-
Patronat LC -
Patronat LC
Międzynarodowa Nagroda Bookera 2025: powieści, dzięki którym spotykamy się w całej naszej dziwności
Poznaliśmy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Bookera 2025. Na długiej liście znalazło się jedenaście powieści i dwa zbiory opowiadań. Jak powiedział przewodniczący jury Max Porter: „Tłumaczona fikcja nie jest elitarną przestrzenią kulturową wymagającą wiedzy eksperckiej; jest wręcz przeciwnie. To historie wszelkiego rodzaju, zewsząd i dla każdego”.
Yuki Sugiura for the Booker Prize Foundation
Nominacje do Międzynarodowej Nagrody Bookera 2025
Międzynarodowa Nagroda Bookera została ustanowiona w 2005 roku i pierwotnie była przyznawana co dwa lata za całokształt twórczości. Od 2016 roku przyznawana jest za jedną książkę napisaną przez pisarza dowolnej narodowości w języku innym niż angielski, przetłumaczoną na język angielski i opublikowaną w Wielkiej Brytanii i Irlandii w roku poprzedzającym nagrodę. Pierwszym laureatem został Ismail Kadare. W 2018 roku Międzynarodową Nagrodę Bookera otrzymała Olga Tokarczuk za powieść „Bieguni”. Natomiast laureatką w 2024 została Jenny Erpenbeck za powieść „Kairos”.
Przewodniczący tegorocznej edycji, Max Porter, zaznaczył, że tłumaczone powieści z różnych zakątków świata to cudowny sposób, w jaki wszyscy możemy się spotkać w całej naszej dziwności i podobieństwie, rzucić wyzwanie granicom postawionym między nami. Dodał, że wraz z innymi członkami jury nieustannie dziwił się temu, jak ludzie nadają sens współczesnym czasom, używając fikcji do wyrażania uczuć i myśli. I temu, jak tłumacze przekładają książki, dzięki czemu również w języku angielskim potrafią one śpiewać lub krzyczeć.
I dalej:
W tych książkach ludzie dzielą się strategiami przetrwania; oszukują, kłamią, żartują i wprowadzają innowacje. Niektórzy ludzie nie są już z tej ziemi lub wysyłają wizje z przyszłości lub z równoległych wszechświatów. Książki te wprowadzają nas w mękę rodziny, miejsca pracy lub polityki państwa narodowego, w niemal duchową tajemnicę przyjaźni, w wewnętrzną architekturę erotycznych uczuć, w banalność kapitalizmu i we wzburzenie wiary.
Długa lista nominowanych
Spośród 154 zgłoszonych książek jury umieściło na długiej liście nominowanych 13 następujących powieści:
- „A Leopard-Skin Hat”, Anne Serre, tłum. Mark Hutchinson (oryginalny język: francuski)
- „On a Woman's Madness”, Astrid Roemer, tłum. Lucy Scott (oryginalny język: niderlandzki)
- „Heart Lamp”, Banu Mushtaq, tłum. Deepa Bhasthi (oryginalny język: kannada)
- „Perfection”, Vincenzo Latronico, tłum. Sophie Hughes (oryginalny język: włoski)
- „Eurotrash”, Christian Kracht, tłum. Daniel Bowles (oryginalny język: niemiecki)
- „Under the Eye of the Big Bird”, Hiromi Kawakami, tłum. Asa Yoneda (oryginalny język: japoński)
- „Hunchback”, Saou Ichikawa, tłum. Polly Barton (oryginalny język: japoński)
- „Small Boat”, Vincent Delecroix, tłum. Helen Stevenson (oryginalny język: francuski)
- „Reservoir Bitches”, Dahlia de la Cerda, tłum. Julia Sanches, Heather Cleary (oryginalny język: hiszpański) (wyd. polskie: „Wściekłe suki”, tłum. Katarzyna Okrasko)
- „Solenoid”, Mircea Cărtărescu, tłum. Sean Cotter (oryginalny język: rumuński)
- „There's a Monster Behind the Door”, Gaëlle Bélem, tłum. Karen Fleetwood (oryginalny język: francuski)
- „On the Calculation of Volume I”, Solvej Balle, tłum. Barbara J. Haveland (oryginalny język: duński)
- „The Book of Disappearance”, Ibtisam Azem, tłum. Sinan Antoon (oryginalny język: arabski)
Do tej pory po polsku została wydana tylko jedna książka z listy – „Wściekłe suki” Dahlii de la Cerdy (Wydawnictwo Filtry). Poza tym ArtRage zapowiedziało wydanie dwóch pozycji: „Solenoid” Mircei Cărtărescu i „The Book of Disappearance” Ibtisam Azem, a Wydawnictwo Czarne powieści „Do perfekcji” Vincenza Latronica.
Wszyscy autorzy z długiej listy debiutują w Międzynarodowej Nagrodzie Bookera, z czego trzy książki są również pisarskimi debiutami. Natomiast wśród tłumaczy znalazło się trzech weteranów nagrody, z czego jeden został nominowany po raz piąty, bijąc rekord.
Książki zostały przetłumaczone na angielski z dziesięciu języków oryginalnych – w tym trzy z francuskiego i dwie z japońskiego. W tym roku długa lista została zdominowana przez krótkie, treściwe książki – aż 11 z 13 liczy sobie poniżej 250 stron.
Ważna rola tłumaczy
Fundatorzy Międzynarodowego Bookera doceniają także pracę tłumaczy, dlatego nagroda pieniężna w wysokości 50 tysięcy funtów jest dzielona pomiędzy autora wyróżnianej książki i jej tłumacza. Poza tym każdy zakwalifikowany tytuł również wyróżniany jest kwotą 5 tysięcy funtów – dzielonych po równo między autora i tłumacza.
Krótka lista sześciu książek nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Bookera 2025 zostanie ogłoszona we wtorek, 8 kwietnia. Zwycięzca zostanie ogłoszony podczas ceremonii w londyńskiej Tate Modern we wtorek, 20 maja.
komentarze [13]
Ogromnie ważne jest to, że ta nagroda zwraca uwagę na tłumaczy. To oni przybliżają nam światową literaturę. Ciąży na nich ogromną odpowiedzialność, aby możliwie, jak najdokładniej oddać język i klimat całej książki, a to nie jest takie proste.
