Niełatwo mnie zabić. Opowieść o Joannie Chmielewskiej

„Kiedy piszę, nie czuję upływu czasu…”

Zaczyna się mocno, wizytą w redakcji słynnego „Przekroju” i rozmową z redaktorem naczelnym Marianem Eile. To tam z Irki z maturalnej klasy narodziła się nowa osobowość: Joanna Chmielewska.
To przyczynek do świetnej i pełnej niezwykłych zwrotów akcji książki o życiu Joanny Chmielewskiej. Zaledwie przedwczoraj popełniłam na blogu recenzję poradnika o wydawaniu własnej książki. Patrząc na zwykle trudne początki literackiej drogi, jakże pięknym prezentem dla przyszłej autorki, młodej dziewczyny, było usłyszeć po swoich pierwszych próbach literackich takie słowa od liczącej się wydawniczej persony:

„Pisać bezwarunkowo, pisać i napisać. Potem opublikujemy w odcinkach u mnie. Później wydamy w książce, mam znajomych w Czytelniku, zechcą wziąć, szukają takich pomysłów. Jakieś wątpliwości? Za miesiąc tekst?”

Katarzyna Droga ukazuje w „Niełatwo mnie zabić. Opowieść o Joannie Chmielewskiej”, wydanej z okazji dziesiątej rocznicy śmierci pisarki, fabularyzowane losy jednej z najpoczytniejszych polskich pisarek (z zawodu architektki, kto wiedział?!), autorki rewelacyjnych powieści kryminalno-sensacyjnych, komedii obyczajowych, a także książek dla dzieci i młodzieży. Droga z czułością, lecz i reporterską uważnością odtwarza losy jednej z najbardziej niepokornych i barwnych postaci polskiej literatury popularnej, tworząc opowieść, od której trudno się oderwać. Autorka nie szczędzi czytelnikom odniesień do wspomnianych książek, do opowieści o pisarstwie w czasach socjalizmu, o pierwszych, młodzieńczych relacjach ze znajomymi, o oglądaniu zburzonej stolicy i szukaniu swojego miejsca w pokręconej rzeczywistości oraz wciąż jeszcze niepewnym świecie, gdzie szczególnie artystyczna dusza musiała z mozołem przebijać się do publicznej świadomości…Chmielewska „ożywa” na kartkach, w pełnej charakteru i podszytej ironii historii, w której Katarzyna Droga nakreśliła tak ekspresyjnie jej portret, że poczytna autorka nie powstydziłaby się sama podobnego pisarstwa.
Dusza, zaznaczmy, bardzo pragnąca wolności, o który w szarym czasie PRL-u nie było łatwo. W powieści mamy ogrom odniesień do tego okresu, w którym kochano, przyjaźniono się, pisano, spotykano ze sobą zawsze w ważnych dla rodzin i ojczyzny sprawach. Dzięki talentowi pisarki ma się wrażenie, że plakaty z kanciastymi postaciami robotników, spodnie dzwony, pierwsze kolorowe peweksy, zakłady FSO na obrzeżach miasta, ujęcia z Kroniki Filmowej przed filmowymi hitami, wyświetlanymi w przytulnych kinach czy słynny sygnał Programu Pierwszego Polskiego Radia, są tu tak blisko, że aż chcemy je zamknąć na zawsze w segregatorze wspomnień. Powracamy do przeszłości i najlepszych książek Joanny Chmielewskiej. Wraz z nią dorastamy, aż znajdujemy się w apogeum popularności jej pisarstwa i czasach przełomu, który był dla niej najłaskawszy, co potwierdza jaką kobietą, nie tylko zdolną i rzutką, ale też świetnie dostosowującą się do miejsc i czasów była.

„Joanna nadążała za tymi zmianami […] ale częściowo żyła w świecie swoich książek. Powstawały one teraz jedna po drugiej, wydawane w dużych nakładach, sprzedawały się znakomicie. Stała się znaną pisarką. Tłumaczono je na czeski i rosyjski i za granicami sąsiadów także bardzo się podobały. Jej humor i pełen ironii sposób, w jaki patrzyła na świat, odpowiadały czytelnikom, może były jakimś sposobem na poprawę nastroju. Joanna udowadniała, że młoda, ładna i mądra kobieta da sobie radę nawet z mafią i nie zależy od żadnego ustroju ani od innej zwierzchniej siły. Młodzież z jej powieści była inteligentna i zaradna, pełna pasji. Czytelnicy czekali w kolejkach na książki Chmielewskiej, to była jej dekada".

