Ballada o śpiącym lwie

Nie rozumiem, skąd takie oceny. Książka naprawdę dobra. Po niej polecam przeczytać Welewetkę Stasi Budzisz i Sagę Darii Kaszubowskiej. Są też kryminały/thrillery w których kaszubska tożsamość się pojawia (Profilerka: Jastre Molskiej i "Jo" Szymona Grota). A książka Słomczyńskiego jest naprawdę ciekawa dla kogoś, kto się Kaszubami i kaszubskimi traumami nie interesował.

Idealne proporcje dla reportażu, który preferuję. Osobiste zaangażowanie autora i jednocześnie duży, merytoryczny research. Umiejscowienie w historii z uwzględnieniem specyfiki regionu. Sporo wizerunków ludzi, którzy te specyfikę po wojnie tworzyli np pierwsi osadnicy, pisarze związani z tym regionem, ludzie zajmujący się rybołówstwem na różnych poziomach ( dla mnie osobiście bardzo interesująca była postać Leszka Goździka -legendy 1956 roku z warszawskiego FSO a potem bardzo zasłużonego dla Świnoujścia). Dodatkowy plus dla autora za umiejętność połączenia realizmu z pokazywaniem ludzi wartościowych i godnych upamiętnienia.

Rosja od kuchni to najapetyczniejsza książka, którą przeczytałem w tym roku. Autor spisał historie wielu ludzi, którzy żyli w ZSRR i pamiętają czasy od chwili jego powstania, do jesieni ludów, kiedy ostatnie imperium upadło. Dodaje, że znajdują się tam ciekawe przepisy, które używano w Związku Radzieckim. Zapewne, gdyby nie obecna sytuacja w Rosji, to pewnie pojechałbym do Moskwy i skosztował ich pyszności, jest tym: Kotlet Pożarski po carsku, sałatka owocowa. Zjadłbym też przysmak ostatniego cara Mikołaja I Romanowa, lecz bez dodatku rumu, wolę wariant z galaretką. Mówię o Macédoine. Słyszeliście kiedyś o dżemie z orzechów? Ja nigdy. Skosztowałbym z ochotą. To nie tylko książka z przepisami, gustami kulinarnymi przywódców ZSRR, ale też historie wodzów i opis dziejów Związku Sowieckiego. Wiem jedno! Na pewno nigdy w życiu bym nie wziął do ust zupy słowiańskiej. Dlaczego? Chodzi o skład. Jednakże nie będę wdawał się w szczegóły. Przeczytajcie sami! Kolejna książka na 34 rocznicę upadku ZSRR, która jest niebawem! No i na 103 rocznicę jego powstania... Rewelacyjna i apetyczna. Aż ślinka leci na widok fotografii niektórych potraw.

