Bokser i śmierć. Opowiadania zebrane

czy jest to książka drogi? może i jest, ale epizodycznej drogi, wspomaganej muzyką, drogi przez życie autora, który już dawno zdał sobie sprawę z jego kresu i próbuje jakoś zatrzymać chwile w tych dziesięciu esejach. to co lubię u Rylskiego, to nieustanne nostalgiczne nawiązanie do związku radzieckiego, demoludów, kultury wschodu, czasów młodości oraz komunizmu. i takie anegdoty nasączone muzyką można napotkać w tym zbiorze. teksty ociekają utworami, wykonawcami niemalże hipsterskimi w obecnych czasach i nie sądzę, żebym z ciekawości poszukiwał i przekonywał się jak brzmią, bo to nie mój klimat. wystarczy mi że dowiedziałem się o ich istnieniu i na tym poprzestanę. trochę żal, że nie wspomina o mainstreamowej muzyce. no, ale gdyby pisał, że jeździ samochodem z odkręconym na maksa np. Michaelem Jacksonem, to raczej jego proza nadawałaby się na bloga. styl i język jak zwykle bogaty. dobrze się czyta, ale treść moim zdaniem po czasie ulatuje z głowy. dlatego postanowiłem kontemplować na bieżąco tekst, by nacieszyć się chwilą. pewnie wrócę za jakiś czas do tej książki.

Audiobook " Otwórz oczy na sprawy z przeszłości..." Znakomita powieść o pragnieniu poznania przeszłości, o pragnieniu odkupienia i być może o chęci wybaczenia. Autor porusza temat trudny dla Polaków, czyli wojenne zbrodnie na żydowskich sąsiadach oraz czasy powojenne, tj. komunistyczną wszechwładzę i strach mówienia o czasach minionych. Polecam.

Wspomnienie o Januszu Korczaku (właśc. Henryk Goldszmit), który był polsko-żydowskim lekarzem, pisarzem, działaczem społecznym. Można również powiedzieć, że był głównie społecznikiem, człowiekiem służącym dzieciom, nawet jeszcze więcej, że poświęcił się dzieciom. Własnych dzieci nie miał, a te z sierocińca traktował jak swoje. Miał trochę niedobrych doświadczeń z dzieciństwa, głównie ze szkoły, dlatego chciał, żeby dzieci miały lepsze wspomnienia. Wspaniała lektura dla dzieci i dorosłych (rodziców, a zwłaszcza wychowawców), bardzo pouczająca.

Motywy literackie, po które sięga Arek Gieszczyk w swojej powieści Bóg tak chciał, stanowią fundament klasycznej, polskiej prozy osadzonej w realiach małych społeczności i głębokiej prowincji. Odnajdziemy tu archetypowe zmagania z przeznaczeniem, skomplikowane relacje rodzinne obciążone wielopokoleniową traumą oraz wszechobecny motyw religijności, która częściej służy jako fasada lub narzędzie opresji niż źródło prawdziwego pocieszenia. Autor stara się wpisać w nurt realizmu brudnego, gdzie wiara miesza się z zabobonem, a codzienna egzystencja jest nieustanną walką o zachowanie godności w świecie, który zdaje się o bohaterach zapomnieć. Niestety, mimo solidnej bazy tematycznej, książka posiada wyraźne minusy, które rzutują na ostateczną ocenę 6/10. Największym mankamentem jest nierówne tempo narracji. Gieszczyk miewa skłonność do nadmiernego rozbudowywania opisów stanów wewnętrznych postaci, co momentami prowadzi do fabularnego przestoju i nużenia czytelnika. Ponadto, niektóre zwroty akcji wydają się zbyt mocno oparte na tytularnym „Bóg tak chciał” – co w kontekście literackim bywa interpretowane jako pójście na łatwiznę (tzw. deus ex machina), zamiast precyzyjnego wypracowania ciągu przyczynowo-skutkowego. Brak pogłębionej psychologii u postaci drugoplanowych sprawia, że chwilami stają się one jedynie tłem dla głównego bohatera, tracąc swój potencjał. Mimo tych potknięć, powieść posiada warstwę, którą warto docenić. Gieszczyk posługuje się językiem mięsistym i niezwykle obrazowym. Jego opisy wiejskiego krajobrazu, dusznych izb i zapachu starego drewna są tak sugestywne, że niemal fizycznie odczuwalne. Wysoka ocena w tym aspekcie należy się za brak pruderii i zero litości dla czytelnika w ukazywaniu brutalności życia. Autor nie boi się drastycznych scen ani wulgaryzmów, o ile służą one oddaniu prawdy o opisywanym świecie. To proza, która nie lukruje rzeczywistości – jest cierpka, brudna i bolesna, co paradoksalnie stanowi jej największą siłę. Bóg tak chciał to książka, która zostawia czytelnika z poczuciem dyskomfortu. Choć konstrukcyjnie bywa niedoskonała, a nadmiar fatalizmu może przytłaczać, to autentyczność emocjonalna i odwaga w dotykaniu tematów tabu sprawiają, że Arek Gieszczyk jawi się jako autor z dużym potencjałem. To solidny średniak z ambicjami na coś więcej, który spodoba się fanom literatury bezkompromisowej, szukającej prawdy w rynsztoku i na kościelnym progu. Choć styl wymaga jeszcze oszlifowania, a fabuła większej dyscypliny, jest to głos słyszalny i charakterystyczny na mapie współczesnej polskiej prozy.

