Zdzisław Tarnowski. Opowieść o panu na Dzikowie

Nie jest tajemnicą, że uwielbiam XXlecie Międzywojenne i praktycznie połykam każdą książką o tym okresie. Ta epoka ma niepowtarzalny klimat, czas, nastrój. To okres gdy stare miesza się z nowym. W tym tkwi bogactwo kultury, niespożyty entuzjazm i pęd ku nowoczesności. Chyba jednym z elementów kultury, który najbardziej oddaje koloryt i energię tego okresu jest kabaret. A jeśli już wspominamy o kabarecie to chyba samo nasuwa się nazwisko Włast, Andrzej Włast - jeden z najpopularniejszych, najpłodniejszych i najbardziej znanych twórców piosenek tego okresu. Jego utwory znali i nucili wszyscy, a nawet współcześnie nie odeszły one w totalne zapomnienie, żeby tylko wspomnieć o tytułowym ,,Tangu Milonga" Ryszard Woliński zabiera czytelnika w pasjonująca podróż po warszawskich kabaretach. Poznajemy je przez pryzmat biografii jednego z najważniejszych twórców Andrzeja Własta. To on pisał dla Eugeniusza Bodo, Zuli Pogorzelskiej, Aleksandra Żabczyńskiego. To w jego przedstawieniach tańczyły siostry Halama, z Lodą na czele. To on założył kabarety Perskie Oko, Morskie Oko, których legenda przetrwała do dzisiaj. To on rywalizował o widza z nie mniej sławnym kabaretem Qui Pro Quo, gdzie królowali Marian Hemar i Julian Tuwim. I to on, co chyba jest najbardziej zaskakujące, spopularyzował i wymyślił słowo ,,przebój" jako polskie odpowiednik niemieckiego ,,szlagieru". Włast - człowiek orkiestra, szalony kreator w szalonych i barwnych czasach, fabryka przebojów, odkrywca talentów i twórca legend. Świat na który patrzymy zza kulis teatrów i kabaretów jest barwny, szalony, rozśpiewany i roztańczony. To świat gdzie króluje słowo - czasem bardziej precyzyjne, dosadne, lepiej opisujące otoczenie a czasem sprowadzone do prostej funkcji rozrywkowej. Jednak nawet ten świat nie jest wolny od problemów. Konflikty personalne, rywalizacja, problemy finansowe, lokalowe - wszystko to tutaj znajdziemy. ,,Tango Milonga" to opowieść nie tylko o Właście, jego kabaretach, gwiazdach i piosenkach. To także opowieść o rodzącym się świecie kina i zmianach społecznych jakie ono wywołało. To opowieść przesycona piosenkami, muzyką, szczególnie, że do książki dołączona jest płyta, która wręcz zachęca by zamknąć oczy i przenieść się w świat, którego już niestety nie ma. Autor zebrał potężny materiał źródłowy i wyciągnął z niego to co najlepsze i najcenniejsze. Sprawił, że utwory rozbrzmiały na nowo, nadał im kontekst, głębie, pokazał ich pierwotny odbiór. Ale równocześnie na kartach jego książki ożyły na nowo wielkie postaci polskiej kultury, zapaliły się światła ramp, ożył na kilka chwil teatr i znowu można poczuć niezwykłego, barwnego, żywiołowego ducha Dwudziestolecia. Polecam!

Wydawnictwo mg pięknie wydaje książki Janiny Lesiak. Z przyjemnością bierze się do ręki także biografię Marii Jozefy Habsburg. Troszkę gorzej z zawartością. Dostajemy portret ostatniej królowej Polski ciekawie zarysowany,ale, właśnie, jedynie zarysowany. Zbyt mało tutaj faktów, dat, postaci z otoczenia władczyni. Rozumiem, że taki był zamysł autorki, realizowany od Dobrawy, by przedstawić swoją wizję postaci i jej czasów. Oczywiście pani Lesiak ma do tego pełne prawo i zupełnie nie przeszkadzają mi te subiektywne refleksje. Brakuje mi tylko większej bazy faktograficznej, po prostu więcej detali.