Dzieje Kaliningradu to jedna z najbardziej zdumiewających opowieści w powojennej panoramie Europy. Paulina Siegień w swojej książce „Miasto Bajka. Wiele historii Kaliningradu” podejmuje się zadania niemal niemożliwego: próbuje zrekonstruować tożsamość miejsca, które zostało brutalnie wymazane, a następnie nadpisane radzieckim pismem. Moja ocena to mocne 7/10 – to reportaż erudycyjny, pełen czułości dla detalu, choć momentami pozostawiający niedosyt w kwestii twardej analizy politycznej. Historia obiektu badań Siegień to opowieść o radykalnym zerwaniu. Przez wieki był to pruski Królewiec (Königsberg) – miasto Kanta, hanzeatycka perła i serce niemieckiego Wschodu. Rok 1945 przyniósł jednak totalną anihilację: naloty dywanowe, krwawy szturm Armii Czerwonej i ostateczną decyzję Stalina o stworzeniu tu najbardziej wysuniętej na zachód placówki ZSRR. Niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni, a na ich miejsce przyjechali ludzie z najdalszych zakątków imperium, zasiedlając ruiny, których początkowo nie potrafili, a wręcz nie chcieli pokochać. Podejście Pauliny Siegień do Kaliningradu jest unikalne – autorka nie patrzy na miasto jak turystka czy chłodny analityk. Jako wieloletnia obserwatorka regionu, traktuje Kaliningrad jak żywy organizm, pełen blizn i fantomowych bólów. Jej metoda to „archeologia pamięci”: Siegień skrupulatnie grzebie w warstwach tynku, szuka pruskich cegieł pod radzieckim betonem i podsłuchuje rozmowy mieszkańców, którzy sami często nie wiedzą, czy czują się bardziej Rosjanami, czy specyficzną kastą „Kaliningradczyków”. Autorka prowadzi nas przez labirynt paradoksów. Poznajemy historię Domu Sowietów – betonowego potwora zbudowanego na ruinach zamku, który nigdy nie został ukończony, stając się trwałym symbolem porażki systemu. Czytamy o „poszukiwaczach bursztynu”, o kulcie Kanta, który stał się paradoksalnym patronem rosyjskiej enklawy, oraz o młodych ludziach marzących o Europie, a żyjących w zmilitaryzowanej strefie. Najważniejsze wnioski płynące z tej lektury to: Tożsamość nie znosi próżni: Nawet najbardziej brutalna próba wymazania przeszłości sprawia, że wraca ona jako legenda, „bajka” lub kicz. Architektura to polityka: Siegień pokazuje, jak budynki, wśród których żyjemy, kształtują naszą lojalność i poczucie przynależności. Pamięć jest wyborem: Mieszkańcy selektywnie wybierają elementy pruskiej historii, by nadać swojej codzienności głębię, której nie oferuje postradziecka szarość. Duszna atmosfera enklawy Recenzję dopełnia opis dusznej atmosfery, którą Siegień oddaje po mistrzowsku. Kaliningrad to miasto-wyspa, otoczone granicami NATO, przesiąknięte lękiem przed izolacją i jednoczesną dumą z bycia „specyficznym”. Ta duszność to zapach mokrego betonu, dymu z kominów i morskiej soli, ale też psychiczna klaustrofobia życia w miejscu, które dla Rosji jest „dalekim Zachodem”, a dla Zachodu – „groźnym Wschodem”. Książka zachwyca stylem i głębią dokonanych badań. Siegień ma rzadki dar pisania o wielkiej historii przez pryzmat prozy życia. Brakujące punkty wynikają jednak z pewnego niedosytu w analizie współczesnej sytuacji geopolitycznej – autorka skupia się na „bajkowości” i nostalgii, czasem nieco uciekając od brutalnej roli Kaliningradu jako militarnego „pistoletu” przystawionego do skroni Europy. Mimo to, jest to bez wątpienia najlepszy polski portret tego niezwykłego miasta. „Miasto Bajka” to zaproszenie do świata, który teoretycznie nie powinien istnieć, a jednak trwa w najlepsze. Paulina Siegień udowadnia, że Kaliningrad to nie tylko kropka na mapie, ale fascynujący eksperyment na żywej tkance historii.

Bardzo przyjemny reportaż o historii i kulturze słowackiej. Po trochu o wszystkim, taki skompresowany podręcznik. Ciekawy właśnie dlatego, że niezbyt długi, nie wydłużający na siłę tematów, które można opowiedzieć szybko i treściwie. Dobry wstęp, dla tych którzy chcieliby dowiedzieć się więcej o tych naszych sąsiadach, którzy może i mówią trochę jak my, ale zupełnie różnią się od nas mentalnością. Polecam, również jako przewodnik po tym 5 milionowym państwie - co warto tam zobaczyć i dlaczego.

Genialna robota etnograficzna - niesamowite ile autorce udało się wydobyć relacji o wydawałoby się, daleko minionej przeszłości. Książka podejmuje się kompleksowego uporządkowania wątków dotyczących podworskiej rzeczywistości - dotyka zarówno złożonych relacji społecznych pomiędzy wsią a dworem, jak i konsekwencji przestrzennych dla współczesnej wsi -frapujących dla każdego kto jeździ po polskich wsiach rowerem. Pokazuje kolejną z "prześnionych rewolucji", o których mówi się zaskakująco mniej niż o uwłaszczeniu pożydowskim i poniemieckim - a także trwałość dawnych podziałów, rzucających więcej światła na społeczeństwo współczesnej wsi. Pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć współczesną Polskę.

Grecja miała, i zresztą nadal ma, swoje problemy z naziolami-narodowcami. W książce autor skupił się głównie na neofaszystowskim ugrupowani Złoty Świt, w 2020 roku uznanym za organizację przestępczą. Warto poczytać, by tak bezrefleksyjnie nie klaskać dzisiejszym marszom narodowym w Polsce.

No trochę nie doczytałem, że to o południowych Włoszech, a nie samym Rzymie, to mnie pół książki niezbyt interesowało. Zbiór dość randomowych artykułów o różnych problemach południowych Włoch. Te o Rzymie całkiem ciekawe, o różnych brudach, problemach, zaniedbaniach miasta, mieszkańców, polityków.

