Przekleństwa niewinności

Jak wygląda prawda o nas samych? Rodzimy się w samotności, żyjemy samotnie i umieramy sami. Pomimo tego, że wokół każdego z nas możemy znaleźć kochające i wspierające osoby, pomimo, że sami jesteśmy przekonani, że otacza nas wiele przychylnych nam ludzi, jeżeli głębiej się nad tym zastanowimy, okazuje się, że nasza samotność jest najzupełniej naturalnym i normalnym stanem. Nie ma w tym nic złego, że wybieramy życie w pojedynkę, nawet mając partnera/kę, dzieci czy ukochane zwierzęta. Zdrowy egoizm nie jest niczym złym. Dbanie o własny dobrostan też nie przekreśla nas jako istoty ludzkie. Najgorsze, co możemy zrobić to wisieć na kimś, być uzależnionym od innych, od ich komplementów, mniej lub bardziej trafionych porad czy pieniędzy. John Singer będąc obarczonym problemami innych, stając się ich niemym powiernikiem, pomimo, że sam się o to nie prosił, ani o przyznanie mu takiej dość uciążliwej roli, będąc mocno skonfundowany zaistniałą sytuacją, sam mierzy się z własnymi demonami. Nikt z odwiedzających go, nie proponuje mu, aby się wyżalił, nikt nawet nie pomyślał, żeby mu ulżyć w jego cierpieniu, bo go nie widział, albo nie chciał zauważyć skupiając się na sobie i swoich udrękach. Czy mamy prawo, aby tak oceniać bohaterów, jako samolubnych zapatrzonych w siebie egoistów? I tak i nie. Ludzi, których spotykamy na kartach tej jakże mocno zapadającej w serce powieści, trudno winić o ich krótkowzroczność, gdyż sami borykają się z wieloma dramatami i w pewien sposób są ograniczeni środowiskiem, prostym światem, z którego się wywodzą. Trudno im wyjrzeć dalej, niż poza czubek własnego nosa, bo sami są dość mocno poharatani przez życie. Urzekająca jest głęboka dojrzałość i przenikliwość młodej autorki, której ogromne pokłady empatii, zrozumienia, ale też sprzeciwu wobec niesprawiedliwości zostały mocno zaakcentowane w tej powieści. Brak tu jakiegoś pełnego domknięcia, ale to tylko silniej pobudza czytelnika do refleksji nad sobą i swoją egzystencją. Gorąco polecam

Lektura ponadczasowa, jedna z tych, które na każdym etapie życia odbiera się inaczej. I inaczej wstrząśnie czytelnikiem. 🗽Esther dostaje się na miesięczny staż w redakcji w Nowym Jorku. Miasto otwiera przed nią mnóstwo możliwości i nieznanych dotąd przyjemności, ale Esther powoli odkrywa, że nie zależy jej na nocnych imprezach, zabawach czy poznawaniu miasta. Czuje, że odstaje od innych, od swoich koleżanek. Powoli zatraca się we własnych myślach. „A w ogóle jak człowiek zacznie tylko o czymś marzyć, to nieuchronnie doznaje rozczarowania” Szczera i przejmująca. Przepełniona bólem, zmaganiami głównej bohaterki z depresją, postępującą chorobą psychiczną i samotnością mimo otaczającego ją tłumu ludzi. Książka, która pokazuje jak szybko można wpaść w sidła szaleństwa. Autorka miesiąc po publikacji powieści odebrała sobie życie. „...gdziekolwiek bym się znalazła - na pokładzie statku czy przy stoliku paryskiej kawiarni - to i tak w gruncie rzeczy tkwiłabym tylko pod szklanym kloszem własnej udręki, pławiąc się we własnym skisłym sosie”

