Bunt mas

Bardzo obszerne opracowanie filozofii zachodu, od początku jej istnienia do utylitarystów i Marksa. Na pochwałę zasługuje sam autor opracowania, jego styl pisania który jest całkiem przyjemny i łatwy w odbiorze (jak na filozofię), bardzo sprawnie przekazuje nam podstawowe informacje o poglądach i pomysłach najważniejszych filozofów starożytności średniowiecza i nowożytności dlatego więc polecam tę pozycję dla osób zaczynających z filozofią bądź też osobom lekko zaawansowanym, jest to doskonały wstęp do tak trudnej dziedziny nauki który prowadzi nas i uczy jak doskonale napisany samouczek. Profesjonaliści w dziedzinie filozofii mogą być zainteresowani tym opracowaniem z powodu przypomnienia sobie pewnych informacji oraz szybkiej pracy ze strzeszczeniami filozofów Russela, w skrócie do korzystania z niego w takim stylu w jakim używa się encyklopedii. Autor jednak nie stroni od faworyzowania niektórych filozofów i potępiania drugich co przekłada się na ich mocną nieobiektywną krytykę ale takich przypadków jest tutaj niezwykle mało. Zdecydowanie najlepszy początek jaki znam na wstąpienie głębiej i bardziej profesjonalnie w sekrety nauki o mądrości.

Nieszczęściem dla tak fajnego tytułu, jaki ma ta książka jest to, że niestety zupełnie i dość bezrefleksyjnie przytaczany jest jako "literalnie" rozumiany koniec historii. Tymczasem w gruncie rzeczy nie o koniec dziejów chodzi. Autor omawia granice ewolucji ustrojów społeczno-politycznych w odniesieniu do kluczowych wartości. I tutaj jest tzw. pies pogrzebany. Jeżeli dla odbiorcy/czytelnika, wartości takie jak: wolność, prawo wyboru, równość wobec prawa, kadencyjność władz, poszanowanie życia, czyli sumarycznie: demokracja liberalna, są zupełnie inaczej rozumiane, to też przekaz tej książki będzie rozmijał się z oczekiwaniami. Moim zdaniem, biorąc pod uwagę ewolucje systemów społeczno-politycznych od zarania oraz to, jakie reprezentują wartości, demokracja liberalna jest finałem. Historia się nie skończy, ale nic nie wymyślono lepszego w zakresie systemów politycznych dla "dobra człowieka". Żadne despotie, tyranie, autokratyzmy, teokratyzmy, fundamentalizmy, konserwatyzmy długo się nie utrzymały chyba, że ich agonie wymagają kroplówki przemocy. Wolności nie da się niczym lepszym zastąpić i to jest granica końca. Za nią niekoniecznie będzie lepiej, ale nie gorzej niż w cytowanych wcześniej "...izmach". Pytanie jest zasadnicze, którym pasowało by w tej książce się zaopiekować: co uczynić, aby demokracja liberalna nie zdryfowała w owe "izmy" i związane z nimi: populizmy, szowinizmy, fundamentalizmy.

znakomita, socjologiczno-historyczna, obserwacyjna analiza każdego aspektu ówcześnie młodej demokracji amerykańskiej oraz zaduma nad demokracją jako taką - zalety: eg. równość ludzi, łagodność praw, wady: eg. mierność osobowości, kruchość systemu (przewidywanie skłonności to tyranii większości, określonej przez późniejszych badaczy jako: demokracja totalitarna)...

