Neurobiologia

Bardzo dobra książka. Odrobinę może gorsza od M. Sapolsky'ego, odrobinę lepsza od M. Gazzaniga i dużo lepsza od P. Churchland ;) tak sobie może porównam dla siebie, bo im więcej tych książek czytam, tym ciężej ocenić je inaczej niż w stosunku do siebie nawzajem ;) Tu też są ciekawe przypadki, też z odrobiną humoru i wciągająco napisane. łatwo było mi się skupić na treści i nie odpływałem myślami. Autor porusza tu tematy fantomowych kończyn (i skąd się mogą brać a także jak można sobie pomóc!),synestezji, autyzmu, języka... Trochę różnych tematów, które znów coś ciekawego mówią o neurologii, mózgu i naszym człowieczeństwie ;) Taki przykład humoru: "Niuanse metaforyki w sztuce indyjskiej nie trafiały do zachodnich historyków sztuki. Pewien znakomity bard, dziewiętnastowieczny naturalista i pisarz Sir George Christopher Molesworth Birdwood uważał sztukę indyjską jedynie za rzemiosło i szczególnie zniesmaczał go fakt, że wielu bogów ma mnóstwo ramion (co symbolizuje ich liczne boskie atrybuty). Największą ikonę sztuki indyjskiej – tańczącego Śiwę-Nataradźę,(…) – określał jako wieloręką potworność. Ciekawe, że nie miał takiego samego zdania na temat aniołów przedstawianych przez sztukę renesansową (dzieci ze skrzydłami wyrastającymi im z ramion),które w oczach Hindusów mogą być takimi samymi potwornościami. Jako lekarz mógłbym dodać, że nadmiarowe ramiona czasem się zdarzają (stanowiły żelazny punkt pokazów wybryków natury na jarmarkach w dawnych czasach),ale zupełnie nie do pomyślenia jest, by człowiekowi wyrosły skrzydła." (pdf.str. 218) :D I taka ciekawostka: "W wyjaśnieniu objawów występujących u transseksualistów, tak jak w przypadku somatoparafrenii, mogą nam pomóc zaburzenia czy niedopasowanie w obrębie SPL (płat ciemieniowy górny)." (pdf.str. 280) (czytana/słuchana: 20-22.05.2025) 5/5 [8/10]

Fascynująca książka o tym jak dziala mózg. Powiązanie aspektów neurobiologicznych z ich wpływem na nasze zachowania, postrzeganie świata i opinie zmusza do refleksji, pozwala dogłebniej zrozumieć nas samych. Od lat jestem wielką fanką prof. Vetulaniego i jego wkładu w popularyzowanie wiedzy naukowej. Jedynym minusem książki jest to, ze jest zlepkiem roznych artykułów, wiec psuje to nieco płynność czytania.

NAJLEPIEJ SPRZEDAJĄCY SIĘ PODRĘCZNIK BIOLOGII NA ŚWIECIE Trzecia polska edycja fenomenalnego podręcznika biologii opracowanego przez zespół słynnych biologów amerykańskich na podstawie 12. wydania oryginalnego. Perfekcyjna kompozycja materiału, mnóstwo doskonałych ilustracji, rzetelne opracowanie i przystępny język, to niezaprzeczalne atuty tej niezwykłej książki. To wydanie – zmienione, unowocześnione i znacznie poszerzone – zawiera najnowsze odkrycia i wyniki badań w tej błyskawicznie rozwijającej się gałęzi nauki, szczególnie w takich dziedzinach jak ewolucja, ekologia czy genetyka.   Podręcznik stanowi nieodzowną pomoc dla uczniów i studentów kierunków medycznych i biologiczno-chemicznych ale jest także pasjonującą  lekturą dla wszystkich tych, którzy po prostu są ciekawi świata i rządzących nim mechanizmów.

