona", "Sen we śnie", "Robak zdobywca". Teraz muszę sięgnąć po opowiadania.

[...] Gdyby drzwi percepcji zostały oczyszczone, wszystko ukazałoby się człowiekowi takie, jakie jest - nieskończone. Człowiek bowiem zamknął się w sobie, aż widzi wszystko przez wąskie szczeliny swojej jaskini. [...] Bo co żyje wszystko święte jest. 𝐙 𝐂𝐘𝐊𝐋𝐔 "𝐎𝐂𝐀𝐋𝐈Ć 𝐎𝐃 𝐙𝐀𝐏𝐎𝐌𝐍𝐈𝐄𝐍𝐈𝐀" ! 🎧📚👩💗 Jest to seria tekstów pisanych na wzór proroctw biblijnych , ale wyrażających głęboko osobiste , romantyczne i rewolucyjne przekonania samego Autora. Stabilne „Niebo” i naładowane energią „Piekło”, fascynowało i fascynuje teologów , estetyków i psychologów od wieków. Zdaje się, że tekst Williama Blake'a wpisywał się w rewolucyjną kulturę tamtego okresu i zdaje się, że nadal wpisuje. Utwór powstał w latach 1790–1793, w okresie radykalnego fermentu i konfliktu politycznego podczas rewolucji francuskiej . Tytuł jest ironicznym nawiązaniem do teologicznego, a raczej eschatologicznego dzieła Emanuela Swedenborga „Niebo i piekło” / " Heaven and Hell" (znane również jako "Niebo i jego cuda i piekło z rzeczy słyszanych i widzianych " / "Heaven and its Wonders and Hell From Things Heard and Seen", po łacinie : De Caelo et Eius Mirabilibus et de inferno, ex Auditis et Visis ) , opublikowanego po łacinie 33 lata wcześniej. Blake w „Ożenku” bezpośrednio cytuje i krytykuje Swedenborga w kilku miejscach . Utwór ten został napisany prozą, z wyjątkiem otwierającego ją „ Argumentu ” i „Pieśni o wolności”. Książka opisuje wizytę poety w piekle, zabieg zaczerpnięty przez Blake’a z „ Boskiej Komedii” Dantego i „Raju utraconego” Miltona . Teoria przeciwieństw Blake’a nie była wiarą w przeciwieństwa, lecz raczej w to, że każda osoba odzwierciedla przeciwstawną naturę Boga i że postęp w życiu jest niemożliwy bez przeciwieństw. Wspomniany powyżej cytat, przypomina koncepcję Huxleya "Mind at Large". 𝗖𝗭𝗬𝗧𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - 𝗦Ł𝗨𝗖𝗛𝗔𝗝𝗖𝗜𝗘 - KLASYKĘ 𝗭𝗔𝗪𝗦𝗭𝗘 𝗪𝗔𝗥𝗧𝗢 ! 𝗣 𝗢 𝗟 𝗘 𝗖 𝗔 𝗠 ⵑ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 𝐃𝐋𝐀 𝐂𝐈𝐄𝐊𝐀𝐖𝐒𝐊𝐈𝐂𝐇 : Nawiązania do dzieła Blake'a często pojawiały się w różnych aspektach kultury popularnej, zwłaszcza w kontrkulturze lat 60. Norweski zespół eksperymentalny Ulver wydał album, który stanowił muzyczne opracowanie książki Blake'a, zatytułowany „ Themes from William Blake's The Marriage of Heaven and Hell” . Amerykański zespół blackmetalowy Judas Iscariot obszernie cytuje fragmenty „ The Marriage of Heaven and Hell” w swoim utworze „Portions of Eternity Too Great for the Eye of Man” (którego tytuł został zaczerpnięty z cytatu z dzieła Blake'a). Amerykański zespół powermetalowy Virgin Steele wydał dwa albumy oparte na twórczości Blake'a: „The Marriage of Heaven and Hell Part I” z 1995 roku oraz „The Marriage of Heaven and Hell Part II” z 1996 roku . dod. inf.. wikipedia.

