Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla

Znakomite podsumowanie jak doszło do tragedii wielkiego miasta. Autor tej książki koncentruje się przede wszystkim na analizie jak doszło do decyzji o wybuchu powstania w Warszawie, to stanowi jakieś 80% jego wywodów (co jest zresztą zgodne z tytułem). Nie jest to zatem kolejna monografia o przebiegu powstania (w której analiza przyczyn zajmuje maksymalnie 20% objętości), a właśnie książka o analizie złożonych splotów przyczyn które zaowocowały godziną „W”. I niestety nie jest to przyjemna lektura, patos i wielkie poświęcenie graniczy z groteską i wręcz brakiem wyobraźni. Szokuje brak rozumienia reali drugiej wojny światowej, przez długi czas trzymanie się kurczowej myśli o wyzwoleniu z zachodu a potem brak koncepcji jak do sowietów się ustawiać. Przy czym nie mówię że w sytuacji 1945 r. była jakakolwiek dobra strategia, ale poraża zaprzeczanie świadomości faktu, nieomal do ostatniej chwili, że to właśnie Sowieci tu wejdą. Autor rzuca też trochę nowego światła na rolę „Bora” Komorowskiego na samą decyzję o wybuchu powstania jak i później na sam przebieg działań. Dochodzi brak koordynacji z ośrodkami Rządu na Emigracji w Londynie, który też nie był bez winy, podsycając złudne dla Warszawy nadzieje na jakiekolwiek kroki. Samo powstanie opisane krótko, bardziej w kontekście działań politycznych jakie podejmowano by je wesprzeć, acz z brutalnym opisem bezsiły powstańców, którzy rzeczywiście z Visem szli na czołgi. Wiele tez jest jednak rozbrajających wiele mitów o powstaniu, na przykład, e gdyby nei byłoby decyzji, powstanie i tak by wybuchło. Fakt, że na pierwszej mobilizacji z końcem lipca stawiało się ponad 75% zaprzysiężonych, a po zobaczeniu jaką bronią przyjdzie walczyć (a raczej jej braku) na drugą tą właściwą stawiło się już raptem 50%. Po tym wszystkim zadziwia, że powstanie w ogóle tak długo trwało. Była to oczywiście słabość Niemców, ale i naprawdę szaleńczy opór szeregowych żołnierzy podziemia, największych bohaterów tego dramatu. Na minus dodałbym stosunkowo słabo zarysowany stosunek ludności cywilnej Warszawy, największej ofiary tego zrywu, wystawionej na całą moc brutalnej niemieckiej siły.

Świetna rzecz (i to z przeceny!). Irlandzki naukowiec w sposób interesujący, zwięzły ale nie banalny przedstawił mi to co działo się w Europie w latach tuż przed końcem I WŚ i kilka lat po tym wydarzeniu. A działo się! Ja jestem przyzwyczajony, że patrzymy na to z polskiego punktu widzenia a to powoduje znaczne zawężenie spojrzenia. Na dobrą sprawę jeśli się patrzy tylko z wewnątrz Polski to nie można zrozumieć jak w ogóle mogło dojść do odzyskania niepodległości i do jej obronienia. A tu profesor z Irlandii pokazuje sprawę zupełnie z zewnątrz, czyli z perspektywy tego co się działo w krajach, które tę wojnę przegrały. Przegrały albo oficjalnie, de iure albo przegrały ją de facto. Zaliczyć do nich trzeba Rosję, która została zmuszona do podpisania pokoju na warunkach Niemiec, potem Niemcy, które załamały się gospodarczo i uległy wewnętrznej rewolucji, a raczej wielu rewolucjom. Oczywiście Austro-Węgry, które rozpadły się jeszcze przed zawieszeniem broni, ale ich następcy, czyli zarówno Austria jak i Węgry (szczególnie one) poniosły jeszcze większe klęski. Turcja, o której my w ogóle nie pamiętamy, Bułgaria - co dla mnie już w ogóle było niespodzianką). Ale także Włochy, które należąc do zwycięskich aliantów same uznały się za przegranego. Bardzo inne spojrzenie, bardzo otwierające głowę. Łatwo się czyta i wbrew zewnętrznym wymiarom jest dość krótkie bo jedną trzecią książki zajmują przypisy i wykaz literatury, co podnosi jej jakość i wiarygodność faktograficzną ale dla zwykłego czytelnika jest do pominięcie.

