Krakowskie Przedmieście pełne deserów

Ostatnie lata Polskiego Związku Literatów przed jego rozwiązaniem, przedstawione z punktu widzenia ostatniego prezesa. Szczepański, przedstawiciel ginącego gatunku "starej inteligencji", opowiada o swoich zmaganiach o ratowanie ZLP. W tle najważniejsze wydarzenia współczesnej historii Polski, w których literaci z ZLP biorą żywy udział: karnawał Solidarności i stan wojenny. Bardzo ciekawe. Obserwowanie, kto z pisarzy zachowywał się przyzwoicie, a kto fatalnie. Jak wyznająca humanistyczne zasady moralne inteligencja zderza się z tępotą, cwaniactwem i bezwzględnością partyjnego betonu idącego ramię w ramię z brunatnymi bydlakami (skąd my to znamy!).

Wzorowa praca krytyczna. Boy głęboko i po ludzku wchodzi w autora i jego dzieło jak w jedno i szuka wartości kierując się jednym tylko założeniem - że jest, ponieważ na swój warsztat bierze tylko postacie wybitne. Ostra krytyka Boya wcale nie boli, bo jest głosem lekarza, który wyraża w ten sposób troskę o pacjenta, tłumaczy go przed czytelnikiem i przede wszystkim - jak to Boy - sprowadza go na ziemię, "odbrązawia". Tylko w ten sposób niedoskonałości wielkich ludzi nie rozczarowują. Na szczególną uwagę zasługuje przedstawienie Przybyszewskiego. Żeleński pisał o nim jakby pod natchnieniem, jak Rozanow o Gogolu. Najwyższy poziom krytyki, zupełnie nieprofesjonalny, uczuciowy, wyrozumiały i mądry. Boy powinien być w kanonie lektur licealnych.

To na pewno jedna z najciekawszych przeczytanych przeze mnie książek. Aż szkoda, że to już koniec, choć to pięć tomów liczących w sumie ponad dwa tysiące stron. Mamy tu obrazy kilku epok, w których żyła Pani Maria. Znajdziemy tu mnóstwo opisów życia intelektualnego, politycznego, uczuciowego. Wszystko to, co znamy z podręczników czy oficjalnych opracowań możemy tu sobie odtworzyć w pełni barw i emocji przeżywanych przez Panią Marię i jej otoczenie. A że otoczenie było liczne więc barw i emocji co niemiara. Mamy tu mnóstwo spostrzeżeń, refleksji, przemyśleń dotyczących życia, naszych zachowań, przeczytanych książek, przeżytych wydarzeń – zarówno osobistych, jak i tych z pierwszych stron gazet. Wszystko to wplecione w opis zwyczajnego, codziennego życia: opisy pogody, przyrody, upraw na działce czy w komorowskim ogrodzie, audycji w radiu czy telewizji, przedstawień w teatrze czy filmów w kinie. Można by długo opowiadać o zaletach „Dzienników”. Mogę powiedzieć, że dzięki nim Pani Maria stała się dla mnie Wielką Osobowością. Do tej pory była niewielką kobietką o tradycyjnej, anachronicznej fryzurce i (w domyśle) równie anachronicznych, bezbarwnych poglądach. Szkoda, że takich ludzi mamy już niewielu. O ile w ogóle jeszcze mamy...

Nic tak dobrze nie leczy intelektualisty z komunizmu jak odebranie od komunizmu solidnego lania pałą po dolnej części pleców. Bez tego intelektualista teoretyzuje, ma wahania, nie widzi możliwości zrobienia omleta bez rozbijania jaj, a po kuracji często nabiera mądrości i empatii. Z tego co wiem, terapia nie jest refundowana przez NFZ...

