Powiem wam jak zginął

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku przedstawienia rejestrowano na taśmach.) i trwała do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. XX wieku jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych(oczywiście był jeden kanał, potem dwa). W tym czasie 95 % widzów śledziło "Kobrę" i ulice wyludniały się w Polsce. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP - Illa Genachow, czwartek, legendarny wąż z czołówki zaprojektowany przez Eryka Lipińskiego, animacja Witolda Giersza, muzykę skomponował Francis Poulenc.
Zaczeło się od „Zatrutych liter” Agathy Christie po „Było dziesięciu Murzynków” (dzisiaj tytuł "Było.ich dziesięciu" po 2020 roku oficjalnej zmianie prawnuka pisarki).
Był to fenomen telewizji: oglądalność sięgała 95% widzów, a w 144 spektaklach padło… 400 trupów. Wśród filarów „Kobry” był Józef Słotwiński - „polski Hitchcock”, twórca ponad 100 spektakli. Cykl miał też swoje odmiany: sensacyjną i fantastyczną - i był prawdziwym „oknem na świat” w socrealizmie peereelu. Scenografia, rekwizyty, kostiumy, charakteryzacja i nazewnictwo rodem z zachodu, brytyjskie klimaty czy amerykańskie.
Na ekranie pojawiały się największe gwiazdy polskiego teatru i filmu, m.in. Krzysztof Chamiec, Edmund Fetting, Edward Dziewoński, Wiesław Gajos, Roman Wilhelmi, Emil Karewicz, Irena Kwiatkowska, Aleksandra Śląska, Andrzej Łapicki i inni. W jubileuszowym 2026 roku Teatr Telewizji pokaże premiery: „Wnuczkę Picassa” Juliusza Machulskiego oraz „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej w reżyserii Krystyny Jandy.

"Rzeczywistość nas męczyła, nudziła, mierziła", przyznawał Janusz Majewski, tłumacząc popularność czwartkowych wieczorów z "Kobrą".
Zainteresowanie zbrodnią i występkiem było dla władzy podejrzane, więc w przypadku "Kobry" wskutek interwencji funkcjonariuszy Komitetu Centralnego po 1960 roku zmniejszono liczbę premier – kryminalne czwartki emitowano nie cztery, a dwa razy w miesiącu. W treść sztuk ingerowała też niekiedy cenzura.

70 LECIE TEATRU SENSACJI KOBRA

Spektakl "Powiem wam, jak zginął" lub drugi tytuł "Powiem wam kto zabił") to kultowa realizacja Teatru Sensacji "Kobra" z 19 lutego 1959 roku. Reżyserem był Józef Słotwiński, a sztuka oparta była na powieści Joe Alexa (Macieja Słomczyńskiego). Nagranie tego pierwszego spektaklu nie zachowało się do czasów współczesnych. 

Obsada aktorska
Halina Mikołajska /Sara Drummond
Krystyna Kamieńska /Łucja Sparrow
Alicja Świderska./Pokojówka Kali
Maciej Maciejewski /Joe Alex
Michał Pluciński /Inspektor Parker
Stanisław Winczewski /Ian Drummond
Bolesław Płotnicki /Pofesor Hastings
Józef Kostecki /Harald Sparrow
Teodor Gendera /Filip Davis
Konrad Morawski /dziadek Malachi
Tadeusz Somogi /Sierżant Jones
Mirosław Wojtulanis /lekarz
Mieczysław Ziołowski /daktyloskop

W 2024 roku TVP Teatr Telewizji zrealizował nową wersję tego spektaklu, w reżyserii Marka Bukowskiego, stanowiącą powrót do tradycji „Kobry"
Scenariusz telewizyjny i reżyseria: Marek Bukowski
Zdjęcia: Arkadiusz Tomiak
Scenografia: Wojciech Żogała
Kostiumy: Marta Grudzińska
Charakteryzacja: Ewa Drobiec, Bożena Balcerowska-Grinka, Aneta Mizera
Opracowanie muzyczne: Joanna Fidos
Premiera w Teatrze Telewizji: 13.05.2024