Gdy główny bohater jest samotnym, nie potrafiącym podjąć decyzji i kręcącym się wkoło nudziarzem, książka nie może być dobra. Mam wrażenie, że autor pisze o Rosji z perspektywy dalekiego obserwatora. Mimo opisów architektury, parków, pomników i kawiarni. Spostrzeżenia polityczne płytkie i sztampowe. Grupa rewolucjonistów mimo wysiłków pisarza raczej śmieszna i żałosna niż ciekawa. Dużym pozytywem jest postać babci. Rozśmiesza, wzrusza, smuci. Wywołuje całą gamę uczuć u czytającego. Zakończenie przewidywalne i smutne.

Z opowiadaniami mam tak, że czytam, a po dwóch tygodniach zapominam. Tak też było z tym zbiorem -w głowie zostały mi jedynie dwa, no ale to pierwsze, rozpoczynajęce zbiór: jak dla mnie mistrzostwo świata! Gdy się skończyło szukałam kontynuacji w kolejnym, a tu niespodzianka... to opowiadania. Żałuję, że z tego pierwszego nie zrodził się pomysł na powieść. Ogólnie - przyjemna lektura.

Uwielbiam dwudziestolecie międzywojenne. To okres powrotu Polski na mapy świata. Okres wspaniałych filmów, strojów, sztuki. Moich ulubieńców z tego okresu jest wielu, a na pewno jest wśród nich Mira Zimińska-Sygietyńska. Dlatego z wielką ciekawością przeczytałam książkę ,,Mira.Po prostu kobieta" Agnieszki L.Janas. Książka została wydana w 120 urodziny Pani Miry nakładem Wydawnictwa A&K. Biografia Miry skupia się na latach przedwojennych. Autorka z wielką wyobraźnią wykreowała swoją bohaterkę. Poznajemy Mirę w jej rodzinnym mieście. Czytamy o jej skomplikowanym życiu rodzinnym i dość szybko i nieszczęśliwie zawartym małżeństwie. Kolejne rozdziały opowiadają o początkach jej kariery w Warszawie, która nie była usłana różami, o miłości do Wiktora i próbach aktorskich. Mira to była wszechstronnie utalentowana artystka. Z każdego rozdziału dowiedziałam się czegoś nowego i ciekawego. Każdy zachęcał do przeczytania kolejnego. Ach, jaka ta Mira interesująca. Dowcipna, ale przy tym twarda, zahartowana przez życie, otaczająca się wspaniałymi ludźmi. Do tego utalentowana i pracowita. Nie dziwi zatem fakt, że szybko dała się pokochać przedwojennej Warszawie. Mira wykreowana przez Panią Janas daje się też pokochać czytelnikowi. Książka zawiera bogatą kolekcję zdjęć. Zarówno Miry, jak i wielu osób ważnych w jej życiu. Stanowi przegląd celebrytów tamtych lat. Autorka pokusiła się o plastyczne, barwne i pobudzające wyobraźnię opisy strojów i akcesoriów Miry. Wyłania się z nich znawczyni mody, kolekcjonerka sztuki i rzeczy użytecznych. Z książki dowiadujemy się, że Mira kolekcjonowała pozytywki, stare roczniki magazynów modowych, zabytkowe suknie, perfumy, puderniczki czy wachlarze malowane przez impresjonistów. Podsumowując, lektura bardzo interesująca. Ciekawie napisana biografia oparta na wątkach z życia Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej, którą czyta się jednym tchem. Brawa dla Autorki, że potrafiła wskrzesić Mirę, oddając jej barwne życie i osobowość bardzo wiarygodnie. Mira. Po prostu kobieta. Nietuzinkowa i jedyna w swoim rodzaju. I taką ją pokazała Agnieszka L.Janas. Gorąco polecam!

