Amadeo Modigliani 1884-1920. Poezja patrzenia

Trochę ciężko ogląda mi się twórczość fanatyka. A Frida Kahlo, chorobliwie wg mnie zafascynowana komunizmem, fanatyczką była. W jej pracach roi się od znanych nam (niestety) symboli, a z jednego ze zdjęć zamieszczonych wewnątrz albumu patrzy śliczna, lecz zawzięta buzia potencjalnej młodej działaczki i aktywistki (cale szczęście urodzonej pod nie całkiem odpowiednią szerokością geograficzną). W książce, jak zwykle cudownie przez Taschen wydanej, przeważają autoportrety. Ekstremalnie skupiona na sobie, swoich przeżyciach i cierpieniach artystka ukazuje nam całą historię bólu i niepowodzeń,które ją dotknęły. Zawsze ma na nich surową twarz, zbyt zrośnięte brwi, grubo ciosane rysy - dlaczego tak właśnie się przedstawiała? Przecież ze zdjęć patrzy na nas zupełnie inna, wręcz piękna kobieta! Nie jestem admiratorką jej twórczości, jednak i dla mnie znalazło się tu coś interesującego. To sposób, w jaki przedstawiała zwierzęta. Weźmy choćby ten obraz z okładki: obok brzydkiej, wąsatej Fridy, patrzącej surowo i z ukosa, znajduje się małpeczka o ogromnych, ciemnych, czułych oczach i puszystej czuprynce. Obejmuje malarkę mięciutką łapką...Aż się cieplej robi... Jest jeszcze jeden obraz, który zawsze bardzo mnie porusza. To "Złamana kolumna". Przedstawia młodą, piękną kobietę, o idealnym ciele, lecz ze złamana kolumną zamiast kręgosłupa. Ten obraz to jedno, wielkie cierpienie...

Po przeczytaniu "Najdroższa podwójne życie Damy z gronostajem" musiałam sięgnąć i po tą pozycję żeby uzupełnić i pogłębić wiedzę w tej dziedzinie. To był dobrze wykorzystany czas. Dobre reprodukcje i rysunki do obejrzenia, ciekawostki o każdym obrazie, szkicu . Warto.

Przepiękne reprodukcje, w ogromnej ilości, mnóstwo informacji o malarzu i jego drodze życiowej - a to wszystko na kredowym papierze, w formacie może nie imponującym, ale zupełnie wystarczającym by z przyjemnością przejrzeć zebrane tu dzieła. Już podtytuł: "Malarstwo jako poezja" wspaniale według mnie charakteryzuje naiwny i zarazem baśniowy styl w jakim tworzył malarz, przypominający jakieś wspaniałe senne marzenia. Obejrzane na żywo obrazy oczywiście wywołują większe wrażenie (miałam tę przyjemność gdy, o ile mnie pamięć nie myli, w latach 90-tych Muzeum Narodowe w Krakowie zorganizowało wystawę) jednak i w książce - uwodzą. A jednak , pomimo całego piękna w niej zawartego podczas lektury poczułam głęboki niesmak. Jak to możliwe? A jednak. Najwyraźniej tym razem pisarski duet albo źle przygotował się z historii skupiając jedynie na samym malarzu, albo rozmyślnie (cóż, narodowość zobowiązuje, a temat kusi) wpisał się w ohydną, forsowaną już na długo przed powstaniem książki (choć bez takiego rozgłosu jak obecnie) narrację, dość, że znalazły się tutaj wyjątkowo obrzydliwe fragmenty dotyczące stosunków polsko-żydowskich w II RP . Oczywiście nie zamierzam wybielać nikogo, ten temat jest i był zawsze bardzo trudny i niejednoznaczny, w książce znalazły się jednak takie brednie jak ta: "1934/35. Jedzie do Wilna i Warszawy, gdzie zaczyna rozumieć grożące Żydom niebezpieczeństwo". Są jeszcze inne, których nie będę tu przytaczać (np. opisujące jakie wrażenie wywarło na malarzu warszawskie getto w 1935 roku - sic!),i choć oczywiście nie zamierzam zaprzeczać istnieniu w II RP różnych haniebnych zjawisk, łącznie z antysemityzmem, to najwyraźniej autorom kraje się pomyliły, i nie trzeba znać dobrze historii żeby wiedzieć gdzie w latach 30-tych miały miejsce największe pogromy i prześladowania...