Nie zahaczę o ekshibicjonizm, gdy wyjawię, że politologiem nie jestem. Mimo to od czasu do czasu interesuję się niemal wszystkim, niestety, dlatego przeczytałem w końcu po latach „Zderzenie cywilizacji”. Zrobiłem to w dodatku dość rzetelnie, bez znaczących opustek. I co? I odnoszę wrażenie, że wiem tyle samo, co wcześniej. Jak to możliwe? Wszak ponoć to jedna z najważniejszych publikacji, ”jakie ukazały się na świecie po zakończeniu zimnej wojny” (wielkie słowa, ale nie byle kto je wypowiedział, bo guru dyplomacji amerykańskiej - Henry Kissinger). Cóż ja, robaczek - sprzeciwiać się nie będę, choć z czystej przekory korci. Mogę jeno z pokorą przyjąć, że skromnym rozumkiem świata dzisiejszego nie ogarniam, Harvardu nie ukończyłem ani innych tych z Bluszczowej Ligi uniwersytetów także. Ale niech nikt nie sądzi, że w ramach odkupienia przeczytam „Dyplomację” Kissingera (już raz przywoływanego, pewnie nie ostatni). Każda determinacja kiedyś się kończy. Profesor Huntington może spekulować do woli za harvardzką pensję (mowa oczywiście o Harvardzie sprzed scysji z Trumpem) i tantiemy od sprzedaży książki. A mnie nikt nie płaci. W każdym razie „Zderzenie cywilizacji” to nie jest tytuł jakiejś tam majówkowej lektury przy grillu. Do takiej pracy należy podejść z odpowiednim respektem, choć nie oszukujmy się - ociupinkę już zalatuje naftaliną. Ale nie dziwota, wszak trzydzieści lat minęło jak jeden dzień. O wadze intelektualnej tej politologicznej rozprawy niech zaświadczą dwa choćby cytaty, które skrupulatnie przepisałem. Oto pierwszy: „Cywilizacje to największe plemiona, w jakie łączą się ludzie, a zderzenie cywilizacji jest konfliktem plemiennym na skalę globalną”. Prawda, że brzmi niemal biblijnie? Czyli złowieszczo. A oto i drugi cytat, dotyczący warunków, które muszą zostać spełnione, by uchronić słabnącą zachodnią cywilizację: „uwzględnienie roli Rosji jako ośrodka cywilizacji prawosławnej i wielkiego regionalnego mocarstwa, które ma zasadne interesy dotyczące bezpieczeństwa jego południowych granic”. I to w zasadzie kwintesencja „Zderzenia cywilizacji”. Mam nieodparte wrażenie, a właściwie pewność, że profesor Huntington to przedstawiciel starej dobrej konserwatywnej amerykańskiej gwardii, z czasów, gdy MAGA nie rozdała jeszcze tylu czerwonych bejsbolówek, które tak mocno uwierają w główkę. Włąśnie dlatego Henry Kissinger okazał się dlań tak łaskawy. Pominę jedynie z powodu nabytej kindersztuby wieszczbiarskie fantasmagorie zamieszczone w końcowych fragmentach książki. Historia ostatnich 30 lat, które upłynęły od rozpadu Związku Sowieckiego, a zatem od końca zimnej wojny, które to wydarzenie w zasadzie stanowi kres narracji Huntingtona, pomknęła tak szybko i w sumie nieprzewidywalnie, że nawet tak tęgi umysł okazał się bezradny w dziedzinie projekcji. Oczywiście poza pewniakiem, za którego w Totku nawet grosza by nie wypłacili, czyli rosnącym potencjałem Chin. Pozwolę sobie jeszcze na jeden cytat. Oto on: „Jeśli w nadchodzącej epoce [czyli właśnie dziś mniej więcej – dopisek mój] świat ma uniknąć wielkich wojen między cywilizacjami, państwa-ośrodki muszą się powstrzymać od interweniowania w konflikty w obrębie innych kręgów kulturowych”. Może i muszą, ale czy chcą i czy powstrzymają się? Wątpię wielce. A mądrzejszy o lekturę jeszcze kilku artykułów i o wysłuchanie kilku podcastów, pozwolę sobie na koniec na osobistą refleksję politologiczną, z pełną świadomością o moim dyletanctwie. Sądzę, że jeśli istnieje aktualnie jakaś wykrystalizowana nienarcystyczna koncepcja w amerykańskiej dyplomacji (powtarzam – jeśli, bo trudno w to uwierzyć), to chodzi w niej o coś, co nazwałbym imadłem technologicznym. Trump dlatego tak bardzo dba o własne bigtechy, tak je hołubi, bo z przeciwnej strony zbliżają się chińskie firmy o tym samym profilu, ale raportujące ciekawskiej partii komunistycznej. A wkrótce prawdziwa światowa wojna rozegra się na cyfrowym polu bitwy, bez udziału nie tylko czołgów i samolotów, ale nawet dronów i głowic międzykontynentalnych. Taka mnie naszła refleksja. Ale co ja tam mogę wiedzieć. Szeregowy przedstawiciel chylącej się ku upadkowi cywilizacji zachodniej w jej europejskim (czyli najgorszym z możliwych) wydaniu. Przed Huntingtonem chylę czoła, z szacunku dla starszych i mądrzejszych. Pozostawiam sobie jedynie prawo do zadania nieśmiałego i naiwnego pytania – czy zawsze musimy się zabijać?

