Mroczne sekrety II wojny światowej

„Przetrwać ’44” duetu Agnieszka Cubała i Michał Wójcik to pozycja, która na mapie wydawniczej poświęconej Powstaniu Warszawskiemu zajmuje miejsce szczególne, choć niepozbawione kontrowersji. Moja ocena 7/10 wynika z ogromnego uznania dla odwagi autorów w dekonstruowaniu narodowych mitów, przy jednoczesnym poczuciu, że momentami publicystyczny temperament twórców bierze górę nad chłodną analizą historyczną. Jest to książka, która nie chce składać hołdu, lecz rzuca wyzwanie – zarówno dowódcom zrywu, jak i współczesnemu czytelnikowi, przyzwyczajonemu do martyrologicznej narracji. Głównym atutem tej publikacji jest oddanie głosu cywilom, których los w tradycyjnych opracowaniach bywa często sprowadzany do roli tła dla heroicznych wyczynów żołnierzy. Cubała i Wójcik z brutalną szczerością opisują codzienność warszawskich piwnic: głód, brud, wszy, narastającą apatię i – co najważniejsze – wściekłość na powstańców. Autorzy nie boją się stawiać niewygodnych pytań o sens wywołania walki w mieście zamieszkanym przez milion bezbronnych ludzi. To perspektywa „dołu”, z perspektywy kogoś, kto stracił dom i rodzinę, nie niosąc karabinu, a jedynie próbując przeżyć kolejny dzień pod ostrzałem. Taka zmiana optyki jest ożywcza i niezwykle potrzebna w debacie publicznej. Książka jest napisana stylem wartkim, niemal reportażowym, co sprawia, że przez te tragiczne opisy płynie się z zapartym tchem. Duet autorski świetnie radzi sobie z selekcją materiału źródłowego, wybierając relacje najbardziej poruszające i plastyczne. Czytelnik ma okazję poczuć duszny zapach kanałów i kurz walących się kamienic. To narracja, która boli, bo odziera historię z romantycznego lukru, pokazując powstanie jako gigantyczną katastrofę humanitarną, a nie tylko militarną. Ocenę obniżam za jednoznaczność, autorytarnie narzuconą tezę i bezkompromisowość w ferowaniu wyroków .Autorzy bywają bezlitośni w ocenach, co choć zrozumiałe z punktu widzenia etyki, czasem upraszcza skomplikowaną sytuację geopolityczną i psychologiczną tamtego czasu. Niektóre fragmenty noszą znamiona oskarżycielskiego pamfletu, co u konserwatywnych historyków może budzić opór i zarzuty o brak obiektywizmu. Ponadto, w konstrukcji książki zdarzają się powtórzenia, jakby autorzy za wszelką cenę chcieli upewnić się, że ich krytyczne przesłanie dotarło do odbiorcy. Podsumowując, „Przetrwać ’44” to lektura obowiązkowa dla tych, którzy chcą wyjść poza ramy patriotycznej czytanki. To książka o granicach ludzkiej wytrzymałości i o tym, że historia wielkich strategii zawsze pisana jest krwią tych, którzy nie mieli głosu. Choć jej radykalizm może budzić sprzeciw, to właśnie takie publikacje zmuszają nas do myślenia i nie pozwalają, by pamięć o 1944 roku stała się jedynie martwym pomnikiem. To solidne, odważne i bardzo emocjonalne 7/10 – książka, która zostawia w czytelniku niepokój i każe zrewidować wszystko, co do tej pory wiedzieliśmy o „najpiękniejszej bitwie o wolność”.

Wspomnienia Larrego Orbacha z czasów II wojny, żydowskiego chłopaka, próbującego przeżyć wraz z matką ten czas mroku w Berlinie. Brawurowo napisana, czyta się, jak najlepszą powieść łotrzykowsko- przygodową, a bohater szukając ratunku prowadzi nas po różnych światach i półświatkach hitlerowskiej stolicy.