Przyjemna krótka lektura o kolejach losu przedstawicieli rodziny Herbstów. Zasadniczo książka spełnia swoją rolę, jednak pozostaje niedosyt z dwóch powodów. Autorki od razu otwarcie przyznały, że skupią się na życiu prywatnym rodziny więc nie będą pisać np. o karierach zawodowych i kontekście społecznym w jakim działali (m.in. dlatego że są inne prace temu poświęcone, jednak nie sądzę by to była aż tak powszechna wiedza). Dobrze by było rozumieć z kim mamy do czynienia. Druga sprawa że życiorysy w większości robią nieco bajkowe wrażenie, jakby ludzie ci nie posiadali jakiś bardziej złożonych charakterów ze swoimi zaletami ale i wadami. Częściowo to może wynikać z źródeł, są jakie są, i tyle da się powiedzieć o członkach rodziny. Z zalet, bardzo fajnie dobrane zdjęcia wzmacniające atmosferę poznawania miejsc o których autorki piszą.

Elżbieta Granowska z Pileckich była trzecią żoną Władysława Jagiełły, który poślubił ją po śmierci Anny Cylejskiej, i to z własnego wyboru, wbrew woli szlachty. Ponieważ Elżbieta była już dość dojrzałą kobietą, wdową z kilkorgiem dzieci, zwykłą szlachcianką, która nie mogła w żaden sposób przysłużyć się polityce królestwa, małżeństwo spotkało się z wielkim oburzeniem, a Elżbietę oskarżano o zdobycie względów króla czarami. Pikanterii dodawała burzliwa młodość nowej królowej (w młodości miała zostać porwana i zmuszona do ślubu) oraz fakt, że jej matka była chrzestną Jagiełły, więc związek uchodził za kazirodczy. Alina Zerling-Konopka w swojej powieści cofa się jednak nieco wcześniej, do tytułowej młodości Elżbiety i jej pierwszego związku. Powieść rozpoczyna się, gdy Elżbieta ma zaledwie trzynaście lat, a Jagiełło przybywa do Polski, by poślubić Jadwigę. Na uroczystościach związanych z zaślubinami i koronacją Elżbieta poznaje Morawianina Wiseła, w którym zakochuje się od pierwszego wejrzenia, wie jednak, że jej matka nigdy nie wyrazi zgody na ich małżeństwo. Niewinna panna próbuje zapomnieć o uczuciu i pozostać posłuszną córką, jednak Wiseł nie ma zamiaru rezygnować z namiętności i namawia dziewczynę do ucieczki, która ostatecznie zamienia się w porwanie i przetrzymywanie Elżbiety i jej matki. Na ratunek Pileckiej wyrusza zakochany w niej przybrany brat Jaśko. Alina Zerling-Konopka jest chyba moją ulubioną autorką, jeśli chodzi o powieści historyczne. Autorka ma dar do plastycznych opisów epoki, jej stylizacja i sposób opisywania naprawdę oddają dawne czasy, a w tej części widać to chyba najlepiej ze względu na narrację trzecioosobową (w jej poprzednich powieściach mieliśmy pierwszoosobówkę). Akcja jest naprawdę wartka i wciągająca, a zarazem niepozbawiona emocji i chwil na zatrzymanie się i poznanie bohaterów. Co więcej, mimo że książka jest dość krótka, ma niecałe trzysta stron, to nie czuje się, żeby coś zostało niedopowiedziane, każdy wątek jest bardzo klarowny, treściwy i wyczerpujący zarazem. Na pewno plusem jest też nieco inne podejście do postaci historycznych, opisanie wydarzeń z czasów Jagiellonów nie z perspektywy królowej Jadwigi, ale Elżbiety Granowskiej, która obecnie jest nieco zapomniana, a jeśli ktoś o niej wie, to mam wrażenie, że postrzega ją niewiele lepiej niż w dawnych czasach (nie oglądam serialu ,,Korona Królów", ale z opinii wiem, że podobno przedstawili tam Elżbietę jako złą, intrygancką rywalkę Jadwigi). Elżbieta w wykonaniu Zerling-Konopki jest postacią bardzo prawdziwą. Poznajemy ją jako nastolatkę, która jest dumna ze swojej urody, chce się bawić i poznawać świat, bywa naiwna i głupiutka, a także porywcza. Mimo straty ojca została wychowana w niemalże cieplarnianych warunkach, toteż nagłe porwanie, skandal z jej udziałem i rozdarcie między kochającymi osobami (rodziną a Wisełem) jest dla niej wstrząsem. Przyznam jednak, że nie do końca sympatyzowałam z tą postacią, irytowała mnie jej naiwność, próżność i chwilami egoizm, ale z drugiej strony to przecież tylko nastolatka i trudno od niej oczekiwać dojrzałego podejścia do życia. Moim zdaniem przedstawianie młodych postaci historycznych jako wciąż dzieci rozbudza wrażliwość współczesnego czytelnika na wybory, które musieli podejmować. Nie wszystko jednak mi się podobało. O ile nie mam nic przeciwko dobrym wątkom miłosnym i lubię wszelkie opisy uczuć i emocjonalności, tak tutaj nie do końca przekonałam się do romansów w tej książce. Według mnie było ich trochę za dużo i za bardzo przysłaniały tło historyczne - pierwsze zakazane uczucie Elżbiety, jej drugie, zaaranżowane małżeństwo, nieszczęśliwa miłość Jaśka i jego późniejsze perypetie, które w drugiej połowie wręcz przeważały nad historią tytułowej bohaterki, opisany w kilku akapitach wcześniejszy ,,romans" Wiseła, a także rysująca się relacja między Elżbietą a Jagiełłą, która w moim odczuciu była lekko kiczowata. Przyszli małżonkowie poznają się, gdy on jest już dojrzałym mężczyzną i mężem Jadwigi, a Elżbieta przeżywa pierwsze uczucie do Wiseła. Mimo to autorka nie daje nam zapomnieć, że ta dwójka ma w przyszłości się połączyć i to nachalne podkreślanie, że są sobie przeznaczeni było dla mnie męczące, wolałabym, żeby ta miłość pojawiła się już po śmierci ich małżonków. Do tego obraz surowego, opanowanego króla Jagiełły, który zawsze miałam w głowie, kłóci mi się z jego wyraźnym nadskakiwaniem Elżbiecie od pierwszego spotkania. Mimo lekkich wad ,,Burzliwa młodość" naprawdę bardzo przypadła mi do gustu i niedługo mam zamiar sięgnąć po kolejny tom. ,,Koło fortuny toczy się bez końca i bez początku."