Nie wiem dlaczego myślałam, że,,Dolina szarej rzeki " będzie książką o przedwojennej i powojennej Warszawie. Owszem jest w tej książce taki rozdział, który mnie dosłownie oczarował, ale reszta stanowi obrazki z życia Jerzego Waldorffa takie jak: służba wojskowa w Grudziądzu, pobyt w szpitalu i operacja biodra, służbowa wyprawa nad morze w 1950 roku czy opowieść o ciotkach autora. Szczerze, to najbardziej podobała mi się właśnie ten rozdział o Warszawie . Nie spodziewałam się,że o mieście w gruzach , poranionym , zburzonym można tak pięknie opowiadać. Jerzy Waldorff zachwycił mnie kwiecistym, poetyckim językiem przepełnionym metaforami, cudo ! Wielka szkoda,że dalej nie jest już tak bajecznie. Wspomnienia autora to istny misz -masz , dzieciństwo miesza się z późniejszymi latami, młodość z podeszłym wiekiem, poza tym te opowieści dla Waldorffa niewątpliwie cenne i ważne , mnie nie szczególnie interesowały. Szkoda , oczekiwania przerosły rzeczywistość, ale gdybym miała oceniać tylko stylistkę bez zastanowienia dałabym 10/10.

Po tej lekturze czuję się ignorantką zarówno historyczną, jak i kulturową. Pani Maria była niezwykle ciekawą osobistością - ucieleśnieniem kobiety sukcesu. Uczestniczyła w ruchu oporowym podczas II wojny światowej, rozwinęła swoją karierę pisarsko-malarską głównie dzięki uporowi, a także odniosła liczne sukcesy w sportach. Była niepoprawną optymistką, czerpała z dnia tyle, ile się dało, co przy jej bagażu doświadczeń było nie lada wyzwaniem. Z książki dowiedziałam się o niej naprawdę wiele. W szczególności przypadły mi do gustu wiersze jej autorstwa.

Warto powrócić do pełnych pasji felietonów, do naszej odległej historii, odniesień patriotycznych i ukształtować sobie, na ich podstawie termin samego bycia Polakiem; na obczyźnie, podczas podroży, w licznych zmaganiach z losem, który przecież czasami poddaje nas wielkim próbom i nie przynosi satysfakcji. To znakomity popis dobrego obserwatora,jego indywidualnych zmagań ze wspomnieniami i niełatwą traumą narodowo- historyczną.Z owego czasu, niczym z odległej dzisiaj galaktyki. Na ich podstawie możemy sobie układać własną wizję przeszłości, niekoniecznie w modnym obecnie kolorze noir. Wojna, lata międzywojenne i czasy dziś kojarzone wyłącznie ze stalinowskim terrorem a przecież żyli wtedy ludzie, mieli swoje radości i smutki, pasje i marzenia, sentymenty i smutne doświadczenia.Jakoś dawali radę, wiele rzeczy zbudowali, dzielili się doświadczeniem ze szczerym entuzjazmem i, nim wydamy osąd tamtym czasom, spójrzmy na te wszystkie lata oczami tych, którzy z wartościowego krzepkiego wychowania wynieśli nauki, które i dzisiaj niejednemu by się przydały.

Przedostatni już tom. Pojawia się narastające uczucie żalu. Imponujący rozmiarami, po raz kolejny dający bezwarunkowy komfort czytelniczy. Powrót do Herlinga to za każdym razem ogromna przyjemność. Czy to po przerwie między kolejnymi tomami, czy w momentach, gdy lekturę jednego z tomów zawieszam na chwilę, by szybko do niej powrócić od innej książki. Powiedzmy od razu - Najczęściej znacznie słabszej. Pod tym względem przychodzi na myśl określenie dotyczące Glenna Goulda wykonań muzyki Bacha - trudno po nich słuchać jakichkolwiek innych. Trochę tak jest z Herlingiem. "Dziennik" zawiesza poprzeczkę wysoko i dalsza selekcja lektur staje się problematyczna. Zasadnicze pytanie odnośnie przedostatniego tomu: czy trzyma poziom. Szybka odpowiedź: tak, bez wątpliwości. Wszystko to, co najlepsze u tego autora, jest obecne w tomie 1993-1996. Przejdźmy do elementu, który dla niektórych (cóż, na przykład dla Giedroycia kończącego współpracę ze swoim przyjacielem) może być problematyczny, czyli jasno określonego światopoglądu, w pewnych kwestiach nie uznającego szarości. To według mnie samo sedno tej twórczości, wykraczające oczywiście poza sferę literatury, estetki, sztuki. W moim przypadku konstrukcja intelektualna i moralna (taki właśnie tandem) Herlinga jest imponująca i bardzo inspirująca. To tu właśnie można mówić o autorytetach. Bardziej przystające do naszych czasów postawy takie jak relatywizowanie, ahistoryczność, abstrahowanie od osoby autora - wydają mi się niebezpieczne. Po przeczytaniu kilku tomów takiego dziennika, pogląd, według którego liczy się tekst, dzieło (stanowisko Giedroycia) w oderwaniu od biografii autora i jego wiarygodności, jest dla mnie absolutnym nieporozumieniem. Zaryzykowałbym, że poglądy tego typu odpowiadają za wiele patologii współczesnej Polski po 1989 roku. W jakiś sposób skoncentrowanie Herlinga-Grudzińskiego na kwestiach totalitaryzmów, zła i postaw moralnych, nie jest dla mnie mankamentem. Owszem, ja też lubię, gdy unika zapalczywości i decyduje się na uszczypliwość, ironię. Ale oczywiście nie oddałbym serca i umysłu pisarza za złagodzenie jego poglądów. Po raz kolejny jestem zachwycony opowiadaniami. I po raz kolejny polecam poręczne wydanie Czytelnika z reprodukcjami dzieł sztuki ważnych dla autora. Ocena musi być maksymalna.