Ważna książka. Dała mi lepsze zrozumienie tego, jak inną Ukrainą jest jej wschodnia część, jak wiele znaczył i znaczy dla starszego pokolenia Związek Radziecki. Pokazuje też moc odpowiednio uszytej i użytej propagandy, która łamie ludzi. Po ostatnich miesiącach z Sandmanem czy pierwszą częścią cyklu Hyperion, to była trudna ale bardzo dobra lektura.

Autor przedstawia w swojej książce historię swojej rodziny w różnych okresach od cesarstwa po współczesność, co jest dla niego pretekstem by opowiedzieć jednocześnie o historii Śląska. Zręcznie wplata dzieje rodowe w wielkie wydarzenia które dotykały tego regionu, te dwa światy się wzajemnie przenikają i przez to ta niby osobista podróż autora staje się podróżą wspólną Ślązaków. Książka jest bardzo gorzka, pełna wielu trudnych tematów, tabu, przemilczanych historii Ślązaków. Zdecydowanie warto

Ostatnio trochę kręciłem nosem na książkę Hejja "Węgry na nowo", zwracając uwagę, że brakuje tam anegdot i ciekawostek. No to w "Armenii" dostałem wszystko, czego chciałem, a nawet z nawiązką! Książka aż tętni od osobistych, emocjonalnych historii, od zwierzeń, plotek i oryginalnych obserwacji. Czuje się, że autor bardzo kocha temat, o którym pisze, i że nie jeden i nie dwa razy siedział pośród głębokiej nocy "na kuchni" gdzieś na Kaukazie, słuchając po kilku głębszych opowieści od serca. Czuć, że miejscowi traktowali go może nie jak swojego, ale jak dobrego przyjaciela, któremu mówi się trochę więcej niż innym. W rezultacie powstał znakomity reportaż o tym mało znanym kraju, w którym jest wszystko: polityka, historia, mity, traumy i złudzenia, o tym jak się je, jak się podrywa, żeni, o tym jak się emigruje, kradnie i handluje. O wojnie i unikaniu wojny, o wrogach i przyjaciołach, mniejszościach i większościach, o dobrych, złych i szarych ludziach. O tym, jaką rolę w tym wszystkich ogrywała Polska. Każdy temat opisany z niesamowitą swadą, wciągająco i inteligentnie. Jestem nią zachwycony! 10/10 dla osób, które lubią tego rodzaju literaturę.

Rozdziały, w których Polacy opowiadają swoje historie były ciekawe, ale te bardziej teoretyczno - historyczne okazały się dla mnie niestrawne, więc część z nich całkiem pominęłam. Warto przeczytać tę książkę, szczególnie teraz, kiedy w usa toczą się dramy związane z nielegalnymi imigrantami. Dzięki niej można lepiej zrozumieć ich sytuację i jak w ogóle doszło do tego, że przez tyle lat nie byli w stanie załatwić formalności.

To książka, która już od pierwszych stron uderza brutalną prawdą o miejscu, gdzie historia wyzysku nigdy się nie skończyła, a bogactwo jednych wciąż budowane jest na cierpieniu innych. To nie jest tylko opowieść o dalekiej Boliwii, to gorzkie świadectwo mechanizmów, które nadal rządzą współczesnym światem. Najbardziej poruszającym elementem reportażu jest historia Alicii, czternastoletniej dziewczynki, zmuszonej do pracy w kopalni, by utrzymać rodzinę. Jej codzienność, pełna strachu, głodu i fizycznego wyniszczenia, staje się symbolem losu tysięcy dzieci, które zamiast dorastać, walczą o przetrwanie. Izagirre oddaje jej głos z ogromną wrażliwością, ale bez upiększeń, niemal czuje się duszący pył i ciężar skał. Autor nie ogranicza się jednak do jednostkowej historii. Z niezwykłą precyzją pokazuje, jak kolonialna przeszłość splata się z brutalnością współczesnego kapitalizmu. Wskazuje odpowiedzialność globalnych korporacji i instytucji, które korzystają z taniej pracy i zasobów, pozostawiając lokalne społeczności w skrajnej biedzie. To reportaż, który oskarża, system, polityków i obojętność świata. „Potosí” to książka trudna, momentami wręcz przytłaczająca, ale niezwykle potrzebna. Zmusza do refleksji nad ceną, jaką płacą inni za nasz komfort, i nad tym, czy naprawdę chcemy pozostać głusi na ich cierpienie.

