Marianne Wheelaghan

„Niebieska walizka” – to portret Breslau i jego mieszkańców. Autorka powieści, Marianne Wheelaghan, odkryła po śmierci matki jej zapiski właśnie w tytułowej niebieskiej walizce. Była to historia dzieciństwa i wczesnej młodości Antonii Cecylii Naschitzki, spędzonej w przedwojennym Breslau, następnie wspomnienia z wojny, z oblężenia Festung Breslau do roku 1947, gdy ostatecznie pisząca dziennik opuściła tereny należące już do Polski. Książka napisana na podstawie notatek Antonii ukazała się w ramach CANON SILESIAE - Ślōnske Dzieje, a przetłumaczona została przez Marcina Melona. W tle losów rodziny są lata budzącego się w Niemczech nazizmu. Ojciec i matka Antonii początkowo niechętnym okiem patrzą na „brunatne koszule”, ale równie krytycznie na lewicowe zapędy jednego ze swoich synów, Hansiego. Wkrótce okaże się, że ideologia nazistowska złapie w swoje lepkie szpony brata Antonii, Huberta. Zafascynowany Hitlerem będzie tłumaczył rodzinie, że to najlepsze, co mogło spotkać Niemców, prawdziwych oczywiście. Po jakimś czasie (wypełnionym kłótniami) w końcu mu uwierzą i zmienią zdanie. Zwłaszcza że dookoła niemal wszyscy są nowym ruchem zachwyceni. „30 stycznia 1933 Pani Schwarzkopf nieoczekiwanie odwróciła się i ujęła moją twarz w swoje dłonie. Jej oczy zrobiły się szkliste. – Co za dzień! – powiedziała drżącym głosem, a z jej oczu popłynęły łzy. – To się dzieje naprawdę! To początek nowej ery dla Niemiec. Nareszcie czas na dobrą zmianę! Koniec z biedą i rozpaczą! Czas na sprawiedliwość dla wszystkich prawdziwych Niemców! Jakich wspaniałych czasów doczekaliśmy, drogie dziecko! Mamy takie szczęście, takie szczęście…” Powieść ukazuje przeciętną niemiecką rodzinę i wchodzenie przez nią w nazizm bez usprawiedliwiania takiej postawy. Początkowo wybuchają spory o ten „nowy porządek”. jednak wkrótce ojciec stwierdzi, że „trudne czasy wymagają trudnych rozwiązań”. Oprócz ludzi bohaterem tej powieści jest także Breslau / Wrocław. Wraz z Antonią przemierzamy miejsca, które już nie istnieją lub się zmieniły i jej oczami widzimy je w pełnej krasie. Kaufhaus Barasch (obecnie DH Feniks) wraz z elegancką restauracją, Kaufhaus Wertheim (obecnie DH Renoma),Jahrhunderhalle (obecnie Hala Stulecia),place, parki, kamienice. Możemy sobie, dzięki świadectwu nastoletniej Antonii, wyobrazić piękno przedwojennego Breslau, a potem opisywaną przez młodą kobietę grozę wojny, ulice i domy zamieniające się w cuchnące śmiercią gruzy i tęsknotę za rodzinnym miastem. Jednak nade wszystko ta książka jest przestrogą. Opowiada o tym, co się dzieje, gdy zawierzamy zbrodniczym ideologiom, gdy dajemy się uwieść przekonaniu, że jesteśmy lepsi niż inni, skąd tylko krok do odczłowieczenia i zniszczenia bliźniego. W tym sensie „Niebieska walizka” jest ważną lekcją opowiadającą o tym, że gdy ktoś zaczyna używać wobec innych ludzi wykluczającego języka, to jest to wstęp do zła, nad którym nie da się zapanować. Widzimy do czego doprowadziło to w przeszłości… Ale czy to tak naprawdę zrozumieliśmy?