o książka, która nie tyle opowiada historię, co przenosi czytelnika w konkretny czas i miejsce – Nowy Jork końca lat 60. i początku 70. Czuć tu wszystko: bohemę artystyczną, krąg Warhola, rodzące się wyzwolenie seksualne, dzieci kwiaty, a w tle nieodłączną falę narkotyków i chaosu. To nie jest dekoracja – to puls tej opowieści. Przed lekturą Patti Smith była dla mnie raczej nazwiskiem z historii muzyki. Po tej książce mam wrażenie, że ją znam – jej wrażliwość, upór, sposób patrzenia na świat. Jest autentyczna do bólu, momentami naiwna, ale konsekwentna w swojej drodze do sztuki. Robert Mapplethorpe? Tu mam pewien niedosyt. Jest obecny, ważny, wręcz centralny – ale jakby widziany przez mgłę Patti. Bardziej jako idea, impuls, relacja – niż w pełni uchwycony człowiek. To historia miłosna, ale nie w banalnym sensie. Bardziej opowieść o wspólnym dojrzewaniu, o pakcie między dwojgiem ludzi, którzy chcieli „zostać kimś” i byli gotowi zapłacić za to cenę. Kończy się jak elegia – cicho, bez taniego dramatyzmu, za to z dużą klasą. Krótko: świetnie napisana, klimatyczna i prawdziwa. Taka, po której zostaje nie tyle fabuła, co nastrój – i poczucie, że było się przez chwilę częścią tamtego świata.

Opowieść o traumie, którą trudno nawet sobie wyobrazić, a co dopiero opisać. W dodatku w tak piękny sposób. Historia dzieje się na styku dwóch światów: świata żywych i świata umarłych, które spotykają się w przestrzeni jednego domu i w relacjach jego mieszkańców. Śmierć, utrata, poczucie winy, wyrzuty sumienia, pragnienie zadośćuczynienia, ogromne poczucie krzywdy i lęk modelują więzi między bohaterami. Ładunek emocjonalny książki jest ogromny, trudno czasami przewrócić kartkę i przeczytać kolejną stronę. Jednocześnie wiele scen jest tak malowniczych, że trudno uwierzyć, że piękno (w szczególności natury) może być obecne w największych ludzkich tragediach, a słońce dalej wschodzi, mimo że ogrom cierpienia bohaterów wydaje się nie do udźwignięcia. Przepiękną wizualnie sceną jest np wyprawa Sethe z córkami nad zamarznięty potok na łyżwy, a potem picie waniliowego mleka przed rozgrzanym kominkiem. Powieść Morrsion ma w sobie trochę cech realizmu magicznego, gra między rzeczywistym, a nierzeczywistym, pięknem i cierpieniem jest cały czas obecna na kartach powieści. Lektura ta, chociaż była trudna, mnie zachwyciła, a bohaterowie, szczególnie postaci kobiece, bardzo mnie poruszyli.

Właśnie skończyłam czytać. To było moje pierwsze zetknięcie z pupilem czytelników zza wielkiej wody, Jeffreyem Eugenidesem. I o ile ja jego fanką nie zostanę, o tyle zapamiętam jego powieść jako tę, przy której zdarzało mi się czuć nieodpartą pokusę, aby chwycić za zakreślacz i zacząć po niej mazać kolorem, choć zazwyczaj jestem zagorzałym przeciwnikiem traktowania książek w ten sposób. Krótko, rzecz traktuje o nim, o niej i o nim, oraz o skomplikowanej (albo banalnej, punkt widzenia zależy od punktu siedzenia) relacji, w której razem tkwią i nie do końca wiedzą, jak się w niej odnaleźć. Każde z nich próbuje poradzić sobie z tym inaczej, Mitchell odrzucony przez Madeleine szuka ratunku w religii i mistycyźmie, Madeleine ukojenie próbuje znaleźć w patologicznym przeświadczeniu, że jej miłość potrafi uzdrowić Leonarda, a ten, będąc w centrum tego osobliwego trójkąta rozdaje karty między jednym a drugim rzutem choroby maniakalno-depresyjnej, którą u niego zdiagnozowano. Leonard ma nad nimi przewagę, może na więcej sobie pozwolić, więcej zostanie mu wybaczone, bo ktoś, kto kiedyś przeczytał grube książki i zdał autoryzowany przez władzę egzamin, na kartce papieru poświadczył swoim podpisem, że Leonard jest chory psychicznie i jego mózg nie pracuje tak, jak pracować powinien. Kto jednak powinien mieć prawo do tego, aby określać, co jest normalne i pożądane, a jakie zachowania i uczucia powinniśmy eliminować? Czy smutek i agresja, dopóki wymierzane są wyłącznie w samego siebie, a nie zagrażają zdrowiu i życiu innych osób, są zawsze złe? Dlaczego za normalne uznajemy wyłącznie to, co jest typowe dla większości? Może wcale nie jesteśmy tak inteligentni i tolerancyjni za jakich chcielibyśmy uchodzić, skoro z lękiem i obrzydzeniem podchodzimy do tego, co inne i rzadko spotykane? Podobno każdy geniusz, który chodził po naszej planecie, był szaleńcem, u którego z łatwością można by było zdiagnozować jakąś chorobę psychiczną. Może to my – tzw. normalni – powinniśmy w końcu pogodzić się z naszą przeciętnością i dopuścić do siebie myśl, że istnieją jeszcze inne poziomy świadomości, w których nigdy nie będzie nam dane się poruszać? I to wcale nie oznacza, że one są złe. Są po prostu inne. Tekst pochodzi z mojego bloga: http://fochzprzytupem.wordpress.com/2014/04/27/wszyscy-potrzebujemy-pomocy-psychologa/

