Na straconych posterunkach. Armia Krajowa na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej 1939-1945

Łukasz Mieszkowski konsekwentnie, krok po kroku burzy mit czołgu-pułapki oddzielając zafałszowane przez lata relacje, które powielane osiadły w społecznej świadomości, od faktów, które dla historyka są najważniejszą zasadą zgłębiania przyczyn każdego zdarzenia. (...) W pełnym spojrzeniu do odkrycia w poniższym linku: https://bit.ly/1001ksiazek

Książka bardzo ciekawa i poruszająca nieznane dotąd fakty i osoby związane z Armią Krajową. Bardzo dobrze się czyta. Dla pasjonatów historii II wojny światowej być może nie rewelacja. Dla mnie bardzo dużo ciekawych informacji oddających klimat Warszawy okupacyjnej.

Piszę tę recenzję po dość długim czasie od przeczytania tej książki. I pomimo że minęły 2 lata nadal mam ją dość świeżo w głowie i nadal robi na mnie wrażenie. Dziwne - książka historyczna może robić wrażenie? Nie, nie jestem historykiem, amatorsko interesuje się historią ze szczególnym naciskiem na kulisy IIWŚ. Paweł Wieczorkiewicz jest postacią absolutnie wybitną, a dwa najważniejsze powody dla mnie to: w całości odrzuca nauczanie historii wprowadzone przez Sowietów. Jest w tej historii wiele odniesień do prawdziwych wydarzeń, ale tak mocno zmanipulowanych, że wyciąganie z tego jakichkolwiek wniosków obarczone jest błędami. Czyli historia Polski od czasów IIWŚ a nawet od IWŚ, powinna być napisana od nowa. A to robi m.in.. ta książka, jest w całości oparta na źródłach. Prof. Wieczorkiewicz nie kopiuje tu niczego z opracowań komunistycznych aparatczyków. A drugim punktem absolutnej wybitności i unikalności profesora jest jego odwaga, co umożliwia mu myślenie. Brzmi nieco dziwnie ale już wyjaśniam. Rekonstruując historię zawsze otrzymuje się pewną siatkę z ogromną ilością dziur. Dodatkowo, wiele rzekomych faktów faktami nie jest, albo pojawiają się "fakty" wykluczające. I tu wielu (a raczej ogromna większość) historyków przyjmuje postawę, fajtłap, biorą jakąś bezpieczną wersję wydarzeń, tłumacząc się: no takie są źródła. Te źródła czasem okazują się fałszywe. Prof. Paweł Wieczorkiewicz, był inteligentny i odważny, więc docierając do luk, potrafił myśleć, analizować i weryfikować, czy te "fakty" pasują do siebie. Jeżeli nie, to miał odwagę o tym pisać. Mas media często nazywają takich "oszołomami" albo łowcami "teorii spiskowych". Co do "Historii politycznej…" mamy w sposób nietuzinkowy i ciekawy ułożone wydarzenia poprzedzające IIWŚ ale także późniejsze losy. Co ciekawe, w zależności od naszej wiedzy będziemy inaczej interpretować opisane wydarzenia. Np. w mojej ocenie wcale tu nie wybrzmiewa, że Beck był nieudolny (o czym piszą inni w komentarzach) czy, że odpowiada za katastrofalny przebieg wydarzeń. Sytuacja była bez wyjścia. A Beck dobrze i realnie oceniał sytuację, np. rozmowa z ministrem Francji, gdy Beck wprost mówi (cytat z głowy): Jak Niemcy zaatakują Francję, to Polska po tygodniu będzie szturmować Berlin, w sytuacji odwrotnej, Francja może napisze o tym na ostatniej stronie gazety - co wprost pokazuje, że po stronie polskiej nie było złudzeń odnośnie pomocy zachodu. Potem dochodzą kulisy Katynia, gdzie dość mocno stawiana jest teza, że Zachód dobrze o tej zbrodni wiedział i miała kluczowy wpływ na późniejsze negocjacje. Kulisy śmierci Sikorskiego. A w tle cały czas rozgrywki w obozie władzy, rozgrywki nakręcane i sterowane przez tzw. "sojuszników" w szczególności z Francji. Jak wiele z tych wydarzeń wygląda znajomo:) Ta książka to absolutny "MUST HAVE" dla każdego amatora historii a także każdego, kto interesuje się współczesną polityką i geopolityką. Bardzo uczciwie i rzeczowo zrobiony materiał. Miłym dodatkiem jest ogrom wyszperanych smacznych detali ze zwykłego życia.