Obsada:
Grzegorz Małecki /Joe Alex
Sebastian Stankiewicz / Inspektor Parker Roma Gąsiorowska / Sara Drummond Rafał Gąsowski / Ian Drummond
Weronika Dzierżyńska /Lucy Sparrow
Jan Wieczorkowski / Harold Sparrow Konrad Żygadło / Filip Davis
Mariusz Jakus / Robert Hastings
Jakub Snochowski /.Jones
Klara Bielawka /pokojówka Kate



""(...)Kli­taj­me­stra

 

Oto je­stem. Za­da­ny cios i czyn speł­nio­ny.

Otwar­cie i bez lęku po­wiem wam, jak zgi­nął.

Otu­li­łam go płót­na płach­tą, mocno tkaną,

jak sie­cią. Nie mógł uciec ani się uchy­lić

przed cio­sem. Ude­rzy­łam raz po raz, dwu­krot­nie,

a on krzyk­nął dwa razy i upadł nie­ży­wy.

A gdy leżał, za­da­łam trze­ci cios: ofiar­ny,

w po­dzię­ce Zeu­so­wi, wład­cy pań­stwa zmar­łych…

Tak oto padł i zgi­nął. Wów­czas dusza jego

usta­mi wy­try­snę­ła razem z krwi stru­mie­niem

tak sil­nym, że mnie całą skro­pił jak deszcz czar­ny.

I wstrzą­snę­ła mną roz­kosz jak zie­mią po desz­czu,
gdy czuje na­brzmie­wa­nie kieł­ku­ją­cych na­sion(...)"
Aj­schy­los Ore­ste­ja

Książka "Powiem wam, jak zginął" Joe Alexa (pseudonim literacki Macieja Słomczyńskiego) to klasyczny kryminał utrzymany w stylu angielskim, w którym analiza zabójstwa Iana Drummonda stanowi główny wątek intelektualnej gry detektywa z mordercą.
Zgodnie z zasadami klasycznego kryminału typu."zamkniętego pomieszczenia', zbrodnia ma miejsce w zamkniętym gronie osób przebywających w posiadłości Sun­shi­ne Manor.
Joe Alex i Ian Drummond byli przyjaciółmi z czasów wojny – 15 lat wcześniej razem wyskoczyli z płonącego samolotu zestrzelonego przez hitlerowców.
Zazdrość i skomplikowane relacje osobiste, zawodowe, zawoalowane aluzje i ambicje czynią tę grupę, wyjątkowo strefogenną. Joe Alex wraz z Benem Parkerem odkryli prawdę, analizując psychologię postaci i szczegóły intrygi.
Kluczowe nawiązanie intrygi i zbrodni do antycznej tragedii greckiej, otwiera motto oparte na sztuce Ajschylosa.

Joe Alex, pisarz i detektyw amator, angażuje się w sprawę anonimowych gróźb otrzymywanych przez jego przyjaciela, chemika. Historia toczy się w starej rodowej posiadłości, gdzie wśród gości ukrywa się morderca i otwiera serię z Joe Alexem w 1959 roku.

Maciej Słomczyński urodził się 10 kwietnia 1920 w Warszawie, zmarł 20 marca 1998 w Krakowie. Polski pisarz i tłumacz. Powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex.
Był autorem powieści sensacyjnych i kryminalnych, publikował pod pseudonimami Joe Alex (także Józef Aleks) i Kazimierz Kwaśniewski (powieści milicyjne). Jako Joe Alex był autorem scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych (Panny z Acheronu) oraz widowisk i audycji telewizyjnych. Kryminały Joe Alexa zostały przetłumaczone na 13 języków.
Był synem amerykańskiego lotnika, reżysera i producenta filmowego Meriana C. Coopera i Marjorie Crosby, Angielki (później Marjorie Crosby-Słomczyńska). Nazwisko Słomczyński nosił po ojczymie, Aleksandrze Słomczyńskim, za którego wyszła jego matka, kiedy nie zdecydowała się na wyjazd do USA z Cooperem.
Okres powojenny to inwigilacja.