Gdybym czytała tę książkę 10-15 lat temu, to zakładam, że byłabym nią zachwycona, chociażby pod kątem przyszłości biotechnologii. Współcześnie jest to nadal interesująca pozycja i chętnie się ją czyta, jednak wartością tej książki już nie jest wizja, lecz w pewnym sensie rewizja. Rewizja, która powinna zainteresować każdego... Poszukiwania istoty i źródeł ludzkiej natury współcześnie są zbyt szerokie, żeby mogły być w miarę na bieżąco śledzone przez zwykłego człowieka, dlatego pozostaje nam nadal filozoficzne podejście i ewentualnie bardziej doniosłe chwile związane z odkryciami ze świata nauki. W świecie nauki zmieniły się trochę priorytety, więc "koniec człowieka" według Fukuyamy na razie nam nie grozi... ale jakiś koniec z pewnością nadchodzi...

Filozofia dla niefilozofa jest jak wielki hamburger - nie wiadomo jak to ugryźć. Pomimo tytułu, enigmatycznego dla kogoś kompletnie nie znającego się na filozofii, ale chcącemu wejść w ten temat, LEGENDARNA książka Ajdukiewicza to dobry pomysł, a już na pewno lepszy niż inne wprowadzenia o tytułach jak "Filozofia dla zalatanych", "Podstawy filozofii", "Top 100 filozofów wszechczasów" itp. Jest jeden warunek - stosunkowo cieniutka książka wymaga jednak skupienia i spokoju, ażeby cokolwiek zrozumieć i co ważniejsze, żeby coś wynotować i zadać sobie ciąg innych pytań, które za fraki wciągną nas w niebezpieczny ale jakże ciekawy świat filozofowania.

Wielka rozprawa filozoficzna o tym i tamtym, w której wątek tubylczych ludów Ameryki Południowej zajmuje może czterdzieści procent treści. Autor co chwila zbacza z narracyjnego kursu, by wspomnieć nawiasem o czymś, co mu się właśnie przypomniało, aż tu nawias niepostrzeżenie rozrasta się do całego rozdziału. Książka ma swoje mielizny - ale jak wchodzi na wyżyny, to klękajcie narody.