Książka Zbyszewskiego wzbudzała, wzbudza i będzie wzbudzać emocje. Nie dlatego, że jest jak granat wrzucony w gniazdo zramolałych historyków, lecz dlatego, że zdrada, podłość i pasożytnictwo to sposób na życie wielu ludzi. Zbyszewski rozprawia się z naszymi narodowymi mitami. Wyśmiewa postaci uznane dotąd za polskich bohaterów, pokazuje ich takimi, jakimi byli naprawdę – jako karierowiczów, hipokrytów, ludzi o wątpliwej moralności. Nie bez znaczenia był fakt, że książka ukazała się w 1939 roku, tuż przed wojną, i mocno rezonowała z nastrojami antysanacyjnymi. To była nie tylko satyra na XVIII wiek, ale też aluzja do ówczesnych elit II RP – skorumpowanych, próżnych, skłóconych. Moim zdaniem książka wciąż jest pamfletem politycznym na współczesność, ponieważ obecne elity niczym się nie różnią od tych, które pogrążyły Polskę zarówno w czasach rozbiorów, jak i w połowie XX wieku. Ta książka ma tylu wrogów, bo pisze prawdę – i pisze ją z pasją oraz ciętym dowcipem. Ci, którzy żyją z kłamstwa i obłudy, wszelkiego rodzaju skarlałe miernoty, zawsze będą ją potępiać, bo to prawda o nich samych – prawda, która boli. I to właśnie świadczy o nietuzinkowej osobowości pisarza.

widać że pisana w PRL: komunistyczne bandy rabusiów określane jako "oddziały partyzanckie", przyjmowanie optyki wrogiej polskiemu państwu i jego wojsku partyzantki radzieckiej na naszych ziemiach itp, rozumiem że wtedy nie dało się inaczej pisać, ale dziś to jednak bardzo razi, poza tym świetnie poprowadzona narracja, wątek Motora czyta się niemal jak powieść szpiegowską, a przy pacyfikacji Michniowa uroniłem łzę

Miałem trochę oporów w obecnej sytuacji politycznej na naszej wschodniej granicy, reklamować rosyjskiego pisarza, ale ponieważ książka dotyczy Stalina, jest ponadczasowa. Czytając ją, zastanawiałem się, co to ludzie nie wymyślą? Dlaczego? Przeczytasz wyżej, albo w podtytule. Książka świetnie napisana, dobrze się czyta, można ją traktować jako kolejną biografię Stalina, jego personifikację.

Bardzo dobra moim zdaniem książka o Akcji Wisła podzielona na trzy części. Pierwsza zawiera wypowiedzi profesora Władysława Filara na temat Akcji Wisła, Druga część zawiera relację żołnierzy biorących udział w Akcji Wisła a trzecia składa się z opisu życiorysu kilku nacjonalistów ukraińskich polecam.

Nie będę się rozpisywał o fabule i języku - natomiast ta epopea idealnie pokazuje dlaczego ten okres (i miejsce) w historii Polski jest tak zapomniane. To po prostu pokazuje dlaczego jest ona tak skomplikowana i trudna do wytłumaczenia ludziom sformatowanym w PRL i tzn 3RP. Choć w obecnych czasach już przestaje być aż tak odległa. ps Kolejny kandydat do lektury obowiązkowej - jeśli nie dla wszystkich( jest jednak "za długoa" na dzisiejsze "standardy") to przynajmniej dla tych którzy podają się za humanistów.