Twórczość:

"Lądujemy 6 czerwca" 1947
"Zadanie porucznika Kenta" 1947
"Fabryka śmierci"
"Szary cień"
"Opowiadania o sprawach osobistych"1953
"Opowiadania o dalekich drogach" 1954
"Marsz ołowianych żołnierzy" 1965

Jako Joe Alex
"Śmierć mówi w moim imieniu"
"Cichym ścigałam go lotem"
"Gdzie przykazań brak dziesięciu"
"Niechaj odnajdą swoich wrogów "
"Zmącony spokój Pani Labiryntu"
"Cicha jak ostatnie tchnienie"
"Jesteś tylko diabłem"
"Piekło jest we mnie"
"Powiem wam jak zginął"
"Czarne okręty" – cykl powieści historycznych dla młodzieży

Jako Kazimierz Kwaśniewski
"Śmierć i Kowalski" (scenariusz filmu pt. Ostatni kurs podpisany jest Joe Alex)
"Zbrodniarz i panna" (scenariusz filmu o tym samym tytule podpisany jest Joe Alex)
"Każę aktorom powtórzyć morderstwo"
"Gdzie jest trzeci król? "(scenariusz filmu pt. "Gdzie jest trzeci król?" podpisany jest Joe Alex)
"Ciemna jaskinia"
"Czarny Kwiat" (Echo Krakowa 1965–1967, wydanie książkowe: "Gdzie jest trzeci król?")

Scenariusze filmowe

Joe Alex, "Zbrodniarz i panna", 1963, reż. Janusz Nasfeter
Joe Alex, "Ostatni kurs", 1963, reż. Jan Batory
Joe Alex, "Gdzie jest trzeci król?" 1966, reż. Ryszard Ber

Teatr Sensacji „Kobra” był kultowym cyklem sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych. 70 lat temu 6 lutego 1956 ruszyła machina sensacyjnej kobry, początkowo spektakli na żywo(wartkiej akcji towarzyszyły więc czasem niepożądane atrakcje, jak na przykład zapadnięty fotel pod Andrzejem Łapickim albo atak kaszlu Tadeusza Plucińskiego, dopiero od 1962 roku...

Pierwsza część cyklu kryminałów Macieja Słomczyńskiego.

Intryga w stylu angielskim. Zagadka zamkniętego kręgu podejrzanych, trochę jak u Agatha Christie.
Eleganckie wnętrza, intelektualna gra między bohaterami, dużo dialogów.
Zakończenie jest przemyślane i „uczciwe” wobec czytelnika (da się próbować samemu odgadnąć sprawcę).
Postać Joe Alexa – spokojny, inteligentny detektyw-pisarz, bardziej myślący niż działający.

Mniej akcji, więcej rozmów i analiz.
Styl momentami staroświecki. Książka ma klimat lat 60.
Mniej emocji niż w nowoczesnych thrillerach.

Pierwsza część cyklu kryminałów Macieja Słomczyńskiego.

Intryga w stylu angielskim. Zagadka zamkniętego kręgu podejrzanych, trochę jak u Agatha Christie.
Eleganckie wnętrza, intelektualna gra między bohaterami, dużo dialogów.
Zakończenie jest przemyślane i „uczciwe” wobec czytelnika (da się próbować samemu odgadnąć sprawcę).
Postać Joe Alexa – spokojny, inteligentny...

Klasyczny kryminał w starym stylu. Pierwsza połowa trochę nudnawa, potem robi się ciekawiej. Podobał mi się sposób prowadzenia śledztwa. Zakończenie troszkę rozczarowujące, ale przyjemnie mi się czytało tę książkę.

Klasyczny kryminał w starym stylu. Pierwsza połowa trochę nudnawa, potem robi się ciekawiej. Podobał mi się sposób prowadzenia śledztwa. Zakończenie troszkę rozczarowujące, ale przyjemnie mi się czytało tę książkę.