Dla jej fanów niespodzianek nie będzie, ale dla tych którzy Chmielewskiej dogłębnie nie czytali, momentami odniesienia i to szerokie, do jej licznych powieści, mogą być dość zagadkowe i trudne w zrozumieniu. Ja także czasami gubiłam się trochę podczas lektury: to już o życiu Joanny, czy o życiu jej bohaterów, o pisaniu, czy planach pisania, a może o jakiejś większej, realnej aferze? I wiecie co? Powoduje to ogromny wyrzut adrenaliny podczas czytania, stąd dziwią głosy niektórych czytelników, że ta książka bywa momentami nudna lub nie wiadomo, jaki był jej cel…No ale każdy ma przecież prawo do własnego zdania i tym literatura też żyje!
Zanim podsumuję recenzję, muszę podzielić się jeszcze czymś: okładką książki autorstwa Marii Gromek! Piękna, w pastelowych kolorach, kojarząca się z literaturą dziecinnych lat i może troszkę z czasami PRL-u, gdzie chociaż nie było zbyt kolorowo, to na prywatkach i sylwestrach sypały się cekiny i kotyliony, a w kawiarniach królowały wymyślne desery oraz koktajle mleczne w mlecznych barach. Ta okładka jest po prostu „smaczna” i daję za nią dodatkowy plus! Zresztą tak samo urocza jest okładka niedawnej książki Pani Katarzyny Drogi „Jaskółki. Powieść o kobietach mody PRL-u”, po którą mam nadzieję także wkrótce sięgnąć.
Powieść na pewno przenosi nas w czasy dzieciństwa, jest klimatyczna, szybka; dialogi są świetnie skonstruowane – tak jakby bohaterowie byli tuż obok i rozmawiali bynajmniej nie szeptem!
W opisach codziennego życia Autorka nie unika również ciemniejszych tonów z biografii Artystki: pokazuje samotność pisarki, jej walkę o własną przestrzeń i tożsamość, jej dziwactwa oraz niespełnienia, mozolną walkę o każde zdanie i książkę, a także paradoksy życia w cieniu sukcesu z różnymi mężczyznami u boku. Warto jeszcze na koniec ponownie zaznaczyć, że nie jest to biografa uznanej pisarki, ale luźna opowieść o jej życiu i tworzeniu najpopularniejszych dziełek. Moim zdaniem to coś oryginalnego, przekraczającego nawet formę biografii. O Joannie Chmielewskiej powstało tak wiele poważnych, sztywnych i uładzonych biograficznych materiałów, że każdy kto zechce, sięgnie po nie bez problemu, ale Katarzyna Droga stworzyła coś „ponad” – może nawet trudniejszego w pisaniu niż sama biografia. Nie ma tutaj podanych na tacy informacji, jest ogromna pisarska wyobraźnia, polot i nieustanne zgadywanie, czy w danych momentach mogło być dokładnie tak, a nie inaczej. To książka, która zaciekawi zarówno wiernych fanów Joanny Chmielewskiej, jak i tych, którzy być może dopiero teraz odkrywają, jak wyjątkową osobą była ta elegancko ubrana, energiczna, niekonwencjonalna i pełna ciętego humoru pani. Brawa za ciekawe podejście do osoby, która nie była jednowymiarowa, a nad jej życiem od początku do końca unosił się kolorowy dymek tajemnic.

ZAPRASZAM NA MOJĄ STRONĘ: https://www.facebook.com/TatraLang/

„Kiedy piszę, nie czuję upływu czasu…”

Zaczyna się mocno, wizytą w redakcji słynnego „Przekroju” i rozmową z redaktorem naczelnym Marianem Eile. To tam z Irki z maturalnej klasy narodziła się nowa osobowość: Joanna Chmielewska.
To przyczynek do świetnej i pełnej niezwykłych zwrotów akcji książki o życiu Joanny Chmielewskiej. Zaledwie przedwczoraj popełniłam na blogu...