Krótko, acz treściwe o tym jakie to dwoistości tworzą niejednoznaczności, jak struktura bywa zwodnicza i dziwnie zmienna. Grafiki autora na pewno posiadają to coś. Ujmują zgrabną kompozycją i zaciekawiają niebanalnym podtekstem, bywają trochę figlarne. Opowiadają o możliwych niemożliwościach lub anegdotycznych alegoriach, o zakamarkach zakazanych form - o surrealizmie wszystkiego, co znamy. Są poezją graficzną, mistyfikacją kształtu, symbolicznym żartem, wypowiedzią o czymś niejasnym. Kreacja tworzy konteksty i możliwości. Widz musi zgadywać, dopatrywać się, analizować, określać i rozumieć widziane konstrukty. Zamysł dzieła czasem jest oczywisty lub pozostaje zwyczajnie nieodgadniony. Innym razem stanowi odruchową konkluzję, by stać się po chwili łamigłówką, jakimś zagmatwanym schematem lub ideogramem, swoistą syntezą istoty życia; drogą do celu, zawiłością nieprawdopodobieństwa, dziwności. Nasz odbiór, to suma wszystkiego. Coś jak spazmatyczne wrażenie z podprogowym sednem.

Jak na książkę o twócy takim jak Picasso - album Taschen (mimo, że jak zwykle pięknie wydany) jest absolutnie niewystarczający. Może być co najwyżej jakimś niewielkim szkicem sylwetki artysty i jego twórczości. Najważniejsze i najsławniejsze (oraz najpaskudniejsze) dzieła, jak np. wyjątkowo szkaradne wg mnie "Panny z Awiononu", które z rzeczywistymi pannami z papieskiego miasta nie miały nic wspólnego bo były po prostu "pensjonariuszkami" jednego z madryckich zamtuzów oraz obrzydliwa "Płacząca kobieta" - są tu oczywiście pokazane, jednak dla mnie najpiękniejsze zawsze były realistyczne obrazy Geniusza - a tych tutaj jak na lekarstwo. Sporo informacji drobniutkim druczkiem na temat jego twórczości jako grafika, rysownika, rzeźbiarza, plakacisty, twórcy ceramiki - nie sposób jednak zaprzeczyć, że przy takim dorobku trzeba by książki 10xwiększej objętościowo - szczególnie, że artysta był twórcą bardzo płodnym i dzieł stworzył jeżeli nie tysiące, to setki na pewno. Mało, mało, mało...

Bardzo ładnie są wydane książki o sztuce wydawnictwa Taschen. Bogato ilustrowane, na kredowym papierze pozwalają docenić piękno sztuki. Ale z Caravaggiem, muszę przyznać, mam mały problem... O ile cudownie według mnie malował ludzi, oddając w wyrazie twarzy cały charakter (szczególnie interesujące wydają mi się namalowane stare kobiety - ) o tyle właśnie to sprawia, że malowani przez niego młodzi mężczyźni są zupełnie dla mnie nie do przyjęcia. Oczywiście jest to ocena bardzo indywidualna, bo przecież każdy z nas sztukę odbiera inaczej, ale te wszystkie amorki są dla mnie po prostu hmm... odrażające. Być może jego widzenie zdeterminowała w jakiś sposób jego orientacja seksualna powiązana z hulaszczym i niepoczciwym trybem życia, ale , proszę, chociażby ten amor z okładki...w moich wyobrażeniach dokładnie tak musiał wyglądać młody homoseksualista z dworca ZOO mrugający na potencjalnego klienta z dworcowego wychodka...no, ale w końcu to sztuka, a ona ma różne twarze...

