Opowiadania uliczne

TW: 1. okrucieństwo wobec zwierząt i to takie naprawdę potworne i plastycznie opisane, 2. gwałty Dziwi mnie sumarycznie niska ocena. Książka jest bardzo dobra i wcale nie trudna w odbiorze. Owszem, opisuje, i to z detalami, ludzi podłych, jednak podaje wszytko wręcz niczym kronika kryminalna. W niejakiej opozycji do zła ludzi opisana jest przyroda, choć szczątkowo i nie łagodzi potworności. A potworności jest tyle że w zasadzie mówimy o karykaturze. Świnie które dorwały się do koryta i wypaczają wszystko co wypaczyć się uda. Znamienną i poetycką sceną jest ta gdy dwóch tępych chłopaków odłupuje od krzyży figurki Jezusków by bez najmniejszych różnic upodobnić się do swojego noszącego na szyi krzyżyk idola. Jest to chyba najważniejsza scena pokazująca bezmyślność całego miasteczka. Polecam tylko ludziom o mocnych nerwach.

Książka bardzo surowa. Na każdej stronie mamy zarówno historię, jak i bohatera tak topornego, prostego... ale jednak w ta prostota niesie głębokie przesłanie o trudzie życia, o chęci do życia, o pragnieniu życia, o próbie poradzenia sobie z nim. Ciekawa pozycja.

Autora wcześniej nie znałem lecz gdzieś z przypisów się dokopałem do tej pozycji. Bardzo wciągająca, choć pisana dialogiem, ale ma to swój urok. Ciekawe spojrzenie na to co by się stało jakby nie stało się coś innego. Podobno to fizyka, ale jakaś dziwna dla inżyniera;) Polecam aby zaburzyć swoją świadomość współczesno-historyczną.

To trzecia opinia z cyklu “W ramach kondolencji”, po śmierci pisarza. Przypominam, że ciekawostki o autorze zawarłem w opinii „Psich głów”, więc nie będę ich powtarzał. Teraz mamy do czynienia z opowiadaniem, którego akcja dzieje się na peryferiach Warszawy, w latach pożogi wojennej, gdy Niemców już nie ma, a w ruinach okazałego hotelu „Empire” stacjonuje dowództwo sowieckie. Tzn., że osiagnąwszy wiek emerytalny /w 2000 r – 65 lat/ Nowakowski czuł potrzebę cofnięcia się do pierwszych lat powojennych, do lat jego dojrzewania, do tamtej rzeczywistości, która stała się inspiracją jego pisarskiej drogi, do wspomnienia jak to się zaczęło. Refleksje na ten temat dołączył do omawianego opowiadania opatrując tytułem „Tak się zaczynało” i od nich NALEŻY ZACZĄĆ lekturę, by zrozumieć decyzję pisarza o napisaniu tego opowiadania, jak i specyfikę tamtej rzeczywistości, która sprzyjała chęci ucieczki w krainę ułudy. W wyimaginowanej, cudownej i sentymentalnej podróży ojca i syna nie chce uczestniczyć matka, która kiedyś uciekła dla ukochanego z domu i została tancerka egzotyczną, a dzisiaj utraciwszy zdolność snucia marzeń, gardzi mężem, a podróże odbywa realne, do swoich miejskich kochanków. Nowakowski w „Tak się zaczynało” pisze: /str.135-6/ „Jedni śpiewali „Katiuszę”, inni „Marsz Mokotowa”. Jeszcze inni pieśń ruskich urków „Murkę”, inni naszą „Czarną Mańkę”. Hymn chłopców od „Bohuna” z Gór Świętokrzyskich zderzał się z „Oką” Kościuszkowców”. A bohaterzy opowiadania przemianowują knajpę „Pod Wiaduktem” na „Pod Akweduktem” i z jednej strony „uciekają” do świata starożytnego Rzymu, a z drugiej tworzą mity na temat niezwykłych swoich przeżyć i osiągnięć. Sens takiego postępowania wyłuszcza ojciec-iluzjonista w mowie dziękczynnej do współuczestnika, profesora historii: /str.92/ „To tylko dzięki panu przecież jesteśmy chwilami w innym, piękniejszym świecie. To pan jest demiurgiem tych uskrzydlających biesiad „Pod Akweduktem”. Pan otwiera przed nami te wspaniałe księgi i czytamy z nich spragnieni, tak bardzo spragnieni. Pijemy z krynicy żródlanej wody i omijamy te wszystkie brudne bajora, pełne zarazy, bakterii i gnijącego ścierwa. ZAPOMINAMY O PRZYKREJ CODZIENNOŚCI. UCIEKAMY OD CODZIENNOŚCI. Pan daje nam siłę. Naprawdę!” /podkr.moje/ I to opowiadanie jest właśnie o tym; o ucieczce choć na chwilę od otaczającej rzeczywistości pierwszych lat powojennych, gdy trwała wojna domowa i szalał terror okresu stalinowskiego. Ze swojej strony dodam, że w okresie tym przybyło nadspodziewanie dużo filatelistów, numizmatyków i szachistów. Każda forma „ucieczki” była jakąś terapią. A jak ta „podróż” się zakończyła muszą Państwo sprawdzić sami. PS Zapomniałem o uwadze autora, że STAROŚĆ ZACZYNA SIĘ OD BUTÓW. A dlaczego? p.str.10