„Zamczysko w Otranto” Horace’a Walpole’a z 1764 roku jest uważane za pierwszą powieść gotycką. Kojarzone wówczas negatywnie z barbarzyństwem, nazwa ta wzięła się z fascynacji średniowieczem autora, który kupił nawet na własność gotycką posiadłość nad brzegiem Tamizy. Założył w niej wydawnictwo. Umożliwiło to mistyfikację autorstwa powieści. Walpole ukrywał się pod postacią tłumacza, który odkrył egzemplarz włoskiego oryginału u pewnej „starej katolickiej rodziny”. Po sukcesie opowiadania Walpole ujawnił się jako autor „Zamczyska”. Akcja dzieje się w połowie XIII wieku na południu Włoch. Książę Manfred bezprawnie zamieszkuje tytułowy zamek i nie cofnie się przed niczym, aby tak pozostało. Jego jedynego syna przygniata w dniu ślubu ogromny szyszak, co przypomina Manfredowi złowrogą przepowiednię. Rozwój wypadków to komedia pomyłek. Księciu krzyżuje plany pojawienie się wieśniaka, który okazuje się ostatnim potomkiem prawowitego dziedzica zamku. Manfred chce poślubić niedoszłą wdowę po swoim synu dla uprawomocnienia władzy, jednak w przypływie zazdrości omyłkowo zabija swoją córkę. Książę wreszcie upada i udaje się do zakonu. Tej prostej historii z morałem towarzyszą żyjące obrazy, złowrogie korytarze, olbrzymy w galeriach i nieumarłe zjawy. Ten element grozy dzisiaj może śmieszyć, ale w XVIII wieku był zupełnym novum. „Zamczysko w Otranto” rozbudziło fantazję i zainteresowanie przeszłością współczesnych. Ożywienie duchów i upiorów oraz balladyczny charakter utworu to zapowiedź romantyzmu. Walpole otwarcie czerpał z Szekspira, który też uchodził za fantastę. https://www.instagram.com/metakonteksty/

"W mroku gwiazd" to zbiór poezji, który niczym mroczny nurt porwie Cię w otchłań głębokich refleksji i mrocznych wizji. To utwór dla tych, którzy kochają błądzić po ścieżkach skrytych w cieniu, dla tych, których dusze pragną poznać mrok we wszelkiej jego krasie i potędze. Miciński słowami maluje obrazy pełne symboliki. Czytając te wiersze, czujesz chłód na plecach, a mrok otchłani zdaje się zaglądać Ci prosto w oczy. Autor eksploruje tematy egzystencjalne: sens życia, śmierć, nicość. Człowiek staje tu wobec swojej kruchości i przemijania, a gwiazdy nad nim stają się symbolem wieczności oraz nieuchronnego przeznaczenia. Poezja Micińskiego nie jest łatwa w odbiorze, ale jeśli szukasz poezji, która poruszy Cię do głębi i zmusi do rozważań nad istotą człowieczeństwa, to ten zbiór jest dla Ciebie. Pamiętaj jednak, że mrok pochłania. Nie daj się mu pochłonąć całkowicie. Czytaj z umiarem i daj się ponieść gwiezdnemu blaskowi, nawet jeśli prowadzi on ku otchłani. @chlod_listopada

🧪 Pewnego dnia dwóch przyjaciół, jak mają to w zwyczaju, wychodzi na wspólny spacer. Po drodze mijają bardzo dziwny dom. Jeden z nich wspomina wydarzenie, które wydarzyło się dokładnie w tym miejscu. Bardzo zdziwiła go jedna osoba, która tam wtedy była. Enfield pamięta, że dziwny mężczyzna nazywał się Hyde i miał odrażającą twarz, która do dzisiaj go straszy. Drugi z przyjaciół, prawnik Utterson jest bardzo zaciekawiony wspomnianą postacią i postanawia dalej badać sprawę. Wszystkie poszlaki prowadzą go do jego znajomego, doktora Jekylla. Co on ma wspólnego z Hydem? Jak te dwie postacie są powiązane 🧐? 🧪 Książka „Dr. Jekyll i pan Hyde” R.L. Stevensona to klasyk należący do literatury grozy. Opowieść bardzo mnie wciągnęła, przeczytałam ją tylko w dwa dni. Oprócz tego wydanie, które wypożyczyłam miało bardzo ciekawe ilustracje, dzięki czemu mogłam jeszcze lepiej wczuć się w historię. 🧪 Polecam wszystkim, którzy chcieliby przeczytać jakąś historię z elementami zagadki i dreszczyku. Kto wie, może uda Wam się dojść do prawdy… Jeśli podobała Ci się ta recenzja, zapraszam na moje konto na instagramie ksiazkimisi i stronę na facebooku Książki Miśki 🙃

Doskonała lektura dla osób lubiących opowieści grozy. Ja jestem miłośniczką grozy XIX wiecznej, gotyckiej, bardziej cenię te mniej straszne powieści z dreszczykiem niż współczesne horrory. Opowiadania zebrane w tej książce doskonale wpasowały się w mój gust czytelniczy, jest tu wszystko co uwielbiam : stare zamczyska, kaplice z trumnami, opustoszałe domostwa, trupy wychodzące z grobów, no i wampirzyce pod postaciami pięknych arystokratek. Mnie najbardziej podobały się dwa opowiadania: Gość Draculi Brama Stockera i ,,Carmilla" Josepha Sheridana le Fanu, którego uważam za absolutnego mistrza grozy gotyckiej.