Trudno nie polubić „Alfabetu wspomnień”, w którym autor robi subiektywny przegląd swoich bliższych i dalszych znajomych, uwzględniając też paru takich, których osobiście nie spotkał lecz wspomnienia są warci, na przykład w anegdocie. Anegdot zresztą - jak to u Słonimskiego - jest sporo, a bardzo osobiste podejście do przywoływanych osób i zjawisk, od laurek poprzez wątpliwości aż po potępianie w czambuł, stanowią o atrakcyjności książki. Czy mam jakieś zastrzeżenia - owszem, pominięcia, choćby wynikające z przyjętej przez autora zasady, że nie będzie pisał o nadal, czyli w roku 1975, żyjących ludziach. Czyli na przykład o Jarosławie Iwaszkiewiczu, Irenie Krzywickiej i kilku innych, także z młodszych pokoleń, których aktywność na pewno śledził i wiele ciekawego miałby do powiedzenia. Natomiast fakt, że osobnego hasła nie ma w „Alfabecie” Maria Morska* po prostu mnie wkurzył, zwłaszcza że wzmianki o niej są, a jej zdjęcie otwiera sekcję Pikadorczycy i Skamandryci. Nie chodzi jedynie o ich wieloletnią miłość, o której wiedzieli wszyscy im współcześni - choć niektórzy utrzymywali, że była platoniczna - ale o jej rolę aktorki, feministki i środowiskowej Muzy. Chętnie poczytałabym też o zdolnej plastyczce, Janinie Konarskiej, ale prawdę mówiąc na obecność żony Słonimskiego w jego „Alfabecie” za bardzo nie liczyłam. Hasła są bardzo różnej długości. Do tych najkrótszych należy Beck Józef. Słonimski przyznaje, że się z nim przyjaźnił, pisze: „… zerwaliśmy przyjaźń po sprawie brzeskiej. Po sprawie Zaolzia napisałem w Kronice ‚Mądry Polak po S k o d z i e’. Gdy Beck miał swoje słynne przemówienie w maju 1939r., uściskałem się z nim serdecznie. Nie piszę historii. Sprawy to dawne, zawiłe, bolesne. Nie mnie sądzić o nim jako o polityku.” Jest to, moim zdaniem, przykład tego, co wówczas o Becku można było napisać, dotykając choć nie interpretując zawirowań epoki. Z kolei inne króciutkie hasło, „Czeszer Mec. Pierwszy Polak pochodzenia mojżeszowego, który dostał literacką nagrodę Nobla: ożenił się z wdową po Reymoncie” ma enigmatyczno-sarkastyczny posmak. Jest wyrazem uszczypliwości pod adresem nagrody dla Reymonta (a nie dla Żeromskiego, któremu zdaniem środowisk literackich Nobel dużo bardziej się należał). Ale wobec zamordowanego w getcie żydowskiego prawnika, Czeszera, taki wpis specjalnie elegancki nie jest. Zwłaszcza że zanim trafił do getta, zapobiegawcza żona zdążyła się już z nim, swoim trzecim małżonkiem, rozwieść. W każdym razie Mecenas Czeszer literatem nie był. Za to z dużą estymą pisze Słonimski w „Alfabecie” o Itziku Mangerze, poznanym