Joe Alex, autor kryminałów i detektyw amator na prośbę swojego przyjaciela ze Scotland Yard udaje się do posiadłości ich wspólnego przyjaciela, znanego chemika. Ów przyjacielowi grozi niebezpieczeństwo. Piękna posiadłość, znakomici goście a wśród nich morderca. Czy Alex’owi i policji uda się rozgryźć intrygę i złapać mordercę? To książka dla wszystkich tych, którzy kochają kryminalne zagadki. Polecam!

Joe Alex, autor kryminałów i detektyw amator na prośbę swojego przyjaciela ze Scotland Yard udaje się do posiadłości ich wspólnego przyjaciela, znanego chemika. Ów przyjacielowi grozi niebezpieczeństwo. Piękna posiadłość, znakomici goście a wśród nich morderca. Czy Alex’owi i policji uda się rozgryźć intrygę i złapać mordercę? To książka dla wszystkich tych, którzy kochają...

W pierwszą „angielską” powieść kryminalną Macieja Słomczyńskiego, Powiem wam jak zginął, wpisana jest Aischylosowska intryga, zasygnalizowana już w motcie.
Upodobanie Słomczyńskiego do rozpinania powieści na antycznych czy szekspirowskich rusztowaniach gatunkowych lub tematycznych ma zasadniczy cel — uniwersalizację człowieczych spraw i nieprzemijalność wielkich namiętności. Talent pisarski i erudycja dopomaga autorowi skroić odpowiedni współczesny kostium dla pokazania ponawiających się bezustannie odwiecznych dylematów i emocji. I tak powstają kryminały obnażające nie tyle zwyczajne morderstwa, ile zbrodnie popełniane wskutek odnawiającego się w człowieku pierwotnego zła.
Joe Alex przyjeżdża do posiadłości dawnego przyjaciela z lat wojny, Iana Drummonda, chemika, pracującego nad istotnym dla kraju wynalazkiem. Przyjazd detektywa przyśpiesza niepokojąca wiadomość, jaką przekazał mu Ben Parker, inspektor Scotland Yardu, iż Drummondowi grozi nieokreślone niebezpieczeństwo. Na miejsce zawozi Alexa żona Iana, sławna aktorka tragiczna, która recytuje mu po drodze dramatyczny ustęp z Klitajmnestry. Wyobraźnia pisarska podpowiada Alexowi scenariusz wypadków, które — rzecz jasna — tylko w przestrzeni książki będą mogły się ujawnić.
Ścisły krąg bohaterów w ściśle zamkniętym terytorium. Dwaj profesorowie: Drummond i jego współpracownik, Harold Sparrow oraz ich małżonki — wspomniana wyżej artystka teatralna, intrygująca Sara Drummond i Lucja Sparrow, genialny neurochirurg, a przy tym zjawiskowo piękna kobieta. W domu przebywa, nie licząc służby i starego ogrodnika, także młody asystent uczonych, Filip Davis oraz gość z Ameryki, profesor Hastings.
Cała „sztuka”, , rozegra się w ciągu 24 godzin. Początkowo nic, poza niejasnym przeczuciem Alexa, nie zapowiada tragedii. Czuje się jednak jakieś napięcie pomiędzy mieszkańcami Sunshine Manor, ledwie wyczuwalne, podskórne pulsowanie czyjejś gry… . W ciągu jednego popołudnia i wieczoru nic nie ujdzie przenikliwemu oku Joe Alexa. Już wie, że Sara romansuje ze Sparrowem, że w Lucji kocha się Davis, że Hastings rad by przekonać każdego z naukowców do wyjazdu za ocean i pracy na rzecz USA. Dowiaduje się też, że jego przyjaciel jest naprawdę szczęśliwy. Czy jednak można uznać się za szczęśliwego, nie dopełniwszy życia?Ale wyznanie Drummonda naprawdę przypieczętuje śmierć. Zginie, jak w sztuce antycznego tragika, od trzech ciosów noża. Zginie, jak w nienapisanej jeszcze książce Alexa. Już wstępne oględziny świadczą o zbrodni zaplanowanej, a zarazem skrytej za pozorami; wszystkie poszlaki mają bowiem wskazywać na jedną osobę. Ale ta nie miała żadnego motywu, aby zabić. Wszystko zdaje się zmierzać ku żonie zabitego: miała motyw, a nade wszystko przejęła się rolą Klitajmnestry....Kiedyś czytałam wszystkie powieści Joe Alexa, postanowiłam je sobie przypomniec....