Piękna, bardzo ciekawa opowieść (oparta na źródłach, listach, opracowaniach), napisana starannym językiem. Tatry, Zakopane i wybitne kobiety. Te, które jako jedne z pierwszych pojawiły się w góralskiej wsi zanim stała się znanym kurortem, dziś niemiłosiernie obleganym przez turystów. Przeczytamy o Raczyńskiej, Konopnickiej, Deotymie, Witkiewiczowej. Dla mnie bardzo ciekawe rozdziały (a wszystkich jest 13) dotyczyły Natalii Janothy (co za postać! pianistka grająca przed królową Wiktorią, wielka sława w Polsce zapomniana), Marii Zamoyskiej (córki Generałowej) czy Wandy Herse. Bardzo dużo fotografii, starannie dobranych (czarno-białych i w kolorze) znakomicie dopełnia treść i sprawia, że czytelnik może przenieść się w tamte czasy tak malowniczo opisane. Autorka dysponuje świetnym warsztatem, co potwierdzają jej kolejne książki. Polecam!

Historie aktorów, o których nawet nie słyszałem, dobrze byłoby teraz zobaczyć część filmów z ich udziałem, bo trochę opowiadania zawieszone są w próżni. Jednocześnie ciekawa lekcja historii, jak II wojna światowa wpłynęła na losy bohaterów, którzy albo zginęli albo nie odnaleźli się w PRL-owskiej rzeczywistości.

