Dawno nie czytałem książki, której bohater byłby tak antypatyczny a zarazem w tak znacznym stopniu godny litości. Lektura znokautowała mnie co najmniej dwa razy, co jest dla mnie świadectwem jej wybitności. Przesłanie bardzo pesymistyczne.
Mocne tu napiętnowanie niezdrowych relacji mężczyzna - kobieta, ale i także wszystkich opartych na nierówności i wyższości, jak stosunek do rdzennych mieszkańców RPA, zwłaszcza gdy chodzi, co tu gadać, o bandytów i gwałcicieli.
Nie wiem dlaczego (zapewne z ignorancji) temat tej książki kojarzyłem wyłącznie z seksualnym wykorzystaniem studentki przez podstarzałego nauczyciela akademickiego - erotomana i nie przypadkiem znawcę m.in. nieszczęsnego Byrona, który również cierpiał na tężę przypadłość, przy okazji będąc pedofilem.
Autor przygotował zasadzkę na czytelników, a zwłaszcza na mnie, bo tytuł nie odnosi się tylko do hańby bohatera, który wykorzystując studentkę, hańbią ją i przy okazji swój akademicki honor. Ma on też zastosowanie (jako kara od Boga?) także do jego córki, która pada ofiarą gwałtu, prowadząc farmę na odludziu. Jakby zemsta losu za lata wykluczania i poniewierki przez rdzenną ludność. Szokująca to lektura, ale także i moralitet.
David Lurie to postać zaprawdę odrażająca (nawet narrator go nie lubi: ”Nie jest złym człowiekiem, ale dobrym też nie”). Czyn, jakiego się dopuścił, doprowadza go do upadku zawodowego. Los daje mu sposobność częściowego “nawrócenia” na tzw. normalne, a nawet może i pożyteczne, życie. Tylko czy z niej skorzysta ten, któremu nie da się współczuć….
To moja czwarta książka Coetzee’ego. Za najważniejszą uważam “Czekając na barbarzyńców”.
Wybrane cytaty….
“Jest zdumiony, że półtorej godziny kobiecego towarzystwa tygodniowo wystarcza, aby go uszczęśliwić, chociaż dawniej myślał, że potrzebna mu jest żona, dom, małżeństwo. (...) Jego potrzeby okazały się w końcu całkiem niewielkie, niewielkie i przelotne jak potrzeby motyla”.
“Całym sobą popiera życie podwójne, potrójne, życie podzielone na przegródki. Ilekroć spoglądał na kobietę w pewien sposób, z pewnym zamysłem, odwzajemniała spojrzenie: mógł na to liczyć. Tak właśnie żył: przez całe lata, przez całe dziesięciolecia trzymało go to w pionie. Aż tu pewnego dnia skończyło się, nagle, bez ostrzeżenia, opuściła go moc. (...) Spojrzenia, które dawniej odpowiedziałyby na jego spojrzenie, zaczęły przesuwać się po nim obojętnie, mijać go, jakby był przezroczysty. Z dnia na dzień stał się duchem”.
“Powinien dać sobie z tym spokój, wycofać się z gry. Zastanawia się, ile właściwie miał lat Orygenes, kiedy się wykastrował. Może nie najwdzięczniejsze to rozwiązanie, ale starzenie się też nie jest wdzięcznym zajęciem. Człowiek przynajmniej oczyszcza pole, żeby się skupić na właściwym zadaniu starców: na przygotowaniach do śmierci. (...) Płomień zmysłów ostatni raz strzeli w górę, zanim zgaśnie”.
“Przecież to jeszcze dziecko! – myśli on. Zupełne dziecko! Co ja najlepszego wyprawiam? Ale jego sercem targa raptowna żądza”.
“Nie jest to gwałt, niezupełnie, ale jednak coś
niepożądanego, przed czym dziewczyna wzdraga się aż do szpiku kości”.
“Ludzie się dowiedzą, bo zawsze w końcu się dowiadują; zaczną szeptać, może nawet wybuchnie skandal. No i co z tego?”.
“– Nie oczekuj współczucia, Davidzie, ode mnie ani od nikogo. Nie spodziewaj się współczucia ani litości. To nie te czasy. Wszyscy zwrócą się przeciwko tobie, bo i czemu nie?”.