Jak czytamy na wikipedii „Don Juan Tenorio – na wpół legendarny szlachcic hiszpański, żyjący w Sewilli w XVI wieku. Słynął z urody, uroku osobistego, ale także z przedmiotowego traktowania kobiet i egoizmu”. A jak w wersji Byrona? Trochę inaczej. Nie mamy tu do czynienia z samcem alfa, którego podstawowym celem postępowania jest uwodzenie i wykorzystywanie kobiet. Pomimo, iż również jest czuły na wdzięki kobiece, to jednak jest bardziej delikatny, nieskazitelny. To kobiety są dominujące, to one zabiegają o względy Don Juana. Sama fabuła nie wydaje mi się jakoś szczególnie wybitna, ale nie to jest najważniejsze. Istotne są mądrości życiowe zawarte w książce. Nie przypominam sobie drugiego takiego dzieła, gdzie tyle cytatów, wyśmienitych bon motów bym wyłowił (nie licząc Szekspira). Nie ma sensu tego powtarzać w recenzji – spójrzcie sobie na listę cytatów, jest tego z kilkadziesiąt aforyzmów.

"Lalka", ale to "Carmilla" w Domu Usherów. A na serio to: SZOK, polska powieść gotycka (konwencją) pióra Reymonta, seanse spirytystyczne, jakieś dzikie koty, biczowanie, Londyn, BŁAWATSKA (!),nie wiem co przeczytałam, ale fajnie było.

Bardzo dobry przegląd historii o wampirach i wilkołakach z różnych części Europy. Nie miałam wcześniej pojęcia, że było to tak powrzechne. Tylko jedna rzecz w książce mi przeszkadzała. Było w niej sporo nazw, czy tytułów po łacinie, włosku, francusku lub grecku, których tłumaczenie nie zostało podane (w przypadku greckich nazw, nie było nawet transkrypcji na alfabet łaciński).

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jest to tłumaczenie libretta stworzonego na podstawie sztuki O. Wilde'a, a nie sama sztuka. Zorientowałam się o tym, jak przerzuciłam ebooka na czytnik i go otworzyłam - zarówno opis na stronie aplikacji, jak i strona tytułowa na to nie wskazywały. Sam tekst jest w porządku. Mnie nie zbulwersował, ale domyślam się, że w czasach swego powstawania mógł szokować.

Aż trochę wstyd przyznawać, ale z tego tomu liczącego prawie 600 stron faktycznie przeczytałam tylko 11. Trudno jednak nie zaliczyć książki do przeczytanych, skoro wszystkie pozostałe utwory widzę po raz kolejny, tylko w innym wydaniu. Po książkę sięgnęłam tylko dla opowiadania „W grobowcu” i koniec końców jestem z lektury naprawdę zadowolona – był to świetny, przerażający utwór. Sam zbiór skupia się tym razem na grozie i zebrane są w nim chyba te najbardziej makabryczne i wzbudzające najsilniejsze uczucie strachu opowiadania. Są to też utwory najbardziej znane, więc i oceniane jako najlepsze, jeżeli więc ktoś ma ochotę na próbkę lektury Lovecrafta, to jest dobry tom do rozpoczęcia przygody z autorem. Polecam :)