"W każdej spontanicznej aktywności jednostka ogarnia cały świat. Jej indywidualne „ja" nie tylko pozostaje nienaruszone, ale staje się silniejsze i mocniej skonsolidowane. Bowiem „ja" jest na tyle silne, na ile jest aktywne. Prawdziwa siła nie polega na samym posiadaniu ani własności materialnej, ani właściwości duchowych, takich jak uczucia czy myśli. Nie polega też na używaniu i manipulowaniu przedmiotami; to czego używamy, nie jest nasze tylko dlatego, że tego używamy. Nasze jest tylko to, z czym jesteśmy autentycznie powiązani przez naszą twórczą aktywność — obojętne, czy będzie to osoba, czy przedmiot nieożywiony. Jedynie wartości zrodzone z naszej aktywności spontanicznej przydają sił naszemu „ja" i tym samym tworzą podstawę jego integralności. Niezdolność działania spontanicznego, wyrażania tego, co się naprawdę czuje i myśli, i wynikająca stąd konieczność ukazywania innym i sobie swego fałszywego „ja" — oto źródło poczucia niższości i słabości. Czy jesteśmy tego świadomi, czy nie, niczego się bardziej nie wstydzimy aniżeli tego, że nie jesteśmy sobą; nic natomiast nie daje nam większego szczęścia i większego powodu do dumy niż myśleć, czuć i mówić to, co od nas samych pochodzi." *** "Jakie zatem jest znaczenie wolności dla człowieka współczesnego? Uwolnił się od zewnętrznych więzów, które mogłyby go krępować w działaniu i myśleniu według własnych upodobań. Miałby swobodę postępowania wedle własnej woli, gdyby wiedział, czego chce, co myśli i co czuje. Lecz on nie wie. Nagina się do bezimiennych autorytetów i przyswaja sobie jakieś „ja", które nie jest jego. Im usilniej to czyni, tym bardziej czuje się bezsilny i tym bardziej musi się naginać do oczekiwań innych. Mimo pozorów optymizmu i inicjatywy, człowiek współczesny przepojony jest głębokim uczuciem niemocy, która sprawia, że martwym wzrokiem wpatruje się w zbliżającą się katastrofę, jak gdyby był tknięty paraliżem." *** "Spełniając oczekiwania innych, nie wyróżniając się, człowiek tłumi wątpliwości co do swej tożsamości i osiąga pewien stopień bezpieczeństwa. Ale drogo to okupuje. Rezygnacja ze spontaniczności i indywidualności prowadzi do zablokowania życia. Choć żywy biologicznie, człowiek staje się emocjonalnie i umysłowo martwym automatem. Wykonuje czynności życiowe — ale życie przesypuje mu się przez palce niczym piasek. Za fasadą optymizmu i zadowolenia współczesny człowiek jest głęboko nieszczęśliwy; w istocie znajduje się na granicy rozpaczy. Desperacko lgnie do idei indywidualizmu; chce być „inny" i nie ma dla niego lepszej rekomendacji niż ta, że „coś jest inne". Kupując bilet kolejowy, dowiadujemy się, jak się nazywa kasjer, który nas obsługuje; torebki ręczne, karty do gry i przenośne radia mają charakter „osobisty" dzięki umieszczeniu na nich inicjałów właściciela. Wszystko to wskazuje na głód „odmienności", są to jednak już tylko szczątki indywidualizmu. Człowiek nowoczesny jest żądny życia. Nie mogąc jednak jako automat doświadczać życia rozumianego jako spontaniczna aktywność, chwyta się zastępczo każdego rodzaju podniety i dreszczyku; emocji picia, sportów, przeżywania zastępczo wzruszeń fikcyjnych postaci na ekranie." *** "Szczególna trudność w rozeznaniu, do jakiego stopnia nasze pragnienia — podobnie jak myśli i uczucia — są nam w rzeczywistości narzucone z zewnątrz, wiąże się ściśle z problemem władzy i wolności. W dziejach nowożytnych autorytet Kościoła przejęło państwo, autorytet państwa zastąpiło sumienie, a w naszej epoce rolę tę objęła z kolei bezimienna władza zdrowego rozsądku i opinii publicznej jako narzędzi konformizacji. A że wyzwoliliśmy się spod dawnych jawnych autorytetów władzy, nie dostrzegamy, że staliśmy się ofiarą nowych autorytetów. Staliśmy się automatami żyjącymi w złudzeniu, że są istotami rozporządzającymi własną wolą. Dzięki temu złudzeniu jednostka nie uświadamia sobie niebezpieczeństwa, ale na tym kończy się cała pomoc, jaką daje złudzenie. W istocie rzeczy „ja" jednostki ulega osłabieniu, na skutek czego czuje się ona bezsilna i nad wyraz niepewna. Żyje w świecie, z którym straciła prawdziwą łączność, gdzie każdy i wszystko zostało zinstrumentalizowane, gdzie jednostka stała się częścią zbudowanej własnymi rękami maszyny. Człowiek myśli, czuje i chce tak, jak mu się wydaje, że powinien myśleć, czuć i chcieć; w toku tego procesu zatraca swoje „ja", bez którego nie ma prawdziwego bezpieczeństwa wolnej jednostki." *** "Inny sposób paraliżowania krytycznego myślenia polega na niszczeniu wszelkich ustrukturalizowanych obrazów świata. Fakty zatracają jakość, którą mogą posiadać tylko jako części ustrukturalizowanej całości, a zachowują jedynie znaczenie abstrakcyjne, ilościowe; każdy fakt — to po prostu jeszcze jeden fakt, a liczy się tylko to, czy wiemy więcej, czy też mniej. Radio, filmy i gazety sieją pod tym względem spustoszenie. W środku komunikatu o zbombardowaniu miasta i śmierci setek ludzi — albo tuż po nim — pojawia się reklama mydła czy wina. Ten sam spiker tym samym sugestywnym, przymilnym i autorytatywnym głosem, którym przekonywał słuchaczy o powadze sytuacji politycznej, poleca im szczególny gatunek mydła produkowanego przez fabrykę opłacającą utrzymanie radiostacji. Kroniki filmowe pokazują sceny torpedowania okrętów, a zaraz po nich pokazy mody. Dzienniki przytaczają wyświechtane myśli jakiejś wschodzącej „gwiazdki" albo opisują jej śniadania, poświęcając temu tyleż miejsca i uwagi co relacjom o wybitnych wydarzeniach naukowych czy artystycznych."