“Pewnie myślałeś, że to będzie kolejny szybki romans, drobny grzeszek. No i patrz, do czego cię doprowadził. Własne życie wyrzuciłeś na śmietnik, a co zyskałeś. (...) Jeśli starcy będą się parzyć z młodymi kobietami, jaka przyszłość czeka gatunek?”.
“Połowa literatury mówi o tym: o młodych kobietach, które usiłują wywinąć się spod ciężaru starców, dla dobra gatunku”.
“W pewnym wieku człowiek robi się po prostu nieapetyczny. I tyle. Trzeba zakasać rękawy i jakoś przeżyć resztę życia. (...) Ćwicz, zanim nadejdzie starość, przykazuje sobie. Ćwicz przystosowanie. Ćwicz, przyda ci się w domu starców”.
“Po raz pierwszy w życiu ma przedsmak starości, kiedy będzie doszczętnie znużony, wyzuty z wszelkich nadziei i pragnień, zobojętniały na to, co niesie przyszłość. Zgaszono w nim przyjemność, jaką czerpał z życia. (...) Zaczął dryfować ku swojemu końcowi, jak liść na powierzchni strumienia, jak puch mlecza na wietrze”.
“– Żadne zwierzę nie dopatrzy się sprawiedliwości w
karze wymierzonej za to, że posłuchało własnego instynktu.
– Czyli samcom trzeba pozwolić, żeby podążali za swoimi instynktami bez żadnych ograniczeń?
“Lucy nie odpowiada. Woli nie pokazywać się ludziom, a oni już wie dlaczego. Powodem jest hańba. Powodem jest wstyd. To właśnie osiągnęli niespodziewani goście, to właśnie uczynili tej pewnej siebie, nowoczesnej, młodej kobiecie”.
“Zgwałcić lesbijkę to coś jeszcze gorszego niż zgwałcić dziewicę: cięższy cios. Czy tamci trzej wiedzieli, co robią?”
“Plotka jak plama rozlewa się po okolicy. (...) Zemsta jest jak pożar. Im więcej pochłonie, tym bardziej robi się zachłanna”.
“Coraz bardziej utwierdza się w przekonaniu, że angielski nie jest odpowiednim środkiem wyrazu dla południowoafrykańskiej prawdy".
“Język zesztywniał, niczym dinozaur, który wyzionął ducha i zapadł się w błoto”.
“Nie po to tu przyjechał; nie po to, żeby ugrzęznąć na głębokim odludziu i odstraszać demony, niańczyć córkę, troszczyć się o upadającą farmę. Jeśli miał jakikolwiek cel, to raczej ten, żeby samemu wziąć się w garść, zebrać siły”.
“Chociaż w pewien abstrakcyjny sposób potępia okrucieństwo, nie umie powiedzieć, czy sam z natury jest okrutny czy dobry. Jest po prostu nijaki”.
“- To szokujące uczucie, że ktoś mnie nienawidzi. W trakcie. Czy David trafnie się domyśla, o co jej chodzi?”.
“W końcu nie erotyzm i nie elegia najsilniej do niego przemawia, lecz komizm”.
“- Zachowujesz się, jakby wszystko, co robię, było częścią fabuły, którą jest twoje życie. Ty jesteś w niej głównym bohaterem, a ja postacią epizodyczną, która pojawia się dopiero w połowie akcji. Otóż wbrew temu co sobie myślisz, ludzie nie dzielą się na pierwszo- i drugoplanowych. Nie jestem drugoplanowa”.
“- Lucy, twoja sytuacja staje się śmieszna, A nawet gorzej: złowroga. Nie wiem, jak możesz tego nie dostrzegać”.
“- Błagam cię, wynieś się z farmy, zanim będzie
za późno. To nie jest coś, co chciałbym usłyszeć. My nie załatwiamy spraw w ten sposób. My: mało brakowało, a byłby powiedział: my ludzie Zachodu”.
“– Jakie to poniżające - mówi wreszcie Lurie. – Takie wielkie nadzieje, a potem taki koniec".
- Potrzebuję wokół siebie spokoju. Wszystko zrobię, wszystko poświęcę, byle tylko mieć spokój.
– A między innymi poświęcisz mnie?”.
“Brak mu starczych cnót: zrównoważenia, dobrotliwości, cierpliwości. Ale może te cnoty pojawią się, gdy inne go opuszczą: na przykład cnota namiętności”.