Kawałek historii o wojennym Poznaniu. Jako, że jestem Wielkopolanką to dla mnie jest to bardzo wartościowa pozycja. Uważam, że trzeba znać historię, a tym bardziej regionu, w którym się żyje. Książka zawiera treści do tej pory niepublikowane - więc cenne.

Spotkałem kiedyś Mieczysława Gorzkę, polecał książki Melchiora Wańkowicza, Ja akurat byłem w tracie czytania tej książki. Opornie szło, bo to reportaż wojenny, ale w końcu – tak powiem! Przeczytałem Monte Cassino. W tej dużej książce znajdziemy opis walk polskich żołnierzy we Włoszech. ,, Niech lew mieszka w waszym sercu... Żołnierze!” Tak zachęcano oficerów polskich do walki. Śmiem twierdzić, że Polska cierpiała na winkelridyzm. Mieliśmy się odwdzięczyć Niemcom za kampanię wrześniową, za powstanie, za wszystkie zbrodnie, za które odpowiadają, ale to na obcej ziemi. Ratowaliśmy tyłki nie jednym narodom, a nas sprzedano Stalinowi. Braliśmy udział w obronie o Anglię, zdobywaliśmy Monte Cassino, a nam nikt nie pomógł. W książce jest też podkreślony stosunek amerykańskich dyplomatów do Polski. Oni rozmawiają, oni pokazują się na marszu zwycięstwa wśród wygranych tej wojny, a o nas nie można tego powiedzieć. Polacy mieli tylko wykonać czarną robotę, której nikt inny nie potrafił. Jest też ciut o polityce z czasów wojny. To smutne, jak właśnie rządzący potrafili tak szlachetne pojęcie, jak honor wykorzystać pod własną korzyść i to właśnie oni mają na sumieniu krew wielu niewinnych ludzi. Jestem zdania, że ta siła, która skupiła się na Monte Cassino, gdyby brała czynny udział w partyzantce antykomunistycznej, to Bolszewicy nie zdobyliby Polski tak łatwo. ,,Honor... co to jest honor wojskowy? Zastanawiał się ktoś inny. Jest to najbardziej celowe użycie ludzi i sprzętu z największymi choćby stratami, gdy się opłaca”. Dokładnie. Wykorzystano naszą waleczność, nasze bohaterstwo do wybronienia niepodległości Włoch, wyzwolenia z rąk faszystów, a nam nikt nie pomógł i Polska pół wieku nosiła sowiecką obrożę. Ostatnie wisienka na torcie, strzał w sedno. Podkreślenie zdrady zachodu przez autora: ,,Kłamstwa i dużo prawdy. Jest wszak po lutowej mowie Churchilla, w której w nagrodę za czteroletnią polską lojalność, za czteroletnie poświęcenie, któremu nie sprosta żaden naród, premier angielski przyznał połowę naszej ojczyzny Rosji. Od czasu tej mowy lutowej stosy artykułów kłamliwych i bynajmniej nie fair powypisywała prasa angielska. Usta naszej prasie polskiej zamknięto. Każdej enuncjacji rosyjskiej dawano szerokie echo. Żołnierz, który przeszedł piekło rosyjskie i wiedział, że moc niemiecka się kończy, nie miał nawet prawa do zdrowej strawy duchowej, do tego, aby mówić prawdę. Teraz z tą prawdą o drugim rabusiu, potężnym, przychodził słabnący rabuś”. Namawiano polskich żołnierzy do walki, aby wspólnymi siłami wybronić ojczyznę, tylko czyją? Bo w tej walce nie chodziło o Polskę. Nigdy w życiu! Książka ciekawa, ale czasem mam wrażenie, jakby się powtarzał pisząc o tych, samych akcjach. Momentami mnie zanudzała, więc czytałem z przerwami, ale skończyłem – w końcu! Przeczytana w ramach uprzejmości kolegi ze śląska. Oboje jesteśmy miłośnikami historii i pożyczamy sobie książki. Pozycja ma 33 lata, ale to nic, bo jestem zdania, że te książki z lat dziewięćdziesiątych mają więcej historii i prawdy historycznej niż obecne…