Z wielu interesujących wypowiedzi prof. Jerzego Vetulaniego wynotowałem trzy dłuższe cytaty. Przytaczam je poniżej. Hipoteza mafijnego zachowania kukułek "W południowej Hiszpanii kukułki składają jaja w gniazdach srok, ale też od czasu do czasu te gniazda niszczą. Obserwacje wykazały, że znacznie częściej niszczone są gniazda srok, które wyrzuciły kukułcze jaja. Taka taktyka jest korzystna dla kukułek, ponieważ sroki, którym zniszczono gniazdo, budują nowe i składają w nim nowe jaja, pomiędzy które kukułka znów może podrzucić jajo. Pytanie: czy sroka nauczona doświadczeniem będzie mniej pochopnie usuwać intruza? Okazuje się, że tak: kukułki nauczyły sroki moresu i te ostatnie uświadomiły sobie, że lepiej się pomęczyć i wychować obce pisklęta obok własnych, niż ryzykować śmierć całego swego potomstwa. Okazało się też, że kukułki wcale nie są matkami obojętnymi na los swoich dzieci. Ewidentnie pilnują one sroczych gniazd zawierających kukułcze jaja i próbują odpędzić zbliżające się do nich zagrożenia. Takim zagrożeniem w ich pojęciu był także podchodzący do gniazda uczony. Kukułki są więc czułymi matkami, chociaż pochodzą ze zbrodniczego rodu". O delfinach "Mózg delfina okazuje się bardziej pofałdowany od mózgu człowieka. Zatem dlaczego to my hodujemy delfiny, a nie delfiny nas? Po pierwsze dlatego, że delfiny nie mają technologii. W wodzie nie da się rozniecić ognia, który jest jej podstawą. Po drugie, przechodząc do środowiska wodnego straciły chwytne kończyny (możliwość wytwarzania złożonych narzędzi). Niemniej jednak wydaje się niewątpliwe, że delfiny wykształciły mowę, podobnie jak ludzie, tj. mowę, która ma swoją gramatykę, składnię. Mowę, którą się celowo posługują, by porozumiewać się między sobą. Wskazuje na to analiza dźwięków wydawanych przez delfiny, wykazująca powtarzające się, uporządkowane sekwencje. Mamy zapis dźwiękowy, ale nie znamy języka (analogicznie do pisma linearnego A, którego wciąż nie potrafimy odczytać). Delfiny posiadają świadomość typu ludzkiego, potrafią się rozpoznawać, są empatyczne, uprawiają seks rekreacyjny. Nie wiemy, czy aby delfiny nie mają też fantastycznego świata umysłowego? Może mają jakieś wierzenia? Wprawdzie nie mają książek, lecz przecież ludzkość bardzo długo także doskonale bez nich się obywała, korzystając tylko z dobrej pamięci opowiadaczy. Mózg delfina wciąż się rozwija, czyli muszą być one umysłowo czynne, jako że mózg nie mógłby się rozwinąć, gdyby nie pracował. Gdyby udało nam się wejść w świat delfina, to na podstawie tych samych paradygmatów może moglibyśmy się porozumiewać z ewentualnymi cywilizacjami pozaziemskimi. Sądzę, że język delfina jest dla nas równie trudny, jak byłby język hipotetycznego E.T., przybysza z innej planety. My z delfinem żyjemy na tej samej planecie, a jednak w innych światach". Darwinizm neuronalny "Mózg noworodka ma stosunkowo niewiele neuronów, potem ich liczba szybko narasta i około siódmego roku życia w korze mózgowej znajduje się już olbrzymia liczba neuronów, która następnie zaczyna spadać: neurony zaczynają wymierać. W okresie największego potencjału twórczości intelektualnej człowiek ma mniej neuronów niż dziecko, ale jakościowo nie są one takie same. Znikają neurony niepotrzebne, zostają najlepsze. Można by rzec, że w sensie neuronowym dziecko musi umrzeć, by stać się dorosłym człowiekiem. Jest pewien rytm przechodzenia do dorosłości. To zresztą ma swoje odbicie w różnych kulturach, chociażby rytualne przejście do męskości. Tak zwana teoria darwinizmu neuronalnego zakłada, że neurony, które są wytworzone w nadmiarze walczą o to, aby trafić na odpowiednią tarczę. Przykładowo, pierwszy neuron, który dojdzie do włókna mięśniowego rozwija się, a inne już nie są przyjmowane. To tak jak z plemnikami. Następuje wybór pierwszego. W późniejszym wieku liczba neuronów zmniejsza się już powoli. Mózg zmniejsza się z upływem czasu, gdyż zmniejsza się liczba wypustek nerwowych, objętość neuronów, a więc i struktur przez nie zbudowanych. Jeśli jednak mózg nie podlega chorobie neurodegeneracyjnej, same neurony wymierają powoli. Te neurony, które pozostają, wykorzystujemy. Ich pełne wykorzystanie możliwe jest dzięki bardzo ważnej cesze mózgu: plastyczności, którą definiujemy jako zdolność mózgu do przekształcania fizycznej struktury połączeń w odpowiedzi na warunki zewnętrzne. Ta plastyczność wzrasta, kiedy neurony zmuszane są do wysiłku, a spada, gdy pozostają bezczynne. Zgodnie z mądrością Talmudu Babilońskiego: Na starość głupi głupieją, a mądrzy mądrzeją".