Uważasz się za osobę inteligentną, mądrą, wykształconą ? Nie, gwarantuję ci, że nią nie jesteś... dopóki przynajmniej trochę nie liźniesz filozofii !!! Nie obiecuję łatwej lektury, trzeba czytać ze zrozumieniem, często powtarzać, ale jeśli nie masz wody między uszami otrzymasz nagrodę, która może wpłynąć na Twoje życie, postrzeganie świata, na Twój rozwój intelektualny. Pierwsze moje spotkanie z autorem, już w liceum, to trzytomowa "Historia filozofii", podręcznik akademicki wznawiany od 1931 r, kompendium wiedzy o rozwoju myśli od starożytności do czasów współczesnych, towarzyszy mi w moich wspomnieniach do tej pory. Potem były inne, również ta, właśnie przeze mnie rekomendowana. Ważna, bo o szczęściu !!! Uważana za jedną z najważniejszych polskich publikacji filozoficznych XX wieku. POLECAM !!!

Książka napewno jest trudna w zrozumieniu, jest tutaj masa nawiązań do greckich i łacińskich mądrości. Można się z niej dowiedzieć że w sposób nie do końca uczciwy można dochodzić do swojej racji, w krytycznych sytuacjach nie zawsze prawda popłaca. Poznanie nieuczciwych zasad i reguł w rozmowie pozwoli nam sprawnie odeprzeć argumenty przeciwnika.