Publikacja Marka Kazimierza Barańskiego dot. dynastii Piastów w Polsce jest jedną z najlepszych (o ile nie najlepszą!) pracą przekrojową na temat średniowiecza w Polsce dostępną na rynku. Autor porusza kwestie polityczne (tych jest zdecydowanie najwięcej), społeczne i kulturowe (te są zdecydowanie najgorsze, ograniczają się - w głównej mierze - do opisywania budynków). W tej książce autor nie pozostaje stronniczy, znajdziemy liczne hipotezy - przytoczone wraz z ich twórcami, które autor dodatkowo argumentuje bądź obala. W zrozumieniu pomagają załączone tablice genealogiczne, brakuje jednak - zdecydowanie - map, jest ich o wiele za mało. Na pochwałę zasługuje sposób przedstawienia rozbicia dzielnicowego, zwykle opisane ono jest w sposób zawiły i niezrozumiały. W tym przypadku autor pominął pomniejsze potyczki, tworząc klarowny (ale w dalszym ciągu obszerny) portret XII i XIII wiecznej Polski. Szczerze polecam!

Książka, która powinna zaciekawić każdego, kto interesuje się okresem przełomu XIX i XX wieku w Europie Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Rosji oraz rewolucji lutowej i przewrotu bolszewickiego w 1917 roku oraz niebanalnymi życiorysami wielu spośród głównych aktorów tamtych wydarzeń. Większy kłopot sprawia zakwalifikowanie tej pozycji. Czy jest to powieść historyczna, czy też może pięć nowel? A może fabularyzowane szkice biograficzne? Chyba najwłaściwszym byłoby określenie powieść dokumentalna (jak w przypadku „Zimowej drogi” Leonida Józefowicza) w pięciu odsłonach. Bowiem poszczególne części nie przechodzą płynnie jedna w drugą a nawet nie wszystkie są napisane w tej konwencji. Dla przykładu jedna z nich jest opowiadana w pierwszej osobie liczby pojedynczej (z perspektywy narratora, obserwatora ale i uczestnika wydarzeń), podczas gdy pozostałe w narracji trzecioosobowej, neutralnej, przeważnie o zmiennym punkcie widzenia. Cztery dotyczą konkretnych osób, mają pojedynczych bohaterów, ale jedna opisuje po prostu zamachy na jednego z carów, nota bene bardzo popularnego do tej pory,nie tylko w Rosji. Najdłuższa część ma nawet dwie wersje zakończenia, albowiem niedostatki źródłowe pozwalają na wiele interpretacji. Tym niemniej powieść – jest to bowiem niewątpliwie beletrystyka - czyta się znakomicie, co jest wspólną zasługą ciekawej tematyki, umiejętnego jej wyboru i sposobu podania przez autora oraz jego języka. Stefan Türschmid, w odróżnieniu od większości polskich współczesnych pisarzy, potrafi stworzyć ciekawą fabułę, interesujące dialogi czy przemyślenia i monologi bohaterów bez uciekania się do wulgaryzmów. W literaturze polskiej XXI wieku rzadkość, za co należy się co najmniej jeden plus. Nie uciekł się tez do wtykania tanich schematów z literatury popularnej, jak trudne dzieciństwo, wątki romansowe czy martyrologiczne. Bohaterowie są ludźmi z krwi i kości, posiadającymi ludzkie wady i zalety, a nie superbohaterami, wygłaszającymi manifesty wobec torturujących i rozstrzeliwujących ich carskich czy bolszewickich oprawców. Życiorys Sawinkowa, postaci, której autor poświęcił najwięcej miejsca, był mi dobrze znany, ale cieszę się, że w ciekawy sposób przedstawione zostały losy Wiery Zasulicz i Marii Spiridonowej, spinającej klamrą walkę części rosyjskich elit o wolność ludu, który niekonicznie jej chciał. No i nie należy nazywać obu Pań terrorystkami, albowiem były de facto wykonawczyniami zamachów na konkretnych oprawcach, bez używania materiałów wybuchowych oraz ofiar wśród osób postronnych. Szkoda, że niedawno zmarły Stefan Türschmid zaczął pisać w tak późnym wieku (po sześćdziesiątce). Mógł bowiem stworzyć jeszcze więcej ambitnych i interesujących powieści historycznych.