7 gwiazdek - książka przepięknie wydana, reprodukcje duże, a życiorys akurat tej artystki jest, według mnie, na tyle mało ciekawy, że nie przywiązywałabym do niego specjalnej wagi. Ot, piękna, mądra i/lub sprytna kobietka, która wiedziała jak pokierować swoja karierą... Jakie to smutne, gdy porówna się jej życie z życiem np. Van Gogha i innych zupełnie niedocenianych kiedyś malarzy. I kto mnie przekona, że pięknej kobiecie nie jest łatwiej? Warto ten album mieć, by po prostu rozkoszować się oryginalnym i niepowtarzalnym stylem Łempickiej, sięgać od czasu do czasu na półkę i oglądać, oglądać, oglądać (troszkę się może dziwiąc, dlaczego te wszystkie kobiety są takie strasznie masywne, ale cóż, prawa sztuki...).

Salvador Dali - uzależniony od sławy i złota megaloman. Ekscentryk, prowokator i skandalista. Człowiek z niezwykle wysokim poczuciem własnej wartości, bez krztyny skromności. Ale czyż jego sztuka nie jest niezbitym dowodem na to, że miał powód do takiego zachowania? Patrząc na surrealistyczne i jednocześnie przepięknie wykonane obrazy, przeładowane symboliką, zadziwia geniusz i intryguje szaleństwo myśli autora. Czasami wręcz nasuwa się pytanie: "co trzeba zażyć, by mieć takie wizje?". Jak sam pisał: "Cała moja ambicja w dziedzinie malarstwa polegała na tworzeniu obrazów konkretnej irracjonalności przy pomocy najbardziej imperialistycznej wściekłej precyzji... obrazów, które pozornie nie dają się wytłumaczyć ani uprościć poprzez systemy logicznej intuicji lub racjonalnych mechanizmów." Album "Dali" to książka skupiająca się przede wszystkim na artystycznej biografii malarza. Wydany jest na kredowym papierze i zawiera bogatą kolekcję dzieł, co pozwala na przyjrzenie się obrazom oraz zastanowienie nad ich znaczeniem, bo na TAKĄ sztukę krótkie "rzucenie okiem" to stanowczo za mało. Dzieła Dalego są, delikatnie mówiąc, osobliwe, wręcz dziwaczne. Aczkolwiek jeszcze bardziej dziwne są ich interpretacje i wyjaśnienia. I to nawet nie autora albumu, a samego Dalego. Czytelnik znajdzie tutaj wiele ciekawostek dotyczących twórczości malarza, np. o tym, że inspiracją do namalowania "miękkich zegarów" (właściwy tytuł to "Wytrwałość pamięci") był... sen o rozlewającym się camemberze. Polecam.

Dobre i pogłębione analizy obrazów, pokazujące ukrytą symbolikę, kontekst religijny i średniowieczne poglądy. Jednak jakoś trudno mi się czytało, może z powodu układu tekstu, szczególnie pod koniec, gdzie omawiane dzieła znajdują się kilka stron do przodu względem tekstu, a same obrazy są mniej porywające i autor traktuje je trochę zdawkowo, nie umie się nimi zachwycić tak jak na przykład apokaliptycznymi Sądami Ostatecznymi, Wozem z Sianem czy Ogrodem Rozkoszy.

Książka dla tych, którzy chcą zacząć swoją przygodę z surrealizmem. Napisana w sposób przejrzysty. Mamy przegląd twórczości najważniejszych artystów tego nurtu sztuki dwudziestowiecznej. Mimo upływu czasu ta sztuka jest dalej podziwiana, komentowana, interpretowana. Wielu twórców z różnych dziedzin sztuki współczesnej wykorzystywało i dalej wykorzystuje w swojej działalności artystycznej elementy surrealizmu: film, malarstwo, literatura, grafika, rzeźba. Wiedza o surrealizmie jest potrzebna zarówno licealistom, jak i studentom różnych kierunków. Bez niej komentowanie i interpretacja dzieł sztuki dwudziestowiecznej i współczesnej jest niemożliwa.