Szukamy ofert...
OPINIE i DYSKUSJE o książce Mrowisko
To moja pierwsza pozycja laureatki Nobla i od razu mnie kupiła. Obcy kontynent, dobra fabuła a styl przepiękny. Na pewno sięgnę po następne.
To moja pierwsza pozycja laureatki Nobla i od razu mnie kupiła. Obcy kontynent, dobra fabuła a styl przepiękny. Na pewno sięgnę po następne.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKażde z opowiadań Doris Lessing nadaje się na ekranizację pełnometrażowego filmu. Rzeczywiście tytułowe Mrowisko - najbardziej. Dlaczego? Bo ma oprócz zajmującej fabuły podłoże ideowe. Chodzi o równouprawnienie i walkę z apartheidem. Takie jest przesłanie książki, ale to nie oznacza, że autorka natrętnie to nam wykłada. Wręcz odwrotnie: trudno się początkowo domyślić, czemu ma służyć splot różnych wydarzeń. Także samo zakończenie nie jest oczywiste. Skupiłam się na jednej, ale w zasadzie to wszystkie historie czyta się z wypiekami na twarzy. Każda ma inny charakter, ale łączy je wspólne miejsce: południowa Afryka. To zdumiewające, jak autorka potrafi oddać klimat i bohaterów tamtego miejsca. I to jednym pociągnięciem pióra, z pozoru w prosty sposób. Jednak to tylko złudzenie. Za każdą postacią czy zdarzeniem stoi pewna prawda, która nie wyłania się od razu, trzeba do niej dotrzeć. A wtedy lektura staje się naprawdę ucztą czytelniczą. Gorąco polecam - to jedna z tych książek, z którą trudno się rozstać.
Każde z opowiadań Doris Lessing nadaje się na ekranizację pełnometrażowego filmu. Rzeczywiście tytułowe Mrowisko - najbardziej. Dlaczego? Bo ma oprócz zajmującej fabuły podłoże ideowe. Chodzi o równouprawnienie i walkę z apartheidem. Takie jest przesłanie książki, ale to nie oznacza, że autorka natrętnie to nam wykłada. Wręcz odwrotnie: trudno się początkowo domyślić, czemu...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTak,tak i ja miłośnik tanich romansów i krwawych horrorów klasy czasem T,lubię czasem przeczytać coś klasy A.
Oto Mrowisko,książką która sprawiła,że czytanie nabrało jeszcze większego sensu.
Przejmująca historia życia białej rodziny w RPA,wstrząsała mną do głębi.
Ciekawe spojrzenia,na próbę zrobienia z czarnego chłopca-białego elegancika.
Mamy tu też przejmujący opis pracy w kopalni,do tego dochodzi feminizm.
A jak chcecie dowiedzieć się,jaka cześć RPA jest nazywana...Polską.To koniecznie przeczytajcie książkę.
Tak,tak i ja miłośnik tanich romansów i krwawych horrorów klasy czasem T,lubię czasem przeczytać coś klasy A.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toOto Mrowisko,książką która sprawiła,że czytanie nabrało jeszcze większego sensu.
Przejmująca historia życia białej rodziny w RPA,wstrząsała mną do głębi.
Ciekawe spojrzenia,na próbę zrobienia z czarnego chłopca-białego elegancika.
Mamy tu też przejmujący opis pracy...
Krytyka kolonialna w literackiej formie jeszcze przed teoretykami i krytykami postkolonialnymi. Bardzo dobrze ujęte w literacką formę problemy właściwe dla dyskursu postkolonialnego. Wyeksponowane wszystkie najważniejsze mechanizmy mentalnego kolonizowania, obracanie się oświeceniowej misji białego człowieka wniwecz (zgodnie z mechanizmem mimikry, odwracającej sens narzucanych rytuałów). Zawsze wolałam europejską część twórczości Lessing, opowiadającej o doświadczeniu, które jest nam bliższe. Ale jej twórczość afrykańska ma poważne walory edukacyjne. Zwłaszcza jeśli czyta się ją wespół z bardziej współczesnymi powieściami postkolonialnymi (np. Coetzeem).