w Londynie, jak go nazywa „najwybitniejszym liryku piszącym w języku jidysz”. Pięknie opisuje jak się porozumiewali - on nie znał żydowskiego, Manger polskiego, choć kiedyś obaj mieszkali w tym samym mieście, Warszawie, jak tłumaczył jego lirykę, jak go ekspediował do Polski na uroczystość odsłonięcia pomnika bohaterów getta. Manger należał „do nie istniejących już plemion małomiasteczkowych Żydów Europy wschodniej”. Trochę o nim myślałem - wyznaje Słonimski - gdy w Elegii miasteczek żydowskich (1947 rok) pisałem: „Już nie ma tych miasteczek, gdzie szewc był poetą, zegarmistrz filozofem, fryzjer trubadurem”. Sam Słonimski duszy sentymentalnego liryka chyba nie miał. Był przede wszystkim, jak trafnie go nazwała autorka jego doskonałej biografii, heretykiem na ambonie.** Lubił pouczać, wyzłośliwiać się, dogryzać, wykłócać się o swoje … Nawet jeśli kogoś darzył głęboką sympatią, starał się nadmiernie nie rozczulać. Czy kogoś w „Alfabecie” skrzywdził? No cóż, pisząc na przykład o Ferdynandzie Goetlu nie szczędzi słów obrzydzenia przytaczając jego faszystowskie pogróżki, kierowane bezpośrednio do niego. Ale choć o kolaborację z hitlerowcami go wprost nie oskarża, także go z tego zarzutu nie oczyszcza, jak robi to na przykład hasło w Wikipedii. Ograniczyłam się do paru, nietypowych moim zdaniem, przykładów, bo „Alfabet” każdy musi sam smakować, najlepiej wielokrotnie, po pewnym czasie - już niekoniecznie ciągiem, lecz wedle zapotrzebowania, na wyrywki. Na koniec jeszcze dwa cytaty z dość obszernego hasła Powrót. Dlaczego po jedenastu latach emigracji, pod koniec pobytu piastując prestiżowe i intratne funkcje w UNESCO i w londyńskim Polskim Instytucie, podjął Antoni Słonimski decyzję o przeprowadzce do zrujnowanej i nie całkiem niepodległej ojczyzny? Jest to interesująca, wieloaspektowa opowieść. Wybrałam z niej argumenty dla mnie bardzo przekonujące: „Obracałem się w Londynie w środowisku ludzi wybitnych i atrakcyjnych, ale nie jako partner równorzędny, lecz jako intruz. Niebłahą stanowiła przeszkodę bariera językowa. Mówiłem po angielsku poprawnie, ale bez finezji” „Przez pięć lat od 1946 do 1951 r. nie pisałem. Pogrążałem się coraz beznadziejniej w rutynę i obowiązki życia urzędniczego. Czułem, że jeszcze rok, dwa a zabraknie mi nie tylko siły wyrwania się z tego trybu życia, ale przestanę być pisarzem.” * Moją irytację na nieobecność w „Alfabecie wspomnień” Marii Morskiej (1895-1945) wzmogły daremne próby dotarcia do jej jedynej biografii, Hanna Faryna-Paszkiewicz: Opium życia. ** Joanna Kuciel-Frydryszak: Słonimski. Heretyk na ambonie.