Specyficzne, częściowe biografie sześciu osób z drugiego rzędu. Nie byli to ludzie z pierwszych stron gazet, ale raczej z drugich lub trzecich. Jakieś tam znaczenie mieli w powojennej Polsce, ale raczej środowiskowe niż państwowe. - Maciej Szczepański – propagandysta czasów Gierka, szef telewizji czyli Radiokomitetu. Pijak, dziwkarz, autorytarny, arogancki przełożony. Miał wiele naprawdę ciekawych pomysłów na programy telewizyjne, które robiły furorę w latach siedemdziesiątych. - Jarosław Iwaszkiewicz – latami prezes Związku Literatów Polskich, co oznaczało automatycznie wysoką ocenę jego twórczości, która, delikatnie mówiąc, była nierówna; tytuł jednej z bardziej znanych książek Iwaszkiewicza pogardliwie zmieniano na „Słaba i chała”. Żonaty, dwie córki, pederasta. „Przed wojną mawiano w Warszawie, że młody mężczyzna ma do wyboru dwie drogi kariery literackiej. Pierwsza z nich prowadziła przez łóżko Nałkowskiej, a druga – Iwaszkiewicza. /…/ Nałkowskiej dużo zawdzięczali Michał Choromański, Bruno Schulz i Bogusław Kuczyński, natomiast Iwaszkiewicz nawiązał romans z malarzem Józefem Rajnfeldem oraz Czesławem Miłoszem”. Koper cytuje Jarosława Iwaszkiewicza, który jednoznacznie i nostalgicznie wspomina w swoich „Dziennikach 1911-1955” (s. 450), jak to „chędożył Czesia Miłosza” w Wilnie. Natomiast nie każdemu pewnie znany Bogusław Kuczyński był redaktorem czasopisma „Studio” oraz sekretarzem Zofii Nałkowskiej; także pisarzem, ale niezbyt wysokiego lotu. Kiedy czytałem o tym łóżku Nałkowskiej i Iwaszkiewicza skojarzyłem, że ja to znam, gdzieś już te zdania czytałem. Poszperałem w swoich notatkach i okazało się, że mam rację – te same słowa znaleźć można w książce „Kobiety władzy PRL”. No i dobrze, po co się wysilać i w różnych książkach wymyślać inne sformułowania, argumenty, ploteczki. - Włodzimierz Sokorski – generał brygady Wojska Polskiego, pisarz, dziennikarz, publicysta, i polityk. Minister kultury i sztuki, przewodniczący Komitetu ds. Radia i Telewizji. Komunista od 1924 roku. W książce rozdział mu poświęcony traktuje głównie o kilku żonach i dziesiątkach albo i setkach kochanek (np. Krwawa Luna). - Bolesław Piasecki – polityk nacjonalistyczny, prawnik i publicysta. Wściekły antysemita, próbował kolaborować z Niemcami. Założyciel i wieloletni prezes Stowarzyszenia „Pax”. Znany chyba głównie z tego, że porwano i zamordowano jego syna, prawdopodobnie w odwecie za akcje mordowania Żydów, w których uczestniczył, ale sprawców nigdy nie odnaleziono. - Adam Ważyk – poeta, prozaik, eseista, tłumacz. Autor piosenki marszowej „Marsz 1 Korpusu” (znanej także jako „Spoza gór i rzek”). W 1939 roku podpisał oświadczenie pisarzy polskich akceptujące przyłączenie Zachodniej Ukrainy do Ukrainy Radzieckiej. Publikował m.in. w gazecie „Czerwony Sztandar”. Będąc sekretarzem Związku Zawodowego Literatów Polskich był jednym z głównych propagatorów socrealizmu. Po śmierci Stalina złagodził postawę, a nawet pozwolił sobie na krytykę Nowej Huty. W 1964 Ważyk podpisał się pod protestacyjnym Listem 34, a gdyby żył dłużej, zapewne całkowicie przeszedłby na stronę przeciwników komunizmu. - Jerzy Putrament – pisarz, poeta, publicysta, komunista, (członek PPR i PZPR) prawdopodobnie zwerbowany przez NKWD. Autor powieści „Odyniec”, „Bołdyn”, „Piaski” i mnóstwa innych. Oportunista – jak zresztą wielu z nich. „Politycy PRL prywatnie” czyta się lekko i łatwo. Może dlatego, że nie jest to opracowanie historyczne – nawet temat czyjegoś prywatnego życia można opracować rzetelnie – ale składanka plotek i sensacji albo raczej sensacyjek. Do tego garść informacji o przedwojennej i powojennej historii Polski, jednak jest to głównie pozycja rozrywkowa, taka mniej więcej, jak znakomity i ambitny periodyk „Fakt”.