Wciągnęło mnie od pierwszej strony. Zaczęłam czytać i nagle znalazłam się w latach siedemdziesiątych w Krakowie. Nagle wszystko stało się szare, brudne i zabłocone. Snułam się za jakimś tam gościem, co ma w kieszeni wezwanie na kolegium. Poczułam się wprost zaniepokojona, bo co chwilę okazywało się, że ktoś o faceta się pytał i jeszcze twierdził, że wszystko można odkręcić. Strach zaczął mi podpełzać do gardła. Wiele takich smaczków z komuny tutaj znalazłam. Klimat tamtych czasów mi się przypomniał. Myślę, że dlatego ta książka ma takie niskie oceny, bo na pewno nie wszyscy czytający pamiętają tamte czasy i opowiadanie do nich nie przemówiło. Ale warto przeczytać i zamyślić się nad PRL-em, bo kto wie czy tamte czasy znowu nie nadchodzą.

Legenda polskiej literatury, a może już klasyka. W młodości spędził kilkanaście miesięcy w więzieniu, dlatego Jego opowiadania - najlepsze z lat 60/70- tych są tak bardzo wiarygodne i autentyczne. Jako nastolatek zaczytywałem się w jego książkach, były dla mnie wielkim odkryciem. Nareszcie proza nieprzeintelektualizowana, ciekawa, pisana prostym, zrozumiałym językiem o rzeczach i sprawach, które znałem Autor studiował prawo ( nie skończył ). Czy to było powodem, że w późniejszych latach zaczął tworzyć utwory m/in sztuki teatralne, bardziej ambitne ? Właśnie, moim zdaniem, przeintelektualizowane. Szkoda !!! W stanie wojennym wydawał w drugim obiegu. Jeśli masz ochotę na mocną, realistyczną literaturę o czasach, które już minęły ( ? ) to : POLECAM !!! Cudowna proza !!!

Szkoda, że przez wieloletnie opóźnienie pierwszego wydania tak dobra powieść straciła szansę być ważnym głosem w sprawie powstania warszawskiego i powojennej sytuacji Polski. Tak jak u Bratnego widać tu wyraźnie prawdę osobistych doświadczeń autora (w odróżnieniu od obecnych narracji na temat powstania produkowanych przez wychowanych na grach komputerowych małych kaziów co to se kiczowato wyobrażają, jak to tam było).

Moje pierwsze spotkanie z Redlińskim oceniam zdecydowanie na plus. Cóż za jawna, bezczelna i ironiczna kpina. Cóż za powiedzonka i językowe twory (McCościół - made my day). Z założenia reportaż optymistyczny i tego się trzymajmy (Jurowie w końcu wyrwali się ze swojego bigosowo-golonkowego światka) ;). Z niekłamanym zaintrygowaniem sięgnę po resztę powieści tegoż Pana.