Bardzo dobrze przedstawiona geneza oraz przebieg bitwy pod Cambrai w 1917 roku. Zmagania opisane zostały konsekwentnie i logicznie. Jak często bywa w tego typu pozycjach brakuje trochę jasnych map zamieszczonych przy bardziej zawiłych opisach walk. Ogólnie jedna z lepszych książek z serii Historyczne Bitwy Bellony, które ostatnio czytałem. Warto przeczytać, szczególnie jeśli ktoś interesuje się historią I wojny światowej lub historią broni pancernej (w walkach pod Cambrai brały udział także czołgi).

Kiedy po klęsce III Rzeszy, alianci odnaleźli ukrytą kolekcję Goeringa, na którą składały się tysice dzieł sztuki, zrabowanych ofiarom nazizmu, zwłaszcza Żydom, niemal we wszystkich krajach Europy podjęto próbę odnalezienia ich właścicieli i zwrotu zagrabionego dziedzictwa. Jednym z obrazów w tej kolekcji był "Chrystus i jawnogrzesznica" autorstwa genialnego holenderskiego malarza Johannesa Vermeer z Delft. Ustalając drogę, jaką trafił on do Goeringa oraz jego potencjalnego byłego właściciela, dotarto do Hana van Meegerena, który prawdopodobnie pośredniczył w sprzedaży tego obrazu. Za kolaborację z okupantem groziła mu kara śmierci. Po spędzeniu kilku tygodni w więzieniu van Meegeren zdecydował się na wyznanie prawdy, jednak nie o nabywcy obrazu; przyznał się do autorstwa i fałszerstwa paru innych jeszcze dzieł. I w tym momencie rozpoczyna się niesamowicie fascynująca opowieść o życiu tytułowego bohatera, o jego pasji malarskiej, braku uznania ze strony krytyków, popadaniu w ubóstwo oraz o powstaniu pomysłu namalowania takiego obrazu, aby wreszcie zyskać uznanie. Pierwszym podrobionym dziełem (rzekomo autorstwa Vermeera) była "Wieczerza w Emaus"; była tak genialna, że żaden z ówczesnych krytyków sztuki nie rozpoznała w nim fałszerstwa. Do namalowania go van Meegeren przygotowywał się kilka lat, zgłębiając techniki XVII-wiecznego malarstwa, sposoby sporządzania farb, pigmentów, rozpuszczalników, werniksów. W tle tych artystycznych opowieści poznajemy holenderskie klimaty początku XX wieku, życie mieszkańców Holandii, atmosferę zbliżającej się wojny i okupację kraju. Z ciekawością zagłębiamy się w historię losów van Meegerena, poznajemy jego pasje, słabostki, uczucia, kobiety jego życia. Książka napisana w oparciu o bardzo bogatą bibliografię, ale nie jako suchy, kostyczny dokument, ale jako wciągająca i frapująca historia niedoścignionego fałszerza, który oszukał nie tylko Goeringa, ale światowych znawców i ekspertów na rynku dzieł sztuki. Polecam.