Historia legionów jest fascynująca, a kiedy zabiera się za jej przedstawienie tak wybitny historyk, jak Andrzej Chwalba, to efekt jest naprawdę arcyciekawy. Oczywiście, trochę miejsca trzeba było poświęcić strukturze organizacyjnej, ale na szczęście autor zachował proporcje pomiędzy opisem chronologicznym, analizą sytuacji politycznej oraz społecznej i działaniami militarnymi. Nie brakuje anegdot. Większość legionistów odmówiła, mimo nacisków, złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec. W przypadku Beliny-Prażmowskiego, legendarnego dowódcy pierwszego z oddziałów ułańskich, wyglądało to tak (za przeproszeniem delikatnych pań): "Berbecki zapytał: - Przysięgniesz więc pan? - Ni chu... - miał odpowiedzieć Belina-Prażmowski - To jest wpływ tych socjalistów z pierwszego pułku! - skomentował Berbecki. - Socjalistów, bo socjalistów, ale nie zdrajców i sprzedawczyków." A poza tym, niech żyje Piłsudski

Zychowicz jest przede wszystkim publicystą, i to konserwatywnym, ale gdy odrzucony jego odautorskie komentarze, otrzymany kompleksową krytykę samej idei"życia prawem wilka". To największa wartość tej kontrowersyjnej, bo argumentacyjnie nierzadko karkołomnej pozycji.

Kompendium wiedzy o historii politycznej, społecznej i kulturowej Europy z pierwszej połowy XX wieku. Z racji na ogrom materiału źródłowego skompresowanego w 630 stron część tematów jest pokryta jedynie powierzchownie, dlatego to pozycja raczej dla amatorskich pasjonatów historii niż historycznych nerdów.