Poruszająca książka, w której towarzyszymy autorce w odkrywaniu historii jej rodziny i wplecionej w nią rzezi wołyńskiej. Przemilczaną historię reporterka odkrywa właściwie przez przypadek, przedzierając się przez zdjęcia, źródła, rodzinne opowieści i niedomówienia. Z czasem odkryje, że często przypadek grał niebagatelną rolę w życiu tych, którzy przetrwali i zginęli. Piękne w tej książce jest to, że mimo trudnego tematu, pojawiają się w niej różnorodne emocje: złość na rodzinę, niezrozumienie, ale i czułość oraz poczucie humoru (scena młócenia cepami po obejrzeniu filmu:)

Na szczęście są jeszcze pisarze, którzy potrafią napisać dobrą, zabawną i wciągającą, a jednocześnie całkiem mądrą opowieść. Błyskotliwie napisana biografia fikcyjnej postaci, która w niesztampowy skupia w sobie jak w soczewce obraz (a raczej obrazek) dziewiętnastowiecznej Polski w okresie postromantycznym. Świetne.

Najważniejszą wolnością jest ta, którą nosisz pod żebrami, a nie ta, którą obiecują ci politycy” – ten duch buntowniczości i reporterskiego głodu prawdy przenika najnowszy tom „Strażnicy wolności”. Zawartość tej publikacji to wielogłosowy reportaż, w którym Jacek Hugo-Bader oddaje mikrofon ludziom stojącym na straży bardzo różnych wartości: od aktywistów miejskich i obrońców przyrody, po postacie kontrowersyjne, budujące własne definicje suwerenności na obrzeżach systemu. Najważniejsze treści książki koncentrują się wokół pytania o cenę osobistej niezależności w świecie, który coraz mocniej naciska na konformizm. Jacek Hugo-Bader pozostaje mistrzem detalu, jednak w tym tomie jego charakterystyczny styl spotyka się z pewnym narracyjnym chaosem. Pogląd na świat prezentowany przez autora jest, jak zawsze, głęboko humanistyczny, choć podszyty sporą dawką goryczy. Hugo-Bader nie ukrywa swojego sceptycyzmu wobec wielkich instytucji, szukając „strażników” tam, gdzie inni widzą jedynie dziwaków lub buntowników. Autor kreśli losy swoich bohaterów, umiejętnie wplatając je w autentyczne realia historyczne i społeczne współczesnej Polski, co pozwala czytelnikowi zrozumieć, że walka o wolność to proces ciągły, a nie jednorazowy zryw. Wyczuwalna w tekście kunsztowna więź z przeszłością – zwłaszcza z etosem dawnego reportażu drogi – nadaje całości wyjątkowej głębi, przypominając, że wolność ma zawsze bardzo konkretną, ludzką twarz. Dlaczego tylko sześć punktów? Głównym mankamentem tomu jest jego niespójność. Choć poszczególne historie są fascynujące, ich zestawienie sprawia wrażenie przypadkowego, a kunsztowna więź między poszczególnymi rozdziałami bywa zbyt cienka. Hugo-Bader z dużą dozą fantazji literackiej buduje metafory, które niekiedy przesłaniają samych bohaterów, sprawiając, że reportaż niebezpiecznie dryfuje w stronę publicystyki emocjonalnej. Ponadto, specyficzna maniera językowa autora, pełna kolokwializmów i gwałtownych przeskoków myślowych, dla części czytelników może być barierą utrudniającą skupienie na istocie problemu. Mimo to, „Strażnicy wolności” to lektura, która nadaje całości wyjątkowej głębi poprzez zmuszenie nas do wyjścia z własnej strefy komfortu. Choć sama historia każdego z bohaterów jest fikcyjna jedynie w sferze subiektywnego odbioru świadków, ich cierpienie i determinacja są boleśnie prawdziwe. Jacek Hugo-Bader wciąż potrafi słuchać tak, jak mało kto, wyciągając z cienia ludzi, których opinia publiczna dawno spisała na straty. To solidna, momentami porywająca, a momentami irytująca książka o tym, że wolność to nie przywilej, ale obowiązek, który bywa niezwykle ciężkim brzemieniem. To pozycja dla tych, którzy nie boją się konfrontacji z niewygodną prawdą o nas samych.