W pierwszą „angielską” powieść kryminalną Macieja Słomczyńskiego, Powiem wam jak zginął, wpisana jest Aischylosowska intryga, zasygnalizowana już w motcie.
Upodobanie Słomczyńskiego do rozpinania powieści na antycznych czy szekspirowskich rusztowaniach gatunkowych lub tematycznych ma zasadniczy cel — uniwersalizację człowieczych spraw i nieprzemijalność wielkich...

Książka do połowy niesamowicie nudna i rozwleczona. Trup pojawia się dopiero w połowie i wtedy akcja nabiera trochę rozpędu. Niby słowem kluczowym jest dedukcja, ale gdyby nie prawie ślepy strzał w typowaniu i niejako przyznanie się do popełnienia zbrodni, w wyniku zastosowania fortelu, bohaterowie detektywi nie znaleźli by mordercy. Gdyby morderca poszedł w zaparte, uszło by mu to na sucho.

Książka do połowy niesamowicie nudna i rozwleczona. Trup pojawia się dopiero w połowie i wtedy akcja nabiera trochę rozpędu. Niby słowem kluczowym jest dedukcja, ale gdyby nie prawie ślepy strzał w typowaniu i niejako przyznanie się do popełnienia zbrodni, w wyniku zastosowania fortelu, bohaterowie detektywi nie znaleźli by mordercy. Gdyby morderca poszedł w zaparte, uszło...

Interesujący kryminał.

Interesujący kryminał.

Kryminal w stylu Agathy Christie, bez rozmazywania flaków po ścianach, bez epatowania przemocą, bez nic nie wnoszących scen erotycznych. Zagadka, podejrzani, rozwiązanie. Uwielbiam takie kryminały, szkoda, że powstaje ich coraz mniej.

Kryminal w stylu Agathy Christie, bez rozmazywania flaków po ścianach, bez epatowania przemocą, bez nic nie wnoszących scen erotycznych. Zagadka, podejrzani, rozwiązanie. Uwielbiam takie kryminały, szkoda, że powstaje ich coraz mniej.

🏰„Kiedy się widziało w życiu to, co ja widziałem, wie się, że życie ludzkie jest tylko jedną z cyfr w równaniu. Niekiedy równanie wymaga, by ta cyfra była najważniejsza, wtedy człowiek staje się bezcenny. Ale kiedy indziej równanie nie wychodzi bez skreślenia tej cyfry i człowiek zostaje zmazany z tablicy tak dokładnie, jakby go na niej nigdy przedtem nie było”.

🏰Joe Alex, autor poczytnych kryminałów, wybiera się do Sunshine Manor, nadmorskiej posiadłości Drummondów, by pisać nową powieść. Przed wyjazdem zostaje jednak ostrzeżony – jego przyjaciel Ben Parker, inspektor Scotland Yardu, podejrzewa, że Ian Drummond, uznany chemik, jest w niebezpieczeństwie. Prowadzonymi przez niego badaniami nad tworzywami syntetycznymi interesują się już światowe mocarstwa, mając nadzieję na prawdziwą rewolucję przemysłową.

🏰Ale czy zagrożenie rzeczywiście nadchodzi z zewnątrz? A może przez cały czas czai się w domu, czekając na odpowiedni moment, by uderzyć?