Pretekstem do napisania tej książki było odnalezienie zaginionego dziennika Alfreda Rosenberga (1893-1946), głównego ideologa niemieckiej partii nazistowskiej. Dziennik ten był jednym z dowodów przeciwko niemieckim zbrodniarzom w trakcie procesu norymberskiego, by potem w tajemniczych okolicznościach zniknąć z pola widzenia badaczy. Autorzy w pierwszej części książki skupiają się na opisaniu okoliczności jego odnalezienia. Relacja ta prezentuje typowo amerykańskie podejście do zagadnienia. Otóż w samym fakcie odnalezienia dziennika raczej nie ma nic sensacyjnego, ale ponieważ książkę napisał laureat nagrody Pulitzera, zdawałoby się proste dochodzenie (ktoś coś usłyszał, że inny ktoś coś posiada) rozrasta się do skomplikowanego i bardzo ważnego śledztwa, w którym nie może oczywiście zabraknąć służb i (byłych) agentów FBI. W sumie można było się tego spodziewać, jeśli recenzowana książka miała zaistnieć na amerykańskim rynku wydawniczym. Ale wracając do tematu. Kluczową postacią w zagadce zaginionego dziennika jest osoba Roberta Kempnera, niemieckiego dysydenta, który we wrześniu 1939 roku przybył do Stanów Zjednoczonych. Był on potem jednym z amerykańskich oskarżycieli (a więc miał dostęp do zgromadzonego materiału dowodowego) podczas procesów zbrodniarzy hitlerowskich w Norymberdze. W drugiej części książki autorzy postanowili połączyć te dwie sylwetki i napisać biografie równoległe Kempnera oraz Rosenberga. Oczywiście z racji roli, jaką Rosenberg pełnił w ramach funkcjonowania III Rzeszy, rozdziały jemu poświęcone są obszerniejsze i posiłkują się zapiskami z odnalezionego dziennika, w którym to jeden z najważniejszych funkcjonariuszy niemieckiego reżimu notował swoje przemyślenia i refleksje. Tytułowy dziennik Rosenberga jest zatem kolejnym ze źródeł naświetlających kulisy funkcjonowania bandyckiego państwa, jakie w Niemczech stworzyli naziści pod wodzą Hitlera. Zasadniczo sam dziennik nie wnosi do historii niemieckiego totalitaryzmu nowej wiedzy. Wiele książek historycznych i socjologicznych poświęconych temu zagadnieniu (z genialną, choć arcytrudną pracą Hannah Arendt pt. „Korzenie totalitaryzmu”) dobrze odtworzyły już zakulisowe funkcjonowanie reżimu Adolfa Hitlera, który, przydzielając różnym funkcjonariuszom partyjnym i ministerstwom wzajemnie nakładające się kompetencje, pełnił rolę najwyższej instytucji odwoławczej oraz bezapelacyjnego autorytetu (w myśl starej zasady - dziel i rządź). Niezależnie czy sięgnęlibyśmy po biografię Himmlera, Goringa czy Goebbelsa, zaleźlibyśmy dokładnie ten sam opis wzajemnych niesnasek, sporów oraz skrywanej wrogości, którą odmalował w dzienniku coraz bardziej rozgoryczony swoją marginalizacją Rosenberg. Natomiast to, co w tym dzienniku jest w jakiś stopniu przerażające, to fakt, że Rosenberg, mimo iż był fanatycznym i pełnym nienawiści twórcą szowinistycznej ideologii rasy panów, zachował zdrowy rozsądek w kwestii wschodniej, optując za stworzeniem jakiegoś - mniej lub bardziej, ale jednak - racjonalnego planu w stosunku do narodów zamieszkujących Związek Radziecki. Być może dlatego, że sam urodził się i wychował w estońskim Tallinie, a więc dobrze czuł odrębność narodów ówczesnej carskiej Rosji. Tym samym wyraźnie różnił się od reszty ścisłego kierownictwa III Rzeszy, w tym samego Fuhrera, których jedynym „programem” był projekt unicestwienia tamtejszych narodów, a tych, których pozostawiono by przy życiu, sprowadzono by do roli niewolników pracujących dla swoich nowych panów. Jest w tym jakiś chichot historii, że jeden z twórców przepełnionej nienawiścią ideologii przejawiał typ myślenia, który mógł zapewnić Niemcom zwycięstwo w wojnie ze Związkiem Radzieckim. Na całe szczęście wojna na froncie wschodnim została przegrana przez III Rzeszę właśnie na poziomie ideologicznym, a dopiero później militarnym. I paradoksalnie Rosenberg, tworząc i propagując kult niepokonanej rasy panów, sam się ku temu mocno przyczynił. Stworzył mit, w który naziści uwierzyli tak mocno, że potem nie byli już w stanie się od niego uwolnić. Dopiero wielkie klęski na wschodzie przyniosły stopniowe otrzeźwienie, ale wtedy było już za późno. Zbrodnicza ideologia musiała upaść, a razem z nią jej twórcy, w tym Alfred Rosenberg. Jest jeszcze jeden ciekawy temat, który odsłaniają w swojej książce autorzy. Warto bowiem zwrócić uwagę na losy Roberta Kempnera. Mają one w sobie interesującą dwuznaczność. Otóż jeden z nazistów, który zetknął się z nim jeszcze przed jego ucieczką do Stanów, określił go następująco: „typowy gestapowiec. Po prostu tak się złożyło, że miał nieodpowiednie pochodzenie rasowe”. I rzeczywiście, losy i decyzje tej postaci, odtworzone przez autorów na potrzeby książki, ukazują pewne przesłanki, które skłaniają czytelnika do zastanowienia się nad prawdziwości powyższego sądu. To ciekawe, jak nieraz tego typu „detale” decydują o tym, po której stronie odwiecznej wojny dobra ze złem stanie dany człowiek. Kluczowe jest tutaj pytanie: czy gdyby Kempner miał „czystą kartę” pod względem rasowym, to czy nie znalazłby się przypadkiem po drugiej stronie norymberskiego procesu? Czyli zamiast być oskarżycielem, czy mógł stać się oskarżonym? Chodzi mi oczywiście oskarżenie bardziej w wymiarze ideowy niż faktyczny, gdyż w Norymberdze sądzono ścisłe kierownictwo III Rzeszy. Uważne prześledzenie losów Kempnera, którego dokonali autorzy, pokazuje, że postać ta nie była do końca tak jednoznaczna, jakby mogło się to wydawać, choć ostatecznie historia umieściła ją po właściwej stronie konfliktu. Reasumując, sądzę, że mamy do czynienia z kolejną przyzwoitą i sprawnie napisaną książką poświęconą historii III Rzeszy. „Dziennik diabła” zawiera sporo historycznych informacji, choć nie są to bynajmniej informacje wyczerpujące. Raczej minimum tego, co czytelnik powinien wiedzieć o III Rzeszy, aby móc zrozumieć zapiski Alfreda Rosenberga oraz jego wpływ na Adolfa Hitlera, a także życiową drogę Roberta Kempnera. Znajdziemy w niej także wybór kilkunastu zdjęć. Jest dodatek z przydatnym kalendarium (tutaj błąd roczny w ostatniej dacie) oraz krótkimi notami biograficznymi najważniejszych postaci, które pojawiają się w książce. Jej największa zaletą jest oczywiście ukazanie istotnego wpływu Rosenberga na kształtowanie się ideologii nazistów, szczególnie w początkowym okresie funkcjonowania partii, oraz naświetlenie ciekawego przypadku Roberta Kempnera. To dobra lektura dla miłośników historii XX wieku i II wojny światowej.