Czytalem wszystkie dzienniki Hena, zaczynając je z pasji do dzienników. Nie ukrywam, ostatnie tomy mają ten wyjątkowy rys, że są pisane przez autora blisko stuletniego. Nie jest to zawsze napisane z tą wagą, bywa nieciekawe, ale z powyzszego powodu i wszystkich związanych z tym konotacji, była to dla mnie istotna lektura

Z pochodzenia Sanoczka, wypatrywałam śladów mojego miasta w opisywanych miejscach. I znalazłam nieco Sanoka, a nieco Zagórza, Leska i innych okolicznych miasteczek - bo autor tak właśnie konstruował swoje miasteczka. Opisane historie przenoszą nas do świata, który bezpowrotnie przeminął. Wspaniale oddany klimat opisywanych miejsc, ludzi, wydarzeń - czytałam jakiś czas temu i niewiele pamiętam z fabuły, za to doskonale pamiętam klimat tych historii. To jak wsiąść w wehikuł czasu i obserwować tamtejszą codzienność przez przydymione szkło. Przepięknie graficznie wydane opowiadania - choćby z tego powodu warto mieć je na swojej półce.

Najwspanialsza w tej powieści jest oniryczność, nienachalna, bardzo subtelna, niedopowiedziana, znakomicie wkomponowana w fabułę. Po drugie: Jaffa początków XX wieku, już wtedy zjawiskowa, pachnąca cytrusami i wiatrem od morza, pełna chwilowych przybyszów, zapracowanych mieszkańców, szukajacych rozrywki młodych, którzy urządzali sobie spacery po wybrzeżu. Po trzecie: walka starego z nowym: utalentowowany, acz ubogi Jakob Rechnitz, dzięki pomocy konsula Ehrlicha kończy szkołę, zdobywa nagrodę i wyjeżdża do Jafy, by tam uczyć młodzież i rozwijać swą botaniczną pasję. Porzuca Europę, stary porządek, ruszając do kraju, którego wciąż nie ma, gdzie osadnicy i pionierzy budują miasta, walczą o każdą piędź pustyni i nie zawracają sobie głowy wydumanymi problemami zza morza. Wykształcony, skromny, nie wywższający się i lubiamy Jakob staje się atrakcyjnym towarzyszem rozmów, proszonych kolacji itp. Zderzenie światów jest jaskrawe - w Europie był tylko biednym chłopcem, polegających na wsparciu bogacza, tutaj jest równorzędnym, atrakcyjnym partnerem do działania i tworzenia nowego kraju. Po czwarte: uczucie. Dawna przysięga, piękna dziewczyna i decyzja co robić - czy niegdysiejsze ustalenia, jeszcze ze starego kontynentu mają moc w nowej rzeczywistości? Czy dla młodego człowieka z aspiracjami, marzeniami, możliwościami i otwartymi drzwiami kariery związek będzie końcem marzeń czy trampoliną do dalszych osiągnięć? Po piąte: Ziemia Święta bez religii. Agnon, jeden z ojców literatury hebrajskiej wydał opowiadanie, które poza bladym wspomnieniem chanuki i pesachu nic nie ma wspólnego z religijnością. Umysły zajmuje praca, postęp, osiągi naukowe, rozwój portu, odkrywanie nowych gatunków roślin, nie zaś rozmodlenie i życie w przykazaniach. Z drugiej zaś strony (jak wspomina wspaniały tłumacz Piotr Paziński) jest tu bardzo czytelne nawiazania zarówno do "Pieśni nad pieśniami", jak i "Księgi Koheleta". Agnon był mistrzem formy, znakomitym symbolistą, ale też sprawym twórcą modernistycznym, bo i za takiego go uważam. Wybornie operuje on metaforą, wciąż wciaga Czytelnika w nowe sidła przemyśleń i decyzji. Pozostawienie otwartej formuły w całej opowieści, ale również w przypadku finału daje wielką przestrzeń, otwiera przed Czytelnikiem nizemierzoną wręcz liczbę możliwości pokierowania losem bohaterów, co jest elementem bogactwa formy Agnonowego pisarstwa. I na koniec: tłumacz. Piotr Paziński. To wystarcza za wszelkie pochlebstwa. Książka do wracania, smakowania, przeżywania wciaż na nowo. W tej ulotnej, przemijalnej, lotnej atmosferze jak ze snu.