Każdy biolog wie, że na nasze zachowanie ma wpływ przede wszystkim szereg substancji chemicznych, procesów fizycznych oraz współdziałania szlaków molekularnych w naszym organizmie. Mimo, że jestem absolwentką Uniwersytetu Medycznego i z końcem roku zostanę także (mam nadzieję) magistrem biologii, to złożoność ludzkiego ciała nie przestanie mnie zadziwiać. Wydawnictwo Naukowe PWN w jednej ze swoich książek przedstawia nam zawiły, momentami trudny do zrozumienia, a jednak fascynujący świat leżący u podłoża ludzkiego zachowania. Publikacja zaczyna się od rozdziału "Zachowanie jako przedmiot badań", gdzie autor opisuje czym jest ta gałąź nauki i jakimi metodami bada się ją na co dzień. Duży nacisk położony jest na metody badań czynności mózgu, co najbardziej mnie interesuje. Swoją pracę magisterską poświęciłam bowiem badaniu oscylacji mózgowej metodą EEG u anestetyzowanych szczurów. Kolejne rozdziały przynoszą nam wiedzę na temat wpływu genetyki i dziedziczenia na zachowanie zwierząt i ludzi. Jestem nastawiona bardzo sceptycznie do przywiązywania tak dużej roli do "dziedziczenia określonych zachowań", chociaż nie można podważyć faktu, że chcąc, nie chcąc dziedzicznymi w genach nie tylko cechy fizyczne, jak kolor oczu czy budowę ciała, ale i określone zachowania. Ja niestety odziedziczyłam same wady, dolegliwości i trudne do zniesienia cechy charakteru. Najlepiej oceniam jednak te rozdziały, które traktują o naszych zmysłach. W jaki sposób odbieramy bodźce bólowe i jakie substancje są za niego odpowiedzialne? W jaki sposób powstaje obraz na naszej siatkówce i czym charakteryzują się najpowszechniejsze wady wzroku? Czym uwarunkowane jest nasze agresywne, obronne zachowanie, a jak pracuje nasz mózg podczas snu? Tych wszystkich wspaniałych i zadziwiających rzeczy dowiecie się, czytając tę książkę. Z pewnością wszystkich zainteresuje także fragment poświęcony procesowi uczenia się. Niby wszyscy wiemy, iż najważniejsza jest systematyczność i częste powtarzanie materiału. Ale wiecie dlaczego? Za wszystko odpowiedzialne są mechanizmy zwane LTP oraz LTD. Co oznaczają te skróty? Ja już wiem, teraz Wasza kolej :)

Relacja pomiędzy umysłem a mózgiem to odwieczny problem przedstawicieli wielu dyscyplin naukowych: od filozofii począwszy, przez psychologię, na neuronaukach kończąc. Chris Frith - brytyjski neuropsycholog i znany kognitywista podjął się zadania zagłębienia w tajemniczą relację pomiędzy stanami mentalnymi, a biologicznymi procesami zachodzącymi w naszym układzie nerwowym. Prezentując zagadnienia związane z halucynacjami, procesami podświadomymi, wolną wolą, uszkodzeniami mózgu, a także reakcjami emocjonalnymi autor próbuje odpowiedzieć w jaki sposób z fizycznego poziomu procesów neuronalnych wyłania się nasze "ja", które ma uczucia, przekonania, wyobraźnię i cele, do których dąży. Nie jest to lektura przeznaczona tylko dla przedstawicieli nauk humanistycznych, ale jest to książka dla każdego, kto szuka przystępnego wstępu do jednego z najważniejszych pytań, na które ludzkość próbuje odpowiedzieć już od wielu stuleci: "Kim jesteśmy?".