Wciąż ważna i aktualna, szczególnie przyglądając się ciągłemu rozprzestrzenianiu fanatyzmu naukowego (scjentyzm). Wbrew krytykom, Thomas Kuhn nie jest relatywistą i nie jest jego zamiarem uderzanie w samą naukę, a tym bardziej w samą prawdę. Gardził osobami piszącymi prawdę wyłącznie w cudzysłowiu i stanowczo odcinał się od lewicowych intelektualistów pierniczących o "konstruktach społecznych", albo postulujących całkowitą dowolność w umownym wybieraniu paradygmatów. Kiedy pisze, że dwie sprzeczne ze sobą teorie mogą być w pewnym stopniu prawdziwe, nie jest to wyrazem relatywizmu, a trywialnym stwierdzeniem faktu ograniczonej perspektywy człowieka, który nie jest Stwórcą, wobec czego nie możne znać całej prawdy o rzeczywistości. Teoria czy model nie jest rzeczywistością samą, a tylko opisem jej niewielkiego wycinka. Koniecznie trzeba wspomnieć o genialnej książce naszego rodaka, Mikołaja Brykczyńskiego - "Mit nauki. Paradygmaty i dogmaty", która czerpie ze Struktury Kuhna, ale idzie dużo dalej, a przy tym jest bardziej aktualna. Sięgnij po nią koniecznie - a jeśli musisz wybrać tylko jedną, to polecam sięgnąć po "Mit nauki". --------------------------------------- „Niestety koncepcje te wypaczyła rzesza sceptycznych intelektualistów, którzy widzieli w nich narzędzie podważenia samej idei prawdy. Kuhn nie żywił tego rodzaju zamysłu. Był zaiste miłośnikiem faktów i poszukiwaczem prawdy”. Ian Hacking „To prawda, że Struktura dała potężny impuls badaniom socjologicznym nad nauką. Niektóre z nich, akcentujące, że fakty to „konstrukcje społeczne”, i jawnie uczestniczące w negowaniu „prawdy”, budzą protest konserwatywnych naukowców. Kuhn pisał wprost, że nie cierpi tego rodzaju rozwinięć jego pracy”. Ian Hacking „Element dowolności nie oznacza jednak, że jakakolwiek grupa naukowa prowadzić może badania, nie przejmując pewnego zespołu przeświadczeń od swoich poprzedników”. „Większość uczonych poświęca się w swojej działalności zawodowej pracom porządkowym. One właśnie składają się na to, co nazywam nauką normalną. Jeśli poddać je dokładniejszej analizie, czy to w aspekcie historycznym, czy w ich współczesnej postaci, odnosi się wrażenie, że polegają one na próbie wtłoczenia przyrody do gotowych już i względnie sztywnych szufladek, których dostarcza paradygmat. Celem nauki normalnej nie jest bynajmniej szukanie nowych rodzajów zjawisk; raczej nie dostrzega ona tych, które nie mieszczą się w jej gotowych szufladkach. Również uczeni nie starają się zazwyczaj wynajdywać nowych teorii i są często nietolerancyjni wobec tych, które sformułowali inni. Badania w ramach nauki normalnej dążą do uszczegółowienia tych zjawisk i teorii, których dostarcza paradygmat”. „Na przykład maksima na obrazie dyfrakcyjnego rozproszenia elektronów, które później uznano za wskaźnik długości fali elektronu, były czymś niezrozumiałym, gdy je po raz pierwszy wykryto i opisano. Aby stały się miarą czegoś, należało powiązać je z teorią, która przewidywała falowe własności poruszających się cząstek. Ale nawet wtedy, gdy związek ten już uchwycono, trzeba było przebudować przyrząd tak, aby doświadczalne wyniki dawały się jednoznacznie przyporządkować teorii. Póki nie spełniono tych warunków, póty żaden problem nie mógł zostać rozwiązany”. „Przyjmijmy więc, że kryzysy są koniecznym warunkiem wstępnym pojawienia się nowych teorii, i zapytajmy, w jaki sposób uczeni reagują na nie. Część odpowiedzi – równie ważną jak oczywistą – można odnaleźć, wskazując ogólnie na to, czego uczeni nigdy nie robią, gdy mają do czynienia nawet z ostrymi i długotrwałymi anomaliami. Chociaż mogą tracić zaufanie do paradygmatu i poszukiwać alternatywnych wobec niego rozwiązań, nie odrzucają paradygmatu, który doprowadził do kryzysu. To znaczy nie traktują anomalii jako świadectw obalających teorię, jak by się tego domagała filozofia nauki. Uogólnienie to jest częściowo po prostu konstatacją historycznych faktów opartą na przykładach, jak te, które omówiliśmy poprzednio, i inne, o których jeszcze będzie mowa. Pokazują one – co jeszcze uwydatni dalsza analiza sposobu odrzucania paradygmatów – że teorię naukową, która uzyskała już status paradygmatu, uznaje się dopóty, dopóki nie pojawi się inna, zdolna pełnić tę funkcję. Historyczne badania rozwoju nauki w żadnym razie nie potwierdzają owego metodologicznego stereotypu falsyfikacji, jakoby miała ona polegać na bezpośrednim konfrontowaniu teorii z przyrodą. Uwaga ta nie głosi, że uczeni nie odrzucają teorii naukowych albo że obserwacja i eksperyment nie odgrywają w tym istotnej roli. Powiada natomiast – co okaże się sprawą zasadniczą – że akt oceny, który prowadzi uczonych do odrzucenia poprzednio akceptowanych teorii, oparty jest zawsze na czymś więcej niż tylko na konfrontacji teorii z doświadczeniem. Decyzja porzucenia jednego paradygmatu jest zawsze zarazem decyzją przyjęcia innego, a ocena prowadząca do niej wymaga porównania obu paradygmatów zarówno z przyrodą, jak i między sobą”.

Maksymy La Rochefoucauld są przepięknym tworem jednego z najważniejszych twórców literackich XVII wieku. Czyta się je fenomenalnie, ze względu na krótką formę i różnorodność tematów jakie porusza autor (miłość, przyjaźń, cnota, egzystencja itp.), a jako że jest wyłącznie sto stron, to czytelnik nie zdąży się znudzić formą. Przejawiający się pesymizm inspirował późniejszych wybitnych autorów jak Schopenhauera, Nieztschego czy Ciorana dlatego ta lektura jest obowiązkowa dla fanów tych myślicieli.

Dodatkowa gwiazdka za czas w którym powstała. Wg mnie zbytnio demonizowana, bardziej jest dla mnie pierwszym podręcznikiem z psychologii społecznej i pewnie jakbym żył w okolicach roku 1500 i umiał czytać to byłaby moją ulubioną książką pozwalającą rozumieć zachowania ludzi władzy. Trafiła na indeks ksiąg zakazanych. Mój ulubiony cytat: Są trzy rodzaje umysłu, jeden to taki który pojmuje sam, drugi który pojmuje co pojęli inni i trzeci, który ani sam nie rozumie, ani nie opinie tego co mu inni wyłuszczą. Pierwszy jest najprzedniejszy, drugi przedni, trzeci jest bezużyteczny. Książe. Niccolo Machiavelli.