Trzy historie kobiet przeplatające się ze sobą: Virginia Woolf (lata 40), Laura Brown (lata 50) i Clarissy (lata 90). Książka napisana w niespiesznym, pulsującym rytmie, pokazuje obawy i nadzieje kobiet, ile kosztuje każdą z nich wybieranie życia i przeżywanie każdej kolejnej godziny. Urzekło mnie zakończenie z Laurą Brown!

Historia trojga „niewinnych czarodziei” – rodzeństwa młodych Francuzów i amerykańskiego studenta szkoły filmowej – jest opowiedziana w sposób finezyjny, ale mało angażujący emocjonalnie. Gilbert Adair formuje swą narrację z długich, czasem niemal Proustowskich zdań, nasyconych poetyckimi metaforami i odniesieniami do rozmaitych tekstów kultury. Ma to być w założeniu proza subtelna i erudycyjna. Miejscami jednak autor ociera się o pretensjonalność czy wręcz literackie efekciarstwo. Mami nas estetycznymi błyskotkami, nie oferując ani przekonującej fabuły, ani wyrazistych bohaterów. Rzecz dzieje się głównie w Paryżu, w zapuszczonym domu poety-outsidera, który na pewien czas wybywa z żoną poza miasto. W stolicy zostają jego dorastające dzieci: Danielle i Guillaume. Wcześniej, jako bywalcy paryskiej Kinoteki, zaprzyjaźniają się z dzielącym ich pasję Amerykaninem Matthew. Kiedy z powodów politycznych kino zostaje zamknięte, odnajdują wspólny azyl w tajemniczym zaciszu powierzonego ich opiece mieszkania (a ściślej w przeznaczonym dla siebie skrzydle, zwanym quartier des enfants). Tam izolują się od świata, początkowo oddając się swym filmowym fascynacjom (sztuczki aktorskie, zabawy w skojarzenia), by stopniowo wciągnąć nieśmiałego Matthew w ryzykowną erotyczną grę, której czarowi wszyscy bez reszty ulegną. Uwikłani w miłosny trójkąt przyjaciele spędzający większość czasu w wielkiej wannie, ignorujący tabu, z marzycielską beztroską dokonujący kolejnych aktów transgresji… Wreszcie wyrwani z tego snu na jawie przez kamień zbijający szybę w oknie… kamień ulicznej rewolucji. Jest bowiem maj 1968 roku i fala lewicowych protestów przetacza się przez Europę… W swej końcowej fazie powieść z psychologicznej przekształca się w społecznie zaangażowaną i niebezpiecznie dryfuje w stronę tendencyjnego patosu. Intymny mikrokosmos trojga owładniętych perwersją nastolatków przenosi się w wymiar politycznego makrokosmosu, na którego sztandarach widnieją Marks, Che Guevarra czy Ho Szi Min. Sztandary wznoszą zaś takie persony jak Daniel Cohn-Bendit. Ten zabieg zupełnie nie przekonuje, niekorzystnie wpływa na odbiór całej książki. Pozostajemy z wrażeniem scenograficznego efekciarstwa, choć przyznajmy – częściowo zamierzonego – jako że Adair kreował swój tekst na utwór filmowy (co zresztą znalazło wyraz w adaptacji wyreżyserowanej przez Bertolucciego w 2003 r.). Opowieść ma pewien urok, nie można jej także odmówić walorów językowych. Jednak długimi fragmentami nuży. Brak w niej czegoś poruszającego, jakiegoś wewnętrznego ognia, który powinien przecież emanować z zachowania bohaterów. Trudno wczuć się w ich przeżycia i konflikty, trudno wreszcie sympatyzować z neomarksistowską rewolucją, pomyślaną jako puenta utworu. Wybrane cytaty 1) – Nigdy się nie zabiję – odpowiedział bez ogródek Matthew. – Wierzę (…) że jeśli człowiek odbiera sobie życie, idzie do piekła (…) – Człowiek odbiera sobie życie, bo rodzi się w piekle (Danielle). 2) Gdyby słowo amour nie rymowało się z toujours, być może nigdy nie odczuwalibyśmy potrzeby utożsamiania miłości z wiecznością (Danielle). 3) Zgnilizna, mój drogi Matthew, jest interesująca, tylko dopóki nie zerwiesz jej skorupy i nie przyjrzysz się uważnie temu, co tkwi pod spodem (Danielle). 4) Jego skrzydła były bezużyteczne niby skrzydła mewy uwięzionej w plamie rozlanej ropy (narrator o Matthew). 5) Śmierć czasami nokautuje człowieka, czasem zaś wygrywa z nim na punkty. Tak czy inaczej, pośmiertnie wznosi przeciwnikowi pomnik (narrator).