Czyta się i nie chce się czytać dalej. Ale coś przyciąga. Język trafia w sedno. Historia, jakby nie interesuje, a jednak koniecznie chce się poznać jej zakończenie. Obcując z Rylskim, obcuje się z jakością, prawdziwą literaturą. I takie wrażenie pozostaje. I chce się kolejnej historii od tego autora. Koniecznie. Spojrzenie skupione na bezmiarze morskich wód. Historia z plaży, gdzie paradoksalnie wszystko wydaje się mieć głębsze znaczenie.

Kristo - krótko. Ta książka zwodzi czytelnika, gra z jego percepcją i w pewnym momencie zaczyna stanowić to jej wadę. To tak, jakby ktoś wam opowiadał, co było na wakacjach i nagle dodał, ze opowiada swój sen. Momentalnie traci się zainteresowanie takim rozmówcą i jego opowieścią. Plusem powieści jest precyzyjna konstrukcja, język i smakowite opisy okolic Rymanowa. Sprawdzałem z mapą - wszystko (prawie się zgadza), Jeruzalem byłoby koło Medzilaborców słowackich, z których pochodzi Warchol. Kuracjusz Robert zajeżdżający do uzdrowiska, do "Iwony"/"Małgorzaty", jest babiarzem - romantykiem, można podejrzewać, ze to alter-ego autora? Można mu kibicować, wręcz trzeba, bo na nim opiera się cała fabuła. Minusem są nazbyt rozbudowane fantasmagorie i ocierające się o zły smak opisy masturbacyjne. Mniej sprawny pisarz poległby pod gruzami własnego debiutu, jednak Rakowi się udało wywinąć z licznych pułapek. Na koniec jednak czytelnik zostaje z głupią miną a bohater-kuracjusz wraca do Lublina jak gdyby nigdy nic. No satisfaction.

Zaczęłam ją czytać z chłopakiem. Krótkie podrozdziały i ich fragmentaryczna natura sprzyjają krótkim sesjom czytania czy czytaniu na zmianę. Fabuła jest jednak zbyt obyczajowa, a język - zbyt spokojny dla mojego śpiocha :) Stwierdzam więc, że można ją nazwać nudną. Dopóki nie wczyta się trochę dalej. Narrator pierwszoosobowy - pudel Dom - naprawdę da się lubić. Bardzo się do niego przywiązałam, a kiedy on przywiązywał się do każdego bohatera po kolei, z drugiej ręki przywiązywałam się do wszystkich i ja. I stworzyliśmy taki mały duchowy dom. Przez chwilę poczułam się częścią tej rodziny, wraz z jej problemami, a także w bardzo przystępny sposób zapoznałam się z kluczowymi cechami, odznaczającymi Ukrainę i mentalność, korzenie jej mieszkańców. Historia jest o poszukiwaniu poczucia przynależności. Zarówno na bezpośrednim gruncie psa przyzwyczajającego się do swojego otocznia, Ciłyków, zadomawiających się w coraz to nowych miejscach w ich (jakże bujnej!) historii, a także, w tle, właśnie o Ukrainie i jej tożsamości względem samej siebie. Powieść raczej gorzka niż słodka. Życie jest pełne problemów i nieszczęść. Tym słodsze są wszystkie momenty, w których gorycz przechodzi na drugi plan i mamy możliwość, razem z naszą nową tymczasową rodziną, przez moment pocieszyć się chwilą.

