Martwe miasto. Sylwestrowy (noworoczny) szturm na Grozny. 31 grudnia 1994 - 2 stycznia 1995

Monografia czołgu to rzecz u nas rzadko spotykana, to tego jeszcze czołgu współczesnego. Nie ma tutaj do czynienia z suchym opisem technicznych Merkawy, czyli izraelskiego podstawowego wozu bojowego, ale szerokie ujęcie tematu, od rysu historycznego rozwoju doktryny pancernej izraelskiego wojska, przeglądu używanych i pozyskiwanych czołgów, poprzez rozdział o udziale pancernych o pochodzeniu polsko-żydowskim, aż po samą kwestię tytułowego czołgu. W tym zakresie mamy opis całego programu mającego na celu zaprojektowanie i zbudowanie Merkawy, jej opis techniczny, a wreszcie przegląd walk z jej udziałem na przestrzeni lat 1982-2018. Powyższe ujęcie pozwala poznać okoliczności w jakich podejmowano decyzję o stworzeniu narodowego programu projektu Merkawy, jego założenia, przebieg, wpływ na gospodarkę i sens wieloletniego planowania rozbudowy sił zbrojnych w oparciu o własny przemysł, a wreszcie możemy zobaczyć jak te założenia sprawdziły się na placu boju, jak wprowadzano zmiany i reagowano na wydarzenia podczas walk z użyciem nowych czołgów. Książka byłaby wybitna gdyby nie fakt, że jest dziełem zbiorowym kilku autorów, z których każdy zajmował się swoim polem, na którym najlepiej się znał. Każdy z rozdziałów sam w sobie jest bardzo dobry, ale kilka spraw się powtarza, a ponadto pióro panowie mają różne. Najmniej zainteresował mnie rozdział o żołnierzach żydowskich w polskich wojskach pancernych i żołnierzach o polskich korzeniach w żydowskich wojskach. To w zasadzie dla obrazu całości rozdział ubogacający ale nie niezbędny. Sam opis techniczny był z racji swojej szczegółowości i aspektów właśnie technicznych dla mnie mniej ciekawy, bardziej zainteresowały mnie opisy czasów sprzed Merkawy, gdy wykorzystywano przeróżne, pozyskiwane naprędce czołgi, a także relacja z samego projektu nowego czołgu. Najlepiej napisany jest natomiast rozdział o bojowych szlakach Merkawy, autorstwa Łukasza Mamerta Nadolskiego, który jest autorem według mnie najlepiej piszącym o militarnych aspektach konfliktów drugiej połowy dwudziestego i początkach dwudziestego pierwszego wieku. Całość rewelacyjna i chętnie przeczytałbym takie monografie innego sprzętu wojskowego.

"Wojna o tron cezarów" przedstawia wydarzenia z lat 68-70, kiedy to właśnie wówczas doszło do tak zwanego "roku czterech cesarzy", kiedy to po panowaniu Nerona władzę objęli Galba, Othon, Witeliusz (temu to nawet współczułem podczas czytania) oraz Wespazjan. Przyznam, że lektura była fascynująca. Czytało się to wszystko jak jakiś starożytny odpowiednik gry o tron - intrygi, bunty, zwycięstwa, klęski, bitwy, sytuacja zmieniała się jak w kalejdoskopie. Mamy tu rozbudowane tło polityczne, krótką charakterystykę rządów poszczególnych władców, ale także przedstawiono charakterystykę armii rzymskie oraz działania wojenne z tamtych lat. Autor nie skupia się też stricte na rzymskim froncie działań, ale przedstawia także walki nad Renem związane z powstaniem Cywilisa. Podobała mi się też krytyka źródeł jaką przedstawia Byra, wyraźnie akcentując, gdzie przekaz źródłowy był propagandowy, gdzie istnieją niejasności czy spory wśród historyków. Praca zawiera kilkanaście map, bardzo zresztą przyzwoitych (chociaż zdarzają się kwiatki jak "oblężenie Wetera"). Dawno żadna praca mnie tak nie wciągnęła, to jedna z ciekawszych książek jakie czytałem w ostatnich miesiącach, no i nie przypominam sobie również, kiedy miałem w rękach coś tak znakomitego i jednocześnie napisanego przez polskiego historyka.

Książka, która nie każdemu przypadnie do gustu, ponieważ porusza kwestie rzymskiej wojskowości od strony administracyjnej, systemowej. Nie znajdziemy tutaj barwnych opowieści wojennych z pól bitew, tylko opis struktury poszczególnych oddziałów. Dużo liczb, suchych statystyk - takie tematy zostały tu poruszone. Plusem publikacji jest zamieszczona charakterystyka życia żołnierza od pierwszych dni jego kariery w armii, do momentu przejścia na emeryturę.