„Jestem Homer, ślepy brat”. Doctorow to mistrz, którego książki mam zamiar sobie oszczędzać, żeby starczyło na dłużej. Opowiada nam swoją wersję prawdziwej historii, która jest tak niewiarygodna jak język, którym ja spisał Koniecznie! „Langley twierdził na przykład, że kiedy człowiek prehistoryczny odkrył, iż może wytwarzać dźwięki, śpiewając, uderzając w coś albo dmąc w kawałek skamieniałej kości udowej, pragnął, by wielki świat wypełniła wiadomość: <Tu jestem, tu jestem!". Nawet ten wasz Bach, nawet ukochany Mozart w kamizelce, pantalonach i jedwabnych pończochach właśnie tym się zajmował, perorował”.

Książka „Strasznie głośno, niesamowicie blisko” Jonathana Safrana Foera zmusza czytelnika do refleksji. Jak sobie poradzić ze śmiercią kogoś bliskiego? Czy da się dalej żyć? Oskar, nie mogąc pogodzić się ze śmiercią ukochanego taty, szuka odpowiedzi w swojej wyobraźni, wymyślając wynalazki, czyniące ludzi wrażliwszymi na uczucia innych, cofające czas, spotykając innych. Udaje mu się poznać wielu ludzi, którzy kryją własne traumy i różnymi sposobami, często dziwnymi i niezrozumiałymi, usiłują egzystować mimo bólu. Doświadczenie osobiste staje się doznaniem powszechnym. Oskarowi towarzyszą z oddali bliscy również dotknięci traumą śmierci, każdy ma swoją drogę życiową: pomagają, cierpią w milczeniu, ranią bliskich, uciekają od uczuć, zadają pytania, np.: Czy miłość ma sens, jeśli zawsze kończy się czyjąś śmiercią i niewyobrażalnym bólem? Dlaczego mało mówimy o uczuciach? Co to znaczy żyć? Dlaczego człowiek jest tak nieprawdopodobnie samotny? Co jest najważniejsze w życiu? Czym jest człowiek? Czymś czy niczym? W czym wyraża się osobowość człowieka? Dlaczego jest w nas "tyle nieodbytych rozmów"? Dlaczego ludzie nigdy nie potrafią powiedzieć w porę, co myślą? Nie bez przyczyny chłopiec ma na imię Oskar, a pojęcia "black", "klucz" i "dół" mu towarzyszą. Foer odwołuje się do kilku lektur, np. do "Hamleta" Szekspira i krótkiej historii czasu" Hawkinga, które pogłębiają rozważania autora. Zróżnicowanie stylistyczne, grafika, ascetyczne ilustracje uzupełniają treść książki, czyniąc z niej kompletną całość. Nie da się uciec od powagi rozważań, nie da wzruszyć ramionami, bo mnie to nie dotyczy. Autor trzyma nas mocno i zmusza do zatrzymania rozbieganych myśli i własnych pytań.