Ważna praca podważająca autorytet rządu działającego wbrew obywatelowi. Jeśli prawo ustanowione działa przeciwko drugiemu człowiekowi to trzeba mu się zdecydowanie przeciwstawić. Jest to tak naprawdę prosta zasada, z której wielu z nas zdaje sobie sprawę, a jednak tak ciężka do zrozumienia dla ogółu. Dzięki biernej postawie obywateli zawsze prędzej czy później jakiś tyran dojdzie do władzy.

Język toporny, treść rewelacyjna. Wizja wydobywająca się z książki, czyli wszechobecna kontrola społeczeństwa oraz przesunięcie punktu nacisku kontroli z ciała na duszę (Nie ciało - więzienie duszy, ale dusza - więzienie ciała) są wynikami mrocznymi, tajemnymi, chętnymi do odrzucenia. Nie znam się zupełnie na historii, więc nie mogę skrytykować, lub zaakceptować samej pracy Foucalt'a i czy wykonał ją rzeletnie. Nie mniej jednak pokazał mi Foucalt inny świat poprzez historię. Foucalt bardzo zręcznie poprzez bycie historykiem jest i tak filozofem, a jego studium historyczne wręcz śmierdzi wnioskami o charakterze ogólnym. Nie jest to tylko nauka faktów - rodzi się z tego całościowy ogląd, na który jakoś trzeba odpowiedzieć.

Krótka rozprawa Sartre w bardzo przystępnej formie, będąca w istocie odpowiedzią na liczne zarzuty wobec jego filozofii. Zbiera wiele wątków w kilkudziesięciu stronach i być może ich niedostateczne pogłębienie pozostawia pewien niedosyt, podobnie jak końcowe pytania.

Mimo że napisano ją ponad dekadę temu, można odnieść wrażenie, że dotyczy również aktualnych lat. Dobrze czytać ją momentami i oddawać się refleksji. Bardzo trafne przykłady porównawcze - jest to zbiór trafnych spostrzeżeń i argumentów, jednakże nie musimy się z nimi godzić :). Na pewno jednak warto się zastanowić nad tym, co ta książka porusza.

Frapujący zbiór esejów, który stanowi bardzo ciekawą alternatywę dla mało czytelnego egzystencjalizmu Sartre’a. Sartre opisuje piekło codzienności; Camus idzie dalej, traktując całe życie jako metafizyczne piekło zgotowane przez siłę wyższą (nawet jeśli Boga zastępuje tu bardziej dojmujący absurd). Rozważania te rozwija w „Człowieku zbuntowanym”, ale może to właśnie jest jego magnum opus.

pół wieku później, w obliczu gwałcącego dzieci i dla odmiany, bombardującego dzieci - dla surowców - hiper-kapitalizmu, degrengolady społecznej i degradacji indywidualnej wyrządzanej przez sztuczną inteligencję, zarazy influencerstwa i szerzej bulimicznego hiper-konsumpcjonizmu... jest taki kraj w centrum Europy, gdzie mieszkają klajstermózgi, które czytają ten stale samoaktualizujący się klasyk (1976) jak żółty kryminał i takoż go oceniają (pewnie zwęszyli "komunis!", przecież był "Marks")... absolutny dramat...

Daje do myślenia. Autor rozprawia się z mitami "czystej tablicy" i "szlachetnego dzikusa", które rozpowszechniły się wśród naukowców, polityków i ogólnie społeczeństwa i (zdaniem autora) szkodliwe wpływają na decyzje odnośnie całej rzeszy tematów: od wychowania dzieci, przez kierunki badań naukowych, aż do ustalania praw i kar za przestępstwa. Autor porusza nawet wątek taki jak dlaczego sztuka współczesna nie znajduje uznania u przeciętnego odbiorcy. W książce "dostaje się" przekonaniom zarówno z prawej, jak i z lewej strony (lub jak kto woli, tak konserwatystom, jak i liberałom), więc warto zachować otwarty umysł i nie porzucać lektury przed końcem, nawet jeśli jakieś stwierdzenia autora wywołują wewnętrzny opór.