Nie jest to mój pierwszy HB, opisujący czasy Aleksandra Wielkiego, ale pewno jeden z lepszych! Pomimo dość skromnego i czasem sprzecznego materiału źródłowego autor sprawnie opisuje kolejny epizod wojen diadochów. Na plus należy zaliczyć kolorowe mapy bitwy jak i sytuacja strategicznej, opis walczących armii za pomocą ilustracji wojownika - bardzo dobry pomysł. Do tego opis wszystkich znaczących postaci i kalendarium wydarzeń. Ogólnie książka zdecydowanie do polecenia.

Kristo - krótko. Podobno to jedna z lepszych książek o historii i modelach czołgów na świecie. Niestety jest w niej dużo błędów redakcyjnych, błędów dat, zdarza się zła nazwa opisywanego czołgu, czy innego pojazdu pancernego. Niektóre informacje powtarzają się, autor posługuje się symbolami własnymi czołgów, co bywa mało czytelne, gdy nie ma obok odpowiedniego zdjęcia. Zdjęć jest za mało, bywa, że umieszczone są one w niewłaściwych miejscach w tekście. Niektóre zagadnienia powtarzają się w innych rozdziałach. To wszystko nie jest winą nieżyjącego już autora polskiego pochodzenia, specjalisty czołgowego doradzającego kilku krajom, lecz nie najlepszej redakcji. Richard Ogorkiewicz (Ryszard Ogórkiewicz pochodzący z Bydgoszczy) pisze z dużym znawstwem, często z pozycji autorytetu a książka pomaga uporządkować i pogłębić wiedzę o czołgach, którą każdy miłośnik historii i militariów chce posiadać.

Bardzo fajna książka. Chyba pierwsza na polskim rynku o operacji Varisity i 17. amerykańskiej Dywizji Powietrzno-Desantowej. Napisana barwnym językiem, od ogółu do szczegółu ale chyba taka jest tendencja w pisaniu historii przez amerykańskich autorów. Taki bardzo rozbudowany reportaż historyczny. Ja bardziej preferuję monografie naukowe. Tę książkę warto przeczytać.

Dość ogólne wprowadzenie w tematykę izraelskich technologii wojskowych. Mamy tutaj zarysowane tło powstawania czołgów Merkava, technologii rakietowych i satelitarnych, broni cybernetycznej czy systemów łączności i dowodzenia. Końcówka książki wydaje się być napisana trochę na siłę - tam autorzy opisują systemy szkolenia pracowników wywiadu, taktyki punktowych zabójstw 'grubych ryb' organizacji terrorystycznych czy problematykę zawierania kontraktów na sprzedaż broni do innych państw. Książkę polecam, ale raczej jako wstęp do dalszego pogłębiania wiedzy na temat izraelskiej technologii wojskowej.

Pantera. Legendarny Lisioł . Obok Tygrysa, Pantera jest uznawana za jeden z najsławniejszych niemieckich czołgów II wojny światowej. Trudno się dziwić, ostatecznie prawie 6 000 egzemplarzy tej maszyny wzięło udział w zmaganiach na froncie. Chociaż Lisioł pała niesamowitą miłością do Panzer IV, konia roboczego niemieckiej armii, to jednak ludzie częściej kojarzą Tygrysa lub właśnie Panterę. Jeżeli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o tej maszynie, a dopiero zaczynacie zgłębiać wiedzę w zakresie wielkich kotów, Lisioł poleca lekturę książki Thomasa Andersona „Pantera. Legendarny czołg”. Tekst został podzielony na siedem rozdziałów dotyczących m.in. produkcji, organizacji oddziałów, historii walk oraz mitów na temat konstrukcji. Dzięki temu łatwo można zorientować się w temacie. . Lisioł docenia zamieszczone schematy np. organizacji kompanii zaopatrzeniowej batalionów czołgów Panzer IV i Pantera, czy też listę usterek, które dręczyły pierwsze bataliony Panter. Lisioł musi przyznać, że nieszczelny zbiornik paliwa pachnie smażoną załogą, zwłaszcza jeśli dorzucicie do tego mało sprawne oddymianie wnętrza wieży *pisnął Lisioł, próbując obrócić przyblokowaną wieżę*. W sumie daremny trud, gdy skrzynia biegów odmawia współpracy, a drążek skrętny wziął sobie urlop. Spróbujcie skręcić prawie 45 ton metalu, gdy ten duży kociak nie ma ochoty na tańce! Lisioł dość dokładnie opiszczał problem i kolejne maszyny wychodziły coraz lepsze, w porównaniu do pierwszych bojowych modeli. Problemy w czołgach są nieodzowne jak futro na Lisiole. . Wewnątrz pozycji znajdziemy mnóstwo zdjęć. Właściwie książka to bardziej album fotograficzny z dodatkiem wiedzy, dlatego bardziej się nadaje dla początkujących niż osób obeznanych w temacie. Chyba że chcą mieć bogaty materiał fotograficzny w kolekcji, wtedy to strzał w dziesiątkę. Do tego dostajemy wykresy i sporo statystyki, takich jak np. rysunki porównujące Panterę z sowieckimi rywalami – T-34/85 oraz IS-2.