Podobno kiedy kończyło się Imperium Rzymskie ówcześni nie byli świadomi tego faktu ... kiedy po 12 latach upadała "1000 - letnia Rzesza", nie sposób było tego upadku przeoczyć ... Mało jest książek o historii III Rzeszy które rozpoczynają się od samobójstwa Hitlera, tu stanowi to prolog do kolejnych ośmiu rozdziałów - po jednym na każdy dzień maja który dzielił śmierć Hitlera od ostatecznej kapitulacji. Książka jest ciekawym zapisem upadku imperium, pełnym paradoksów gdzie z jednej strony rozstrzeliwano dezerterów z własnej armii, pchając do walki z walcem Armii Czerwonej starców i dzieci a z drugiej wierchuszka starała się przygotowywała się w panice do ucieczki przed nieuniknioną klęską. Część z niech próbując ukryć się za fałszywymi dokumentami i przyklejaną brodą a część uciec przed sprawiedliwością, jeżeli nie w śmierć to przynajmniej za linie wroga który wydawał się łaskawszy. Książkę czyta się dobrze, jednak przynajmniej podstawowa znajomość historii tego okresu jest absolutnym minimum aby nie pogubić się w dużej ilości nazwisk i zależności. To do czego mógłbym się przyczepić to fakt że w niektórych rozdziałach autor trochę "odpływa od tematu", przykładem niech będzie historia Marleny Dietrich która poszukiwała umieszczonej w obozie koncentracyjnym siostry. Historia sama w sobie byłaby ciekawą anegdotą, ale tu zrobiono z niej przyczynek do bez mała mini biografii Marleny rozwleczonej na 1/3 rozdziału, co jak dla mnie psuje spójność narracji książki. To czego ewentualnie mogłoby być więcej to właśnie historia osób mniej znanych szerokiej publice, chętnie wymieniłbym historię Adenauera np. na historię Williego Herolda, która jak w soczewce pokazywała że nawet zwykli i przeciętni ludzie mogą stać się prawdziwymi zbrodniarzami kiedy obdarzy się ich wystarczającą władzą.

Czytałam sporo książek o tematyce wojennej, ale zawsze ciągnie mnie do tematów, które nie są oczywiste i powtarzane w nieskończoność. Dlatego pokusiłam się o lekturę książki K. Drozdowskiego. Już sam tytuł obiecuje, że nie będzie to kolejna sucha relacja z frontów, ale próba dotarcia do tego, co przez lata pozostawało ukryte lub niewygodne. Autor skupia się na kulisach działań Związku Sowieckiego - państwa, które z jednej strony było sojusznikiem aliantów, a z drugiej miało swoje własne, mroczne oblicze. Pokazuje, jak ogromną rolę odgrywała propaganda, dezinformacja i zwykłe zatajanie faktów. Lektura uświadamia, że wojna nie toczyła się tylko na polach bitew, ale też w gabinetach, archiwach i na łamach gazet. Podobał mi się styl: książka nie jest akademickim opracowaniem, które wymaga znajomości dziesiątek dat i nazwisk. Drozdowski pisze przystępnie, a jednocześnie nie upraszcza. Momentami miałam wrażenie, że zaglądam „za kulisy” historii; do miejsc, gdzie decyzje polityczne ważyły więcej niż losy tysięcznych armii. Niektóre wątki potrafią naprawdę zaskoczyć. Np. kulisy współpracy NKWD z Gestapo w pierwszych latach wojny, polityczne gry Stalina wobec Zachodu czy nawet...kanibalizm podczas oblężenia Leningradu. Autor umiejętnie łączy fakty z interpretacją, dzięki czemu czytelnik nie tylko dowiaduje się „co się stało”, ale też dostaje narzędzia, by samemu wyciągać wnioski. Dla mnie ta książka była trochę jak odkrywanie kolejnej warstwy znanej już wszystkim opowieści. II wojna światowa to temat niby wyczerpany, ale Drozdowski pokazuje, że wciąż są obszary pełne niedopowiedzeń i sekretów. Polecam tę lekturę każdemu, kto szuka czegoś więcej niż dat i bitew, komu zależy na zrozumieniu, jak bardzo złożona i niejednoznaczna była rola Związku Sowieckiego w tym konflikcie. Ocena: 7/10.