„Dom umarłych. Syberyjska katorga w czasach carów” autorstwa Daniela Beera to analiza historii syberyjskiej katorgi w Imperium Rosyjskim. Książka skupia się na losach więźniów skazanych na wygnanie i ciężkie warunki w Syberii, które od czasów carskich stanowiły jedną z głównych form represji politycznych i społecznych. Autor przedstawia zarówno codzienne życie więźniów, trudne warunki pracy i życia, jak i mechanizmy funkcjonowania systemu karnego, ukazując szeroki kontekst historyczny, polityczny i społeczny. Książka ukazuje, jak Syberia była miejscem zarówno fizycznego, jak i symbolicznego wykluczenia, a także jak katorga wpływała na losy jednostek, społeczeństwa i historii Rosji. To ważne dzieło dla tych, którzy interesują się historią represji, polityką carskiej Rosji oraz losami ludzi skazanych na wygnanie na dalekim wschodzie imperium.

Jest to chyba najlepsza synteza historii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, obejmująca okres od słynnej rewolucji październikowej 1917 roku aż po rozpad tego państwa w 1991 roku. Książka stanowi niezwykle solidne opracowanie, pokazujące uniwersalne spojrzenie na ZSRR. Miałem poczucie, że całość ma formę eseju, jednak w żadnym momencie nie używa języka akademickiego – styl jest naprawdę przyjazny, a autor trzyma się kanonów naukowych. Jego opowieść nie jest kronikarskim opisem funkcjonowania państwa, a pokazuje bardziej na węzłowe momenty jego historii. Paweł Wieczorkiewicz pisze zarówno o sytuacji wewnętrznej, jak i międzynarodowej polityce ZSRR. Z oczywistych względów najwięcej miejsca poświęca funkcjonowaniu partii (monopartii) oraz mechanizmom sprawowania przez nią władzy. Jest sporo na temat kultury, społeczeństwa – w kapitalny sposób łączy wszystkie te obszary. Atrakcyjny styl narracji sprawia, że książkę czyta się naprawdę bardzo dobrze. Dla osób specjalizujących się w tej tematyce publikacja może wydawać się ogólna, choć nie miałem takiego poczucia – mimo że nie tonie w szczegółach, wskazuje naprawdę na kluczowe momenty w historii ZSRR. Książka może służyć zarówno osobom, które ten obszar znają tylko ze słyszenia, jak i tym, którzy chcą w sobie uświadamiać, że historię nie budują przypadkowe fakty, lecz przełomowe momenty wytyczające kierunki kolejnych zmian. Wieczorkiewicz w kapitalny sposób pokazuje metody zdobywania i utrzymywania władzy, fundamenty funkcjonowania systemu totalitarnego, w szczególności aparat bezpieczeństwa wewnętrznego oraz wpływ ideologii państwowej na zwykłe życie obywateli. Bardzo polecam lekturę tej książki – to doskonały punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i refleksji nad historią XX wieku.

Niesamowity człowiek - z rozmowy (bo "wywiad" kojarzy mi się z bardziej sztywną formą konwersacji) możemy dowiedzieć się nie tylko o życiu pana Strzembosza ale i wielu ciekawych faktów z historii Polski, w których Pan Profesor brał udział i które mają niebagatelny wpływ na nasze życie "tu i teraz". Bardzo wciągająca. Co też warte podkreślenia - niesamowita elokwencja i pokora pana Strzembosza. Rzadko spotykane, aż chce się czytać, by ich doświadczać.

Muszę przyznać, że sztuka generalnie nie bardzo mnie interesuje, ale w tym wypadku autorce udało się wzbudzić moją ciekawość, szczególnie w momentach nawiązujących do wątków z II wś. Ciekawie też opisano w książce podejście Austriaków do udziału w nazistowskiej machnie terroru. Bardzo polecam, choć niektóre wątki personalne uznałbym tu za zbyt ckliwe i niepotrzebne.