🏰Początkowo akcja toczy się niespiesznie w pięknym starym dworku otoczonym romantycznym parkiem. Wydarzenia przeplatają wspomnienia z wojny, mecze tenisa, spacery, łowienie ryb, dyskusje o szachach oraz miłosne perturbacje. A może to właśnie nieokiełznane emocje i żądze doprowadzą do nieuchronnej tragedii?

🏰Pewne jest jedno: w posiadłości czai się morderca. Ben i Joe z zaangażowaniem prowadzą śledztwo, licząc się jednak z porażką. Bo jak to możliwe, że niemal nikt nie miał motywu, wszyscy mają alibi, a wielu ochotników honorowo zgłasza się na zabójcę? Co jest prawdą, a co farsą?

🏰To jak dotąd moja ulubiona powieść Joe Alexa, również z powodu podobieństw do klasycznych kryminałów Agathy Christie. Rezydencja na angielskiej prowincji, zamknięty krąg podejrzanych, metodyczne śledztwo i wielkie ludzkie namiętności. Tylko Joe Alex zupełnie różny od Herkulesa Poirot, ale jakby znajomy.

Polecam szczerze, a sama nie mogę doczekać się kolejnej części😊🧡

🏰„Kiedy się widziało w życiu to, co ja widziałem, wie się, że życie ludzkie jest tylko jedną z cyfr w równaniu. Niekiedy równanie wymaga, by ta cyfra była najważniejsza, wtedy człowiek staje się bezcenny. Ale kiedy indziej równanie nie wychodzi bez skreślenia tej cyfry i człowiek zostaje zmazany z tablicy tak dokładnie, jakby go na niej nigdy przedtem nie było”.

🏰Joe Alex,...

"Powiem wam, jak zginął" to dokładnie ten typ kryminału, który lubię najbardziej — klasyczny, klimatyczny i oparty na dedukcji. Książka wyróżnia się niezwykłą atmosferą, zamkniętym gronem podejrzanych i narastającą niepewnością. Joe Alex stworzył historię, która nie epatuje brutalnością, co bardzo mi się podoba, a zamiast tego stopniowo wciąga w intrygę.

Od początku spodobała mi się rodowa posiadłość, odcięta od reszty świata — idealne miejsce, żeby każdy miał swoje sekrety. Anonimowe groźby, dziwne relacje między gośćmi i to wrażenie, że wszyscy coś ukrywają… to wszystko sprawiało, że czytałam tę książkę z ogromną przyjemnością.

Joe Alex jako detektyw jest ciekawą postacią — inteligentny, ale nie zadufany. Jego sposób analizowania faktów ma w sobie coś, co bardzo lubię u bohaterów kryminałów. Zachowuje pewien dystans, który jednocześnie daje mu przewagę nad innymi postaciami.

Podobało mi się, że fabuła nie jest przesadzona. Nie ma tu szaleńczego tempa czy widowiskowych pościgów — jest za to logiczne śledztwo, drobne poszlaki i fałszywe tropy. To klasyczny kryminał w najlepszym wydaniu, co dla mnie jest ogromnym plusem.

Przyznaję, że momentami akcja była trochę zbyt spokojna — są fragmenty, które mogłyby pójść nieco szybciej. Zakończenie jednak okazało się bardzo sensowne i dobrze przemyślane. Dostałam wszystko to, czego potrzebowałam: elegancką, inteligentną zagadkę z klimatem dawnych kryminałów, gdzie najważniejszy jest mózg, a nie sensacja.
Naprawdę świetnie spędziłam przy tej książce czas.

"Powiem wam, jak zginął" to dokładnie ten typ kryminału, który lubię najbardziej — klasyczny, klimatyczny i oparty na dedukcji. Książka wyróżnia się niezwykłą atmosferą, zamkniętym gronem podejrzanych i narastającą niepewnością. Joe Alex stworzył historię, która nie epatuje brutalnością, co bardzo mi się podoba, a zamiast tego stopniowo wciąga w intrygę.

Od początku...