Niełatwo określić, czym jest ta wybitnie przenikliwa analiza Peerelii z połowy lat 70. To osobliwy gatunek, jakby spowiedź intelektualna połączona z traktatem moralnym i esejem o Polsce. Ogrom tu tematów, które były wtedy przedmiotem zaniepokojenia polskiego inteligenta… Napisana w 1975 r., była wydana w 1978 r. - jako pierwsza rzecz w niezależnym obiegu wydawniczym. Głównym tematem były dylematy życia w Peerelii człowieka myślącego, a nawet wybitnie mądrego - Kazimierza Brandysa. Rozliczenie jego krótkiego zaangażowania w komunizm już dziś nikogo nie interesuje. A sam pisarz chyba niesłusznie lekko zapomniany (to moja jego piąta książka, satysfakcja zawsze ta sama lub zbliżona – oceny od 7 do 10). Formalnie jest to rzekoma odpowiedź na socjologiczno-kulturowo- psychologiczne pytania kwestionariusza przygotowanego przez amerykańskiego socjologa. Główna teza nie jest nowa: polskie życie zbiorowe, kultura i polityka ukształtowały swoistą „nierzeczywistość”, dla której jednostka i jej tożsamość nie ma absolutnie zdanego znacznie – liczy się zbiorowość. I nie jest to wymysł Peerelii, która tę zasadę przyjęła za swoją. Ta głęboka analiza odważnie przeciwstawia się popularnemu wtedy, jak sam pamiętam, schematowi „dobre społeczeństwo – zła władza”. Taki pogląd musiał godzić w dobre samopoczucie na własny temat. Zarazem to i swoisty samouczek dla innych: jak się zachowywać, aby ocalić to, co najważniejsze, czyli samego siebie samego, świadomość historyczną, tożsamość kulturową. I nie jest bynajmniej tak, że to już całkowicie nieaktualna lektura. Mocno bowiem na czasie wydaje się wadzenie się z polską formą. Pytanie, czy chodzi tylko o nierzeczywistość PRL, czy też może to stała cecha każdej polskiej formy, nie tylko chyba państwowej (jako nawiązanie do Gombrowicza). Najlepiej czytać to po wybitnym „Rondzie” Autora, bo narrator jest tożsamy – choć nie jest to warunek konieczny. Są tu zresztą odniesienia do tej książki, według mnie nieustępującej wiele najlepszej jego, czyli „Wariacjom pocztowym”. Brandys trzeźwo i bez złudzeń patrzył w przyszłość, znając nieusuwalne nasze wady jako społeczeństwa: „Nie mam nadziei, aby przyszła rewolucja potrafiła usunąć najgłębszą ludzką niepewność – odróżniania w każdej sytuacji dobra od zła”. Inną obawą Autora, która spełniła się nawet chyba nadmiarowo, był obraz masowego, zunifikowanego społeczeństwa, w którym jednostka jest tylko nieco inaczej zagrożona niż w czasach totalitaryzmu. 50 lat temu pisał: „Dzisiejsze masy nie lubią abstrakcyjnych pojęć. Niechętnie słuchają, kiedy im się mówi o wolności i sprawiedliwości”. Według Autora, człowiek wyodrębniony z masy będzie dla niej podejrzany. „Będzie podejrzany dla masy, która chce być najedzona, ubrana i zmotoryzowana, zabawiana filmami i piosenkami. Dla średniej, która woli być najedzona, ubrana i zabawiana niż myśleć. Myślenie jest wysiłkiem, jest także niepokojem i ryzykiem”. W dobrych książkach można się przeglądać jak w przeczystej wodzie górskiego strumienia… Silnie odebrałem doświadczenie formacyjne Autora, który podczas studiów w latach 30. dostał na UW laską w głowę od oenerowskiego studenta, gdy udzielał pomocy pobitemu Żydowi („Polska mnie dopadła, wymacała i stłukła. Leżąc słyszałem nie śpiew i nie kolędę. Słyszałem szurgot i wrzask”). I zadziwiła go reakcja jego ojca: „Miał mi wyraźnie za złe, że nazywam po imieniu rzeczy, o których należało milczeć (...) Mój ojciec wolał nie słyszeć takich słów, jak +Żyd+, +krew+ czy +masakra+. Może właśnie dlatego, że nie był antysemitą i nie lubił brutalnej siły, każdą wzmiankę o antysemityzmie uważał za wulgarny nietakt”. I jeszcze inny rodzinny incydent, po którym już poszłooo: „Przy którejś wigilijnej kolacji ojciec jak zwykle zaczął recytować z pamięci opis śmierci Podbipięty w oblężonym Zbarażu (…) Wtedy z sadystycznym spokojem napomknąłem o pacyfikacjach ukraińskich wsi dokonywanych przez naszą kawalerię. (…) Ojciec rzucił się na mnie z laską”. Cytaty: ”Nie widziałem powodu, żeby rozpaczać nad losem wywłaszczonych fabrykantów czy ziemian, ale w tym samym okresie docierały do mnie wiadomości o brutalnym traktowaniu chłopów, którzy sprzeciwiali się spółdzielniom rolniczym”. „Polacy mają kompleks lokalności, wiedzą, że mówią szyfrem i że rozwiązywanie ich szyfru nie interesuje cudzoziemców”. „Przez dwieście lat jedyną żywą postacią kobiecą w polskiej literaturze był cień zmarłej dziewczynki”. „Wszystko jest prawdą i nic nie jest fałszem, wszystko jest fałszem i nic nie jest prawdą”. „Czym jest moda, jeśli nie rzędem zer dopisanych do czyjegoś gustu, i czym jest totalizm, jeśli nie rzędem zer dopisanym do czyjejś przemocy”. „W Polsce może się jednak zdarzyć, iż człowiek zdaje sobie sprawę, że z pewnych rzeczy nie zdaje sobie sprawy”. „Historię zazwyczaj poznajemy w formie naiwnej, dopiero później osaczają nas jej demony”. „Ukrywano przede mną grzechy świata, nędzę, politykę, prostytucję i tajemnice płci. Na tym polegało wychowanie”. „Polska upadła nie dlatego, że naród za bardzo kochał wolność, lecz raczej przez to, że pewna jego część za bardzo kochała siebie”. „Wolność, tolerancja i solidarność narodowa w Polsce nigdy nie ogarniały całego społeczeństwa”. „Najpierw samemu się siedzi, a później wsadza się innych i daje się w mordę, tak jak się brało”. „Nie zdradza nas tylko milczenie, ale właśnie milczenie jest najtrudniejsze. Zawsze podziwiałem ludzi, którzy opanowali te sztukę – umieć milczeć, to prawie tyle, co zachować siebie na własność”. „Zaczynałem rozumieć: jest źle, kiedy prawa się łamie, ale naprawdę źle jest wtedy, gdy ludzie zapomnieli o swych prawach”. „Powstawały trzeźwe, praktyczne teorie, filozofie nieczystego sumienia. Jedna z nich głosiła, że lepiej milczeć i być, niż usunąć się i zwolnić miejsce dla innych, inni będą gorsi. Druga ujmowała rzecz otwarcie: wszystko wraz z nami jest gnojem, tylko zakłamani idioci udają postawy moralne, i właśnie ich, tych najniebezpieczniejszych, razem z ich postawami trzeba wdeptać jak najgłębiej w gnój, samemu siedząc na wierzchu”. „Jeśli można pozbawić nas praw, to nie oznacza, że wolno nam o nich zapomnieć. Bo tylko my sami możemy zniszczyć prawa: jeśli o nich zapomnimy, jeśli przestaniemy je znać”. „Od razu mnie zapytał, co sądzę o jego przemówieniu. Powiedziałem, że znakomicie przemawiał i że między innymi oklaskiwało go wielu skurwysynów”. „W kraju, w którym podczas wojny Niemcy zgładzili 3 miliony Żydów, ludzie ocaleni od komór gazowych znowu dowiadywali się z gazet, że są o b c y t e j z i e m i„. „Historia każdego narodu ma swoje światło i ciemność”.