Kiedyś byłam zachwycona powieściami Dostojewskiego, szczególnie „Idiotą”. Jednak opowiadania to nie moja bajka. Okazuje się, że Dostojewski przez całe życie prowadził „Dziennik pisarza”, w którym notował różne własne spostrzeżenia, a także puszczał wodze fantazji, pisząc opowiadania. Może to były pomysły do wykorzystania później, a może to była odskocznia od dłuższych form. „Opowiadania fantastyczne” nie są fantastyką, jak dzisiaj ją rozumiemy. Te opowiadania dzieją się na pograniczu snu i jawy. Tak jak w opowiadaniu „Bobek”, gdzie bohater, siedząc na jednym z grobów, na cmentarzu przysłuchuje się rozmowom ostatnio zmarłym. Jednak tematy tych rozmów, jak tematy innych opowiadań są typowe dla prozy Dostojewskiego. Porusza w nich problemy dotyczące XIX- wiecznej Rosji, nędzy, brudu, wyzysku, alkoholizmu większości społeczeństwa. Świetnie to widać w najlepszym opowiadaniu w zbiorze „Potulna”. Spowiedź człowieka, którego żona popełniła samobójstwo. Spowiedź przekształca się w analizę psychologiczną ich związku, a także obraz, w jaki sposób traktowane są kobiety w Rosji. W opowiadaniach „Chłop Mareusz” i „Stuletnia” oddaje hołd ludziom prostym, doświadczonym przez długie życie, którzy przekazują prawdy moralne młodszemu pokoleniu. W „Stuletniej” porusza też temat śmierci. „Sen śmiesznego człowieka” jest alegorią życia. Nawet znaną baśń Andersena „Dziewczynkę z zapałkami” przenosi do realiów rosyjskich, tworząc „Chłopczyk na gwiazdce u Pana Jezusa”. W porównaniu z powieściami autora, te opowiadania są dość przeciętna, ale mogą być pewnego rodzaju wstępem dla twórczości autora, dla tych, którzy jeszcze nie zetknęli się z jego twórczością. Dla mnie to było po długich latach powrót do twórczości fantastycznego autora.

Aż wstyd się przyznać, że jako fanka gotyku i słynnej ekranizacji „Drakuli” z Garym Oldmanem w tytułowej roli, po powieść sięgnęłam dopiero w tym roku. Ku mojemu zaskoczeniu, w tym przypadku film nie odbiegł zbyt daleko od książki, choć kluczowy dla niego wątek romantyczny, jest w powieści znikomy. Co nie znaczy, że książka wypada w tym zestawieniu słabiej, bo ostateczna ocena zależy od tego, czego w tej historii szukamy. „Drakula” to powieść irlandzkiego pisarza Brama Stokera wydana w 1897 roku i będąca jedną z najbardziej rozpoznawalnych gotyckich książek. Jest to modna w tamtym okresie powieść epistolarna, napisana w formie listów i wpisów w pamiętniku, a także wycinków z gazet. Bardzo lubię tą konwencję w tekstach gotyckich, bo daje czytelnikowi możliwość poznania historii z różnych perspektyw, a także przestrzeń do samodzielnego złożenia historii w całość. Postać Drakuli wzorowana jest na Lordzie Ruthvenie z powieści Johna Polidoriego „The Vampire” (1819),ale ubogacona o seksualną żądzę charakterystyczną dla Carmilli, wampirzycy Sheridana Le Fanu. Powieść rozpoczyna się od podróży młodego prawnika Jonathana Harkera do Transylwanii, gdzie spotyka się ze swoim klientem – hrabią Drakulą, który kupuje posiadłość w Londynie. Mężczyzna zostaje uwięziony w zamku Drakuli, gdzie nękają go trzy upiorne wampirzyce i ledwo uchodzi z życiem. W tym czasie w Anglii jego narzeczona Mina spędza wakacje z przyjaciółką Lucy, która po przybiciu do portu tajemniczego statku, zaczyna chorować i potrzebuje specjalistycznej opieki profesora Van Helsinga, który wraz z trzema innymi lekarzami próbują rozwikłać tajemnicę jej choroby. Czytając dziennik Jonathana, Mina odkrywa coraz więcej niepokojących faktów dotyczących hrabiego Drakuli, a w końcu sama pada jego ofiarą. Prowadzone wspólnie śledztwo, doprowadza bohaterów do odkrycia prawdy o hrabim i jego unicestwienia. Początkowo książka naprawdę mnie wciągnęła, mimo, że znałam już tą historię z filmu. Forma epistolarna tworzy klimat, który bardzo lubię w gotyckich tekstach, ale w przypadku „Drakuli” miałam wrażenie, że nadto rozciąga historię. Mamy różne miejsca akcji – Transylwanię i Anglię, między którymi się poruszamy, co zdecydowanie ubogaca powieść, tak samo jak spora liczba postaci. W pewnym momencie jednak w miarę skakania z miejsca w miejsce daje się odczuć nuda, bo ile można się zastanawiać i dyskutować nad chorobą Lucy. Nie jest to duży ubytek książki, ale skrócenie pewnych wątków moim zdaniem by pomogło. Zakończenie w porównaniu z filmem jest bardzo szybkie i mało wyraziste. Mimo wszystko, są to niewielkie minusy i książka okazała się satysfakcjonującą lekturą, która zasłużenie zyskała miano klasyki gatunku.

