O co nas pytają wielcy filozofowie. Seria I

Wywiad rzeka nie jest moją ulubioną formą obcowania z twórcą: choć w dialogu wykuwają się niekiedy ciekawe myśli, rzadko zdarza się, by przy spotkaniu dwóch ludzi, co najmniej jeden nie usiłował błyszczeć. Na szczęście tej rozmowy w ogóle nie sposób rozpatrywać w tak prostych, jednoznacznych kategoriach. Okresowo następuje w niej swoiste odwrócenie ról – wobec mglistej pamięci Kołakowskiego to Mentzel, wsparty dokumentami, udziela na własne pytania odpowiedzi, które Kołakowskiemu pozostaje potwierdzić lub najwyżej zlekceważyć. Najmniej interesującą wydała mi się część traktująca o dzieciństwie, z którego Kołakowski mało już pamięta, co nie dziwi, wziąwszy pod uwagę, jak dawno temu się to dzieciństwo rozegrało. Ale też miejscami zdaje się mu służyć niepamięć jako wygodna wymówka do przemilczenia spraw bolesnych, choć zdarza mu się i mówić na tematy, w odniesieniu do których deklarował milczenie, co rodzi podejrzenie o niezbyt inwazyjną redakcję wywiadu albo też odwrotnie – o świadome nadanie mu w jego trakcie bardziej dzikiej formy. Czas wygładził w każdym razie kontury sądów Kołakowskiego. Uderza jego próba możliwie uczciwego oddania tamtych czasów, wypowiedzenia zdań, które nie będą krzywdzące, uwzględnienia okoliczności łagodzących i złożoności sytuacji, w jakich znaleźli się poszczególni ludzie. Ta skłonność do wyważonych sądów, do wybaczania błędów przy jednoczesnym braku pobłażania dla nikczemności, jawi się dziś, ledwie 15 lat po wydaniu książki, niczym opowieść o zamierzchłych, na poły legendarnych czasach

Wielki filozof pisze o człowieku i dla człowieka. Teksty zawarte w tej niewielkiej książeczce mogą i powinny dotrzeć do każdego i dotycząc każdego bez względu na wiek, wykształcenie, pochodzenie, zapatrywania. Ingarden niejako schodzi z wyżyn świata czystych pojęć i abstrakcji i odpowiedzieć na pytania które od zawsze nurtują ludzi, bez patosu i pustych nic nie znaczących słów.

Ksiązka z babolem powtarzanym w kulturze zachodu, bo egzystencjalizm potraktowano tu ("na wyłączność") w osobnym rozdziale, na tle innych traktujących o dziedzinach. Świetna do popularyzacji filozofii, z elementami logiki i (mniej lub bardziej) udanymi żartami. Jest utrzymana w formie dialogu i anegdot dwóch autorów. Nawet przyjemniej ją sie słucha jako audiobook (Jerzy Stuhr) aniżeli czyta.

Lektura daje jakiś rodzaj przyjemności, powiedziałabym, ze jest w tonie bardziej refleksyjna niż np. dochodzaca do jakichs wnioskow, co chyba mnie troche zawiodło: idzie w takie pytania otwarte, tematyka raczej "powazna", "obszerna", ale jak ktos liczyl na jakies krotkie, blyskotliwe olsnienia z efektem eureka, to chyba też moze byc nie do konca zadowolony. Troche bym porownala do elastycznej gumy oporowej do cwiczen, takiej raczej nie stawiającej duzego oporu, jakos to działa i cos sie dzieje, ale zeby cos wydedukowac to, mi chyba jakos slabo szlo. Tytulowy tekst niby spoko, chociaz poxniej dochodzi w innym fragment, ze "Boska perspektywa" zaklada, ze jest i sprawiedliwosc, i dobro, co mysle, ze mogloby już stanowić przeslanke do podwazenia przeswiadczenia o nie-szczesciu. Jakies takie niedopowiedziane, choc sam ton jest przyjemny, duzo bardziej do mnie przemawial niż niektóre bardziej demagogiczne, ale jednak liczylabym na wiecej jakichs, hmm, "odnalezien". Troche jalowo wyszlo? No nie wiem, może nie mialam czasu na te pozycje i kiedys by mi się spodobala bardziej, na razie mam takie "no dobra, spoko, ciekawe tematy i nie jest denerwujacy, ale no, niebardzo mnie to przyciagnelo tresciowo". Moze też kompilacja jest beznadziejna i jeszcze pogarsza przekaz poszczegolnych czastek. Nie bede ferować wyrokami, niby ok, ale w sumie jak na filozofie to mialam jakies takie ogolne i szczegolne nieusatysfakcjonowanie i dosyt.