Pierwsza część opmawia obszary mózgu odpowiedzialne za myślenie matematyczne. Druga część książki skupia się na filozofii matematyki oraz na odpowiedzi na pytanie o matematyczność wszechświata. Ludzie około 3-4 roku życia wychodzą poza obszar liczenia do czterech. Obszar mózgu odpowiedzialny za myślenie matematyczne jest położony blisko obszaru odpowiedzialnego za czucie palców dłoni. "Umysł jest matematyczny bo jest częścią matematycznego wszechświata"

To książka którą trzeba czytać powoli, żeby wszystko przemyśleć. Daje dużo do myślenia i autor jest noblistą, więc wie o czym pisze. Jako ciekawostkę można podać, że w muzeum w Edynburgu jest oryginalny model DNA na którym nauczał studentów. Dobra odskocznia od współczesnych książek o niczym.

Książka niby na jeden z najbardziej interesujących mnie tematów, a jakoś tak ciężko mi wchodziła. Język wydaje się prosty i zrozumiały ale czegoś brakuje, może polotu (a może to wina tłumaczenia?). A może to chodzi o to, że autorka jest filozofką, a w książce wychodzi poza swoją dziedzinę i wychodzi to jakoś dla mnie niestrawnie... Ponadto mam wrażenie, że książka jest bardziej o zwierzętach niż ludziach, ja rozumiem że to jest w kontekście ewolucji, ale jednak brak mi tego czegoś. No Sapolsky to to nie jest ;) Ani Gazzaniga (mogę to już chyba powiedzieć, bo teraz czytam książkę tego drugiego). Temat jest ciekawy i nie nudziłem się, ale.... o, może tak powiem: nie oceniam całkiem nisko, bo coś na pewno z niej wyciągnąłem... tylko nie umiem powiedzieć co :D Na koniec jednak dwa cytaty z ciekawymi informacjami, które przykuły moja uwagę, oraz jeden dość zabawny: "Chcąc wyjaśnić różnice w usposobieniu społecznym, Tost i współpracownicy zasugerowali, że u osobników wyposażonych w allel rs53576A niestandardowe struktury i połączenia pomiędzy podwzgórzem, ciałem migdałowatym i przednią częścią zakrętu obręczy mogą zazwyczaj generować mniej pozytywne, a nawet negatywne uczucia towarzyszące interakcjom społecznym. To, co przez osoby z grupy kontrolnej uznawane jest za umiarkowanie przyjemną interakcję, taką jak rozmowa z nieznajomym w kolejce w sklepie spożywczym lub pomaganie komuś w pozbieraniu rozrzuconych artykułów spożywczych, dla nich okazuje się być nieprzyjemnym. Jest to możliwe, biorąc pod uwagę to, co wiemy na temat ważnej roli ciała migdałowatego w odczuwaniu i reakcjach lękowych, a także w pozytywnych reakcjach społecznych." (pdf.str.68) "Problem ten ilustruje włączenie przez Haidta świętości i czystości do grona cnót podstawowych. Jego pomysł jest taki, że podczas ewolucji ludzkiego mózgu religie sprzyjały dobrobytowi osób należących do grupy, które stosowały się do zasad religijnych. A zatem skłonność ta została bezpośrednio wyselekcjonowana w biologicznej ewolucji ludzkiego mózgu. Zgodnie z tym poglądem intuicje dotyczące czystości i niewinności, pierwotnie związane z jedzeniem, w sposób naturalny zostają połączone z lokalnymi obrzędami religijnymi. Jest to zarys tego, co Haidt uznaje za wrodzoną skłonność do przynależności religijnej, a co ma pomóc w wyjaśnieniu powszechności występowania religii." (pdf.str.131) - teraz to ma sens, znaczy ta "czystość" wychwalana przez religie. "Niektórzy ewangeliccy kaznodzieje twierdzą, że posiadają szczególną wiedzę na temat tego, co Jezus chce, abyśmy zrobili w sprawie kontroli broni, projektów wojskowych, premii na Wall Street i AIDS. George W. Bush, gdy był prezydentem Stanów Zjednoczonych, stwierdził, że komunikował się z Bogiem w sprawie niektórych kwestii państwowych. Wszyscy ci, którzy mówią o roszczeniach Boga, podkreślają własną wiarygodność, co sugeruje, biorąc pod uwagę ich wzajemne sprzeczności, że żaden z nich nie odbiera boskich informacji na dobrej częstotliwości." (pdf.str.218-219) :D (czytana/słuchana: 5-8.05.2025) 3+/5 [6/10]

