Świat w oczach sąsiadki

„Czytanie książek jest tak ważne w ogólnym kształceniu obywatela, ponieważ żadna inna mowa nie potrafi na omamić skuteczniej niż literatura. Książka, którą uznajemy za napisaną specjalnie dla nas, choć autor nie miał pojęcia o naszym istnieniu, to niezwykle skuteczna perswazja. Wciąga, upaja, uwodzi, narzuca swój obraz świata; sprawia, że milczymy zamiast mówić, a zachwyt blokuje krytykę.”- str. 263 Pod sam koniec ubiegłego roku wpadła w moje ręce bardzo ciekawa, pod względem literackim, jak również wyjątkowo starannie wydana publikacja, której idealnym dopełnieniem są zabawne, komiksowe ilustracje Jacka Świdzińskiego. Doskonale podkreślają one klimat książki, która jest zbiorem krótkich tekstów - felietonów, poruszających ważne (zdaniem autora – literaturoznawcy i rektora Uniwersytetu Śląskiego – Ryszarda Koziołka) problemy społeczne, kulturalne, obyczajowe, ale również polityczne. Pierwotnie felietony te publikowane były w „Polityce”, obecnie zebrane są one w jednej, tworzącej doskonałą całość, książce. Ryszard Koziołek, dzieląc się z czytelnikami swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi różnych aspektów codziennego życia, posłużył się wyjątkową konwencję literacką – zaprosił do swoich felietonów - jako bohaterkę wprowadzającą czytelnika w temat swoich rozważań - sąsiadkę. Jest to postać fikcyjna, chociaż, jak sam autor przystaje, wykreowana na podstawie dokonywanych obserwacji i podobieństw do autentycznych osób. Wspomniana sąsiadka, przy każdym przypadkowym spotkaniu z Ryszardem Koziołkiem, nie tylko „rzuca na tapet” temat poruszany w danym felietonie, ale również dosadnie, celnie i bez „lania wody” przedstawia swoje poglądy na poruszony w wymianie zdań, temat. Następnie pozostawia autora, oddając mu całą scenę na wyłączność, by ten miał możliwość ustosunkowania się do jej wypowiedzi, jak również pogłębienia zarzuconego tematu. Cześć tekstu, która stanowi odniesienie autora do wypowiedzi fikcyjnej sąsiadki (mimo, że dotyczy problematyki często trudnej) jest napisana językiem przystępnym, łatwym w odbiorze - zapewniam, że nie należy bać się profesorskiego tytułu autora, a co za tym idzie - naukowych wywodów. Felietony zebrane w książce, trafnie celują w sedno omawianej tematyki, napisane są ze szczyptą humoru, a co najważniejsze, ciekawe. Po przeczytaniu każdego z nich, autor nie domyka swoich rozważań, pozostawia dla czytelnika przestrzeń na własne refleksje i wnioski. Nie znajdziemy tu narzucania osobistych poglądów autora, jak również przeświadczeń o swojej nieomylności. Nie ukrywam, że bardzo spodobała mi się postać sąsiadki – jej umiejętność obserwacji, a także wyrażania swoich spostrzeżeń w krótki, ale sensowny sposób. Trochę szkoda, że tak mało sąsiadki w „Świecie w oczach sąsiadki” - jej wypowiedzi są zaledwie kilkuzdaniowe, najczęściej urywane niedopowiedzeniem lub pytaniem retorycznym. Nie chcę umniejszyć bynajmniej części przeznaczonej w felietonach na rozważania pana Ryszarda, ale po prostu podobały mi się te małe prowokacje sąsiadki do dalszego „pociągnięcia” tematu przez autora, jak również jej niewielka, ale wyczuwalna uszczypliwość względem jej rozmówcy. Rozmowy toczące się podczas przypadkowych spotkań dwójki sąsiadów nie trwają długo, ale są treściwe, esencjonalne, trafiające w sedno omawianego problemu. Stanowią fundament dalszych rozważań autora, już samotnych, jednak mimowolnie angażujących także czytelnika w zajęcie stanowiska odnośnie podejmowanego w felietonie zagadnienia. A tych mamy tu cały wachlarz - do wyboru, do koloru – od bieżących problemów krajowych, zarówno społecznych jak i politycznych, sytuację polityczną na świecie i toczące się konflikty zbrojne. Kilka felietonów poświęconych było literaturze i obowiązującemu kanonowi lektur, jak również szeroko rozumianej popkulturze. Lekkość tekstów sugerować może, że proces pisania felietonów sprawiał autorowi autentyczną frajdę, jak również, że lubi on dzielić się swoimi spostrzeżeniami, jak również wyciągniętymi na podstawie przemyśleń - wnioskami. Ryszard Koziołek, poprzez swoje teksty, udowodnił, że nie jest on wyłącznie bystrym obserwatorem, ale również analitykiem otaczającego go świata i wydarzeń wokół nas. I co bardzo mi się podobało – potrafi zejść z piedestału literaturoznawcy, profesora i rektora, aby podzielić się z przeciętnym czytelnikiem (takim jak przykładowo ja), tym co dla niego ważne.