"Lata płyną, a szczęścia nie ma". To cytat z książki, który znakomicie i w najkrótszy sposób określa, ujmuje historie ludzkie w książce zawarte. Bohaterowie opowiadań szczęścia nie mają, a okrutny los pokaże swą moc w pełni, komplikując lub kończąc biedne życie. Książka zawiera dwa świetne opowiadania. Pierwsze nosi tytuł "Na wybojach" ("Uchaby"), drugie "Trójka, siódemka, as" ("Trojka, siemiorka, tuz"). W obu opowiadaniach większość bohaterów nie wiedzie łatwego i dostatniego życia. Postacie zmagają się z różnymi problemami i w obu nowelach w pewnym momencie nadchodzi przełomowy moment, który zaważy na ich dalszych losach. Główni bohaterowie zetkną się np. z ludzką znieczulicą i bezdusznością urzędniczą (opowiadanie pierwsze) lub z bandytyzmem, złodziejstwem i niepohamowaną chciwością (opowiadanie drugie). W obu opowiadaniach dochodzi do tragedii, ofiar, trudnych decyzji, próby sił i charakterów, a przede wszystkim starcia dobra ze złem. Po przeczytaniu ostatnich zdań tej niewesołej, lecz rewelacyjnej książki powróciłem do słów piosenki nuconej przez jednego z bohaterów drugiego opowiadania. Mogą one służyć za refleksyjne podsumowanie obu krótkich opowieści i nimi zakończę także tę opinię, polecając jednocześnie książkę, która warta jest przeczytania. Oto wspomniane, jakże prawdziwe słowa piosenki: "Ach, dla jednych to życie jest cudne - Sama radość, marzenia i sny! A dla innych jest wstrętne i brudne - Sama rozpacz, nieszczęście i łzy..."