Smakowicie rozprawia się z ludzkim teatrem - dramatem obcowania. Krótkie rozdziały. Liczne podpunkty. Rozprawia się z wizją zbrodni, twarzami narażonymi na blask i trwogę. Tischner lubi obcować z Bogiem na poziomie estetycznym, drążąc w skali nieograniczonej łaski, ale ostrzega i dopytuje, jak dalece jesteśmy narażeni na krytykę i samosąd. Dużo uwagi zwraca na ludzką postać, która dla Boga jest pokrewieństwem i przekleństwem dla niecnych uczynków. Ksiądz, który filozofuje na tematy Kierrergardowskie. Próbując dojść do sedna chrześcijaństwa, narażając się na pułapki moralne. Otrzymujemy oczywiste rozprawy z literaturą wielkich pisarzy czy myślicieli, ale nie papuguje w ilościach hurtowych. Cytuje, ale z naczelną zasadą, że pytania około duchowe nie zostały wyczerpane. Lekko zahacza o dzienniki duszpasterza, który ujawnia własne zmagania z ludzkimi pytaniami, jak pojąć dobro, kiedy stajemy się ofiarami potępienia i dlaczego ludzka twarz narażona jest na złowrogie spojrzenie. ,,W jednej z kluczowych prac Levinasa czytamy: Drugi jest jedynym bytem, którego mógłbym zamordować (...). Twarz, powie Levinas, jakby zaprasza do aktu przemocy, by następnie rzec, nie morduj''. Tak sobie skacze od kwiatka do kwiatka, od jednej myśli do drugiej, nie przejmując się niewyczerpanym tematem, polemizując z implikacjami dawnych, zmarłych filozofów. ,,Odpowiadając na pytanie, zaczynam być - o ile odpowiadam na pytanie - ,,dla kogoś''. Innymi słowy: staję się odpowiedzialny. Istotny sens pytania polega na tym, że budzi ono w zapytanym poczucie odpowiedzialności''. (...) ,,Odpowiadający nie tylko daje odpowiedź innemu, ale daje ją również sobie - sobie jako uczestnikowi dramatu dobra i zła''. Mógłbym rzucać cytatami czy ścianami tekstu, ale sam powielałbym zasadę - nie masz własnego zdania?, udzielaj się rad. Nawet, jeśli nie chcemy ćwiczeń z zasad semantyki czy ontologii - Tischner bez większego upiększania, snobowania w zakrętach językowych, stosuje proste słownictwo, aby nie komplikować rzeczywistości. Bo i po co? Zadaje ciekawe pytania, ale bez błazenady, poprzedzając je a priori i duchową intuicją. W sumie: najlepsze w ,,Filozofii dramatu'' jest dążenie do prawdy, ale we własnym zakresie, nie szukając finału, bo pytania można rozszerzyć i ofiarować uczniom, tak, aby inni badali daną dziedzinę i szukali nowych rozwiązań. Kontynuując wątek, który został przerwany przez Tischnera. To jest dobra metoda, żeby nie zamykać się dla uszu pozostałych uczestników. Tischner zgrabnie pomyka po dawnej szkole myślenia, czuć tę potrzebę obcowania z drugim, który stał się sednem problemu pracy jako księdza. ,,Znamiennym rysem poznawczego obcowania z drugim winna być, zdaniem Marcela, postawa wyrażająca się słowami: pozwolić drugiemu być. Cechuje ją dążenie do dialogu na równych prawach''. Fajne jest to, że szuka wartości w abstrakcyjnych pojęciach i nie traktuje filozofii życia przez pryzmat taniej propagandy. Tischner nie uczy, jak masz żyć, woli sprawdzić, jak postrzegasz życie, relacje z Bogiem i czy Twoje potępienie nie wynika z grzechów ludzkości (społeczeństwa).