Autor niezapomnianego " Bożego igrzyska ", w którym opisując stosunki polsko - żydowskie na przestrzeni wieków, naraził się wszystkim środowiskom narodu wybranego. Konsekwencje były przykre dla pisarza. Od tego czasu, niezmiennie, czytam jego książki i nigdy nie byłem rozczarowany. Rekomendowana pozycja to esej historyczny połączony z reportażem podróżniczym, rzucającym nowe światło na globalną historię. Zmusza do refleksji, jak przeszłość kształtuje teraźniejszość. POLECAM !!!

Moja opinia jest taka, że Snyder trafia w samo sedno, bo nie opisuje historii jako zamkniętego rozdziału, lecz jako mechanizm, który może uruchomić się ponownie w innych warunkach. Jeśli prawo przestaje działać, a państwo się rozpada, człowiek bardzo szybko traci ochronę, którą daje porządek instytucjonalny. W takiej sytuacji nie liczy się już obywatelstwo, prawa czy odpowiedzialność władzy — liczy się tylko siła i przynależność. To moment, w którym ludzie przestają być podmiotami, a stają się problemem do rozwiązania. Wtedy pojawia się najniebezpieczniejszy skrót myślowy: proste wyjaśnienia biologiczne i etniczne. Zamiast złożonych przyczyn kryzysu winę przypisuje się „innym” — bo to łatwe, szybkie i politycznie skuteczne. Snyder pokazuje, że właśnie w takim klimacie rodzą się zbrodnie masowe: nie z chaosu emocji, lecz z chaosu państwowego. Dlatego historia — jak pisze — nie wraca w tej samej formie. Ona zmienia kostium. Dziś nie musi to być ideologia z XX wieku, wystarczą: rozpad instytucji, delegitymizacja prawa, i narracja, która dzieli ludzi na „biologicznie lepszych” i „gorszych”. To ostrzeżenie jest aktualne, bo pokazuje, że cywilizacja nie upada nagle. Upada etapami — najpierw znika prawo, potem państwo, a na końcu człowiek. I właśnie dlatego „Czarna ziemia” nie jest książką o przeszłości, tylko o tym, co może się wydarzyć, jeśli przestaniemy traktować państwo i prawo jako fundament, a nie przeszkodę.