Książka „Ojczyzna jabłek” autorstwa Roberta Nowakowskiego to literacka podróż w serce Bieszczadów – krainy, gdzie mgły wznoszą się nad dolinami jak duchy przeszłości, a każda ścieżka pamięta stopy tych, którzy stąd odeszli. Autor podejmuje temat trudny i bolesny – przymusowe wysiedlenia Łemków i Bojków po II wojnie światowej, opowiadając o ludziach, którzy stracili nie tylko swoje domy, ale i swoje korzenie, mowę i tożsamość. To powieść o ludziach zawieszonych między przeszłością a teraźniejszością, którzy, wyrzuceni z własnej ziemi, stali się bezpaństwowcami własnej pamięci. Nowakowski nie buduje swojej narracji z patosu i wielkich gestów. Zamiast tego, jego styl jest surowy, oszczędny, niemal reporterski – słowa padają jak ostre kamienie, bez zbędnych ozdobników, a mimo to trafiają prosto w serce. Bohaterowie powieści to ludzie pełnokrwiści, nieszablonowi, z ich niedoskonałościami, zagubieniem i bólem – postacie, które, mimo że fikcyjne, wydają się prawdziwsze niż niejeden podręcznik historii. To oni tworzą tkankę tej opowieści – z ich krzykiem, milczeniem, żalem i tęsknotą za miejscem, którego już nie ma. W centrum tej historii są ci, którzy chcieli po prostu żyć – orać swoje pola, piec chleb w rodzinnych piecach, grzebać zmarłych na własnych cmentarzach i mówić swoim językiem. Dla nich utrata ziemi była jak wygnanie z raju – nie tylko fizyczne, ale i duchowe, jakby ktoś wyrwał ich korzenie i rzucił na obcą, niegościnną glebę. W tych prostych, lecz pełnych emocji opisach codzienności wybrzmiewa tęsknota za normalnością, tęsknota, która jest niemal namacalna, jak śpiew skrzypiec w pustym domu. Nie ma w tej książce romantycznej wizji powrotu do domu, bo nie ma do czego wracać. Miłość, jeśli się pojawia, jest trudna, niemal niemożliwa – splamiona traumą i przemocą, niemożliwa do wypowiedzenia. Świat Nowakowskiego jest surowy, twardy jak kamień, który długo trzyma ciepło, ale nigdy nie mięknie. Autor nie lukruje rzeczywistości, nie unika brudu, zapachu śmierci, namacalnego okrucieństwa. Ta bezkompromisowa szczerość sprawia, że historia jest bardziej realistyczna, a jej obrazy długo pozostają w pamięci. W powieści wyraźnie wybrzmiewa głos mniejszości – Łemków, Bojków i Żydów, którzy po wojnie stali się bezpaństwowcami, wykluczonymi ze swoich własnych historii. Nowakowski nie unika ukazywania konfliktów i uprzedzeń, przedstawiając Polaków często jako antagonistów. To naturalny zabieg, gdy opowieść prowadzona jest z perspektywy tych, którzy stracili najwięcej – tych, którzy musieli wyrzec się nie tylko ziemi, ale i siebie samych. „Ojczyzna jabłek” to książka, która zmusza do refleksji nad historią, pamięcią i ludzkim losem, przypominając, że często to zwykli ludzie płacą najwyższą cenę za decyzje wielkich tego świata. To lektura, która nie daje łatwych odpowiedzi i nie oferuje pocieszenia – jest jak echo w pustych górach, dźwięk, który pozostaje, kiedy wszystko inne już ucichło. To dzieło dla tych, którzy potrafią docenić literaturę wymagającą, szczerą i bezkompromisową – taką, która nie boi się trudnych tematów i zostawia trwały ślad w sercu czytelnika.