Moje pierwsze wrażenie w trakcie lektury „Witaj smutku” to ogromne zaskoczenie, że tak młoda osoba mogła napisać coś tak dojrzałego i w tak dobrym stylu. Faktycznie, objawił się tutaj prawdziwy talent literacki. Warstwa obyczajowa, która tak bardzo szokowała w latach 50, dziś już zupełnie nie wzbudza sensacji. Jeśli ta krótka książeczka budziła we mnie jakieś emocje, to raczej złość, że nastoletnia bohaterka może być taką cyniczną manipulatorką, pozbawioną skrupułów i nastawioną wyłącznie na zaspokajanie własnych przyjemności. Z drugiej strony wiem przecież, że nastolatkowie nie mają jeszcze dość rozbudowanej empatii i że najczęściej kierują się egoizmem. Cóż, sama obserwuję to we własnym domu i wiem, że wymaga wiele wysiłku i konsekwencji nauczenie dzieci, żeby brały pod uwagę uczucia i potrzeby innych ludzi. Dlaczego więc tak mnie wkurzała Cecile? Może po prostu trudno przyjąć tak szczerą prawdę waloną prosto w oczy? Tak, chyba ta bezczelna szczerość, pokazanie się bez żadnych upiększeń, jest ogromną wartością tej powieści. Wyobrażam sobie jak wielkiej odwagi wymagało wydanie „Witaj smutku”, nawet we Francji, która była zawsze bardziej liberalna, niż nasza część Europy. Zdecydowanie warto zapoznać się z tym klasykiem. Polecam nie tylko osobom zainteresowanym kulturą francuską.

Takie jakby mini opowiadania połączone ukazywanymi bohaterami. Świetny pomysł pod koniec - opowiadania w postaci prezentacji - to coś, czego jeszcze nie spotkałam. Niektóre opowiadania wciągające, a inne nie. Mistrzowsko budowany nastrój, oszczędny język, krótkie dialogi, a jednak całość głęboka, doskonale zobrazowana.

Ta książka mogłaby spokojnie być o 200 stron krótsza. Jakby tak wyciąć zbyt dłużące się dygresje i kompletnie nieistotne fragmenty (np. o pracy Desdemony dla tego pseudo-kościoła - co to w ogóle było, po co?), to czytałoby się lżej. Denerwuje mnie to, że było mnóstwo takich sytuacji - misternie budowanych wątków, co do najmniejszego detalu, żeby finalnie okazało się to zbędne, nieistotne lub umarło śmiercią naturalną. Dla mnie najlepszy fragment dotyczył romansu z Przedmiotem. Przypomniał mi się okres gimnazjum i - tu apel do rodziców - jeśli się wam wydaje, że 14/15-latek nie myśli o seksie lub niczego nie robi w tym kierunku, to jesteście bardzo naiwni. Czuję, że po tej lekturze ja i moi rówieśnicy jesteśmy z czasów swojej młodości totalnie rozgrzeszeni. Konstrukcję głównego bohatera uważam za całkiem udaną, widać, że książka powstała jeszcze przed czasami hiper-poprawności politycznej, co jest bardzo na plus. Trochę w tej perspektywie hermafrodyty nie pomaga język polski, który jednak rozróżnia rodzaje. Z tego tytułu ciężko było oswoić się z myślą, że Tessie od razu zaczęła mówić do córki per "on". Myślę, że ten Pulitzer wynika głównie z kontrowersyjnego tematu (jak na wczesne lata 2000). Stylistycznie przystępnie, ale jakoś mi się dłużyła cała lektura, nie miałam takiego uczucia, że nie mogę się oderwać. Wręcz przeciwnie, niekiedy się zmuszałam.