Chyba ostatnia ( a na pewno jedna z ostatnich) powieść Tadeusza Nowaka pisana w konwencji - na gruncie polskiej literatury - w zasadzie niepowtarzalnej, a i jej główny bohater na szkolnej akademii - na przykład za kultywowanie słynnej polskiej pracowitości- oklasków od uczniów, jak również kadry pedagogicznej, by nie zebrał. Pierwsze zdania powieści: "Nasz dom z pokolenia na pokolenie chodził na żebry. Żebraczką była matka, żebrakiem był ojciec. Odkąd pamiętam, po tygodniu, po dwóch przychodzili z odpustów do domu z parcianymi workami upchanymi skibkami chleba, pajdami kołacza mój dziadek i babka. Worki i torby rzucali na stół. Dziadek, siadając na ławce, odpinał z rzemienia od lewej nogi kołkowatą protezę okutą na końcu miedzianą blachą, babka wyjmowała spod powiek sztuczne bielmo i patrzyła na nas oczami czarnymi jak tarki." Powieść wydana w 1982 roku Ciekawostką może być fakt, że Nowak - może nie "po imieniu", czyli nie pada jeszcze nazwa Katyń - po raz pierwszy w czasach PRL-u, wplótł w akcję powieści wątek pomordowanych polskich oficerów. Dzisiaj oczywiście to żadna rewelacja, ale w tamtej epoce to był naprawdę temat tabu i jedyne wytłumaczenie, że to był czas pierwszej solidarności i cenzurę wysłali na roczny urlop bezpłatny.

Ciekawa próba rozliczenia z niedawną historią oraz poszukiwanie własnej tożsamości w książce powracającej do wciąż niewyjaśnionych epizodów z lat 1944-47 na Podhalu, tragicznie pogmatwanej postaci Ognia i jego oddziałów oraz losów tamtejszych Żydów. Momentami czyta się jak powieść sensacyjną. Dobra pozycja

Czyta się i nie chce się czytać dalej. Ale coś przyciąga. Język trafia w sedno. Historia, jakby nie interesuje, a jednak koniecznie chce się poznać jej zakończenie. Obcując z Rylskim, obcuje się z jakością, prawdziwą literaturą. I takie wrażenie pozostaje. I chce się kolejnej historii od tego autora. Koniecznie. Spojrzenie skupione na bezmiarze morskich wód. Historia z plaży, gdzie paradoksalnie wszystko wydaje się mieć głębsze znaczenie.

O Warszawie i o powstaniu napisano tysiące książek. Kazimierz Brandys ani w Warszawie się nie wychował, ani nie przeżył w niej dłużej niż 5 lat swojego życia. Zapowiada już na samym początku, że zdaje sobie sprawę z tego, że nie jest to ani miasto jego dzieciństwa, nie jest to też miasto jego rodziców, ale te 5 lat to sprawa wszystkich, którzy przez ten czas czuli na plecach zagrożenie tej samej śmierci. I choć wiele opinii o tej książce, a raczej o autorze, określa ich jako komunistyczne i propagandowe, pozbawione współczucia i empatii do ludzi, którzy starali się zachować resztki godności miasta, to myślę że warto się w nią zagłębić i dać jej szansę. Warto zaznaczyć, że autor, dzięki bogato rozbudowanym opisom przekazuje bardzo dokładny obraz wydarzeń a przede wszystkim emocji mieszkańców z nimi związanych, pozwala pracować wyobraźni, poczuć namiastkę tego ogromnego żalu i strachu, który im towarzyszył. Brandys nie uczestniczył w walkach i jasno daje do zrozumienia jakie jest jego stanowisko wobec wybuchu powstania. Otwarcie pisze o bezsensowności każdej śmierci, każdej ofiary, męczeństwa kamienic i płaczu głodnych dzieci. Książka została wydana po raz pierwszy w 1946r. nie ma się więc co dziwić negatywnym emocjom, które wtedy towarzyszyły pewnie każdemu kto nawet pośrednio uczestniczył w tym piekle. Moim zdaniem dziś nie jest to temat do dyskusji, choćby z szacunku do każdej z ofiar, która poległa na ulicach miasta walcząc o cień nadziei na lepsze jutro.