Każdy kraj, a zwłaszcza każdy naród potrzebuje mitów o swojej wielkości, powstaniu, czy bohaterach. Może to być „cud nad Wisłą”, albo bohaterski baron, który bohaterski wcale nie był. Przez lata wokół tych mitów i legend narasta kolejne interpretacje i narracje. W efekcie powstaje labirynt pamięci/niepamięci, z którego trudno już wyjść. I o tym jest ta książka. O budowaniu historii na innych historiach, a potem na jeszcze innych historiach.

Piękna, niezapomniana książka !!! Autor, naturalnie, został skazany na niebyt przez powojennych komunistycznych okupantów. Niestety, czy dużo się zmieniło? Obecnie, aby uczyć patriotyzmu, książka powinna być szkolną lekturą !!! Pokazywać, ile dla poprzednich pokoleń znaczyła Polska i na jakie wyrzeczenia mogli się dla niej zdobyć. Autor powinien należeć do grona najlepszych polskich pisarzy. Dlaczego jest inaczej ? Każdy powinien zapoznać się z tą cudowną, przepełnioną miłością do Ojczyzny książką !!! Zapoznać się z losami Polaków, w tym wypadku na ukraińskich stepach, podczas bolszewickiej zawieruchy. Naprawdę bardzo, ale to bardzo POLECAM !!!

Piękno-smutny hymn na cześć Wolności – kobiety, religii, od kulturowego przymusu, wyboru ścieżki kariery i wielu innych jej form. Książka porównywalna z prześwietnym “Jeziorem” Autorki, choć jednak nie jest od niego lepsza. Świat przedstawiony to nieokreślony kraj, zapewne muzułmański (a może i bliższy Chinom), który dawniej zajmowali Francuzi, choć to raczej jakiś mikst kultur, gdzie generalnie królują zakazy. Choć kiedyś, po odejściu kolonizatorów, było normalnie, teraz trwa tam wojna domowa. Reżim się zaostrza, coraz bardziej bezwzględna religijno-ideologiczna kontrola wszystkiego. Rodzice tytułowej bohaterki, pielęgniarki w szpitalu, zostali porwani przez oprawców, tamtejszych ubeków. Mimo że wiele tu przemocy - i faktycznej, i symbolicznej - to kobiety, przynajmniej niektóre, czynią ten system mniej strasznym. Niemniej jednak, to świat antykobiecy, wobec czego nie może się obejść bez tego, co się robi dojrzewającym dziewczynkom. “- Nie, tylko nie to – krzyczała Mona, kiedy uświadomiła sobie, co się zaraz stanie.(...) Starsze kobiety uśmiechały się i kiwały głowami, dobrze wiedziały, że bez tego nie ożeniłby się z żadną nikt z tych dobrych mężów, którzy przez całe życie zamykali je na strychu albo wyrzucali z domu, kiedy miesiączkowały, to właśnie jest tradycja“. “Nigdy nikomu o tym nie opowiadała. Był tylko jeden jedyny człowiek, który mógł o tym wiedzieć, jej mąż Kamil. Ale Mona nie była pewna, czy kiedykolwiek odważył się przyjrzeć, jak ona wygląda tam, na dole“. I jeszcze walka z szatanem, perfidnie we włosach ukrytym. “Niekończące się uwagi, i wyzywanie od kurw, kiedy ma odkrytą głowę. W każdym dniem coraz mniej świata z czasu, kiedy Mona mieszkała tu z rodzicami“. “Dziewczyny, które zgrzeszyły przeciwko zasadom lub moralności, zamykano o wodzie w izolatce.(...) Musiały spać oczywiście spać z rękami na kołdrach“ (nb w Auschwitz też był taki nakaz). “Jako pielęgniarka będzie przecież musiała zakrywać włosy z przyczyn praktycznych. Pozbędzie się tego problemu na zawsze, bez dodatkowego społecznego ciężaru“. To kraj, gdzie matka ma nadzieję że “jeśli nie będzie się czepiać ani karać synka, jeśli pozwoli mu dorastać zgodnie z jego potrzebami, jeśli nie będzie wiedział, co to cierpienie, to wszystko będzie dobrze”. No właśnie nie będzie….. “Kiedy było już jasne, że innowiercy tacy jak Zhu będą mieli w kraju coraz trudniej, jego rodzina zdecydowała posłać chłopaka do klasztoru: niezupełnie pasował do tego świata, a klasztor przynajmniej będzie go chronić od pogromów, do których coraz częściej dochodziło“. Wstrząsający opis pożaru tego klasztoru, prawdopodobnie podpalonego przez fanatyków religijnych. “To kraj, gdzie najpierw jedzą mężczyźni a kobiety... cóż, wynoszą brudne naczynia a potem same jedzą....”w zaciszu kuchni”. Gdzie mężczyźni nie mogą wykonywać prac kobiecych - sprzątać, gotować, prać. Wolno im zaś na przykład hodować bakłażany czy pomidory“. “-​ Przecież musi być coś więcej?, myślała czasem Mona. Niemożliwe, żeby przez całe życie w kółko sprzątać rzygowiny, wracać wieczorem do apatycznego męża i przez cały dzień martwić się, czy na pewno ma się zakryte włosy“. “- Kobietom nie wolno już zajmować się mężczyznami, a mężczyznom – kobietami. - Jak to ma niby działać? Przecież nigdy nie było żadnej szkoły pielęgniarskiej dla mężczyzn. Kto się będzie opiekował pacjentami?“. “Tam jeszcze nie wiedzą o tym, jak ludzie w nocy znikają ze swoich łóżek i nigdy nie wracają. Jak krzyczy ten, kogo torturują. Jak rodziny dostają z powrotem ojców wypuszczonych z aresztu: bełkoczących, bez zębów, bez oczu“. Świetnie nakreślona jest relacja Mony z ciężko rannym Adamem, którym się opiekuje - w zasadzie jedyna to normalna komunikacja w tym nieprzyjaznym ludziom świecie. Wielką wartością, podobnie jak w poprzedniej książce Autorki jest powściągliwy język, oszczędny, pozbawiony opisów czy przymiotników, ale także i wartościowania - co tylko potęguje wrażenia osoby czytającej. Przemieszanie planów czasowych też mi odpowiada….