Czytam "Taternictwo nizinne" Jakauba Karpińskiego i przez pomyłkę wróciłem do tej książki myląc Krzysztofa Kozłowskiego z Maciejem.Zacząłem od przeglądania zaznaczonych fragmentów i natrafiłem na taki o historyku idei Marcinie Królu:"Nie ma złudzeń,że zdoła zmienić, otaczający świat ,ale wie,że bez pewnego ŁADU INTELEKTUALNEGO trzymającego w ryzach głupotę i złą wolę wszystko byłoby jeszcze bardziej tragiczne".Odnoszę wrazenie,że ostatnio ten ład został zburzony.Jeden z naszych klubowiczów skarży się,że tego rodaju bardzo wartościowe książki są słabo promowane i trudno na nie natrafić.Nie jest tak źle,aż 18 osób z naszego klubu przyznało się do przeczytania tego wywiadu(jakby w innej klasie).

Książka Dziennik 1954 jest bardzo dobra. Pierwszy raz czytałam Tyrmanda i bardzo pasuje mi jego świetny styl. Autor pisał ironicznie, humorystycznie i wydaje się, że bardzo szczerze. Podobały mi się opisy jego znajomych, przyjaciół czy też osób, które przewijały się przez jego życie. Potrafił tak ich nakreślić, że oczami wyobrazni byłam w stanie zobaczyć te osoby, polubić bądź nie. Tyrmand mógł miejscami wydawać się wyniosły i zbyt pewny siebie jednak czasami było zupełnie odwrotnie. Bardzo ciekawa i wielowymiarowa postać. Czytając Dziennik 1954 można poczuć klimat głębokiego prl zatem dla osób interesujących się tym tematem lektura będzie ciekawa. Książka ta nie jest może łatwą, lekką i przyjemną lekturą, którą czyta się w dwa wieczory, jednak jak jest warta przeczytania. Oczywiscie jeśli ktoś lubi takie klimaty.

Stawiński do napisania tej książki potrzebował wielu lat przerwy od tworzenia dzieł o tematyce wojennej, nawiązującej do własnych doświadczeń autora. Widać w niej dojrzałość w ocenie powstania warszawskiego, krytykę zbędnego mitologizowania romantycznych postaw powstańców, a także nieuchronności śmierci i niemożliwość osiągnięcia pełnego szczęścia (szczególnie w miłości). Czytam po raz trzeci, a wciąż coś mnie pozytywnie zaskakuje :)

Tom wspomnień, w których mniej ważne są przypadki z życia autora, za to wiele tam o wydarzeniach historycznych ważnych dla dziejów naszego kraju, i w widoczny sposób ważnych dla autora. Wspomnień napisano i wydano drukiem tony, dlaczego ta książka miałaby być wyjątkowa? A dlatego, że poza podziwu godną wiedzą autora i jego talentem do prowadzenia "akcji" wartko i ciekawie, znajdujemy w tej prozie wspaniały, bez wątpienia doskonały język literacki. Brandys pisze tak dźwięcznie, tak soczyście, poprawnie, ale ani na jotę nie nudno, tak wirtuozersko, że to przeżycie samo w sobie, jak koncert wielkiej muzyki grany przez wielkich artystów. Ma się wrażenie, że Brandys umiałby opisać kopanie kartofli w deszczowy dzień tak, żeby czytelnika wprawić w zachwyt. Wielu jest świetnych pisarzy, ale takie mistrzostwo osiągają nieliczni.