Kim jest Hans Rudolf Giger? Gdyby ktoś mnie o to zapytał zaczęłabym od początku, własnego początku znajomości z jego pracą jako twórcy postaci ksenomorfa. Byłam zachwycona stworzonym przez niego paskudztwem jako konstrukcją i wyobrażeniem obcego organizmu. Pomysł na ówczesne czasy nowatorski, a nawet gdyby dopiero dziś się pojawił mimo technologicznego postępu byłby nowoczesnym tworem i wpisał by się w ramy filmu z gatunku sci-fi czy horroru. Artysta prowokujący, budzący kontrowersje. Jego obrazy są pełne wynaturzonych ciał, ich części połączonych z technologicznymi elementami na wzór zgrabnie działającej maszynerii, często przedstawiane w akcie kopulacji. Ale pośród przeobrażających się na naszych oczach maszkar istnieją również nieliczne obrazy twarzy, które zawsze przyciągały mój wzrok, w tym wyborze prac będzie to Li oraz Debbie. Przy różnych okalających mechanizmach, śrubach i pokrętłach to oczy, gdy zachowują swoją czystość, świadczą o ludzkich odczuciach, wabią, przywołują. Są przeciwnością dla tych, które zlewają się z bielmem, są rozmyte, pozbawione wyrazu. Tym samy jakby Giger mówił: oczy to odpowiednik duszy, co ich nie ma jest maszyną. Skąd u artysty takie szczególne zamiłowanie do uchwycenia obrzydliwości? Zasługa czasów w jakich dorastał? Samo wspomnienie z katolickiego przedszkola, gdzie zetknął się z krwawiącą głową Chrystusa będzie później przewijać się w wielu jego pracach. Dziecięce zabawy podpowiadane przez dorosłych, w których pary dziewczynek i chłopców w tzw. końskich uprzężach z biczem bawiły się na Wzgórzu Róż (wcześniej pole egzekucji dla morderców) mogły dawać pewną satysfakcję o seksualnym wydźwięku. U starszego Gigera pasja zbierania szelek łączyła się podświadomie z obrzydliwością do wszelkich robali. W wodach na Mauritiusie spotkał się z przezroczystymi robakami, których echo jest wyraźnie dostrzegalne w jego pracach. Twory o budowie przypominające męskie penisy lub kondomy powielane w licznych pracach w różnych kombinacjach mogą być odbierane jako forma erotycznych obsesji Autora. "Tam lokalnym koszmarem są przezroczyste robaki o długości około półtora metra i średnicy pięciu centymetrów, które morze znosi w kierunku plaży. Te prawie pozbawione życia tuby, pogniecione w wielu miejscach niczym zużyte kondomy, posiadają podobne do robaków pierścienie zwężające się na jednym końcu. Mają także otwór, który powoli zwęża się i rozszerza w rytmie wybierania z wody pożywienia." (s.32) Pierwsze rzeźby pochodzące z kantonu Ticino i powstawały w latach 1966-69 i są równie niepokojące w odbiorze co obrazy. Powstają też prace wykorzystywane w filmach na mniejszą i większą skalę, poczynając od stworzenia postaci, a kończąc na szkicach do budowy całego uniwersum, jak w przypadku Obcego z 1979roku oraz jego trzeciej części. Całość: https://nakanapie.pl/recenzje/surrealizm-biomechaniczny-hr-giger-arh

Za zasługą tego przewodnika poznałam biografię, i co najważniejsze twórczość Salvadora Dali. Jestem pod wrażeniem sposobu, w jaki ten przewodnik został stworzony. Bardzo , bardzo ciekawy. Kto by pomyślał , że przewodnik po sztuce, może wciągnąć niczym najlepsza powieść. Wszystko dobrze i ciekawie opisane, mnogość ilustracji oraz zdjęć, ze wskazówkami objaśniającymi dzieła malarza.