Pierwsza książka Rankova, "Zdarzyło się...", nie zrobiła na mnie zbyt pozytywnego wrażenia z powodu warsztatu pisarskiego autora. Proste zdania, bardzo prosty styl, narracja prawie jak ze szkolnych wypracowań nie zachęcały do wiwatów. Ostatnio jednak miałem szczęście uczestniczyć w spotkaniu autorskim z pisarzem i to, co usłyszałem, a także sposób bycia Rankova sprawiły, że wróciłem do jego prozy. Legenda o języku (swoją drogą sądziłem, że chodzi o mowę, nie o organ w jamie ustnej) wydaje się dojrzalsza literacko (chociaż nadal bardzo łatwa w czytaniu) i inaczej skonstruowana. Nigdy dotąd - tak sądzę - nie miałem do czynienia z tak drobiazgowym zapisem przebiegu np. wykładów albo zebrań, kiedy to, prawie jak w stenogramie, każde zachowanie i każde słowo każdego jest skrupulatnie przytoczone w książce. To fikcja, oczywiście, ale sprawia inne wrażenie. Właściwie czyta się to dobrze, nużą tylko naprawdę spore dawki takich niemalże transmisji na żywo. W tym szaleństwie jednak jest metoda - drobiazgowość pozwala doświadczyć i zrozumieć, jak zwykli ludzie poddawali się - nie chcąc tego - machinie totalitarnego państwa. Rankov pokazał to dobitnie, ale w miarę łagodnie. Chciał, żebyśmy zrozumieli, ale nie, żeby nas to zgniotło.

Natknęłam się na Panią Amer zupełnie przypadkiem. Zakupiłam książki (kupiłam też Kroniki ......) w Dedalusie online. Bardzo możliwe, że gdybym była tam osobiście nie wzięłabym jej nawet do ręki, ponieważ wydanie nie jest ciekawe i po prostu nie zwróciłabym na nią uwagi. Teraz uważam, że zakup był bardzo trafiony. Książka jest piękna. Polecam ją gorąco. Ja nie mogłam się oderwać.