Przed przystąpieniem do lektury książki, warto zadać sobie pytanie: co sami wiemy o naszych południowych sąsiadach? Dla wielu z nas pierwsze skojarzenia o „Pepikach” będą dotyczyć „Krecika”, dobrego piwa, śmiesznie dla nas brzmiącego języka czy pięknej Pragi. Inni, interesujący się historią czy literaturą wskażą jeszcze na Jana Husa, Tomasza Masaryka, operację „Dunaj” czy Bohumila Hrabala. Nie zmienia to jednak faktu, że pomimo pozornej bliskości i wspólnej historii, sięgającej czasów średniowiecza, Polacy i Czesi w gruncie rzeczy znają się słabo. Stereotypy wciąż zasłaniają prawdziwy obraz dziejów naszych narodów na przestrzeni ostatnich dziesięciu wieków. Narracja „Nieznośnego ciężaru braterstwa” rozpoczyna się od zarysowania historii relacji polsko-czeskich od czasów średniowiecza aż do początku XX wieku. Wychodząc od legendy o Lechu, Czechu i Rusie, autor prowadzi czytelnika przez kolejne stulecia wzajemnych stosunków, w których braterstwo ustępowało miejsca konfliktom i krwawej rywalizacji. Jak pisze sam autor „na palcach jednej ręki można policzyć momenty dziejowe, w których Polacy i Czesi jednoczyli się dla osiągnięcia wspólnych celów”. Zaszłości historyczne oraz wzajemna nieufność przyczyniły się do tego, że obydwa narody wkraczały w XX wiek z odrębnymi wizjami swojej przyszłości. Nie było w nich zbyt wiele miejsca dla drugiej strony. Główna treść książki Michała Przeperskiego to historia trzech konfliktów, rzutujących na wzajemne relacje obu narodów w XX wieku. Pierwszym z nich był spór o Śląsk Cieszyński z lat 1918-1920, zakończony decyzją Ententy o przyznaniu większości tych ziem Czechosłowacji. Ten konflikt przyczynił się – jak pisał Ignacy Paderewski – do „wykopania pomiędzy dwoma narodami przepaści, której nic wypełnić nie zdoła”. Dla obu narodów pogranicze na Śląsku Cieszyńskim pozostało zadrą, która sprawiła, że okresie dwudziestolecia międzywojennego „w każdej kluczowej sprawie, w której interesy Pragi i Warszawy były podobne, obie stolice wybierały przeciwstawne rozwiązania”. Do drugiego sporu doszło jesienią 1938 roku. Wtedy to Polska, wykorzystując sytuację w jakiej znalazła się Czechosłowacja po układzie w Monachium, wystosowała do Pragi ultimatum w sprawie zwrotu Zaolzia, czyli czeskiej części Śląska Cieszyńskiego, zamieszkałej przez liczną ludność polską. Dla Polaków był to swego rodzaju rewanż za wydarzenia sprzed 20 lat, dla Czechów natomiast faktyczny rozbiór ich kraju. Wzajemne relacje raz jeszcze się zaogniły. Oba narody potrafiły zjednoczyć się dopiero w początkach 1939 roku, „gdy obie strony poczuły się zagrożone przez potężnego zachodniego sąsiada. Było jednak za późno, aby zapobiec kolejnym tragicznym wydarzeniom”. Współpraca, która nawiązała się pomiędzy Czechami a Polakami w okresie II wojny światowej, utknęła w martwym punkcie z powodu odmiennego podejścia obu państw do Związku Radzieckiego. Ostatni z konfliktów mający miejsce tuż po II wojnie światowej. Po raz kolejny dotyczył sporu o granice. Tym razem jednak zarówno Polacy jak i Czesi musieli uznać decyzję Stalina, który siłą zdusił rodzący się konflikt polsko-czeski, a wzajemne niechęci zostały „zamrożone” na blisko pół wieku. Autor bez wątpienia skupia się na szczegółowym opisie wymienionych przeze mnie konfliktów. Nie pomija w pracy wspólnej historii po 1945 r., jednak pojawia się ona wyłącznie jako swego rodzaju uzupełnienie. Osobiście żałuję, że Przeperski nie zdecydował się na szersze rozwinięcie problemu relacji obu narodów w czasach komunistycznych. Wydarzenia do 1989 r. zasługują moim zdaniem na znacznie szersze omówienie zagadnienia w recenzowanej publikacji. Wskazany przeze mnie brak w jakiś sposób rekompensują świetne podrozdziały, w których autor stara się odpowiedzieć na pytanie przyczyn wzajemnej niewiedzy obu narodów na temat drugiej strony. Dlaczego zamiast siebie poznawać, oba narody oddalały się od siebie? Czemu dla Czechów Polacy – mieszkańcy trzech zaborów – stanowili odrębne zbiorowości? Jakie w dwudziestoleciu międzywojennym podejmowano próby, aby przełamać stan wzajemnej niewiedzy? Na te i inne pytania, czytelnicy znajdą wyczerpującą odpowiedź na kartach niniejszej pracy. Odbiór książki, ułatwia dodatkowo styl autora, który jest barwny i wciągający, a co za tym idzie zachęca do kontynuowania raz rozpoczętej lektury. Cieszy również to, że autor publikacji często oddaje prowadzenie głównej narracji bohaterom epoki (zarówno Polakom jak i Czechom), których osobiste przeżycia i refleksje doskonale oddają klimat wzajemnych relacji. Michał Przeperski, pomimo popularnonaukowego charakteru swojej pracy, zastosował w niej pełny aparat naukowy. Książka oparta jest na solidnej kwerendzie archiwów, prasy, dzienników oraz innych dokumentów. „Nieznośny ciężar braterstwa” to interesująca książka młodego historyka, który postanowił zmierzyć się z „ciężarem” wzajemnych narodowych uprzedzeń oraz – w gruncie rzeczy – mało znanej historii stosunków polsko-czeskich w XX wieku. Praca Michała Przeperskiego doskonale pokazuję, że „nie ma sensu kolorowania wzajemnych relacji, tworzenie mitów o dwóch bratnich narodach”. Czy chcemy tego, czy nie Polacy i Czesi mają za sobą ponad dziesięć wieków wspólnej historii, która będzie zrozumiała wyłącznie wtedy, gdy pozbawi się ją wzajemnych uprzedzeń i złośliwości. Po lekturze „Nieznośnego ciężaru braterstwa” każdy z czytelników zastanowi się, czy postrzeganie naszych południowych sąsiadów przez pryzmat haseł, które podawałem na początku recenzji ma jakikolwiek sens. I w tym tkwi największa siła książki Przeperskiego. Czytaj więcej: https://histmag.org/Michal-Przeperski-Nieznosny-ciezar-braterstwa.-Konflikty-polsko-czeskie-w-XX-wieku-recenzja-14184