Spoczywa na jednym z piękniejszych cmentarzy, jakie znam - na Pęksowym Brzysku w Zakopanem. O górskich przestrzeniach, o tej nieokiełznanej przyrodzie pisał równie chętnie i dużo, co o miłości. Wydawałoby się, że to przepis na sukces, na porywającą lirykę. A jednak niejednokrotnie czułam estetyczny zgrzyt. Przechodziły mnie ciary cringe'u przy niektorych rymach, aż wstyd się przyznać. Oczywiście nie oznacza to, że nie znalazłam th pięknych kawałków. Bo były - piękne, mądre i wnikliwe. Jednak w zdecydowanej mniejszości. No niestety nam do końca nam zaiskrzyło. Miałam ostatnio melodię na poezję, co do mnie zupełnie niepodobne i po tym tomiku, który mnie wymęczył, wracam grzecznie do znanej i kochanej prozy.

Poezja Tadeusza Micińskiego zaczyna się tam, gdzie rzeki mają swój koniec w piaskach pustyni. Łatwo ją również spotkać na czarnych szczytach gór, których granie sięgają kosmicznych gwiezdnych wirów. Jej domeną jest niedostępność i wszystko, co mieści się w dyktującej warunki człowiekowi przestrzeni. Chociaż wydawać się może, że przestąpienie przez nią progu wieczności na zawsze pozbawia ją wpływu na ludzkość, to jednak błądzący i wiecznie się tułający nieszczęśnik może znaleźć schronienie w jej niespokojnych ale ciekawych rymach. Bo tylko u Micińskiego da się pogodzić wizje mistycznych światów z nieodstępującą człowieka powszedniością. Rozum nie zdoła pojąć opisywanej tu nieskończoności ale od pierwszych linijek zauważy bijącą z tych wierszy wyklętą mądrość. Niesiona na skrzydlatych snach wiedza domaga się wolności i zejścia pod strzechy. Mocno umocowana w wieczności, zdaje sobie sprawę ze swoich tkwiących w grzechu źródeł. Tak bardzo ludzka, wzywająca z głębin serca i mroków duszy, której przeznaczeniem jest nieść zwątpienie i gorycz. To poezja zadumy, obracająca się w sferach rezygnacji i czuwająca nad brzegami Acheronu, dla tych wszystkich, którym lament i smutek jest bliski. Pośród ciszy tego bezmiaru w zasadzie nie ma niczego trwałego poza tajemnicą a nad wszystkim unosi się waga sumienia, najważniejszego strażnika w morzu snów Micińskiego. Bard gasnących światów i budowniczy wież sięgających ponad gwiazdy. W dumnej rozpaczy malujący wierszem oszronione kwiaty. Przypomina to ucieczkę polskiego poety w nieskończoną ciemną dal, gdzie rozwarte bramy grozy zapraszają do studiów nad innymi wymiarami a może nawet do podsłuchiwania szatańskiego śmiechu. Każdy tułacz samobójca będzie czuł, że umiera. Ponieważ tej wieczności Micińskiego już nic nie poruszy, jest niczym marmur, pełen krwawiących stygmatów i przyzywający śmierć jak ze snu obłąkanego. Próżno szukać w tym mroku oparcia, prowadzące w głęboką otchłań ciemne drogi wyglądają jakby nie miały końca. Ta poezja wyprowadziła mnie krętymi bezdrożami w miejsce, z którego nietrudno sięgnąć po mgławicowe światy ale ukazała mi też jakiś wieczny znój, dzięki któremu rozdarte dusze stają się głównymi bohaterami wierszy Micińskiego. Ten poeta pozwala swoim czytelnikom wspiąć się na bramy piekieł ale równie chętnie podkreśla wielką odległość, dzielącą wyżyny ciemnej wiedzy od ziemi. Łatwo jest marzyć o gwiazdach, jednak serce może pęknąć na widok strącanych z nich aniołów. Panujące tu warunki są ekstremalne a żyjące w człowieku widmo świadczy o potędze będącej dzierżycielami planet ludzkości i jednocześnie jej małości, tak wiele jest w twórczości Tadeusza Micińskiego przeciwieństw. Od lodu do ognia, od radości z odpuszczenia grzechów po nieukojony żal. Tak wygląda ogród mistycznych snów, w którym są podejmowane próby przeistoczenia człowieka w istotę lepszą od Boga.