To poruszająca opowieść o kobiecie, która zaczyna życie bez głosu – dosłownie i metaforycznie – i stopniowo uczy się mówić, myśleć i czuć po swojemu. Akcja dzieje się na amerykańskim Południu, w latach, kiedy bycie biedną, czarnoskórą kobietą oznaczało podwójne wykluczenie – ale historia, którą opowiada Alice Walker, ma znacznie szerszy wymiar. To książka o sile kobiet, o przemocy, ale też o relacjach, które mogą być ratunkiem. O tym, jak listy – nawet jeśli pisze się je bez odpowiedzi – mogą ocalić człowieka. I o tym, że najważniejsza rewolucja zawsze zaczyna się od środka. Styl jest surowy, chwilami szorstki, ale bardzo autentyczny. Nie ma tu literackich ozdobników – są emocje, które czuje się w każdej linijce. Walker pisze tak, że trudno się od tej książki oderwać, choć niektóre momenty naprawdę bolą. Polecam

„Inne glosy, inne sciany" Truman Capote napisal w wieku 23 lat - byla to jego druga powiesé. Historia skupia sie na podrózy nastoletniego chlopca, który po smierci matki trafia do ogromnego, tajemniczego domu ojca. Mieszka tam ekscentryczna macocha i kuzyn, a sam ojciec, cierpiacy na nieznana chorobe, za-mkniety jest w jednym z pokoi. To miejsce akcji nadaje ksiazce gotycki klimat. Jednym z najmocniejszych elementów powieści jest relacja chłopca z Idabel - chłopczyca z okolicy, wzorowana podobno na Harper Lee, przyjaciółce Capote'a z dzieciństwa. Czuć, ze to początek jego pisarskiej drogi - struktura opowieści momentami się rozłazi, a mnogość wątków może wprowadzać chaos. Mimo to na pierwszy plan wybija sie temat potrzeby milosci i akceptacji. To poruszająca opowieść o dorastaniu w poczuciu braku - braku kogoś, kto obdarza dziecko bezwarunkowym uczuciem. Capote wplata tu również watki queerowe (w postaci kuzyna Randolpha) oraz temat rasizmu (przez historie Zoo), jakby próbował uchwycić zbyt wiele naraz. Jednak niektóre fragmenty tej książki są wręcz magiczne!

Długo się zastanawiałem nad tym, czy dać osiem gwiazdek. Opowiadania, a może nawet mikropowieści w tłumaczeniu Michała Kłobukowskiego zasługują nawet na więcej, ale czytając czułem dyskomfort. Miałem wrażenie, że autor bawi się nie ze mną, ale mną. A to nie było miłe. Lektura i opowiadane historie wciągają niesamowicie, ale w pewnym momencie zaczynałem się czuć, jakby emocje, które wywołują we mnie losy bohaterów były tylko katalizatorem jakiegoś doświadczenia. Zresztą, eksperymentując z czytelnikiem ( bo chyba to właśnie robi) i to trzeba przyznać uczciwie, Auster pokazuje na przykładach postaci z "Trylogii..." zasady tego doświadczenia. Za Michałem Kłobukowskim - tym samym, tylko tym razem, autorem: "Młode wino spijaj ostrożnie. W młodym winie czai się zdrada"... Nie jestem pewien, czy jakaś "literacka zdrada" nie czai się w tych austerowskich fabułach. W sumie, było to i dla mnie ciekawe doświadczenie, być doświadczalnym... czytelnikiem doświadczonym doświadczaniem doświadczenia. Jak widać z powyższego - dość ciężko :) :) :).

Czytając równocześnie Franny and Zooey i Czarodziejską Górę, mam wrażenie, że te książki korespondują ze sobą tematycznie — dotykają religii, sensu życia i edukacji. Szczególnie ciekawy konstrast, zważając na to, że nie jest to aż tak wielki odstęp czasowy. Odnajduję się w postaci Franny, szczególnie w jej poczuciu bezsensu akademickości — jej fałszu i powierzchowności. Środowiska pełnego ludzi, którzy budują swoje ego na znajomości łaciny czy umiejętnościach networkingowych+money. Jest też we mnie jakaś głęboko ukryta zazdrość — albo po prostu pragnienie — by mieć rodzinę taką jak Glassowie. Dom pełen książek, porozrzucanych listów, akademickich dysput i starych przedmiotów. Bardzo podobały mi się opisy pomieszczeń — niemal czułam zapach papierosów.