Kiedy byłam dzieckiem wybory Miss Polonia to było prawdziwe wydarzenie w telewizji, zawsze oglądaliśmy je w domu, a ja podziwiałam piękne sukienki uczestniczek. Wiele lat temu, w jednej z gazet, które czytała moja mama, ukazał się artykuł o historii wyborów Miss Polonia z pięknymi zdjęciami ówczesnych laureatek, jakież wielkie było moje zdumienie, gdy okazało się, że pierwsze wybory najpiękniejszej Polki zorganizowano jeszcze przed wybuchem drugiej wojny światowej. Przed lekturą książki Marka Telera znałam tylko dwa nazwiska przedwojennych miss - Władysławy Kostakówny i Zofii Batyckiej, ale nie wiedziałam nic o ich dalszych losach, czy udział w konkursie wpłynął na ich życie, zmienił je i czy udało się im przeżyć wojnę... Piękne skandalistki. Przedwojenne Miss Polonia to fascynująca historia genezy konkursu zorganizowanego w Polsce po raz pierwszy w 1929 roku, o jego nietuzinkowych i pięknych uczestniczkach, których życiorysy ułożyły się bardzo różnie - część z nich zaangażowała się w pomoc polskiemu podziemiu podczas wojny, inne wybrały kolaborację z Niemcami, znalazły się wśród nich przyszłe gwiazdy filmowe przedwojennej kinematografii, jak na przykład Maria Bogda i jedna z najsłynniejszych kobiet - szpiegów - Krystyna Skarbek, której postać zainspirowała samego Iana Fleminga, twórcy Jamesa Bonda, gdy tworzył postać Vesper Lynd w pierwszej odsłonie przygód agenta 007 – Casino Royale. Konkursy piękności cieszyły się przed wojną ogromną popularnością, oprócz wyborów Miss Polonia organizowano również wybory Królowej Pracy, Urody i Cnoty, Najmilszego Podlotka czy też wybory Miss Judea- piękności pochodzenia żydowskiego. Nasze laureatki startowały też z powodzeniem w konkursie Miss Europy, którego finał w pierwszych latach istnienia odbywał się w Paryżu. Świetna, bogato udokumentowana, zawierająca mnóstwo zdjęć i fascynujących życiorysów nietuzinkowych kobiet książka! Polecam!

Sentymentalna podróż do dzieciństwa w Tymoszówce na dalekich Kresach. Autorka nie filtruje swoich wspomnień perspektywą czasu - jest sielsko i anielsko, wszyscy się kochają, są szczęśliwi i z godnością znoszą swój los. Widać, że szczególne miejsce w sercu Zofii zajmował Kotot, czyli starszy brat Karol. Z całego rodzeństwa to on dostaje najwięcej czasu antenowego i to na jego uwadze zależy jej najbardziej. Książka podzielona jest na krótkie rozdziały (cała książka jest na mniej więcej jeden wieczór) - jest o rodzeństwie i kuzynach, o zabawach, o tymoszowskich duchach, o ukraińskich sługach, o babci Misiuni, która grzała nocną koszulkę przy piecu, o ciociach Optymisi i Pesymisi, o troskliwej matce i o przedwczesnej śmierci ojca, o psach - Darze, Scherzu i wiernej do końca Gamie. Wszystko to, co tworzyło życie małej dziewczynki i czyniło je pięknym. Raczej miła ciekawostka, a nie pozycja obowiązkowa.

To opowieść o XIX wiecznym Poznaniu w najpiękniejszej i najokrutniejszej epoce. To też historia Anny, której ukochanym poetą był Juliusz Słowacki, a dzieciństwo spędziła na ulicy Kramarskiej w Poznaniu. Uwielbiała się uczyć, a zamiast żurnali czytała książki medyczne. Pragnęła tak, jak jej mentor Karol Marcinkowski leczyć ludzi. Choć formalnie nie mogła tego robić, to lekarzem była z serca i z umiejętności. Wzorem była dla niej Emilia Szczaniecka i Klaudyna Potocka. Natomiast jej rodzina nie raz włączyła się w historię. To fascynująca i czuła, a przy tym godna uwagi książka. Polecam ją zwłaszcza tym, dla których przeszłość jest żywa.

Bardzo dobra książka, poświęcona znakomitemu aktorowi Wieńczysławowi Glińskiemu, napisana przez Jego córkę. Aktor miał swój specyficzny image, dzięki czemu świetnie odnajdywał się w bardzo różnorodnych rolach, począwszy od milicjanta ("Ostatni kurs"), a skończywszy na dowódcy okrętu podwodnego ("Orzeł"). W książce nie brakuje opisów różnych teatralnych i filmowych przygód aktora, w tym także wątków kontrowersyjnych (na przykład kwestia potępienia przez Niego bojkotu aktorów po wprowadzeniu stanu wojennego). Uważam, że każdy miał prawo do swoich odczuć i poglądów, na tym podobno polega demokracja?... Polecam tę lekturę, zwłaszcza miłośnikom talentu Sławka Glińskiego.

Okolice Nowego Sącza Wspaniała uczta. Podziwiam energię pani Skąpskiej, choć brakuje mi w niej uduchowienia. Mnóstwo energii poświęcała codzienności. Ciekawa jestem dalszych losów autorki pamiętnika. Czytanie dobrze komponuje mi się ze słuchaniem Sagi Krynickiej - ten sam region i czas.