Autor, POLSKI bohater - patriota, po 1945r, skazany przez komunistycznych zbrodniarzy na zapomnienie. Żył ok. 26 lat i aż trudno uwierzyć, że tyle przeżył walcząc o Polskę w miejscach mało znanych współczesnym Polakom. Czy wiesz kim byli Murmańczycy? Sprawdź!!! Aresztowany przez bolszewików, skazany na śmierć, uciekł. Opisuje to w swoich opowiadaniach. " Koń na wzgórzu " to najbardziej znane ! Pisarz bardzo popularny w okresie międzywojennym. Gruźlica spowodowała niepowetowaną stratę literaturze polskiej. Autor i jego utwory, jak mało kto i co, powinny na zawsze pozostać w pamięci Polaków. Bardzo, bardzo POLECAM !!!

Pozycja przedstawiająca niemiecką operację powietrznodesantową na Krecie w 1941 roku. Książka bardzo dobrze napisana. Czyta się przyjemnie. Autor w rzeczowy sposób opisuje plany Niemców i Aliantów wobec Krety. Opis działań wojennych podczas operacji jest szczegółowy.

No. 184 Życiorys osoby wybitnej, wyjątkowej, nietuzinkowej, osoby, która zapisała się złotymi zgłoskami w historii Polski. A jednak życiorys jakże mało znany i doceniany. Dzięki staraniom autora czyta się jak powieść sensacyjną, choć o sensację tu trudno, kiedy wszystkiego doświadczył jeden człowiek. Książka, którą warto i należy poznać, aby mieć świadomość kim był Jan Karski. W pełnym spojrzeniu do odkrycia w poniższym linku: https://bit.ly/1001ksiazek

"Sprawa Miasojedowa jest pod pewnym względem odwróceniem sprawy Dreyfusa. (...) Skazany przez władzę, może być obroniony przez opinię publiczną. Skazany przez opinię publiczną, może być obroniony przez władzę. Ale gdy opinia publiczna staje się władzą... Ba! Do kogo pani wtedy każe się odwołać w obronie? Nie ma takiej siły, do której można by się odwołać. Bo nie ma nikogo na świecie, kto by był zainteresowany w takiej apelacji." Józef Mackiewicz przedstawia nam losy Sergiusza Miasojedowa, oficera carskiej żandarmerii, który w 1915 roku zostaje oskarżony o szpiegostwo, skazany i wkrótce powieszony. Karierowicz, kanciarz i hulaka niekoniecznie jest postacią do której odczuwa się wielką sympatię, jednak nie o to wszak chodzi. Istotne jest to, jaka niesprawiedliwość dotknęła Miasojedowa, a także i jego żonę Klarę. Jak łatwo urobić społeczeństwo, które na fali antysemityzmu i wrogości do Niemiec, mylnie osądziło pułkownika i jego małżonkę. Doskonała powieść, napisana w nieco reporterskim stylu, rodem z XIX wieku, w której pobrzmiewają echa klasyki literatury rosyjskiej czy francuskiej.

