Trylobity. Opowiadania zebrane

Zastanawialiście się kiedyś, czy recenzenci czytają książki, które dostają z wydawnictw? Ostatnio odkryłem dosyć prostą metodę sprawdzenia, czy dana osoba faktycznie z otrzymaną lekturą się zapoznała. Wystarczy spojrzeć, kiedy został zamieszczony post lub recenzja. Osoba wrzucająca opinię kilka miesięcy po premierze książki na pewno ją przeczytała. Jeżeli natomiast ktoś publikuje co kilka dni, to nabieram podejrzeń.

Oczywiście wiele osób stara się mierzyć siły na zamiary, ale w moim przypadku niekoniecznie to się sprawdza. Przecież kupowanie książek i ich czytanie to dwa odmienne hobby. W efekcie podejmowanie próby, aby być zawsze na bieżąco, skazane jest na niepowodzenie. Jednak jest to króliczek, którego warto gonić. A przynajmniej ja tak uważam, gdyż obcowanie ze słowem pisanym to coś, co sprawia mi ogromną przyjemność.

Tym razem Wydawnictwo Czarne w Opowiadaniach Amerykańskich przybliża nam dwanaście opowiadań Breece’a D’J Pancake’a, które zostały zebrane w tomie „Trylobity”. O tłumaczeniu nie będę się rozpisywał, ale wspomnę tylko, że przekład Macieja Świerkockiego wzbudził niemałe kontrowersje. Jeżeli jesteście zainteresowani szczegółami, to odsyłam was do analizy Tomasza S. Gałązki. Temat został przez niego omówiony kompleksowo. Ze swojej strony dodam tylko, iż podczas lektury język jest raczej czymś, co wyróżnia ten tom.

O czym pisze Pancake? O ludziach z Wirginii Zachodniej, którzy marzą o innym życiu. Otrzymujemy więc sporą dawkę surowego i prostego życia, w którym nie ma miejsca na rozmowy o uczuciach. Wszyscy bohaterowie są samotni, chociaż każdy na swój własny sposób. Zarówno facet, który bije swoją żonę, jak i chłopak pracujący na stacji benzynowej marzą o rzeczach nierealnych i poza ich zasięgiem. Żyjąc między pijakami i prostakami, mierzą się z poczuciem nadchodzącej porażki. Wiedzą, że zasługują na więcej, ale nie są w stanie sięgnąć po nic lepszego. Tak więc każdy kolejny dzień podobny jest do poprzedniego, a frustracja rośnie. I nawet punkt przełomu nie jest niczym innym jak fatalnym w skutkach wydarzeniem, przynoszącym upadek.

Pancake stworzył ponadczasowe i uniwersalne opowiadania, napisane wspaniałym językiem, pełne ukrytych treści i znaczeń. Nie jest to zbiór, który można przeczytać na szybko lub w pociągu. Autor wymaga od nas skupienia, gdyż w innym wypadku może umknąć nam wiele szczegółów i detali. Gdyż bohaterowie opowiadań to skryci w sobie ludzie, a Pancake nie opisuje nam ich emocji, a wszystko to, co rozgrywa się wokół nich. Przez to interpretacja tego, co czytamy, jest tak trudna, bo nie dostajemy odpowiedzi na tacy czy nawet bezpośrednio w tekście. Powiem nawet więcej – niektóre opowiadania warto przeczytać więcej niż raz. Znajomość zakończenia pozwala zwrócić uwagę na wiele innych elementów, które mogły nam umknąć podczas pierwszego czytania.

Pancake miał niepodrabialny styl. Jeżeli nie interesują was historie o amerykańskiej prowincji, to skupcie się wyłącznie na warstwie językowej. Tutaj każdy gest czy element otoczenia jest sugestywny i przenika się. Dzięki temu odbieramy lekturę nie tylko wzrokiem, ale i pamięcią. Gdyż słowa bezpośrednio oddziałują na nasze własne wspomnienia i doświadczenia.

Po lekturze opowiadań Berlin myślałem, że nikt jeszcze długo nie zrobi na mnie podobnego wrażenia. Jakże się pomyliłem! „Trylobity” to zbiór wybitny, ale nagradza tylko zaangażowanych. Z chęcią jeszcze kiedyś wrócę do tego tomu, ale póki co muszę się pozbierać, gdyż wciąż nie jestem w stanie zrozumieć, jak można pisać tak doskonale.

Michał Wnuk