Tak jak piszą inni czytelnicy: książka bardzo nasycona katolickim światopoglądem autora. Niektóre ze stwierdzeń autora wzbudziłyby dzisiaj oburzenia/kontrowersji. Czytając ją ma się wrażenie, że teksty pisane pod tezę; a czy tak powinno uprawiać się filozofię? Nie wiem, nie jestem filozofem, mogę się tylko domyślać. Pierwsza połowa słabsza od drugiej. Ogólnie można przeczytać.

Ta książka to zbiór felietonów, które autor Zygmunt Bauman publikował we włoskim magazynie "La Repubblica delle Donne ". To felietony o sprawach, które podlegają nieustannym zmianom. Zmianom, które trudno uchwycić. Są tutaj takie tematy jak np.: samotność, konsumpcjonizm, edukacja, globalne miasta, globalizacja, zdrowy styl życia, seks, rodzice, dzieci a wychowanie, wolność , tolerancja, obcy itd.

pół wieku później, w obliczu gwałcącego dzieci i dla odmiany, bombardującego dzieci - dla surowców - hiper-kapitalizmu, degrengolady społecznej i degradacji indywidualnej wyrządzanej przez sztuczną inteligencję, zarazy influencerstwa i szerzej bulimicznego hiper-konsumpcjonizmu... jest taki kraj w centrum Europy, gdzie mieszkają klajstermózgi, które czytają ten stale samoaktualizujący się klasyk (1976) jak żółty kryminał i takoż go oceniają (pewnie zwęszyli "komunis!", przecież był "Marks")... absolutny dramat...

Mimo że napisano ją ponad dekadę temu, można odnieść wrażenie, że dotyczy również aktualnych lat. Dobrze czytać ją momentami i oddawać się refleksji. Bardzo trafne przykłady porównawcze - jest to zbiór trafnych spostrzeżeń i argumentów, jednakże nie musimy się z nimi godzić :). Na pewno jednak warto się zastanowić nad tym, co ta książka porusza.

Dobra książka do nauki filozofii. Wiadomo że absolutnym klasykiem filozofii jest Tatarkiewicz ale tą pozycją również warto się zainteresować ponieważ - w przeciwieństwie do Tatarkiewicza - tutaj uczymy się filozofii działami: etyka, metafizyka, logika, filozofia polityczna, filozofia religii, filozofia poznania, filozofia współczesna a Tatarkiewicz podaje nam dzieje filozofii chronologicznie skupiając się na postaciach: Sokrates, Platon, Arystoteles, Tomasz z Akwinu, Spinoza, Kant, Marks itd.