Bardzo dobra książka, przede wszystkim należy docenić sam pomysł żeby zebrać w jednej pozycji losy Polski podczas II wojny światowej. Czytałem różne książki, które dotyczyły historii Polski w tym okresie, ale żadna z nich nie próbowała ogarnąć tego okresu w całości. Tu Chwalba taką próbę podjął i była to próba udana. Mimo rozległego zakresu tematycznego, książkę czyta się sprawnie, jest podzielona w sposób czytelny, na każdą „strefę okupacyjną”. Fajnie, że zostały nakreślone różnice pomiędzy ziemiami polskimi wcielonymi do Rzeszy a Generalnym Gubernatorstwem, a także dobrze, że autor nie zapomniał o mniej znanych okupantach, czyli o Litwie i Słowacji. Tu w zasadzie mam tylko uwagi do rozdziału o GG – tam jest taki długi podrozdział „Polityka okupacyjna”, który ma prawie 50 stron i w nim autor powrzucał elementy rzeczywistości okupacyjnej, które zdaje się nie pasowały do innych rozdziałów, takie jak działalność Kościoła w GG oraz kultura polska. Szkoda, że nie dokonano podziału tego fragmentu na mniejsze podrozdziały; czytanie takiego podrozdziału, gdzie wiele informacji było wymieszanych, było męczące. Poza tym jednak standardowo można docenić styl prof. Chwalby, idealnie się sprawdzał w tego typu książce, gdzie pewne informacje należało streścić. Dość swobodny język pomagał nie zmęczyć się objętością materiału. Atutem jest też ciągłe posiłkowanie się przez autora cytatami z oficjalnych dokumentów i wspomnień. Co do treści książki jestem zadowolony, podobało mi się, że w miarę obszernie opisano kampanię wrześniową i powstanie warszawskie. Myślę, że wszystkie najważniejsze informacje zawarto, czasem jednak z uwagi na brak miejsca niektóre dane były podane bez kontekstu, np. napisano, że w zamachu AK zginął jakiś Niemiec, którego nie kojarzyłem, nie wiedziałem więc dlaczego ta informacja jest istotna. Tymczasem w indeksie nazwisk zobaczyłem, że ta osoba występuje w książce tylko w tym miejscu i w sumie nie wiadomo dlaczego wspomniano o niej w tym miejscu, ani kim ona w ogóle była. Takich błędów było jednak mało, szczególnie uwzględniając objętość książki. Czasem też brakowało mi podsumowania pewnych tematów, np. informacji ilu Żydów zginęło podczas okupacji, albo Polaków z rąk Ukraińców. Brakło mi też podsumowania na końcu – posłowie w książce zajmuje zaledwie jedną stronę. Doceniam jednak próbę zrekonstruowania dziejów okupowanej Polski w jednym tomie, uważam, że wyszło to świetnie, bardzo polecam.