Dwa opowiadania, których głównym tematem są refleksje powstające, w związku ze zwiedzaniem miejsc, ujawniających skalę nazistowskiego okrucieństwa II wojny światowej. Niestety mało tego głównego tematu ogółem w tej Brychtowskiej fabule, zdecydowaną jej większość tworzą wątki poboczne, związane bezpośrednio z codzienną egzystencją młodego chłopaka. Taki styl prowadzenia fabuły nadaje książce typowo młodzieżowy charakter, ma zaciekawić, ma utożsamiać przemyślenia i uczucia głównego bohatera z czytelnikiem i co najistotniejsze ma tymi zabiegami wprowadzać czytelnika w główny temat i wychowywać. Autor stara się wzbudzić w odbiorcy wyobrażenie okrucieństwa wojny tak jakby miało ono dotyczyć go na własnej skórze, nauczyć go zachowywać pamięć tamtych wydarzeń w sposób nie umniejszający wielkości tamtej tragedii w spojrzeniu na nią przez pryzmat nowego świata. Pod kątem czasów w jakich powstała ta książka z pewnością była niezwykle dobra, nie podlega wątpliwości, że Brycht pisał dobrze, ciekawie, zwięźle i krótko. Nie brakowało tam jednak typowego dla autora wyostrzonego opiniowania niemieckich potomków nazistów, co, o ile w ustroju komunistycznym było powszechne, w dzisiejszym odbiorze powoduje niesmak. Należy zadać sobie więc pytanie czy nasza młodzież potrafi go odpowiednio poczuć, czy chcemy przedstawiać im prawdę w takiej formie, czy to uznajemy i czy nam nie przeszkadza? Warto zapoznać się więc z uważaniem Brychta osobiście i ocenić tą kwestię indywidulanie.

Piotr Bratkowski pisał: „W świecie, w którym panuje absolutna dominacja konwencjonalnych zachowań kulturowych, jedyną formą walki człowieka o własną tożsamość jest permanentna autokreacja”. Bardzo to pasuje do Iredyńskiego. Musiałam przywyknąć do tego co Stefan ma w głowie i do tego co na głowie również, ale ostatecznie podobało mi się i to bardzo. Najbardziej chyba język i styl. I ta różnorodność narracyjna, dynamizm, elementy psychodeliczne i surrealistyczne, groteska, które to zabiegi tylko uwypuklały wielką samotność bohatera. Bohatera – artysty. Artysty – Polaka. Polaka – emigranta. Ciekawie było obserwować charaktery i pobudki kierujące ludźmi z jednej i z drugiej strony żelaznej kurtyny. A los Stefana przypominał mi trochę klimatem emigracyjne perypetie artystów z „To, co najistotniejsze o panu Moritzu” Třešňáka.