*** "[...]dziennik dobry, czy w każdym razie wart czytania, jest tym, w którym pisarz wysuwa tylko co pewien czas czułki ze skorupy. I natychmiast je chowa". *** Jak wynika ze słów samego pisarza, nie gustuował on w dziennikach zbyt osobistych. Grudziński uważał, że pozwalając sobie na zbyt intymne wyznania, pisarz bezwiednie podporządkowuje swoje zachowania pragnieniu, aby wypaść "dobrze", czyli schlebia gustom odbiorcy. Taki stan twórca "Dziennika pisanego nocą" ironicznie nazywa: "strojeniem min przed lustrem w egotyczno -publicznym konfesjonale". To podejście zaskakuje odmiennością, ale taki właśnie "inny", mało intymny jest charakter zapisków Grudzińskiego. Mało tu osobistych wyznań, są za to obszerne rozważania na temat polityki, literatury i obłędnego galopu"historii spuszczonej ze smyczy" (określenie sformułowane przez Jerzego Stempowskiego). Mamy tu więc rozliczenia z faszyzmem i komunizmem, krytykę zauroczenia zachodnich elit powojennym bolszewizmem oraz eseje na temat dzieł literackich, które mogłyby być oddzielnie funkcjonującymi tekstami. Jeszcze innym, ciekawym zabiegiem literackim, zastosowanym przez pisarza jest celowe nakładanie ma siebie dwóch porządków narracyjnych: dokumentalnego i literackiego. Mogę tu jako przykład podać zamieszczony w 1976r. opis wyimaginowanej podróży pisarza do Pragi, której fikcyjność autor sam w końcu ujawnia. Opis tejże podróży jest tak wiarygodny, że gdyby nie dementi Grudzińskiego, wielu czytelników odebrałoby go jako prawdę.Tymczasem zapis ten był, tak naprawdę samodzielnym utworem, nowelą opowiadającą historię, która hipotetycznie mogła się wydarzyć. Badacze "Dziennika pisanego nocą" nie mają wątpliwości, że podobne fikcyjne historie, znajdują się na kartach diariusza tego pisarza, ale jego twórca nie zawsze informuje o tym czytelnika. A jaki był mój osobisty odbiór diariusza Gustawa Herlinga - Grudzińskiego? Czytałam tę książkę dosyć długo, powoli i małymi porcjami. Niektóre rozważania do mnie nie przemawiały. Były jednak fragmenty, które czytałam z dużym zainteresowaniem. Oprócz opinii na temat bieżącej sytuacji w krajach "za żelazną kurtyną" zainteresowała mnie wyraźna fascynacja pisarza twórczością Gombrowicza (szczególne poważanie jego "Dzienników") i Franza Kafki. Poruszyły mnie rozważania na temat "Pożegnania z Marią", "Proszę państwa do gazu" oraz ocena postawy i samobójczej śmierci Borowskiego. Bardzo elektryzujące okazały się dla mnie również uwagi na temat książek: Moczara "Rozmowy z katem" i Konwickiego "Kompleks polski". Mocne były także krytyczne i ironiczne opinie na temat polskich pisarzy ulubionych przez komunistów w Polsce np. Żukrowskiego czy Marii Dąbrowskiej. Bardzo interesujące są uwagi o komunistycznej cenzurze i narodowej megalomanii Polaków. Grudziński bezlitośnie rozprawia się też z postawą części emigracyjnych elit rosyjskich wobec polityki Breżniewa. O przedstawicielach nowych elit rosyjskiej emigracji, którzy popierają politykę Rosji, Grudziński pisze, że sprawiają wrażenie "lekko trąconych psychicznie" (określenie sformułowane przez Gałczyńskiego). I na koniec. *** "Wiele jest odmian polskości, o której Polacy rozprawiają z zapałem przy lada sposobności; trzy wypunktowane tutaj [w "Kompleksie polskim" Konwickiego] otwierają zaledwie listę. Gębowata polskość "pawia i papugi", samodurna i prowincjonalna. Postękująca polskość "ofiar historii", jałowa i częściowo przynajmniej zakłamana. Polskość swego ludzkiego"ja", suwerenna i wolna na przekór niewoli".

Jeśli chcesz ujrzeć świat dwudziestolecia międzywojennego, osobę Marszałka Piłsudskiego jako zwyczajnego człowieka oczami jego niezwykłego sekretarza - poetki Kazimiery Iłłakowiczówny - ta książka jest dla Ciebie, czytelniku. Autorka chce przekazać to, co wie o Piłsudskim, "co było ważne, a co błahe", swoje wspomnienia. Pisze ona niezwykle ciepło, daje opis swoich wrażeń i przeżyć, uczuć, zwykłego życia, kroków przy osobie Marszałka, codziennej pracy. Ciekawe jest czytanie książki, która wiąże się z rzeczywistymi faktami, z tym, co pisało się o Marszałku za jego życia i tuż po jego śmierci, przedstawia czasy z punktu widzenia niezwykle wrażliwej postaci - poetki - Iłłakowiczówny. Dlatego myślę, że nie zawiedzie się ten, kto zechce przeczytać "Ścieżkę..."; przeżyje tak, jak ja, przyjemne chwile z lekturą.