122/2025 (audiobook 87/2025) Przy okazji niedawnej osiemdziesiątej rocznicy zbombardowania Hirosimy i Nagasaki znów pojawił się wysyp „artykułów” autorstwa przedstawicieli gatunku współczesnych „dziennikarzy”, którzy przeszywali świat myśli błyskiem i informowali o tym, że to właśnie dwa atomowe zrzuty zdecydowały o zakończeniu wojny na Pacyfiku i kapitulacji Japonii. Otóż… guzik z pętelką. I o tym mniej więcej jest ta książka. Z jednej strony rozprawia się z pokutującymi do dziś tytułowymi mitami na temat drugiej apokalipsy, których istnienie daje się zauważyć najlepiej właśnie przy okazji kolejnych rocznic różnych wydarzeń. Z drugiej – nie zawiera żadnych sensacji, nie wyważa zamkniętych drzwi. Porusza kwestie od dawna istniejące w historycznym dyskursie. Dla kogoś, kto – tak jak ja – nie jest wykształconym historykiem, ale jako tako interesuje się szeroko rozumianą historią, w tym okresem drugiej wojny, nie będzie tu nic, co wywróci jego postrzeganie procesu historycznego do góry nogami. No chyba, że ktoś naprawdę do dziś żyje np. w przeświadczeniu, że Włosi nie potrafią walczyć, a francuski ruch oporu był gigantyczny i zdecydował o losach wojny – wtedy się mocno zdziwi ;) Nie znaczy to jednak, że książka nie ma walorów poznawczych: owszem, obfituje w różne ciekawostki historyczne, relacje, wspomnienia. W żadnym razie lektura tej książki nie była dla mnie czasem straconym. Lektor: Grzegorz Woś

Jak nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze. I właśnie o tym jest ta książka. Wielki kryzys, gigantyczne bezrobocie, ogólnie głód i nędza - jak się wtedy czuje człowiek? - no jak śmieć. W tym poczuciu beznadziei pojawia się "geniusz" z remedium, i to działa. Z dziada stajesz się Übermenschem, panem świata, grabisz bezkarnie, kasa płynie szeroką rzeką (temu akurat niewielu potrafi się oprzeć), inni pracują na ciebie, wszak niewolnictwo jest od zarania dziejów nierozłączne z historią ludzkości - każda religia, każda polityka gospodarcza potrafiła gładko wytłumaczyć zasadność wykorzystywania tego rodzaju wyzysku na przestrzeni dziejów. A zatem, nic nowego, najbardziej atawistyczne i populistyczne mechanizmy tu zadziałały. Ideologia faszystowska, nazistowska ze swoimi wiecami i sztandarami to jedynie "ładne" opakowanie dla czysto ekonomicznych powodów do zawojowania całego świata. Mimo nieco nużących szczegółów, wysoko oceniam tę książkę za nazywanie rzeczy po imieniu.

Gdzie kończy się bohater a zaczyna zwykły bandyta? Czy u każdego ta granica płynnie się zaciera? A może zło przychodzi z czasem? Przeczytałam tę książkę już jakiś czas temu by dowiedzieć się jak to właściwie jest. Wiem, że książka wywołała wiele kontrowersji. Byłam ciekawa, chciałam ją poznać i w zasadzie czułam się tak jakbym czytała akta sprawy sądowej. Ale mimo wszystko autor w nieskomplikowany sposób pokazał mroczną stronę polskich "bohaterów" Armii Krajowej demaskując tych, dla których wojna była zabawą i możliwością łatwego zarobku. A przecież AK kojarzy się z ludźmi honoru o nieskazitelnych charakterach. Z tej książki dowiemy się, że wielu z nich wojna zdemoralizowała. Niektórzy wręcz zdziczeli, rozsmakowali się w krwawych wybrykach, których nie potrafili okiełznać nawet sami dowódcy. Jeden z nich powiedział "Moi chłopcy po wojnie nie będą już zdatni do normalnego życia. Właściwie każdemu powinno się dać Krzyż Walecznych i kulę w łeb". Czy to wszystko co napisał autor w tej książce jest prawdą czy nie, zostawiam historykom. Ale, że nic nie jest białe ani czarne wiemy nie od dziś. Dlatego i na tę kwestię warto spojrzeć trochę szerzej.