Mózg a zachowanie Książka ta jest rzetelnym źródłem wiedzy z zakresu neurobiologii. Bardzo szczegółowo opisano układ wzrokowy człowieka, jest także świetny opis neuroprzekaźników i neuromodulatorów na przykład dowiadujemy się o tym, że niskie stężenie a konkretnie degradacja neuronów wytwarzających dopaminę (większość pokładów dopaminy znajduje się w prążkowiu a źródłem unerwienia jest istota czarna) powoduje schorzenie Parkinsona. Mam też opis schematu działania emocji a także, która półkula odbiera emocje negatywne a która pozytywne, spotykamy się z opisem choroby alzheimera, dowiadujemy się że zaburzanie transmisji serotoninergicznej wiązane jest z schizofrenią i zaburzeniem dwubiegunowym –afektywnym. Dzięki tej książce poznajemy wiele innych fascynujących rzeczy dotyczących działania mózgu.

Była to ciekawa i, zupełnie inna od pozostałych, podróż. Po raz pierwszy czytałam tak mocno naukową książkę z dziedziny filozofii. Nie było łatwo, zwłaszcza, że książka jest napisana w formie dyskursu filozofów. Muszę jednak przyznać, że dostrzegłam ogromną rolę filozofii w rozwoju cywilizacji i kształtowaniu się świata, w którym żyjemy. Bardzo ciekawym doświadczeniem było też wejrzenie w psychikę małp, spojrzenie okiem małpy na "boskich" i "wszechwiedzących" ludzi. Pozycja zmusza do zastanowienia, a w zasadzie nie pozostawia wątpliwości co do naszej roli i możliwości w wyborze traktowania zwierząt.

Witam, Astronomię miałem ponad 30 lat temu i w zasadzie zapamiętałem tylko wiek wszechświata (6 mld) i gwiazd (8 mld - jak się domyślacie ciężko to było logicznie wytłumaczyć że dzieci są starsze od ojca ale widać da się). Od tego czasu b. wiele się zmieniło i pewnie wiele razy zmieni. Jeżeli pierwsze cywilizacje powstały kilka tysięcy lat temu, obserwacje naukowe trwają trochę krócej to ciężko ogarnąć byt który trwa, wg obecnych hipotez, kilkanaście mld lat. Przyznaję że zazdroszczę wiary kosmologom twierdzącym że materia w kosmosie nie ma początku, trochę się to kłóci z chłopskim rozumem ale jak to kiedyś zakończył wywód śp. prof. Oleś "Nieprawdaż panowie studenci?" I po chwili namysłu dodał "nie widzę błysku inteligencji na Waszych twarzach". Ciężko było się nie zgodzić i tak samo czuję się po tej lekturze, niestety. Pozdr.

Książka ta to przełomowe dzieło w zakresie ewolucji gatunków. Niesamowite, że Karol Darwin napisał ją ok. połowy XIX wieku. Doszedł do swoich wniosków bez ponad 150 lat ostatnich badań naukowych. Książka jest napisana przystępnie, ale trzeba mieć cierpliwość do wywodów Autora i pewnie nie każdemu będzie ją łatwo przeczytać. Mniej niż 8 gwiazdek nie mogę jej dać, natomiast gdyby brać pod uwagę jej wagę dla przyrodoznawstwa to musiałaby otrzymać najwyższą ocenę. Jako osoba zainteresowana nauką i przyrodą po prostu musiałem się z tym dziełem zapoznać.