Krytyka kolonialna w literackiej formie jeszcze przed teoretykami i krytykami postkolonialnymi. Bardzo dobrze ujęte w literacką formę problemy właściwe dla dyskursu postkolonialnego. Wyeksponowane wszystkie najważniejsze mechanizmy mentalnego kolonizowania, obracanie się oświeceniowej misji białego człowieka wniwecz (zgodnie z mechanizmem mimikry, odwracającej sens...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toLata temu obiecałam sobie, że będę lekceważyć Nagrodę Nobla w literaturze, jak i wszystkich jej zwycięzców. Nie mogłam znieść, że ten mały komunista, zakochany w Fidelu, trochę już szalony Gabriel Garcia Marquez ją dostał, a mój ukochany Llosa nie.
Byłam niewzruszona w moim oburzeniu, więc w końcu Akademia Szwedzka ugięła się i w 2010 roku przyznała Nobla Llosie (a właściwie powinnam powiedzieć Vargasowi albo Vargasowi Llosie).
Z tego to powodu mogę już teraz czytać Doris Lessing.
'Mrowisko' to jedna z jej mniej znanych książek i czyta się to trochę jak prolog do czegoś wielkiego i wspaniałego, co prześwituje czasem między stronami. Jest tyle w tym potencjału, a Lessing drażni się z czytelnikiem racjonując mu swój talent.
Chyba tylko w Polsce można kupić jeszcze 'Mrowisko', bo angielskie wydanie (zwane po prostu 'Five: Short Novels') było chyba ostatnio wznowione gdzieś w latach 60-tych i to bez względu na jej Nobla z 2007 roku.
Nie mam żadnych zarzutów co do Lessing, ale mam kilka do polskiego tłumaczenia. Myślę, że to było stare tłumaczenie, bo pełno było w nim przestarzałych dziwności. Najbardziej chyba denerwowało mnie tłumaczenie imion bohaterów na polski. W starszych książkach często się z tym spotykam, ale na szczęście wydaje się, że teraz tłumacze już od tego odeszli. Tłumaczka Mrowiska stoi jakby jedną nogą w starym, a drugą już w nowym, bo część imion była przetłumaczona, część pozostawiona w oryginale (jak George, czy Rose na przykład),a część zachowana oryginale, ale zapisana fonetycznie po polsku. Nie miało to rąk ani nóg.
Inną dziwnością było usilne używanie przez tłumaczkę zdrobnień w opowiadaniu 'Ta trzecia'. Już na pierwszej stronie mamy mamusię, tatusia, człowieczka, twarzyczkę, a w opowiadaniu nie ma żadnych dzieci. Jestem prawie pewna, że pojawił się też obiadek. Nie wiem skąd wzięły się tłumaczce te zdrobnienia, bo przecież nie z oryginału, bo jak wiadomo angielski jest gramatycznie upośledzony pod względem zdrobnień.
Ale wystarczy już o tłumaczeniu, wróćmy do Lessing. Najmocniejszą stroną tej książki jest niesamowita inteligencja emocjonalna Lessing. Autorka skupia się na niuansach i opisuje je z taką precyzją, że można tylko podziwiać. Nieważne, czy chodzi o nastoletniego Afrykanina z rezerwatu w Południowej Afryce wyruszającego na wielką przygodę w wielkim mieście, czy młodą Angielkę szukającą miłości podczas nalotów na Londyn w czasie drugiej wojny światowej - wszystkie te portrety emocjonalne są głębokie i uderzająco autentyczne.
Lessing porusza takie tematy jak kolonializm, rasizm, feminizm i robi to niebywale sprawnie, chyba dlatego, że skupia się na ludziach, a nie ideach. Nie ma się tego uporczywego uczucia, że autor nam chce coś ważnego społecznie przekazać, że jest to literatura zaangażowana i wpychana nam do gardeł. Lessing zazwyczaj odrzuca wszystkie feministyczne etykietki przyczepiane jej, i pewnie też by się uśmiała z mojego sformułowania 'inteligencja emocjonalna', bo wydaje mi się, że nie dla niej takie różne modne terminy.
Tak czy inaczej, dodaję inne książki Doris do mojej niekończącej się listy książek do przeczytania przed śmiercią, mając nadzieję, że dokonany zostanie jakiś przełom w medycynie umożliwiający mi życie przynajmniej 300 lat, w celu przeczytania tych wszystkich książek.