Tak szumi beznadzieja a kiedy szukający swojej tożsamości człowiek próbuje się w niej zaaklimatyzować, to doznaje Wielkiego Upadku. Nie jest to łatwe do zdefiniowania pojęcie. Stoi za nim chaos w czasie i przestrzeni, hałaśliwa teraźniejszość i wywołujący agresję amok określają jego granice. W zasadzie to nie można mówić o jakichkolwiek krawędziach poza tymi, które by wyznaczały kres stapiających się z centrum metropolii przedmieść. Przyda się tu bycie uważnym ponieważ wędrówka Petera Handkego nie przynosi na myśl absolutnie nic, a jednak przywoływane podczas niej obrazy wwiercają się w mózg i siłą swojego złudzenia zatapiają w pamięć. Nawet niewypowiedziane słowa świadczą o tym, że droga człowieka wrażliwego jest tym samym przemierzanym od niepamiętnych czasów szlakiem. A to dopiero początek szczegółowej obserwacji pomyłki, której Peter Handke poświęcił pięćdziesiąt pięć dni swojego życia. Chciałem doświadczyć sztuki oddziaływania na innych i całkiem nieoczekiwanie zacząłem dostrzegać kolejne przydawane tłumowi twarze. Każda z nich z pewnością zasługuje na imię ale to wcale nie jest istotne, gdyż zatrzymanie się przy nich na dłużej nie jest możliwe. Przyłapany na dźwiganiu ciężaru świata austriacki noblista ma o wiele większe zmartwienia, niż określanie tożsamości, której brakuje nawet bohaterowi jego książki. Udać się donikąd w pustkę. Nie umierać ale co najwyżej przeminąć. Jak dobrze te zdania pasują do bardzo trudnych do odczytania intencji autora. Uwiodła mnie jego donkiszoteria i próby określenia swojego miejsca w tłumie. Z pewnością ta podróż nie była jałowa, wyśmienicie wpisała się w tragedię ludzkiej egzystencji i nadała nowy wymiar zagubieniu człowieka. A przy okazji skonfrontowała ciszę z hałasem oraz przedmieścia z centrum miasta. Jak się odnaleźć wśród bezkształtnych lub nadzwyczaj wyraźnych i przerysowanych postaci? Najlepszym sposobem jest skopiowanie amoku Handkego i według tego samego, co on wzoru, przepływanie pomiędzy krzykiem udręki i bezbronności. W jaki sposób znosić wyobcowanie w świecie "Wielkiego Upadku"? Dążyć do harmonii z nim. Grać rolę widza i słuchacza, a w końcu samego aktora. Ta austriacka powieść wymaga odczarowania. Nie musi być wymuszoną drogą "ostatniego człowieka". Może zawierać pytania o bycie autentycznym lub fałszywym ale w niekończącym się dniu należy dostrzec "przyszłość". Od niej się tu ucieka, zdawkowo wymawia wyobrażenia o niej. A jednak to może być jedyna okazja do uratowania ludzi. Tych wpisanych w historię wychodzenia z pokrętnej spirali istot. Dlatego też Peter Handke niezmiennie przez cały czas formatuje tę opowieść. Nadaje jej nową strukturę i wygląd po to, aby uczynić ją czytelniejszą w odbiorze. Aż w końcu, na progu czasu wydarzyło się coś, co niektórzy by określili mianem pełni lata. Jednak czytając "Wielki Upadek" w żadnym wypadku nie powinniśmy oczekiwać na jakiś wyznaczający kulminację środek czegokolwiek. Wystarczy, że się przenosimy pomiędzy sceneriami i wyobrażamy sobie szumy oraz szelesty. Chodzi o nasze spokojne dotarcie do celu, czyli swobodną lekturę powieści Handkego. Pomocna się w tym może wydać kontemplacja błysków, to zjawiskowa emanacja bezradności ciała i umysłu. Cóż, wielokrotnie opatrzona wykrzyknikami niezrozumiałości powieść jest jakby chodzeniem na wspak. Przód staje się tyłem, prawe lewym. Wyzbyte sensu myślenie dominuje krótkimi przebłyskami zadowolenia. Bo przecież o radość tu chodzi, bolesną lecz prawdziwą. Pomimo tego wszystkiego, co wcześniej napisałem, musicie mi uwierzyć na słowo.