„Bardzo dobra” „Byliśmy żołnierzami” nie jest łatwą książką ze względu na swoją plastyczność i brak anonimowości. Opowiada o jednej z bitew w wojnie wietnamskiej z pozycji amerykańskiego żołnierza. Bitwa ta nie była zabawą, ale wystawiła realną fakturę w ofiarach po obu stronach linii frontu. Zresztą jej pośrednim celem, założonym przez jedną ze stron było ów krwawy bilans uczynić jak największym. Wojna to okrutna matka i rządzi się swoimi prawami. Odbiera tylko, nie daje. Dotyka swoimi długimi palcami nie tylko bezpośrednich uczestników starcia, ale ich bliskich i dalekich krewnych. Piekło na ziemi stworzone przez bezpośrednią wymianę ognia, patrząc wrogowi w oczy, nie jest dla każdego. Ten który to wytrzyma będzie pamiętał do końca życia i obciążony tym ciężarem umrze niespokojny. To wszystko dla ojczyzny i z patriotycznym wezwaniem na ustach. Autor podaje nazwiska, więc nie ma anonimowych bohaterów, nie ma też anonimowych kawałków zwłok rozerwanych przez wybuch, nieraz własnej artylerii. Autor przestawia życiorys i powrót w ciasnej skrzyni przepasanej flagą do najbliższych. I nie są to pojedyncze skrzynie – ich liczbę podaje się w setkach. Setkach łez, nieprzespanych nocy i strachu. Bohaterowie też go odczuwają, niekiedy jest on przyczyną ich odejścia z tego świata. Wszystko to dzieje się w zielonym lesie, gdzieś na końcu świata. W którym ciało wroga i kolegi zaczyna cuchnąć tym samym smrodem zaraz po śmierci. Jeśli tam trafiłeś musisz zabijać, by nie zostać zabitym. I nie jest to wprost napisany antywojenny manifest, ale pełni taką rolę. Książka opisuje robotę jaką wykonuje żołnierz, kiedy Ty bezpiecznie śpisz w swoim łóżku. Żebyś mógł śnić jak najdłużej… Bardzo plastyczny obraz zmagań, pozostanie z czytelnikiem na długo po skończeniu lektury i nie będą to przyjemne obrazy. Wojna pokazana w „Byłyśmy żołnierzami” różni się od obrazów kreowanych w filmach. Człowiek dopiero po tej lekturze, orientuje się jak bardzo. Książka zawiera listę nazwisk uczestników, wybrane biogramy i ciągnie swoją historię długo po zakończeniu działań wojennych. Stajemy na rozstaju obrazów pola bitwy i normalnego życia. Należy pamiętać, że jest to tylko malowidło made in USA, bo dla drugiej strony pole bitwy było normalnym życiem. Duży plus dla autora, że zadbał o odrobinę empatii i pamięci dla przeciwnika. Docenił skuteczność walki o swój kraj. Ze swojej strony namawiam do przeczytania tej książki – warto.

Zdecydowanie warta polecenia każdemu kto chce zapoznać się z zarysem działań w czasie I WŚ. Autor postawił sobie za cel odejście od typowego dla Brytyjczyków spojrzenia na ten konflikt czego efektem było dostrzeżenie wysiłku Francji, która do 1916 przyjmowała na siebie główny wysiłek frontu zachodniego po stronie ententy. Zdecydowanie jednak za mało jest z perspektywy Niemieckiej w tej książce oraz frontu wschodniego, który pod względem objętości może dorównuje pobocznym teatrom działań. Należy oddać również autorowi, że rzeczywiście skupił się na historii militarnej nie wdając się w dywagacje innej natury.