Książka na pewno wyjątkowa, bo nie tylko dotyka okresu międzywojnia, ale także oferuje wgląd z perspektywy Amerykanki. Dorota Adams, tuż po zakończeniu pierwszej wojny światowej, zostaje jedną z delegatek międzynarodowej instytucji działającej w ramach Ligi Narodów, której celem było zbadanie nastrojów społecznych w powojennej Europie. W połowie lat 20. XX wieku trafia do zniszczonej wojną Polski, gdzie poznaje uroczego młodzieńca z klasy średniej, Jana Kostaneckiego. Początkowo długo broni się przed uczuciem, jednak emocje okazują się silniejsze i decyduje się na małżeństwo, wiążąc swoje losy z Polską. To właśnie ta amerykańska perspektywa nadaje książce niezwykłego charakteru. Polska jawi się autorce dwuznacznie: z jednej strony jako kraj mocno zniszczony przez wojnę, pełen biednych chłopów, słabo opłacanych robotników i żyjących w oddzieleniu Żydów; z drugiej strony jako młode, dynamiczne państwo, pełne ogromnych nadziei. Ten drugi obraz kształtowany jest przez codzienne funkcjonowanie wśród inteligenckich elit, z którymi związana jest rodzina jej męża. Uczestnicząc w życiu towarzyskim i rodzinnym, autorka opisuje narastające napięcia polityczne drugiej połowy lat 30., dostrzega skomplikowaną sytuację Polski oraz rewizjonistyczne zapędy Niemiec i obawy przed bolszewizmem. Język książki jest prosty, miejscami suchy, co sprawia, że całość wydaje się autentyczna i zbliżona do prawdy. Adams nie zależy na literackich upiększeniach, ale na oddaniu rzeczywistości, której doświadcza. To przede wszystkim relacja z życia codziennego elity Drugiej Rzeczypospolitej, spotkań towarzyskich i debat politycznych. Gorąco polecam każdemu, kto interesuje się tym szczególnym okresem historii naszego kraju.

Jarosław Molenda stworzył monografię Kaliguli, która ma za zadanie ocieplić wizerunek władcy, którego karty historii opisują jako najbardziej nieobliczalnego tyrana w dziejach cesarstwa ( może jeszcze dodałbym Nerona ). Muszę przyznać, że po przeczytaniu pozycji, inaczej spoglądam na Gajusza Juliusza. Książka zawiera wszystkie informacje, które są potrzebne do zapoznania się z opisywanym bohaterem, mianowicie dzieciństwo, dorastanie, okoliczności dojścia do władzy oraz same jej sprawowanie do czasu morderstwa. Dużym atutem, są cenne uwagi autora wskazujące, że w wielu przypadkach "dziwne" zachowanie cesarza wcale nie odbiegało od codzienności tamtych czasów oraz bardzo krytycznie podchodzi do głównego źródła Swetoniusza, który delikatnie mówiąc, nie pałał sympatią do Kaliguli.

Książka Zbigniewa Sudolskiego,,Panny Szymanowskie i ich losy'' to opowieść biograficzna o córkach sławnej dziewiętnastowiecznej pianistki Marii Szymanowskiej z Wołowskich. Wspomniane panny to Helena , Celina i ich przyrodnia siostra Zofia. Szymanowskie stały się znane dzięki swym mężom, Celina poślubiła Adama Mickiewicza a Zosia Teofila Lenartowicza. Z tą książką mam mały problem, jest ciekawa, szczególnie zainteresowało mnie nieznane mi do tej pory prywatne życie wieszcza , jednak mnie nie do końca spodobała się narracja. Uważam, że autor opowiedział historię sióstr Szymanowskich językiem nieco podręcznikowym i pozbawionym emocji , ale to jedyny minus tej książki. Polecam tą pozycję szczególnie zainteresowanym postacią naszego wielkiego poety .