"W każdej spontanicznej aktywności jednostka ogarnia cały świat. Jej indywidualne „ja" nie tylko pozostaje nienaruszone, ale staje się silniejsze i mocniej skonsolidowane. Bowiem „ja" jest na tyle silne, na ile jest aktywne. Prawdziwa siła nie polega na samym posiadaniu ani własności materialnej, ani właściwości duchowych, takich jak uczucia czy myśli. Nie polega też na używaniu i manipulowaniu przedmiotami; to czego używamy, nie jest nasze tylko dlatego, że tego używamy. Nasze jest tylko to, z czym jesteśmy autentycznie powiązani przez naszą twórczą aktywność — obojętne, czy będzie to osoba, czy przedmiot nieożywiony. Jedynie wartości zrodzone z naszej aktywności spontanicznej przydają sił naszemu „ja" i tym samym tworzą podstawę jego integralności. Niezdolność działania spontanicznego, wyrażania tego, co się naprawdę czuje i myśli, i wynikająca stąd konieczność ukazywania innym i sobie swego fałszywego „ja" — oto źródło poczucia niższości i słabości. Czy jesteśmy tego świadomi, czy nie, niczego się bardziej nie wstydzimy aniżeli tego, że nie jesteśmy sobą; nic natomiast nie daje nam większego szczęścia i większego powodu do dumy niż myśleć, czuć i mówić to, co od nas samych pochodzi." *** "Jakie zatem jest znaczenie wolności dla człowieka współczesnego? Uwolnił się od zewnętrznych więzów, które mogłyby go krępować w działaniu i myśleniu według własnych upodobań. Miałby swobodę postępowania wedle własnej woli, gdyby wiedział, czego chce, co myśli i co czuje. Lecz on nie wie. Nagina się do bezimiennych autorytetów i przyswaja sobie jakieś „ja", które nie jest jego. Im usilniej to czyni, tym bardziej czuje się bezsilny i tym bardziej musi się naginać do oczekiwań innych. Mimo pozorów optymizmu i inicjatywy, człowiek współczesny przepojony jest głębokim uczuciem niemocy, która sprawia, że martwym wzrokiem wpatruje się w zbliżającą się katastrofę, jak gdyby był tknięty paraliżem." *** "Spełniając oczekiwania innych, nie wyróżniając się, człowiek tłumi wątpliwości co do swej tożsamości i osiąga pewien stopień bezpieczeństwa. Ale drogo to okupuje. Rezygnacja ze spontaniczności i indywidualności prowadzi do zablokowania życia. Choć żywy biologicznie, człowiek staje się emocjonalnie i umysłowo martwym automatem. Wykonuje czynności życiowe — ale życie przesypuje mu się przez palce niczym piasek. Za fasadą optymizmu i zadowolenia współczesny człowiek jest głęboko nieszczęśliwy; w istocie znajduje się na granicy rozpaczy. Desperacko lgnie do idei indywidualizmu; chce być „inny" i nie ma dla niego lepszej rekomendacji niż ta, że „coś jest inne". Kupując bilet kolejowy, dowiadujemy się, jak się nazywa kasjer, który nas obsługuje; torebki ręczne, karty do gry i przenośne radia mają charakter „osobisty" dzięki umieszczeniu na nich inicjałów właściciela. Wszystko to wskazuje na głód „odmienności", są to jednak już tylko szczątki indywidualizmu. Człowiek nowoczesny jest żądny życia. Nie mogąc jednak jako automat doświadczać życia rozumianego jako spontaniczna aktywność, chwyta się zastępczo każdego rodzaju podniety i dreszczyku; emocji picia, sportów, przeżywania zastępczo wzruszeń fikcyjnych postaci na ekranie." *** "Szczególna trudność w rozeznaniu, do jakiego stopnia nasze pragnienia — podobnie jak myśli i uczucia — są nam w rzeczywistości narzucone z zewnątrz, wiąże się ściśle z problemem władzy i wolności. W dziejach nowożytnych autorytet Kościoła przejęło państwo, autorytet państwa zastąpiło sumienie, a w naszej epoce rolę tę objęła z kolei bezimienna władza zdrowego rozsądku i opinii publicznej jako narzędzi konformizacji. A że wyzwoliliśmy się spod dawnych jawnych autorytetów władzy, nie dostrzegamy, że staliśmy się ofiarą nowych autorytetów. Staliśmy się automatami żyjącymi w złudzeniu, że są istotami rozporządzającymi własną wolą. Dzięki temu złudzeniu jednostka nie uświadamia sobie niebezpieczeństwa, ale na tym kończy się cała pomoc, jaką daje złudzenie. W istocie rzeczy „ja" jednostki ulega osłabieniu, na skutek czego czuje się ona bezsilna i nad wyraz niepewna. Żyje w świecie, z którym straciła prawdziwą łączność, gdzie każdy i wszystko zostało zinstrumentalizowane, gdzie jednostka stała się częścią zbudowanej własnymi rękami maszyny. Człowiek myśli, czuje i chce tak, jak mu się wydaje, że powinien myśleć, czuć i chcieć; w toku tego procesu zatraca swoje „ja", bez którego nie ma prawdziwego bezpieczeństwa wolnej jednostki." *** "Inny sposób paraliżowania krytycznego myślenia polega na niszczeniu wszelkich ustrukturalizowanych obrazów świata. Fakty zatracają jakość, którą mogą posiadać tylko jako części ustrukturalizowanej całości, a zachowują jedynie znaczenie abstrakcyjne, ilościowe; każdy fakt — to po prostu jeszcze jeden fakt, a liczy się tylko to, czy wiemy więcej, czy też mniej. Radio, filmy i gazety sieją pod tym względem spustoszenie. W środku komunikatu o zbombardowaniu miasta i śmierci setek ludzi — albo tuż po nim — pojawia się reklama mydła czy wina. Ten sam spiker tym samym sugestywnym, przymilnym i autorytatywnym głosem, którym przekonywał słuchaczy o powadze sytuacji politycznej, poleca im szczególny gatunek mydła produkowanego przez fabrykę opłacającą utrzymanie radiostacji. Kroniki filmowe pokazują sceny torpedowania okrętów, a zaraz po nich pokazy mody. Dzienniki przytaczają wyświechtane myśli jakiejś wschodzącej „gwiazdki" albo opisują jej śniadania, poświęcając temu tyleż miejsca i uwagi co relacjom o wybitnych wydarzeniach naukowych czy artystycznych."