Przeczytałem. To pierwsza książka tego autora z jaką miałem okazję się zapoznać. I czytało mi się ją bardzo przyjemnie. Autor relacjonuje przebieg walk na południowym odcinku frontu wschodniego mniej więcej od sierpnia '43-go, wyścig o wschodnią Ukrainę i Dniepr jaki miał szansę stać się niemiecką Ostwall. Aż do wzięcia w kocioł ok 50 tys żołnierzy niemieckich w kocioł i próba ich deblokady w lutym '44-go. Atutem w moich oczach jest dwustronne przedstawienie tych zmagań. Autor nie czyni różnicy czy opisuje działania niemieckie czy rosyjskie, jest tutaj bardzo sprawiedliwy jeśli chodzi o czas antenowy. Bardzo dobrze opisane są ciężkie warunki terenowe, pogodowe i logistyczne w jakich toczyły się te wielomiesięczne zmagania jakie wyczerpały obie strony. Podoba mi się też tam i tu wrzucony komentarz autora do cytowanej wypowiedzi, rozkazu lub wspomnień niemieckiego czy rosyjskiego generała. Zwłaszcza jak było to pisane wiele lat po wojnie i ktoś taki mógł się pokusić o przedstawienie się w lepszym świetle niż to było w rzeczywistości. Takie komentarze autora świetnie to naświetlają. W oczy rzucił mi się odbrązowiony mit von Mansteina jaki często ma opinię jednego z najlepszych generałów tamtej wojnie nawet na tle wyższych decydentów wszystkich stron konfliktów. Okazuje się, że generał w sporej mierze wypracował ten mit samodzielnie już po wojnie i w gruncie rzeczy podczas wojny wcale nie był ani tak genialny ani kryształowy jak to rozgłaszał po woinie. Książkę polecam zwłaszcza fanom frontu wschodniego z czasów II WŚ. Przyznam, że ja wcześniej o tej kampanii nie wiedziałem zbyt wiele a ta napisana czytelnym językiem książka bardzo mi przybliżyła te zmagania.

Ciekawe i przystępne opracowanie o pancernikach zarówno tych które weszły do służby, jak i tych które nie wyszły poza plany. (Niemiecki typ H, holenderski projekt 1047, amerykańskie typu Montana, holenderskie projektu 1047, francuskie Alsace, japońskie Super Yamato z artyleria kalibru 510 mm, czy B-65, itp.) Obok nich były także te, które pamiętały poprzednia wojnę i były szkolnymi pancernikami. Fascynująca.

Sporo informacji na temat wojsk starożytności. Choć najwięcej tych pochodzących z Rzymu i Grecji. Autor opisuje uzbrojenie, sposoby walki, problemy dowódców na polu bitwy, machiny wojenny, sposoby oblegania miast, wykorzystanie zwierząt (w tym słoni) na polu bitwy. Analizuje przyczyny klęsk i zwycięstw. Szkoda, że zdjęcia i mapy i rysunki dołączone do książki są co najwyżej średniej jakości. Dzięki lepszym ilustracjom książka tylko by zyskała. Warto przeczytać jeśli ktoś interesuje się wojskowością starożytności.

Rewelacyjna rzecz o środkach psychoaktywnych w wojsku, na wojnie i pozostałych działaniach militarnych. Trochę historii, od berserków napakowanych wywarami z muchomorów, po współczesne złożone substancje powodujące wzrost agresji, wytrzymałości, orientacji, możliwości długotrwałej aktywności. O tym marzy każdy dowódca, mieć żołnierza cały czas gotowego, sprawnego, agresywnego, wykonującego każdy rozkaz, bez zastanowienia. Coraz bardziej zdehumanizowanego. Żołnierza cyborga. A raczej rodzaj napędzanego stymulantami "Frankensteina". Wizje Gibsona w porównaniu do rzeczywistości to Pikuś, Chlebek z masełkiem i marmoladką.

Nieźle napisana historia, oddaje mocno klimat z pola walki, choć mnogość scen "rozwałki" i trochę (w moim odczuciu) ich chaotyczne opisanie w pewnym momencie spowodowała u mnie przesyt. Trzeba jednak autorowi oddać, że naświetlił kontekst polityczny i strategiczny bitwy, w zrozumiały sposób przedstawił jej przebieg, fanom tego typu literatury powinno się spodobać

Książkę trzeba czytać z perspektywy historycznej. Wiele spośród szczegółów dotyczących przygotowań, czy też prowadzenia wojny trąci myszką. Niemniej jednak uwagi dotyczące psychologii wojny, zarządzania, komunikacji, czy przywództwa w dużej mierze pozostają w mocy, choć oczywiście przez minione prawie sto lat zostały rozwinięte. Autor stara się wychwycić ogólne prawidła. Stąd wywód, mimo pewnych przykładów z Pierwszej Wojny Światowej, jest ogólny i teoretyczny. To zniechęca niektórych czytelników, którzy narzekają na ogólniki.