Historia od początku intryguje i trzyma w napięciu. Już po przeczytaniu pierwszego rozdziału, gdzie wszystkie elementy istotne fabularnie zostają rozstawione jak pionki na szachownicy, wiemy, czego możemy się spodziewać i przypuszczamy, co się stanie. I ta świadomość jest niepokojąca, nie pozwala się oderwać od opowiadania, bo obiecuje coś niespotykanego i niecodziennego. Miejsce wydarzeń jest oderwane od rzeczywistości, odizolowane, jakby nie istniało naprawdę; widać tu nawiązanie do biblijnego Edenu, miejsca uznawanego za alegorię dzieciństwa, z którego wygnanie byłoby inicjacją wejścia w dorosłość. Z tą różnicą, że pierwsi ludzie w Edenie - dzieci w Cementowym Ogrodzie, musiały pochować swojego Boga - swoją matkę i teraz pozostawione same sobie, bez nadzoru, nie wiedzą, co mają robić, nie mają kierunku, celu poza utrzymaniem stanu obecnego. Do wygnania nigdy nie dochodzi. Mamy wgląd jedynie w myśli Jacka, 15-latka, który poddaje się swoim potrzebom i kaprysom, coraz bardziej odczuwając zobojętnienie i tęsknotę za matką, siłą wyznaczającą kierunek, dającą zrozumienie i ciepło. Naturalnie pojawia się w nim poszukiwanie wzoru postępowania, jakim jest postać z książki przygodowej i poddanie się woli kogoś, kto daje poczucie celowości spełniające się w zaimponowaniu starszej siostrze. Dzieci ani razu nie wspominają w opowieści o abstrakcyjnych pojęciach, takich jak bóg czy dobro i zło. Nie znają ich, jedyne do czego się odwołują to wstyd, który pojawia się w momencie, gdy najmłodszy chłopiec z rodzeństwa chce włożyć sukienkę. Jednak odrzucają go na rzecz tego, co uważają za zabawne. To jak dzieci radzą sobie z nową sytuacją, rozwija się naturalnie, nie jest zakłócane przez nikogo z zewnątrz. Autor chce, abyśmy zadali sobie pytanie: Co się dzieje, gdy w życiu dziecka zabraknie rodzica, opiekuna, mentora, który narzuca zasady? Czy to jak sobie będzie z tym radzić jest złe? A jeżeli jest to w jakim kontekście? Jeżeli w tym onirycznym świecie istnieje tylko to rodzeństwo i nikt więcej, to dlaczego mieliby żyć inaczej? Kto mówi, że mają żyć inaczej? Element z obcym pojawiającym się w połowie opowiadania, wchodzącym do ich domu, Derekiem jest przypomnieniem, że jednak nie żyją oni w próżni, że społeczne normy wciąż istnieją wokół nich i tylko w kontekście „społecznym” cała sytuacja uważana jest za niemoralną. To, co działo się w ich domu, było tylko ich sprawą, dopóki nie dowiedział się o tym ktoś z zewnątrz. Czy zatem o czynie niemoralnym mówimy tylko wtedy kiedy społeczeństwo tak osądzi? Zakończenie jest otwarte, ale płynie z niego odpowiedź: tak. Autor nie stawia tezy o istnieniu obiektywnej moralności, nie podejmuje kwestii trudniejszych dylematów moralnych, jak na przykład, w przytaczanym przez wielu badaczy literatury nawiązaniu, motywie Kompleksu Edypa; Edyp zabija własnego ojca, w Cementowym ogrodzie z kolei ojciec umiera z powodu choroby. Autor wybrał łagodniejszą wersję, szokującą, jednak nie tak skrajną. Gdyby Jack zabił ojca, nawet przypadkowo, a reszta opowieści pozostałby podobna, nadal zawieszona w próżni braku społecznego osądu i normowania, wszystko potoczyłoby się tak samo, rodzeństwo dostosowałoby się do zaistniałej sytuacji naturalnie i płynnie, po jakimś czasie wykształcając nowe zasady, nie osądzając, tylko akceptując to, co uznałoby za słuszne we własnym kręgu. Przez łagodniejsze przedstawienie sytuacji, wywarcie większego nacisku na opisy czułości i niewinności dzieci dostajemy obraz bardziej przystępny. Pomimo tego, że przez wielu opowiadanie uważane jest za kontrowersyjne, to mając świadomość tego do czego zdolny jest człowiek, wypada na bardzo ostrożne, niemal łagodne jak broszura edukacyjna dla purytan, aby swoją treścią nikogo za bardzo nie gorszyć, ani nie urazić. To debiut zapowiadający pisarza o wnikliwym spojrzeniu na ludzką naturę, napisany językiem wykształconego białego człowieka dla wykształconych białych ludzi z głęboko zakorzenionym chrześcijańskim poczuciem moralności, mający na celu delikatnie zmusić ich do refleksji nad własnymi osądami. Polecam dla tych, którzy nie lubią niczego dosadnie, ale szukają ładnie podanej prawdy ponad kulturowej.