Ta obszerna i naszpikowana faktami biografia odkurza mężczyznę o wielu talentach i możliwościach, niestety skutecznie przez ludzi i historię zapomnianego. To opowieść o nieprzeciętnym człowieku, który żył życiem kilku osób, wykształcony, znający kilka języków, z ciekawszych mongolski i chiński, wykładowca, doktor chemii, pisarz, podróżnik, odkrywca, eksplorator, pasjonat życia i zdeklarowany antykomunista - Antoni Ferdynand Ossendowski. Autor wpisał życie swojego bohatera w bardzo szerokie tło historyczne, pokazał świat, którego raczej nie zgłębiamy z podręczników do historii, o którym nie pamiętamy, a echa którego ciągle pobrzmiewają. Autorowi udało się oddać klimat czasów, nastroje społeczne i zależności polityczne, znane z ówczesnych czasów głośne nazwiska często kontrowersyjne i brutalne. W książce znajdziemy też fragmenty z książek Ossendowskiego, które dają próbkę jego pióra. Generalnie jest ona gęsta od miejsc, wydarzeń, ludzi, dat i faktów, trzeba być cierpliwym i nie poddawać się, bo liczy się bohater jego barwność i nietuzinkowość. Autor dodał lekkości książce wprowadzając dialogi. Dzięki autorowi biografii wędrujemy w różne zakątki świata, przyglądamy się obyczajom, zależnościom, złożonościom i uwikłaniom. Przemierzamy stepy, pustynie, góry, dzikie odmęty, nieznane krainy, w których nasz bohater dziarsko dawał sobie radę, niczym nie zrażony odkrywał, sprawdzał i opisywał dzieląc się tym z innymi. Autor przypomniał historię miejsca, w którym Ossendowski przyszedł na świat, prowadził czytelnika przez Syberię, Bajkał, Mandżurię, Europę, Rosję, Mongolię, Chiny, Gwineę, Palestynę, Syrię i Mezopotamię. Życie tego człowieka nie było oczywistością, często sam tworzył swoją historię, daty, miejsca, sytuacje. Był tajemniczy i niejednoznaczny, zwłaszcza w obszarze działalności szpiegowskiej. Nie stronił od doświadczeń z pogranicza religii, kultur, wierzeń i przeżyć około duchowych. Prowokował, rozpalał ciekawość niedopowiedzeniami lub opisując swoje przygody w zbyt dosadny sposób, jednocześnie pobudzając innych do naśladownictwa. Książka może nie jest doskonała, chociaż materiał do niej przeogromny, ale rozpala ciekawość do poznania zarówno postaci Antoniego F. Ossendowskiego jak i jego twórczości. Czytając książkę miałam wrażenia powrotu do filmów Indiany Jones'a. Jest potencjał.

Lubię historię rodziny Radziwiłłów, a zwłaszcza Antoniego i jego nieodżałowanej, dobrej, subtelnej córki Elizy. Dzięki tej obszernej biografii wzbogaciłam wiedzę nie tylko na temat najbliższych Antoniego (jego portret w centrum okładki), ale także o innych - pozytywnych i tych mniej pozytywnych - członkach tego arystokratycznego rodu.