Książka bardzo ciekawa, choć wymaga dużego skupienia. Niestety efekt psuje nie najlepsze tłumaczenie i brak korekty, co przełożyło się na takie zwroty jak okres czasu, co jest zdaje się jalką z angielskiego i w polskim chyna określane jako pleonazm, czy po najmniejszej linii oporu zamiast linii najmniejszego oporu lub "zcentralizowaną" (str.84). Jest tego niestety więcej, co sprawia, że i tak niełatwy tekst wymaga jeszcze większej uwagi. Szkoda, bo wartościowa pozycja została "położona" przez tłumacza, który słabo radzi sobie z polskim. Wydawnictwo niestety też kolejny raz nie popisało się nie sprawdzając tekstu i nie poprawiając tych błędów. Dla samej treści książki warto, choć za takie błędy w polskiej wersji cena powinna być o połowę niższa.

Autobiografia Franka Maresa napisana została u schyłku XX wieku czyli ponad pół wieku po wydarzeniach, które opisuje, co zapewne miało wpływ na jej zawartość. Upływ czasu bowiem wprowadza podwójny filtr składający się z późniejszych doświadczeń Autora oraz zacierania się obrazu osób i zdarzeń. Pisana jest przez człowieka dojrzałego, który zapewne „przetworzył” obraz zdarzeń i młodzieńczych, często naiwnych zrywów na ich współczesną wersję. Nie zmienia to jednakże faktu, że „Zadanie wykonane” jest książką ciekawą, przykuwającą uwagę czytelnika. Tematem przewodnim książki jest tęsknota Autora za wolnością, wolnością nie tylko osobistą, jaką daje przebywanie w przestworzach za sterami statku powietrznego, ale także za wolnością ojczyzny. Ten czeski patriotyzm jest podszyty respektem do władzy, porządku publicznego i demokracji, umiłowaniem pokoju oraz szacunkiem dla ludzi. Jakże inny obraz od patriotyzmu naszego – buńczucznego, bojowego pełnego patosu i zaciętości. Często powtarzane zdania na temat wartości demokracji i pokoju wręcz wkurzają, pozwalają jednak spojrzeć z innego, jakże ciekawego, sąsiedzkiego punktu widzenia. W pierwszej części, jak większość tego typu opowieści poznajemy naszego bohatera, jego dzieciństwo i pierwszy, zazwyczaj decydujący o dalszym losie kontakt z lotnictwem. Tu uwagę przykuwa patriotyzm rodziny i duch w jakim wychowano syna oraz jego cierpliwe dążenie do celu – szkolenia lotniczego, poprzez wytrwałą pracę w aeroklubie i naukę w szkole. Rozszerzający się terror hitlerowski składnia młodzieńca do poszukiwania możliwości walki o wolną ojczyznę za granicą. Tu zaczyna się właściwa opowieść o piątce młodych lotników rozpoczynających trudną i niebezpieczną tułaczkę za bronią.. Francja w oczach Autora jawi się jako kraj nadziei, ale również bezsensownego oczekiwania i wszechobecnego bałaganu organizacyjnego. Po niemiłosiernie długim, dla młodych ludzi, oczekiwaniu rusza szkolenie lotnicze, które ponownie przerywa wybuch wojny. Znowu ucieczka, statek, nowa ziemia – Wyspa Ostatniej Nadziei. Co ciekawe w odróżnieniu od Francji obraz porządku, wyśmienitej organizacji i niesamowitej woli walki, wyrażonej ofiarną służbą, pracą lub wytrwałym znoszeniem ciężarów i niebezpieczeństw wojny przez ludność cywilną. Tu po kolejnym szkoleniu zasiada Mares w końcu w kabinie upragnionego Hurricane by walczyć ze znienawidzonym wrogiem. Ta część obfituje w opisy wykonywanych misji, choć niewiele jest opisów typowych walki powietrznych. Co ciekawe, nasz bohater, jako że nie miał wyższego wykształcenia nie mógł zostać oficerem czeskich sił powietrznych, niezależnie od osiągnięć bojowych i okresu służby. Frank przyjmował to i jeszcze kilka innych uwarunkowań jako coś normalnego. W służbie oddany sprawie, dobry lotnik przez większość czasu latał w parach z dowódcami eskadr, dywizjonów, skrzydeł, najpierw w jednostkach brytyjskich, później w czeskich. Nie znajdujemy w książce opisów zwycięstw Autora, nie znajdziemy też ich ostatecznej liczby. Co ważne Mares nigdy nie został zestrzelony. System tur operacyjnych oraz problemy ze wzrokiem sprawiły, że przez pewien czas zajmował się rozprowadzaniem samolotów do i z jednostek bojowych. Opis tego typu misji oraz lotów dyspozycyjnych jest jednym z ciekawszych akcentów lotniczych książki. Do tego dochodzi latanie bojowe: zwalczanie samolotów wroga, patrole morskie, osłona misji ratowniczych i specjalnych, osłona bombowców i w końcu swobodne polowania nad Europą. Koniec wojny zastaje Maresa znów w kokpicie, po z górą pięciu latach już chyba bardziej Brytyjczyka, niż Czecha. Niestety zwycięstwu towarzyszy gorycz. Nie ma niestety tak upragnionego wolnego, miłującego pokój kraju, są za to liczne groby, w tym czwórki współtowarzyszy z którymi rozpoczynał wojenna tułaczkę. Rozgoryczenie jest jednak chyba mniejsze niż u Polaków, gdyż dane mu jest odwiedzić kilkakrotnie rodzinne strony i spotkać się z rodzicami, choć podróże te są niebezpieczne i bolesne. Wielu ludzi, także ojciec „nawrócony” na marksizm, traktuje go prawie jak zdrajcę i uciekiniera. Co ciekawe, Autor w żaden sposób nie odnosi się do powojennej „transformacji systemowej” Czechosłowacji, co trochę osłabia tak często przez niego wspominaną miłość do wolności demokracji. Lata powojenne to dalsza kariera lotnicza najpierw w szkolnictwie, później w aeroklubach i bardzo lubiane latanie szybowcami. Niestety Mares przemilcza sprawy osobiste z tego okresu, co zapewne dopełniło by obrazu jego osoby i życia na emigracji. W książce bardzo mało jest opisów samolotów. Nie wiem czy to brak szczególnego zainteresowania Autora czym się lata czy wspomniana wyżej perspektywa czasowa. Potwierdzeniem tego jest kilka poważnych błędów dotyczących uzbrojenia poszczególnych typów maszyn którymi latał” Stirling (s. 223), Hurricane (s. 228), Defiant (s .284), Spitfire (s. 325). Książkę czyta się dobrze. Na pewno warto poświęć jej trochę czasu, nie tylko by poznać lepiej ważny okres historii lotnictwa, ale może i inaczej spojrzeć na naszych południowych sąsiadów. Więcej na: https://lot-nisko.blogspot.com/2018/08/zadanie-wykonane-wspomnienia-pilota.html