W zasadzie wybitna, szczególnie jeżeli nie ma się wobec książki specjalnych wymagań, bo kupiło się ją od faceta na pchlim targu, którego wygląd nie dawał podstaw do sądu, że jest jakimś amatorem i właścicielem dobrej literatury. Oczywiście Wat może być różnie kojarzony ( na przykład z Wattem od maszyny parowej),ale mi się kojarzył z "Moim wiekiem". I myślałem trochę, że tamta mu się udała z pomocą Miłosza, a tutaj takie samodzielnie pisane literackie cacko. Oczywiście prawdopodobnie nie każdy będzie pod jego (cacka) urokiem (może ma wybitnie wyrafinowany gust i tym samym sięgające zenitu oczekiwania). Mi przypadła do gustu. Tym bardziej że zawsze chciałem zostać strażakiem, a w niej zawarł Wat taki mniej więcej wywód: Rozlega się głośny komunikat "Dom się pali". I Wat radzi aby najpierw zorientować się o jaką definicję słowa "dom" chodzi osobie komunikującej. Czy ten sam "dom" mają na myśli autor zdania i ci, którzy są jego adresatami. Jeżeli ustaliliśmy, że myślimy o tym samym domu, wówczas musimy wiarygodną metodą ustalić, czy rzeczywiście się pali i po wyborze rodzaju akcji gaśniczej ustalić czy ta ta wersja gaszenia jest wersją optymalną, czyli najskuteczniejszą. I jeżeli przeszliśmy te wszystkie etapy możemy przystąpić do akcji gaszenia.

Doceniam kunszt z jakim tworzył opowiadania, niemal każde jest dla mnie perłą gatunku. Dużym uznaniem darzę też Sławę i chwałę, epopeję o wierności ziemiaństwu, inteligencji, sztuce. Fascynują mnie początki jego życia, dzieciństwo w Kalniku na Ukrainie, wakacje u Szymanowskich w Jelizawetgradzie, praca nauczyciela u Branickich w potężnym majątku Stawiszcze. Iwaszkiewicz obserwował rodzącą się rewolucję bolszewicką, przeżył obie wojny. Widział zmierzch wielkich fortun kresowych, ginięcie tego idyllicznego, sielankowego świata. Sam o osobie mówił, że jest człowiekiem z innej epoki. Historia rodziny, a przede wszystkim ojciec uczestniczący w powstaniu styczniowym, dziadek zaś w listopadowym, stanowili o niezwykłości i sentymencie do minionych epok. Marek Radziwon skupia się na życiu literackim pisarza, odnotowuje najważniejsze wydarzenia w jego życiu, próżno tu jednak szukać wnikliwej analizy życia prywatnego. Jest za to geneza powstawania utworów, ich odniesienia do rzeczywistości, krótkie streszczenia. Poza tym cała gama doświadczeń zawodowych twórcy "Matki Joanny od Aniołów": jego sprawowanie funkcji sekretarza marszałka Rataja, praca w dyplomacji, wreszcie wojenne próby przetrwania, czy wciąż dyskusyjna powojenna publiczna aktywność. Biograf odnosi się do literackich fascynacji i sympatii Iwaszkiewicza. Pisze o jego stosunku do historii, władzy, społeczeństwa. Zaznacza też emocjonalne podejście do życia, liczne zachwiania, rozterki, depresje. Odsłania człowieka wielowymiarowego: i wrażliwego twórcę, i wyniosłego sybarytę, ale także negocjatora w konfliktach pisarskich z komunistycznym reżimem, który nade wszystko chciał ocalić polską kulturę. Bogate i różnorodne życie Iwaszkiewicza broni się samo. Mimo to biografia Radziwona nadąża za podmiotem swoich dociekań. Co więcej, tworzy obraz człowieka, którego nie da się jednoznacznie ocenić. Fascynująca lektura. buchbuchbicher.blogspot.com

Bardzo dobre i wnikliwe studium życia i śmierci Dagny Przybyszewskiej. Podparte wieloma cytatmi i fragmentami utowór epoki, dla niektórych pozycja ta może być, aż nadzbyt szczegółowa. Ciężko sie czyta historię tej pokrzywdzonej i nierozumianej kobiety, jeszcze ciężej nie poczuć nienaiwści do jej męża- Stanisława. Myślę, że jest to dobra książa dla każdego entuzjasty Młodej Polski.