J.R.R. Tolkien

„Upadek Gondolinu” to książka wyjątkowa, bo zamyka pewną epokę – nie tylko w historii Śródziemia, ale i w pracy Christophera Tolkiena nad spuścizną ojca. Jeśli „Silmarillion” był fundamentem, to „Upadek Gondolinu” jest wnikliwym spojrzeniem na to, jak ten fundament powstawał przez dziesięciolecia. Dlaczego ta pozycja zasługuje na mocne 9/10? Ewolucja legendy: To nie jest jedna, spójna powieść, ale fascynująca podróż przez różne wersje tej samej historii. Widzimy, jak J.R.R. Tolkien zmieniał zdanie, jak rozwijał język i jak z naiwnej (choć pięknej) opowieści z 1917 roku wyłonił się epicki, niemal tragiczny obraz upadku Ukrytego Królestwa. Wizualny i opisowy majstersztyk: Opis samego Gondolinu, siedmiu bram i ostatecznej bitwy zapiera dech w piersiach. Nawet w niedokończonych fragmentach czuć rozmach, którego próżno szukać u współczesnych autorów fantasy. To tutaj Balrogi i smoki stają się realnym, namacalnym zagrożeniem. Redakcja Christophera Tolkiena: To, co dla laika mogłoby być chaosem notatek, Christopher zamienił w klarowny wykład o narodzinach mitu. Jego komentarze są bezcenne – pozwalają zrozumieć kontekst i poczuć ogrom pracy włożonej w budowanie legendarium. Ilustracje Alana Lee: Nie można o nich zapomnieć. Jego prace dodają książce niesamowitego klimatu i pozwalają jeszcze lepiej poczuć melancholię i majestat opisywanych wydarzeń. Ważna uwaga: Podobnie jak w przypadku „Dzieci Húrina” czy „Beren i Lúthien”, nie jest to lektura dla kogoś, kto szuka lekkiej przygodówki w stylu „Hobbita”. To pozycja dla literackich smakoszy i tych, którzy chcą poznać „genezę” Śródziemia od podszewki. Podsumowanie: „Upadek Gondolinu” to poruszające pożegnanie. Czytanie o losach Tuora i Idril, przy jednoczesnej świadomości, że to ostatnia książka wydana za życia Christophera, nadaje lekturze dodatkowego, niemal metafizycznego ciężaru. 9/10 – za monumentalność, za detale i za przypomnienie, że u Tolkiena nawet klęska ma w sobie niesłychany blask.