Nic specjalnego. Kolorowa książeczka pełna obrazków (poukładanych tak, że ilustracje nie są tych samych stronach na których są wspomniane),z której można powierzchownie dowiedzieć się kim był Witkacy, a która nie zagłębia się w zakamarki jego osobowości. Niemniej jednak, jeśli ktoś jest laikiem w jego temacie, warto od tej książki zacząć.

Paul Cezanne (1839-1906) należy do najwybitniejszych malarzy francuskich. Jego twórczość jest zaliczana do nurtu postimpresjonizmu. Już od wczesnych lat przejawiał zamiłowanie do sztuki, co nie podobało się jego ojcu. Zgodnie z jego wolą zapisał się na studia prawnicze, jednak później je porzucił i zaczął malować obrazy. Przez wiele lat przyjaźnił się z Emilem Zolą i Camillem Pissaro. Zola specjalizował się głównie w pejzażach, martwych naturach i porterach, zaś wiele z jego obrazów zdobi ściany najbardziej znanych muzeów na świecie. W książce tej autorka opisała najważniejsze fakty dotycząca oraz twórczości życia Cezanne'a, a także poddała dogłębnej i kompleksowej analizie kilkanaście jego dzieł. Wszystko opisane jest w sposób zrozumiały i przystępny. Dodatkowo książka opatrzona jest zdjęciami obrazów Cezanne'a i innych autorów, które są wykonane w bardzo dobrej jakości. Warto przeczytać.

To nie jest biografia van Gogha. Książka zawiera reprodukcje szkiców i obrazów malarza umieszczone w kolejności chronologicznej. Autor książki opisuje je i interpretuje odnosząc się do ważnych wydarzeń w życiu van Gogha. W czytaniu książki i zrozumieniu "co malarz miał na myśli" bardzo pomogła mi znajomość "Pasji życia" Irvinga Stone'a. Zachęcam, by przed lekturą zaznajomić się z wybraną biografią malarza.

Bardzo wartościowa pozycja przybliżająca historię ruchu impresjonistów i realiów w których żyli i tworzyli. Na pewno tytuł nie jest trafiony, ponieważ w książce Degas nie jest szczególnie eksponowany na tle innych. Powiedziałbym nawet, że więcej tam Maneta i Moneta niż Degasa.

Powieść francuskiego Noblisty jest czymś więcej niż biografią dwojga wielkich malarzy meksykańskich Fridy Kahlo i Diego Rivery, z których każde wyrosło w legendą a ich małżeństwo, przeżywające wzloty i upadki, obrazuje – w ujęciu Gustave’a Le Clezio – trudną sztukę budowania miłości i bycia we dwoje. Biiografie Kahlo i Rivery każdy może sobie przeczytać, chociażby na hiszpanojęzycznych stronach Wikipedii. O obojgu zresztą powstalo wiele opracowań. Co mnie zainteresowało, to sposób, w jaki Le Clezio, który doskonale zna Meksyk, prowadzi swoją opowieść. To naturalnie, opowieść o miłości i cierpieniu. Ale portret obojga artystów, którzy stali się symbolami rewolucyjnego Meksyku, Le Clezio maluje na tle burzliwej epoki, gdy w Meksyku wrze, trwa rewolucja społeczna i polityczna, pojawia się komunizmu, ale kwitną także ruchy artystyczne - dadaizm, prymitywizm, kubizm… Le Clezio opisuje i wyjaśnia ten fenomen kulturowy ze znawstwem i głębią zawodowego historyka sztuki.

Natrafiłem na ten album już jakiś czas temu, trochę przypadkiem. Po otwarciu poddałem się już całkowicie opowieściom siostry Beckett i jej spojrzeniu na sztukę. Mamy w nim piękne reprodukcje, kontekst historyczny i artystyczny, nie tylko malarski. Mamy też analizę poszczególnych fragmentów dzieł. Czy trzeba czegoś więcej by rozsmakować się i zainteresować bliżej malarstwem? Kto wie czy nie jest to jeden z najciekawszych „przewodników” napisany przez sympatyczną znawczynię i popularyzatorkę historii sztuki.