Osadnicy, uchodźcy, przesiedleńcy i najbardziej nieadekwatne dla Kresowian – repatrianci. To najczęściej używane określenia ludności, która opuszczała od 1943 roku wschodnie tereny należące przed II wojną światową do Polski, udając się na tereny zachodnie przyłączone do niej po wojnie. Na tak zwane Ziemie Odzyskane, jak określała je nowa władza komunistyczna. Świadomie nie użyłam określenia „musiała”, ponieważ obok zdecydowanej większości zmuszonej wyjechać, istnieli i tacy, którzy "znaleźli się na Zachodzie powodowani ciekawością czy chęcią łatwego zysku", jak pisze Agnieszka Knyt – autorka wstępu "Od Karty". Nie zmienia to jednak faktu, że migracja ludności cywilnej była efektem zmian politycznych przesuwających granice naszego kraju. Skutki ustaleń i decyzji podjętych przez Wielką Trójkę w Teheranie, Jałcie i Poczdamie odczuwam do dzisiaj również ja. Jestem trzecim pokoleniem Kresowian i mogłabym dopisać w imieniu moich dziadków kolejny rozdział do tej antologii wspomnień spisanych przez uczestników przesiedleń lub ich bliskich. Siedem relacji nieróżniących się przebiegiem wysiedlenia – przyczyną wyjazdu, samą podróżą w towarowych wagonach i ogromnym ładunkiem emocji człowieka skrzywdzonego materialnie, poniżonego moralnie i nierzadko oszukanego w rekompensacie utraconego majątku, ale przede wszystkim ogarniętego lękiem przed nieznanym. Różniących się natomiast celem podróży (każdy z bohaterów przyjechał do innej miejscowości – między innymi Szczecinka, Legnicy, Wrocławia, Strzelc), miejsca zamieszkania (dom na wsi, willa lub mieszkanie w mieście), stanu i zasobności zastanego majątku, postawą wobec mienia poniemieckiego i samych Niemców oraz podjętą pracą w nowym miejscu zamieszkania. Każde z tych wspomnień akcentowało jeden z wymienionych elementów, dając mi różnorodny i jednocześnie pełny obraz jednego zjawiska oraz skrajności ludzkich zachowań. Uważnie wsłuchiwałam się w relacje świadków nie tylko z powodu ciekawości ówczesnych formalnych procedur i nieformalnej strony ich przebiegu, ale i interesującego etapu funkcjonowania państwa tuż po zakończeniu wojny, kiedy na ziemiach zachodnich panował chaos informacyjny. Byłam nie tyle zaskoczona, ile przerażona totalnym bezprawiem, w którym "niedostatek jedzenia kompensowała nieograniczona wolność. Nie było żadnej władzy. Nie obowiązywało żadne prawo poza moralnym. Nie było własności prywatnej zatruwającej stosunki między ludźmi. Wszystko należało do wszystkich i do nikogo. Można było brać w posiadanie, nie odbierając innemu. Można było niszczyć, nie niszcząc cudzego". Włącznie z życiem. Również brakiem organizacji, sprzecznością polskich i sowieckich interesów, polityką silniejszego uzbrojonego w broń, grabieżą i wywozem wszystkiego, co wartościowe, do ZSRR, masowym szabrownictwem przez ludność cywilną ogarniętą „germanożerstwem” i „gorączką złota”. "To bogactwo, którego można było brać, ile się chciało, ale które miało wartość przysłowiowych diamentów na pustyni, wielu ludziom odbierało rozum. […] Nawet ja, choć z doktorskiej rodziny, traciłem chwilami zdrowy rozsądek na widok tych nagromadzonych przez wieki dóbr…" – wspominał Jan, opisując zasiedlanie Legnicy. Może dlatego niektórzy z opowiadających odważyli się mówić publicznie o tamtych czasach po bardzo wielu latach. Mój dziadek nie mówił o tym do śmierci. Babcia, w rzadkich chwilach słabości i przytłaczającej ją tęsknocie, wspominała jedynie z nostalgią pozostawiony orzechowy sad, którego nie mogła odżałować. Historię rodziny poznałam z relacji mamy, ale bardzo okrojoną i widzianą oczami malutkiej dziewczynki, pamiętającej przede wszystkim powszechny głód. Pamiętam emocje, kiedy po raz pierwszy zobaczyłam rodzinne strony mojej mamy na zdjęciach zrobionych przez wujka, który pojechał na Kresy. Wykorzenienie – tak ujęłabym to, co