myślałam, że nie przepadam za filozofią. Zawsze bliższa była mi psychologia. Jednak tutaj znalazłam coś co ciekawi mnie od zawsze : kosmos, człowiek. Bóg. Jednak ten dziennik, bo tym właśnie jest: dziennikiem autora, to nie tylko rozważania na te tematy. Ten dziennik pozwala zajrzeć w życie naukowców. Autor plastycznie wprowadza czytelnika w "zwykłe" życie alchemików naszych czasów. Możemy zobaczyć jak wyglądają sympozja, zjazdy naukowe. Jedocześnie bardzo poetycko opowiada o samych podróżach, o samych miejscach w jakim się aktualnie znajduje. Co ciekawe pomimo iż autor ma umysł ścisły widzi świat okiem poety i artysty. Nie powiem aby była to łatwa lektura: wiele razy musiałam czytać ponownie jedno zdanie, czy zaglądać na google by dowiedzieć się o czym mowa. Z dzienników wyłania się osoba o bystrym jasnym umyśle jednocześnie zachowującym pokorę. Odkrywamy pełne współczucia, otwartości umysłu, wrażliwości spojrzenie na świat. Spojrzenie jakie budzi w czytelniku głód wiedzy w każdym znaczeniu tego słowa. To jedna z tych podróży jakie zostają w człowieku na zawsze.

Pięć wspaniałych dzieł Platona w jednej książce. Pięć spotkań ze starożytnością, pięć uczt czytelniczych, pięć filozoficznych dialogów. Bez dwóch zdań jest to wybitna książkowa publikacja. Trzy dialogi otrzymałyby maksymalną ocenę. Są to "Uczta", "Obrona Sokratesa" oraz "Kriton". Za całość odejmuję jedną gwiazdkę w ocenie ogólnej, końcowej. Wydanie PWN z roku 1984 cechuje się dodatkowo tym, że wstępami, objaśnieniami i ilustracjami książkę opatrzył tłumacz Władysław Witwicki. Tłumaczenia są zacne, wstępy przed dialogami i objaśnienia tłumacza po dialogach niezwykle interesujące, ryciny udane oraz dobrze dopełniają to książkowe wydawnictwo. Plusy przeważają, minusów bardzo, bardzo mało. "Słowo się rzekło, kobyłka u płota" - użyłem w tejże opinii słowa "wybitna", więc wystawiam dziewięć gwiazdek. Książkę polecam gorąco niczym grecką, letnią pogodę. Czytanie tej książki to prawdziwa, niekłamana, znakomita uczta dla duszy oraz umysłu czytelnika.