"II tom raportów" Książka "Niemiecka brań pancerna 1942-1945" próbuje zsyntetyzować powolny upadek siły bojowej panzerwaffe. Jest to, tom II powielający wady swojego kolegi z numerem I. Autor opiera się głównie na raportach i dziennikach bojowych jednostek. Niekiedy cytaty z w/w zajmują cały rozdział. Wnioski musimy wyciągnąć sobie sami. W podsumowaniach autor niekiedy próbuje nas przekonać do swoich racji, ale są to daleko idące uproszczenia. To samo tyczy się opisu kampanii i bitew z udziałem panzerwaffe. Książkę bardzo źle się czyta i jest ona przeznaczona dla zaawansowanych w temacie. Dużym plusem jest ogromna liczba zdjęć i schematów z niemieckich dokumentów, Wadą brak legendy do wielu z nich. Kolejną wadą jest jest stronniczość w wyborze źródeł. Autor dobiera raporty pod tezę i opisuje ją na podstawie jednego z nich. To trochę mało... Podsumowując - ciężki kaliber dla zaawansowanych.

Dość niszowa publikacja o karabinach przeciwpancernych i ich wykorzystaniu. Coś dla pasjonatów tematu. Szacunek dla dotarcia do szczegółów technicznych broni, pocisków, konstrukcji. Napisana w sposób zrozumiały i przeglądowy. Brak opisu sowieckich rusznic, być może wynika to z braku dostępu do wiarygodnych źródeł.