„Upiorny Jaś i biblia snów” i „Johnny Panika i Biblia Snów oraz inne opowiadania” Sylvii Plath („Joanny Panic and He Bible of Dreams”, tłumaczyli: kiedyś Tomasz Bieroń, Marek Obarski, Teresa Truszkowska, teraz: Aga Zano, wydane: kiedyś Zysk i S-ka Wydawnictwo 1995, teraz Marginesy 2024) 1. Dlaczego? Na spotkanie NKC opowiadania z nowego tłumaczenia, a że w lokalnej bibliotece było wydanie stare – to poczytałam oba. Wolę stare. Różnicę widać nawet w tłumaczeniu tytułowego opowiadania zbioru. W nowym wydaniu jest kilkanaście tekstów więcej, ale najważniejsze i najcenniejsze są te, które należą do tych kanonicznych i są w obu tomach. 2. I jak? Jak zawsze po spotkaniu klubu – podwyższam ocenę. O Sylvii Plath wszyscy wszystko wiedzą. „Szklany klosz” też jakoś ostatnio wrócił z uwagami, że nie taki dobry, że nie tak, że dziś inaczej by to napisać trzeba było. Nie sięgnę po tę powieść z dwóch powodów. Jeśli jest tak przejmująca, jak ją kiedyś odebrałam – boję się czytać. Jeśli jest słabsza niż pamiętam – wolę uniknąć rozczarowania. Czy opowiadania są dobre? Chyba lepsze, bardziej różnorodne niż powieść. Są nawet bardzo dobre. Szkoda, że nie wszystkie (malkontenctwo moje, zlituj się, ile lat miała pisarka w chwili śmierci?). Ale warto doczytać tom do końca, do tekstu finałowego (jest w tomie wydanym przez Marginesy), by zrozumieć, dlaczego jeden z profesorów Sylvii twierdził, że nigdy nie spotkał tak utalentowanego artysty. Zapamiętane: „Pięćdziesiąty dziewiąty niedźwiedź” (o, słodka Sadie o smukłej bezbronnej ? – sylwetce), „Mary Ventura i dziewiąte królestwo” (ciekawe tak, że warto poszukać ciekawych esejów dostępnych w prasie anglojęzycznej – dla mnie to spory wysiłek ,fajnie mają ci, którzy uczyli się języków obcych porządnie), „Lala Serdeńko i monterzy” (ale smaczny tekst), „Chłopiec z delfinem” (ziemno, dosłownie i w przenośni), „Skrzynka życzeń” (tragiczne, ironiczne, przerażające – czytała „wszystko, żeby tylko nie musieć się mierzyć z pustką zionącą w jej głowie”). 3. Dokąd mnie to prowadzi? Och, muszę przeczytać „Dżumę”, wczoraj byłaś zła na zielono” i opowiadania Thomasa Bernhardta. I jeszcze to coś Chambersa… (pamiętacie Carcosę?). Część do czwartku, część do poniedziałku. Czytanie to stres i wyścig. - - - - - - - - -

Nic się nie dzieje. Życie. Spotkania. Przypadkowe znajomości, miłości. Tajemnica, którą bohater nosi w sobie i przez którą podjął decyzję ciążącą na całej rodzinie. Tak w skrócie mogę opisać Sunset Park Paula Austera. Podobnie jak w filmach, na podstawie jego scenariuszy patrzymy na ludzi, którzy mogliby żyć obok nas. [...] całość https://www.speculatio.pl/sunset-park/

Przeczytałem obydwa tomy tych młodzieńczych wspomnień. Po kawałku, codziennie przy śniadaniu. Nie da się tego czytać jednym cięgiem. Czasami bystre, czasami naiwne. Byłem ciekawy, jak kształtował się ten wybitny umysł. Bez pracowitości i ambicji ten talent nigdy by nie rozkwitł.