Nie długo 1 sierpnia 2025r. Kolejna tragiczna, ale bohaterska data w dziejach naszego narodu. W związku z rocznicą zachęcam do spojrzenia na Powstanie Warszawskie "oczami wroga". To właśnie tutaj dowiecie się szczegółowych danych na temat Niemieckich strat, były one zdecydowanie niższe, niż twierdzono w PRLu. Ta mantra zbiera żniwo do dziś. Próba obrony autora Werhmachtu od mniejszego udziału w zbrodniach, nie przekonuje, prawda już dawno wyszła na szczęście na jaw. W książce znajdziecie też informacje o niespotykanych wcześniej rodzajach uzbrojenia wykorzystanych do tłumienia Powstania. No i najważniejsze, autor podejmuje polemikę z twierdzeniem, czy Armia Czerwona mogła pomóc więcej Powstańcom, czy mogła zdobyć Warszawę? Wbrew twierdzeniom np. p. Norberta Bączyka, iż jednak nie, osobiście jestem innego zdania. Niemcy jak się okazuje również. Prawdę jednakże dowiemy się tylko i wyłącznie, gdy dawne archiwa NKWD, KGB oraz FSB zostaną otwarte, ponieważ właśnie w nich znajdują się dokładne dane operacyjne walczących Frontów. Do tej pory tak naprawdę, żaden z historyków wojskowości nie ma racji. Zapraszam na mój Podcast Wojenne Recenzje na YouTube.

Zawsze mam opory przed takimi książkami, bo wiem, że historia lubi się powtarzać. Niestety ludzie nic się nie uczą na błędach. Nie dziwi mnie, że doszło do eskalacji przemocy, bo wszystkie wydarzenia, które wydarzyły się w Niemczech przyczyniły się do tego. Ta agresja i pogarda nie wzięły się z nikąd.

O ile okres II w.ś kojarzy się z kontrowersjami dotyczącymi postawy Piusa XII o tyle historia jego poprzednika, Piusa XI pozostaje cokolwiek zapomniana a wszak to osoba Achille Ratti miała wielki udział w budowie włoskiego państwa faszystowskiego - od traktatów letarańskich po opozycję wobec ustawodawstwa antysemickiego ( jego fragmentów ściślej). Pozycja powstała częściowo po odtajnieniu niektórych akt watykańskich w 2006.

Bardzo wartościowa pozycja dla każdego kto interesuje się historią Polski. Zawiera wspomnienia osób, które przeżyły przejście trzech kolejnych sowieckich frontów "wyzwolicieli" na Berlin. Zaskoczyło mnie, iż wojskowi podążający z wojskami z pierwszej linii są zupełnie inaczej wspominani niż dzicz z drugiego i trzeciego. Pierwsi wręcz przestrzegali Polaków przed kolejnymi. Samych wybryków i wynaturzeń sowietów nie będę tutaj przytaczać, ponieważ są one makabryczne. Cierpienie jakiego doznawał naród Polski w swoim własnym kraju począwszy od 1939 roku woła do dziś o pomstę do nieba. Dramaty ludzi przerażają, dobrze, że Ci, którzy przeżyli mogli chociaż po latach podzielić się przeżytym strachem i cierpieniem. Kolejnym wątkiem jest grabież ziem Polskich. Demontowano i wywożono absolutnie wszystko. Nawet całe fabryki pozostałe po niemcach. Kolejne składy kolejowe na wschód ze zrabowanym mieniem nie miały końca. Chwilami wydaje się to aż śmieszne, że sowietom tak wszystko się przydawało. Nam pozostaje czytać i być świadomym zwłaszcza dzisiaj, kiedy politycy na siłę próbują wciągnąć nasz kraj w nie naszą wojnę. Nigdy więcej wojny! Te słowa są bardzo aktualne. Wojna nie jest bowiem lekiem na poprawę sytuacji, jest wyzwalaczem najgorszych zachowań i u okupantów i u "wyzwolicieli".