Krótka, ale bardzo treściwa książka, która w przystępny sposób wprowadza w temat nieświadomości. Autor dobrze łączy przykłady z wynikami badań, pokazując, jak różne mechanizmy kierują nami niejako "z tylnego siedzenia". Czyta się to lekko, a jednocześnie skłania do refleksji nad własnymi reakcjami i wyborami. To solidna, klarownie napisana książka, która zachęca, by zgłębiać temat dalej.

Podbijam do 9pkt, bo jak czytałem książki traktujące o tym zagadnieniu, to straciłem wiele czasu. W tej książce znalazłem to, czego szukałem. Ciekawa, zabawna, krótka i przystępnie napisana. Znajdziesz odpowiedzi na intrygujące pytania. Szczególnie polecam fragment o entropii.

To, co najbardziej cenię w tej książce to bogate opisy opatrzone wieloma ilustracjami i rycinami. Dzięki temu podróż po świece biologii jest odkrywcza, pasjonująca, czasami wręcz intrygująca i zachęcająca do pogłębiania wiedzy dzięki innym tematycznym pozycjom. Dużym atutem jest także logiczny podział treści, co pozwala szybko odnaleźć interesujący nas fragment lub temat.

Pozwala wyjaśnić wiele z codziennych ludzkich zachowań. Rozwija Ciebie interpersonalnie i daje do namysłu nad twoim własnym zachowaniem. Jednakże nauka ewolucji jest niczym jedzenie cukierka przez papierek. ,,Tak kiedyś robiła małpa podobna do nas, dlatego tak jest obecnie i więc powinniśmy tak robić, bo to się sprawdza". Jest to nieco nieuchwytny trywializm całej tej książki ale i też całej samej w sobie nauki o ewolucji. Jednakże książka zmusza do namysłu i daje pewną wskazówkę na przyszłość, dlatego polecam.

Chciałem dowiedzieć się czegoś o tajemniczym gatunku małp Bonobo. A tutaj o Bonobo było akurat najmniej. Autor ciągle wraca i opisuje „Ogród rozkoszy ziemskich” Hieronima Boscha. Jest o słoniach szympansach a o Bonobo jak na lekarstwo. Bonobo to jedna z gałęzi ewolucji człowieka i zdecydowanie to są człekokształtne najbliższe ludziom. Bonobo praktycznie nie wykazują agresji w odróżnieniu od Szympansów które w rzeczywistości są bezwzględne i brutalne. Coraz więcej też głosów, że Bonobo niewłaściwie są nazywane szympansem karłowatym. Żyją na wolności wyłącznie w Kongo i są kimś można by rzec w rodzaju człowieka pierwotnego. Badacze zakładają, że Bonobo mają swój język (niestety jeszcze nie rozszyfrowany) a nawet podejrzewa się je o posiadanie religii i wierzeń do czego prawa wydaje się roszczą sobie wyłącznie ludzie. Autor prof. Frans de Waal jest zadeklarowanym ateistą jednak jak na osobę wykształconą przystało potrafi wyrażać swoje poglądy nie obrażając tych o innych przekonaniach. Wręcz ubolewa, że w zasadzie ateizm ma do zaoferowania jedynie walkę z religią. Nie zgadza się z tym, że nauka i religia się zwalczają. Twierdzi odwrotnie, że religia i nauka zawsze się wspierały i współistniały. Zresztą coraz częściej w dzisiejszych czasach nauka opiera się na wierze. Bo co mają nam do zaoferowania fizycy teoretyczni poza teorią w którą można wierzyć lub nie?

Bardzo dobra książka tak po prostu i całkiem dobre wprowadzenie do teorii ewolucji, jako podręcznik. Cała masa przypisów, przydatnych jeżeli ktoś chce jeszcze bardziej pogłębić wiedzę. Jeżeli ktoś kiedykolwiek słuchał Dawkinsa, to może będzie miał tak jak ja i czytał książkę głosem autora, bo jego styl pisania jest bardzo zbliżony do stylu mówienia.