Zacząłem czytać w tłumaczeniu Bienestocka z 1911 roku (odradzam), ale kontynuowałem w tłumaczeniu Iwaszkiewicza z 1966 roku (polecam). Bienestock tłumaczył z przekładu niemieckiego - to wydanie ma zupełnie zmienioną strukturę, pełne jest streszczeń, interpretacji; raczej zabytek historyczny dla tych, którzy chcą się czegoś dowiedzieć o recepcji Kierkegaarda w Polsce, a nie dla tych, którzy chcą poznać dzieło Kierkegaarda. Sięgnąłem po "Bojaźń i drżenie" po lekturze Mitu Syzyfa Camusa - Kierkegaard był tam krytykowany za swój "skok" wiary, który autor "Dżumy" ocenił jako "samobójstwo filozoficzne". Chciałem się dowiedzieć w zasadzie czym ten skok jest bezpośrednio u źródła i czyje pisanie bardziej mnie przekonuje. Bo sam chyba skłaniam się bardziej ku teizmowi niż ateizmowi, choć jak ze wszystkim dzisiaj - i tutaj jestem pewnie gdzieś na spektrum ;) Nie jestem specjalnie obyty w lekturach filozoficznych - ale w przypadku egzystencjalistów to nie przeszkadza, bo oni są bardzo "literaccy". Obydwaj - i Kierkegaard i Camus w odwołują się do fundamentalnych postaci z europejskiej mitologii antyczno-chrześcijańskiej; u Camusa mamy Hamleta, Don Juana i w końcu Syzyfa, który jest główną postacią jego eseju, a u Kierkegaarda jest to Abraham - ojciec wiary nie tylko chrześcijańskiej, też judaizmu i islamu. Mamy u Duńczyka też odwołania między innymi do Szekspira, Eurypidesa, Goethego, ale i wielu innych postaci literackich. Skupia się on na bohaterach tragicznych, próbując narysować różnicę między nimi a "rycerzami wiary", który mogą dokonywać podobnych czynów, ale z innych pobudek - pierwsi w ramach etyki, drudzy w ramach osobistego stosunku do absolutu, czyli ponad (lub poza) etyką. U Kierkeegarda odpowiedzią na trwogę w obliczu braku sensu jest wiara, u Camusa bunt. U Kierkegaarda Bóg jest absolutem, u Camusa Bóg jest nieobecny i człowiek musi żyć bez transcendencji, w pełniej świadomości absurdu. To są bardzo odrębne odpowiedzi na doświadczenie egzystencjalnej trwogi i poczucia absurdu istnienia. Bojaźń i drżenie to dziełko średnio trudne, ale - że tak powiem - przyjemne. Dużo odniesień, ironiczny, subkiektywny styl celujący we współczesnych sobie, aluzje do aktualnych mu pisarzy. Autor stosuje tutaj lirykę maski - wydaje tę książkę pod pseudonimem Johannes de Silentio, który próbuje pojąć czyn Abrahama. Taki zabieg pozwala się zdystansować do tematu i popłynąć w rozważaniach - co zresztą robi. I nie ma tutaj jednoznacznych odpowiedzi - jest raczej oglądanie paradoksu wiary, próby uchwycenia jej istoty, z bardzo subiektywnej perspektywy. Jak zauważa Iwaszkiewicz (w znakomitej przedmowie), Kierkegaard "bardzo często mówi o "wierze" jak gdyby w oderwaniu od tego, w co wierzy. Wiarę uważa za pewien stan, euforię (...). Ta wiara jako namiętność, nieuchronnie połączona z cierpieniem, zawrotem głowy, z szaleństwem absurdu, daleka jest od ukojenia mistyków. (...) Nie ma obcowania z absolutem (...). Bóg milczy."

Czasem trudno się połapać w wypowiedziach i narracji, brakuje mi też wielu szczegółów, ale ogólnie książka dobra, piękna i pouczająca. Dała mi do myślenia i to w wielu sprawach - o tym jakie to zawiłe potrafią być biografie polityczne, jak chore potrafią być wielkie narracje, a także, czy przede wszystkim jakim sam jestem człowiekiem, bo okazuje się, że biografia Jacka Kaczmarskiego jest dla mnie świetnym lustrem. Dziękuję zwłaszcza za nieomijanie tych najciemniejszych stron poety. I za wzbudzenie nadziei na dobrą śmierć. W końcu to już czterdziecha na karku.