Monografia ziemiaństwa opowiedziana przez jego przedstawicieli. Głos zza grobu o świecie, którego już nie ma. Cząstka duszy polskiej na zawsze utraconej. Ostoja tradycji, wartości, kultury, obyczajów i zwyczajów, ale też zobowiązań wobec społeczeństwa i obowiązków wobec ojczyzny, zniszczona bezpowrotnie przez komunistów. Grupa społeczna rozgrabiona z majątków, wykorzeniona, poniżona, zdeprecjonowana w świadomości Polaków do wroga ustroju, obszarnika i kułaka żerującego, krzywdzącego i wyzyskującego chłopa. To ten ostatni, skrajnie negatywny obraz „panów”, zachowałam w pamięci z lat nauki szkolnej. A jak było naprawdę? Ile w nim było szlachetności, a ile podłości ideologicznej podkreślanej przez katów? Autorka opracowania spróbowała na nie odpowiedzieć . Zebrała w tej monografii wspomnienia i dzienniki ziemian niekoniecznie najważniejszych rodów z całej Polski. Jej intencją było, jak napisała we wprowadzeniu , z olbrzymiego bogactwa tekstów wybrać „te, które wyróżniają się wyjątkowym walorem literackim, wyczuleniem na szczegół, sprawnością obserwacji”. Różnorodne tematycznie i z różnych okresów dziejowych Polski, których mapkę umieszczono na wyklejce. Pozwoliło to na ułożenie tekstów w chronologicznie ukazywany obraz historii ziemiaństwa, ponieważ zamysłem autorki opracowania było „wieść czytelnika przez dekady, podkreślając specyficzne doświadczenie tej grupy w różnych momentach dziejowych i z różnych punktów widzenia”. Stąd też przeszłość opowiadana była przez dzieci i dorosłych, kobiety i mężczyzn, arystokratów i ziemian niezamożnych, kresowiaków i ludność z Kongresówki, znane osoby publiczne i nieznane nikomu. Opowieść o ziemiaństwie rozpoczyna niemalże sielski obrazek lat dziecięcych i dorastania Łucji Dunin-Borkowskiej oraz Heleny Ostrowskiej z przełomu XIX i XX wieku. Czasu rozkwitu i dobrze prosperujących folwarków, skupiających się przede wszystkim na organizacji pracy w majątku i panujących w nim zwyczajów, obyczajów i zasad wychowania. To najbardziej spokojny, a zarazem nostalgiczny okres w historii ziemiaństwa. Tę stabilizację przerwała I wojna światowa zapowiadająca początek kłopotów, które, po podniesieniu się z upadku w międzywojniu, kontynuowała II wojna światowa, a ostatecznie unicestwił komunizm w czasach PRL. Wspomnienia były pełne emocji spisywanych często na bieżąco, dzień po dniu. Współodczuwałam je szczególnie w dzienniku prowadzonym przez Zofię Dłużewską-Kańską oraz we wspomnieniach Janiny Konarskiej. Tak bardzo podobnych do siebie w opisach doświadczanych najazdów, grabieży i mordów dokonywanych przez wojska niemieckie, rosyjskie, polskie (walki bratobójcze tuż po II wojnie światowej) i zwykłych bandytów, mimo że pierwsza opowiadała o wirze II wojny światowej przetaczającym się przez majątek, a druga o I wojnie światowej. Najciekawszymi natomiast zapiski Edwarda Woynowicza, relacjonującymi osobiste pertraktacje w sprawie reform agrarnych z Józefem Piłsudskim. Pełne subiektywnych, a przez to oryginalnych spostrzeżeń i opinii na temat Naczelnika Państwa, którego wygląd dla piszącego okazał się daleki od przedstawień oleodrukowych. W dzienniku pod datą 24 czerwca 1920 roku zapisał – „Zobaczyłem człowieka średniego wzrostu, prawie bez zmarszczek, raczej z twarzą nalaną, olikową, trochę nawet typu mongolskiego” z przekonaniem, że „był to raczej człowiek partii, a nie prawdziwy mąż stanu”. Każdy rozdział historyczny poprzedzało krótkie opracowanie dr. Marcina Chorązki, kreślące jego tło społeczno-polityczne kraju, a kończył zbiór fotografii z danych lat. Przysłuchując się tym ludziom, tworzącym od stuleci system wartości i postaw mających ogromne i fundamentalne znaczenie dla narodu w czasach zagrożeń jego istnienia, ulegałam coraz silniejszemu przeświadczeniu, że wraz z unicestwieniem ziemiaństwa, „na którego majątek składał się nie tylko dwór, folwark i ileś hektarów – był to owoc pracy pokoleń, również gniazdo rodzinne” i ośrodek tradycji kultury, naród Polski bardzo dużo na tym stracił. Dobra i wartości, których nie można przeliczyć na pieniądze i których nie odbuduje się za żadne pieniądze. Mam wrażenie, że straciliśmy cząstkę tego, co wchodzi w skład ducha narodu ujawniającego swoją siłę w sytuacjach kryzysowych dla istnienia państwa. Pozostało we mnie kilka pytań – kto współcześnie przejął rolę ziemiaństwa w tym zakresie?, czy w ogóle ktoś przejął?, a może nam, współczesnym Polakom taka rola nie jest potrzebna? Myślę, że odpowiedzi udzieli nam tylko przyszłość. Mam nadzieję, że nie w sposób bolesny. http://naostrzuksiazki.pl/

Szkice o kilku kobietach z różnych sfer, z przedwojennej Polski. szerokie spektrum klas społecznych, zawodów, pasji. Kolejna przeczytana przeze mnie książka tych autorów - czyta się, jak zawsze, lekko, płynie się dosłownie przez tekst; wiele informacji zostaje w pamięci po przeczytaniu tej pozycji. I, jak zawsze, rodzi się natychmiast chęć po sięgnięcie po kolejną książkę tegoż tandemu.

Książka bardzo wciągająca, jedna z moich ulubionych. Opowiada o życiu Modrzejewskiej, jej perypetiach, raz bardziej pozytywnych, raz mniej. Możemy się dowiedzieć jakie życie wiodła i jakim człowiekiem była. Choć tylko ona sama i jej najbliżsi znali całą prawdę! Po przeczytaniu tej pozycji czuję ogromny szacunek wobec bohaterki - cechowała ją pracowitość, oddanie rodzinnie i znajomym (często niepotrzebnie, bo kończyło sie to wten wykorzystywaniem Heleny). Helu! Sit tibi terra levis! Życie to bal, a bal jest twój.