Zaczynając czytać nie miałem zielonego pojęcia kim był Stanisław Dygat. Po książkę sięgnąłem trochę z braku laku, skuszony korzystną opinią, gdzie pojawiła się fraza ,,relacje z kobietami”. Lektura opisuje właśnie te pierwsze zażyłości, 20-paroletniego krakowianina w latach 60-tych, który jest sportowcem i architektem zarazem. Prześledzenie życiorysu autora wskazuje wyraźnie, że główna postać jest jego alter ego. Chłopak da się lubić i, pisząc szczerze, mocno się z nim zżyłem. Niektóre historie z jego życia mocno przypominały mi moje perypetie (Jowita, Helena). W zasadzie wielu może się w nim przejrzeć. Któż bowiem z nas nie zauroczył się jakimś przelotnym uśmieszkiem, czułą, epizodyczną sytuacją, z której rozkręciliśmy sobie w głowie cały film, którym jeszcze długo żyliśmy? Narrator jest pierwszoosobowy. Język książki jest w pewnym sensie dwojaki. Z jednej strony mamy tu nieskomplikowane wynurzenia prostego chłopaka z dużą ilością powtórzeń (np. słowem łamaga). Z drugiej strony jego sentymentalizm przechodzi czasem w egzaltację, tak charakterystyczną dla naiwności młodego człowieka. Czasem ta dwojakość robi się nieco niespójna i to chyba jedyna wada. Autor serwuje nam losy osiłka, który czyta najwyżej felietony, a nagle okazuje się, że jest nostalgicznym fanem Remarque’a i Hemingway’a. To książka z której bije młodość. Miałem wrażenie, że bohater próbuje zrozumieć świat, antylogikę kobiet, pytając w nieskończoność ,,O co ci chodzi?”. Pewnie za 10, kilkanaście lat zrozumie, że pewne rzeczy trzeba po prostu przyjmować bez zrozumienia. Matko, jakie to prawdziwe, tak samo jak ukazane lęki i wątpliwości towarzyszące pierwszemu, stałemu związkowi. Na uwagę w książce zasługują też relacje rodzinne, retrospekcje, egzystencjalny i wspomnieniowy charakter przemyśleń. Bardzo, bardzo dobra literatura, choć nie porwało mnie melodramatyczne (filmowe?) zakończenie. Książka przeczytana w ramach wyzwana LC na marzec – przeczytać zekranizowaną książkę. Mocne 8.

To niby dwie mikropowieści, ale odebrałam je jako jedną całość opisującą miłosne zmagania pięknej Gabrieli i zakochanego w niej narratora. Imię Gabriela pięknie mi się kojarzy przez powieść Jorge Amado, gdzie była to dziewczyna przecudna i słodko pachnąca; po prostu światło i miód dla serca każdego mężczyzny. Gabriela od Cabanisa również jest istotą niezwykłej urody i przeraźliwej sile oddziaływania na męski świat. Bierze sobie zresztą z tego świata garściami – co chce, kogo chce i na ile chce. Zdradza męża, zdradza wszystkich swoich chłopaków, zdradza narratora. Przy tym kłamie, kręci, oszukuje, zwodzi, kaprysi, nie dotrzymuje słowa. Jednym słowem z rozmysłem używa całego arsenału pięknej, zwodniczej i nieuchwytnej Francuzki. Jest przy tym powierzchowna, mimo wykształcenia i erudycji i egoistyczna, lekceważy tych, którzy ją zdobyli a łapie się na lep kłamstewek i blag obcych ludzi. Może kluczem do jej osobowości jest zbyt szybkie uleganie nudzie? To już problem jej kochanka, który opisuje ten burzliwy i nieprzewidywalny związek. Problem chyba faktycznie wielki i skomplikowany - jak każda nieszczęśliwa miłość, bo bohater, mimo pełnej świadomości wad swej dziewczyny, niemal nie jest w stanie wyzwolić spod jej magnetycznego wpływu. Hmm, gdyby była brzydka, ta historia nawet by się nie zadziała… Sam narrator to bardzo ciekawa i trochę złamana życiem postać. Niby nic złego nie dzieje się w jego spokojnym życiu, które toczy się we Francji w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, w wygodnym mieszczańskim domu pełnym pamiątek po przodkach. On sam jest pisarzem a jednym z problemów, jaki wniósł w jego życie huragan zwany Gabrielą, jest niemoc twórcza. A miałby o czym pisać! Nosił się z pomysłem na powieść o bitwie pod Tuluzą a w międzyczasie czytelnik odkrywa, że nie byłaby to fikcja, a opowieść o jego pradziadkach! Ten człowiek jest zresztą cały czas zanurzony w przeszłości, zatopiony we wspomnieniach o rodzicach, o własnym dzieciństwie, o dawnym domu pachnącym babcinym ciastem i spokojnym dobrobytem. Może stąd to przywiązanie do Gabrieli, którą pierwszy raz zobaczył jeszcze jako mały chłopiec? Albo cały ten smutek i niespełnienie, jakie go otaczają to wyraz dekadencji i żałoby za czasem minionym, powojenną zmianą wartości i utratą znaczenia własnej klasy społecznej. Miło było poczytać coś z Francji, ale nie traktującego o rewolucji, rozumie, oświeceniowych szałach, antyklerykalizmie, krytyce społecznej i tym całym soc-kombo w galijskim wydaniu. Ta książka to po prostu opowieść o trudnej miłości kobiety i mężczyzny. Trochę nudna, trochę powolna, ale przywracająca godność gatunkowi literackiemu zwanemu romansem.