"Jak uleczyć fanatyka" to filigranowa pozycja na którą składają się trzy, jeszcze bardziej filigranowe eseje. Jak łatwo wywnioskować z tytułu, Oz podejmuje w niej (w nich) próbę w miarę wyczerpującego omówienia zagadnienia fanatyzmu. Zagadnienia, które wydaje się być studnią bez dna. Opowiada o nim „swoimi słowami”, odzierając problem z pełnych patosu haseł i sloganów, którymi od lat epatują media i politycy. W temat wprowadza poprzez peregrynacje do wątków autobiograficznych. Przedstawia dość prozaiczne przyczyny zostania pisarzem, tłumaczy dlaczego jako pisarz czuje się uprawniony do szukania rozwiązań i przedstawiania własnych racji, mówi o ambiwalencji świadomie wpisywanej w przesłania tworzonych przez siebie powieści i artykułów, wspomina bezgraniczną miłość Żydów do kultury europejskiej i do Europy, do jej języków, krajobrazów, do jej prawdziwych miast z rzekami i mostami, niestety - jak pokazała historia - miłość nieodwzajemnioną, mimo iż w latach dwudziestych, trzydziestych właściwie tylko Żydzi byli prawdziwymi Europejczykami. Przybliża atmosferę Jerozolimy lat czterdziestych oraz współczesnego Izraela: atmosferę kłótliwości, niejednoznaczności, owej tragicznej miłości do Europy, poczucia relatywizmu, targowania się z Bogiem, swego rodzaju anarchii. Pisze, że jako ówczesny tygiel narodowościowo-kulturowy, Jerozolima stanowiła właściwie bardziej zlepek dzielnic, niż jednorodne miasto. Ówczesna kraina Tołstojów, Dostojewskich i Czechowów teraz gromadzi domorosłych proroków, mesjaszy i zbawicieli, z których każdy brnie w swoją misję uszczęśliwiania innych na siłę. Na kanwie wydarzeń historycznych z lat 1945, 1946, 1947, 1948, 1967 przygląda się fanatyzmowi z perspektywy pluralizmu, tolerancji, anarchii, pragmatyzmu, umiarkowania, szowinizmu, nadziei (a raczej jej braku), „globalnego przedszkola”, infantylizacji społeczeństw, wojny w Wietnamie, apartheidu, kolonializmu, imperializmu. Sam sporo o nim wie. Jako „byłe dziecko żydowskiej intifady”, były Jerozolimczyk i uleczony fanatyk czuje się ekspertem od „fanatyzmu porównawczego”. Przyczyn fanatyzmu upatruje w obsesji na punkcie zdrady, niechęci do zmiany i obawie przed zmianą, upodobaniu do sentymentalizmu i kiczu, braku wyobraźni (a zatem niemożności przewidzenia konsekwencji swojego działania), konformizmie, kulcie jednostki, idealizowaniu liderów politycznych, ale też religijnych. Zwraca uwagę, że zalążek fanatyzmu tkwi w każdym domu i dojrzewa wraz z pierwszymi manipulacjami i szantażami, którym człowiek jest poddawany od maleńkości. Już na gruncie domowym/rodzinnym powinniśmy pilnować aby nie odbierać bliskim prawa do zostania "półwyspem". Podkreśla konieczność obserwowania rzeczywistości, przypatrywania się drugiemu człowiekowi, dostrzeżenia w tym drugim człowieku rzeczywistej osoby a nie tylko fizycznej sylwetki. Wspomina o „syndromie jerozolimskim”, porównuje Al-Kaidę i Hezbollah do niechcianej ciąży i chorób wenerycznych, definiuje wydawałoby się na nowo pojęcie „kompromisu”, tłumaczy dlaczego Żydzi nie mają swojego papieża, wyjaśnia rzeczywiste, głębokie przyczyny konfliktu izraelsko-palestyńskiego i wskazuje, że w gruncie rzeczy obydwa narody miały podobne doświadczenia historyczne i że Europa bagatelizuje problem zamiast wniknąć weń od podszewki (którą to podszewkę zresztą sama skroiła). Podkreśla, że nie da się uciekać w fałszywie pojęty pacyfizm, ani tandetny sentymentalizm braterstwa, miłości, współczucia, przebaczenia. W końcu wreszcie podaje konkretny, twardy wariant osiągnięcia kompromisu, który dla obydwu stron byłby pewnie szokujący, ale pozwoliłby na przeprowadzenie tak długo wyczekiwanego rozwodu. Niestety, w sytuacji gdy rządy wysłuchują poglądów intelektualistów niby z namysłem, niby z uwagą, nabożnie delektują się każdym ich słowem po czym totalnie je ignorują, chęć znalezienia rozwiązania i dojścia do porozumienia wydaje się być jedynie pozorna i na dłuższą metę niemożliwa... Świetna książka. Aktualna, jak najbardziej adekwatna do dzisiejszych niespokojnych czasów (pytanie czy kiedykolwiek były spokojne...), w których znakomita większość mieszkańców globu ma usta pełne wykrzykników swoich własnych, prywatnych, ale również tych narzuconych przez osoby trzecie, nieprzemyślanych, nieprzetrawionych, niezrozumianych ale gorliwie za własne przyjętych.