poczułam. Poza emocjami ta antologia dostarczyła mi również informacji na temat wzorcowego wykorzystania człowieka, pełnego energii i wiary w odbudowę kraju, do własnych interesów ludzi władzy i partii. Przewrotność systemu socjalistycznego, który pozwalał najpierw zrobić obywatelowi najtrudniejsze, by potem uczynić go wrogiem ludu działającym na szkodę państwa. Prześledziłam dwa mechanizmy niszczenia człowieka i specyfiki działania układów partyjnych, za którymi stała żądza władzy i zysku. Jeden ze wspominających odbudowywał szkołę, a drugi młyn. Za sukcesy, praktycyzm i logiczne myślenie można było ostatecznie trafić do więzienia. Nic dziwnego, że dopiero teraz jeden z nich mógł jawnie podsumować tamte lata pracy dla ludowego państwa – "straciłem wszystko, co miałem – na wschodzie i na zachodzie – i jeszcze mam dług na 22,5 kwintala żyta. Oto dorobek mojego życia". Rozgoryczanie Kresowian nie dotyczyło tylko wysiedlenia. Ono tam się dopiero zaczynało, budując poczucie żalu, który czuli do śmierci. I w jakimś wymiarze trwa on do dzisiaj, dziedziczony z pokolenia na pokolenie. Jestem tego przykładem. Warto czytać takie pozycje, by zrozumieć geografię podziałów politycznych na mapie Polski najbardziej uwidaczniających się podczas wyborów. By pojąć moje i mnie podobnym poczucie życia na cudzym, które czułam od zawsze. Budowano we mnie tożsamość, ucząc ogólnej historii Polski, bo ta regionalna jakoś tak zawsze, prędzej czy później, kończyła się na Niemcach. W szkole uczyłam się tańców narodowych od oberka na krakowiaku i kujawiaku skończywszy, bo jakiż to taniec regionalny był kultywowany na Pomorzu Zachodnim? Wielkie banery, które jeszcze w latach 80. widziałam w Szczecinie, zapewniające o polskości ziem trąciły fałszem, kiedy spod tynków domów w moim mieście do dzisiaj wyłażą niemieckie napisy, a na które, jako dzieci, natykaliśmy się stale. A piękny park, do którego chodzą właściciele z psami na „poranną i wieczorną toaletę”, to niemiecki cmentarz, którego części grobów jeszcze tu i ówdzie wystają spod ziemi, a których elementy zostały rozniesione po okolicy do różnych celów. Jeden z nich służy jako stoper przed wjazdem między garaże. Na szczęście polityka „germanożerności” już minęła. Jest dużo lepiej. O niemieckiej przeszłości mojego miasta mówi się wprost, a nawet pielęgnuje. Nawiązujemy przyjaźnie między miastami. Jdnak najciekawsze w tym wszystkim jest to, że dorastałam z Ukraińcami z akcji „Wisła”, będącymi w podobnej sytuacji, jak moja rodzina. Trochę groteskowej – my z Kresów uciekający przed Ukraińcami, Ukraińcy przesiedleni na siłę tak, jak my i oba narody na poniemieckich ziemiach. Nikt tak naprawdę u siebie. Takiego u siebie, z taką pewnością swojego z dziada pradziada, jak na przykład Podhalanie. I, mimo że jest już tyle lat po wojnie, moje odczucia nie różnią się od tych odczuwanych tuż po niej przez jednego ze wspominających na temat przesiedlanych Niemców – "Świadom byłem, że w jakimś stopniu łączy nas wspólny nieszczęśliwy los. Nas, zmuszonych przez banderowców do ucieczki z rodzinnych stron, i ich, którzy ponoszą teraz konsekwencje rozpętania wojny przez jednego diabła". Może dlatego tak bardzo utożsamiam się ze słowami jednej z relacjonujących kobiet – "Wędrówka, te wszystkie zabiegi, żeby urządzić się na Ziemiach Zachodnich, zasiedlając cudze kąty, jest bezsensowna, niesprawiedliwa. Sprawiedliwe jest powrócić do rodzinnego domu". Tylko, gdzie jest ten mój rodzinny dom Wyszyńskich? naostrzuksiazki.pl

Książka na pewno obszerna. Wiedza autora na temat historii Hiszpanii w XX w. i Franco jest imponująca. Sam tytuł jest jednak mylący w moim przekonaniu. Autor w dużej mierze skupia się na historii Hiszpanii, wojny domowej, polityki i sytuacji kraju po wojnie, a mniej na samym Franco. Mimo to pozycja warta polecenia.