Lata temu obiecałam sobie, że będę lekceważyć Nagrodę Nobla w literaturze, jak i wszystkich jej zwycięzców. Nie mogłam znieść, że ten mały komunista, zakochany w Fidelu, trochę już szalony Gabriel Garcia Marquez ją dostał, a mój ukochany Llosa nie.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toByłam niewzruszona w moim oburzeniu, więc w końcu Akademia Szwedzka ugięła się i w 2010 roku przyznała Nobla Llosie (a...
Lessing też dostała drugą szansę i całe szczęście, "Znów ta miłość" mnie zawiodła, ale "Mrowisko" podbudowało. Powoli zaczynam rozumieć tego Nobla.
Dużo dobrego zrobiła kolonialna Afryka, która tu też mnie zachwyciła. Afryka z punktu widzenia białych, bo ta bardziej do mnie bardziej trafia. Więc trzy opowiadania tak (a najbardziej "Lobola", którą bardzo czułam, bo mam dużo z Mariny Giles - chociaż nie postawiłabym Afryki wyżej niż Anglię) i jedno brytyjskie właściwie też, chociaż nie rozumiem, skąd się wzięło. Problem miałam z "Głodem", bo przy właściwie udanej akcji bardzo męczył mnie murzyński sposób opowiadania, tak jakby z kraalu pochodził nie tylko Dżabawu, ale też narrator, który swoim językiem w ogóle do mnie nie trafiał i zmęczył tak, że musiałam zrobić przerwę na prawie dwa miesiące.
Był początkowy zachwyt, był spadek w drugiej części, ale Doris Lessing bardzo dobrze kończy i właściwie każde opowiadanie wyciągnęła w zakończeniu. I pozostawia bardzo dobre wrażenie.
Lessing też dostała drugą szansę i całe szczęście, "Znów ta miłość" mnie zawiodła, ale "Mrowisko" podbudowało. Powoli zaczynam rozumieć tego Nobla.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDużo dobrego zrobiła kolonialna Afryka, która tu też mnie zachwyciła. Afryka z punktu widzenia białych, bo ta bardziej do mnie bardziej trafia. Więc trzy opowiadania tak (a najbardziej "Lobola", którą bardzo czułam, bo mam dużo...
Cztery opowiadania zawarte w tej książce, dotyczą Czarnego Lądu i opowiadają: o niespełnionych oczekiwaniach i ambicjach afrykańskich kolonistów; o ich dzieciach, które wychowują się w świecie hipokryzji i narzucanym poczuciu wyższości wobec "czarnej hołoty"; wreszcie o młodym Afrykańczyku, zagubionym w świecie białego człowieka.
Książkę czyta się płynnie. Opowiadania te osadzone są w afrykańskich realiach, jednak mam wrażenie, że w zasadzie ich przesłania są dużo bardziej ogólne i dotyczą relacji kobieta-mężczyzna, mąż-żona, rodzice-dziecko, dziecko-świat.
Cztery opowiadania zawarte w tej książce, dotyczą Czarnego Lądu i opowiadają: o niespełnionych oczekiwaniach i ambicjach afrykańskich kolonistów; o ich dzieciach, które wychowują się w świecie hipokryzji i narzucanym poczuciu wyższości wobec "czarnej hołoty"; wreszcie o młodym Afrykańczyku, zagubionym w świecie białego człowieka.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toKsiążkę czyta się płynnie. Opowiadania te...
Doris Lessing w zbiorze opowiadań powraca do kraju dzieciństwa, gdzie Brytyjczycy pokazują, że niezależnie czy chodzi o Indie, Australię czy RPA popełniają te same błędy, zakorzenione w kolonialnej pysze, odnosząc się do rodowitych mieszkańców. Oszczędne w formie, pełne treści studium charakterologiczne i socjologiczne tamtego okresu - jak również lekcja historii społecznej w noblowskiej formie. Wracam do lektury często i gorąco polecam! Zwłaszcza czytelnikom chcącym rozpocząć swoją przygodę z Lessing.
Doris Lessing w zbiorze opowiadań powraca do kraju dzieciństwa, gdzie Brytyjczycy pokazują, że niezależnie czy chodzi o Indie, Australię czy RPA popełniają te same błędy, zakorzenione w kolonialnej pysze, odnosząc się do rodowitych mieszkańców. Oszczędne w formie, pełne treści studium charakterologiczne i socjologiczne tamtego okresu - jak również lekcja historii społecznej...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to