Czas spędzony z tą pozycją pozostanie na długo w mojej pamięci wraz z wieloma błyskotliwymi spostrzeżeniami autora. To inspirujący i humorystyczny zbiór krótkich przemyśleń, odnoszący się do szerokiego spektrum zagadnień poprzez teatr sceniczny, teatr życia codziennego na filozofii religii (bądź odwrotnie) skończywszy. Książka prowokuje do własnych przemyśleń. Zachęcam, aby zaglądać do niej możliwie często, na możliwie krótko - a będąc nieco bardziej wulgarnym - polecam umieszczenie jej w rejonie ubikacji. Dzięki temu, wydalając będziemy karmili się codzienną, niewielką dawką intelektualnych kopnięć prądu, swoistej dawki rozkoszy i impulsu do podróży w głąb siebie i świata. Czyż to nie jest samodoskonalenie, oddawanie złogu, a w to miejsce wkładanie mądrości, czyniąc skład chemiczny człowieka korzystniejszym? Nie bierzmy do rąk telefonu, nie przeglądajmy śmieciowego Internetu! Wykorzystajmy to dzieło, na te krótkie chwile samotności. Chciałbym, aby była to lektura obowiązkowa dla każdego dorosłego człowieka. Mam tylko jedną prośbę, czytajcie Myśli Nieuczesane.

Uważasz się za osobę inteligentną, mądrą, wykształconą ? Nie, gwarantuję ci, że nią nie jesteś... dopóki przynajmniej trochę nie liźniesz filozofii !!! Nie obiecuję łatwej lektury, trzeba czytać ze zrozumieniem, często powtarzać, ale jeśli nie masz wody między uszami otrzymasz nagrodę, która może wpłynąć na Twoje życie, postrzeganie świata, na Twój rozwój intelektualny. Pierwsze moje spotkanie z autorem, już w liceum, to trzytomowa "Historia filozofii", podręcznik akademicki wznawiany od 1931 r, kompendium wiedzy o rozwoju myśli od starożytności do czasów współczesnych, towarzyszy mi w moich wspomnieniach do tej pory. Potem były inne, również ta, właśnie przeze mnie rekomendowana. Ważna, bo o szczęściu !!! Uważana za jedną z najważniejszych polskich publikacji filozoficznych XX wieku. POLECAM !!!

Trochę szkoda, że to książka dla mocno wtajemniczony. Kiedyś, posiadając jaki taki zasób wiedzy mat.-fiz. czytałem książki księdza profesora z dużą przyjemnością. Ta takich doznań nie dostarczyła. Mię. Mimo wszystko pięć gwiazdek się należy. No. Raczej. I...polecam, z zastrzeżeniem, jak wyżej.