Już na pierwszy rzut oka widać, jaka będzie narracja „Znikającej Polski”. Wystarczy otworzyć książkę – czarno-białe zdjęcia pustych lokali, witryn zabitych dechami i opuszczonych przestrzeni jasno sugerują, że autor zamierza skupić się wyłącznie na tym, co najgorsze. To celowy zabieg – pokazanie Włocławka i innych miast w jak najbardziej ponurym świetle. Owszem, w latach 90. i na początku 2000 rzeczywiście dochodziło do upadku wielu przedsiębiorstw i fabryk. Był to trudny czas, który mocno dotknął także Włocławek. Jednak dziś to zupełnie inne miasto. Powoli, ale konsekwentnie podnosi się – dzięki inwestycjom, nowym inicjatywom i przede wszystkim energii mieszkańców. Wystarczy przejść się po ulicach, aby zobaczyć, jak wiele zmieniło się na lepsze. Wystarczy zobaczyć zielone Zazamcze i Południe. To jak ludzie spędzają aktywnie czas. Autor książki zdaje się tego nie dostrzegać. Skupia się na ruinach i pustostanach, jakby były one wizytówką miasta. A przecież takie miejsca znajdziemy wszędzie – nawet w pięknej Warszawie czy Krakowie. Tymczasem Włocławek żyje, rozwija się i nie jest tym „znikającym miastem”, które próbuje nam się przedstawić. Książka może zainteresować czytelnika, który chce przypomnieć sobie trudne lata transformacji, ale trzeba mieć świadomość, że jest to obraz wycinkowy, pełen przesady i czarno-białych klisz. Włocławek zasługuje na pokazanie w pełni – nie tylko przez pryzmat tego, co stracone, ale także tego, co zbudowane na nowo.

Podobało mi się. I to na tyle, że zapragnęłam odwiedzić Sycylię. Ta książka jest jak zbiór pocztówek, małych akwarelek, zdjęć z podróży. Jeśli ktoś szuka reportażu o Sycylii, to się zawiedzie, bo te mini+eseje nawet nie uzurpują sobie takiego miana. Z drugiej strony - ten patchwork drobnych form no -fiction pokazuje, że aby dobrze napisać o tej części świata, Europy, potrzeba trochę więcej objętości, jeśli nie ma to być zwykły przewodnik.

Czy jest szansa na odwrócenie losów mniejszych miejscowości w Polsce? I tak i nie, zależy jakich włodarzy mają czy z jakimi wyzwaniami przyszło im się obecnie mierzyć. Konkretny zbiór rozmów i analizy przypadków z różnych stron Polski. Momentami niektóre wątki trochę zbyt rozwleczone i odbiegające od głównego tematu, jakby odnosiły się do historii niekoniecznie powiązanej z problemem przedstawionym w tytule.

„Droga krajowa numer 106 …” jest jednym z bardziej wymagających reportaży jakie przeczytałem w ostatnim czasie. Kalabria jest malowniczym regionem na południu Włoch. Mieszkańcom się żyłoby się dobrze gdyby nie ‘ndrangheta’ – tajna organizacja, która z biegiem lat stała się jedną z najpotężniejszych grup mafijnych w Europie. Z początku ograniczała się jedynie do terenu Włoch jednak z biegiem czasu jej wpływy zaczęły rozszerzać się na cały świat. Tam gdzie pojawia się mafia tam pojawiają się morderstwa i wymuszenia. W samej książce mamy po krótce przedstawione wydarzenia z różnych części świata gdzie swoje palce maczała ta organizacja. Mediolan, Duisburg, Toronto, Malbourne, Montevideo czy Hongkong. Sam autor podejmuje się niebezpiecznego zadania aby udać się do źródła tej spirali przemocy. W tym celu rusza drogą krajową numer 106 i każdy z rozdziałów poświęca miejscowości, związanej z ‘ndrangheta’ Pośród malowniczych miasteczek i urzekających widoków Autor stara się znaleźć odpowiedź na pytanie w jaki sposób powstała ta okrutna i bezwzględna organizacja. Razem z nim Czytelnik przenosi się w podróż do kultury męskości i tajemniczych miejsc gdzie osmalone na brzegach obrazki z Matka Boską nie są jedynie legendą. Tak jak napisałem na wstępie ten reportaż jest wymagający. Autor w sposób wyczerpujący przedstawia wydarzenia, które miały miejsce w poszczególnych miasteczkach oraz rodziny, które w nich rządzą. Co istotne autor przedstawia powiązania między mieszkańcami Kalabrii a organizacjami przestępczymi na całym świecie. Ilość informacji, które otrzymujemy jest momentami naprawdę przytłaczająca i nie ukrywam, że można się zgubić. Niemniej reportaż ten jest naprawdę bardzo dobry.