Kolejne w tym roku moje spotkanie ze Sławomirem Leśniewskim sprawia, że zaczynam go lubić jako pisarza. Tym razem pan mecenas (bo z zawodu jest adwokatem) wziął na tapet (nie na tapetę) wydarzenia, które w pewnym sensie na relacjach polsko – rosyjskich oddziałują do dzisiaj. Sławomira Leśniewskiego już w tym roku spotkaliśmy, kiedy ukazała się jego biografia Jagiellonów. Faktycznie z wykształcenia i zawodu jest prawnikiem, a oprócz tego jest popularyzatorem historii. Na Moskwę, to opowieść o wydarzeniach, których widełki czasowe obejmują okres od rządów i śmierci Iwana IV aż do pokoju w Andruszowie w 1667 r. Można zatem po krótce stwierdzić, że to relacje polsko – moskiewskie w dobie rządów Wazów. Książka ukazała się w 2024 r. nakładem Wydawnictwa Literackiego. Format podręczny, zwany równiez torebkowym. Okładka sztywna, ale nie twarda, grubość nie powala, bo to jakieś 400 stron. Zgodnie z podtytułem, czyli Polacy na Kremlu wydawać by się mogło, że będzie to trzon opowieści. Ale tak nie jest. Jest to tylko jedno z ogniw łańcucha wydarzeń opisanych w książce. Wszystko zaczyna się od postaci Iwana IV Groźnego i jego śmierci, która rozpoczęła w Moskwie (Leśniewski bardzo często używa nazwy Rosja, ale tłumaczy dlaczego i chociaż mnie to tłumaczenie przekonuje, to pozwolę sobie pozostać przy nazwie Moskwa) okres Wielkiej Smuty, z którego po wielu, wielu zawirowaniach wyłoniła się dynastia Romanowów. W Rzeczypospolitej w tym czasie do władzy został wybrany Zygmunt Waza, ale Na Moskwę, to nie jest deterministyczna historia starcia dwóch potęg czy dwóch najpotężniejszych władców tamtych czasów. Leśniewski opisuje panowanie Szweda, z jakimi problemami musiał się mierzyć, jakie miał plany, pomysły i ambicje. Z odmętów zamętu wyłaniają się dwaj Dymitrowie i ich historia opisana jest z uwzględnieniem sytuacji wewnętrznej obu krajów, zatem z jednej strony dostajemy informacje dlaczego się pojawili, dlaczego bylo ich dwóch, jakie to rodziło skutki dla państwa i dlaczego potem doszło do dwóch wypraw zwanych w naszej historiografii Dymitriadami. Kolejny fragment, to zajęcie przez polską załogę Kremla i jej trwanie przez dwa lata. Po drodze wojsko Rzeczypospolitej zdobyło Smoleńsk (czego udało się dokonać mimo ogromnych błędów popełnionych przez króla). W zasadzie ostatnia część, to niezbyt pogłębiony, ale punktujący najważniejsze aspekty opis relacji obu krajów z uwzględnieniem powstania Chmielnickiego i Potopu aż do 1667 r. W te wszystkie wydarzenia wplecione też zostały, chociaż raczej jako ozdobniki, relacje ze Szwecją i Turcją. Jeśli ktoś myślał, że książka będzie przez kilkaset stron opisywała właśnie Polaków na Kremlu, to muszę od razu zmartwić. To clickbajt. Nie ma tu peanów na cześć naszej najzajebistszej zajebistości, autor nie stwierdza, że Polak potęgą jest i basta (parafrazując Wyspiańskiego). Jednocześnie nie ma ubliżania i umniejszania Moskali. Dostajemy za to w przystępny sposób opisany wycinek naszej wspólnej historii. Praca jest bardziej popularnonaukowym esejem niż naukową monografią. Jest sporo cytatów ze źródeł z epoki, ale nie ma przypisów. Są za to portrety wielu postaci i kilka obrazów pokazujących pewne wydarzenia. W bibliografii przeważają źródła i opracowania polskie, ale znajdzie się też kilka rosyjskich. Podsumowując, jeśli nie chce się Wam czytać nudnych, mdłych, naukowych kobył historycznych, zamiast tego wolicie poczytać coś, co nie przytłacza, a jednocześnie sprzedaje dobrą historię, to Na Moskwę będzie bardzo dobrym wyborem.

Ta książka to wyczerpująca monografia o polskich jednostkach wojskowych mających spadochron w godle,choć to historia 6 Pomorskiej Dywizji Powietrzno Desantowej popularnych Czerwonych Beretów. To tu mamy przegląd jednostek od czasów II wojny aż po czasy współczesne,książka zaczyna się od rozpisania współczesnej struktury opisując poszczególne bataliony i ich patronów byłych Dowódców.I to właśnie jest też książka o ludziach których inteligencja odwaga i męstwo budowały elitarność PDPD . Świetny rozdział jest opisujący jednostki specjalne w powojennej Polsce Sumując każdy interesujący się desantem powinien tą mega interesującą książkę przeczytać .

O kulinariach na terenie Polski - od Słowian do PRL. Co jadano, co pito, jak to przyrządzano, co o tym pisali poeci, kronikarze i dziennikarze... Sporo powtórzeń (w treści, ale te same słowa zbyt blisko siebie też się zdarzają),ale lektura raczej pożyteczna.

Świetna opowieść o aktualnie mniej znanej odsłonie ruchu oporu w Warszawie, spod znaku PPR i GL. Z tych odcieni szarości i przesady (za PRL niezłomnie bohaterzy) za RP (sowieccy bandyci) autor snuje ciekawą historię. Oczywiście postać Rywki Tajtelbaum jest pewnym zabiegiem mającym przyciągnąć czytelnika , ale moim zdaniem udanym. Główna oś narracji to opis grupy ludzi niesionych przez jakąś idee i mit. I jest to na pewno inne spojrzenie niż tylko perspektywa AK i rządu londyńskiego. Wiele faktów jest nieznanych lub wątpliwych. Trudna praca historyka. Autor wspomina o p. Baliszewskim to z nim kojarzy mi się w ogóle historia braci Mołojców z późnych lat 90 i nowe podejście do tego mitu. Warto.

Autor zabiera nas w podróż przez dwa wieki panowania Jagiellonów. Tytułowe „Złoto” to czasy świetności, triumf pod Grunwaldem, potęga gospodarcza i kulturalna, która przyciągała do Krakowa największe umysły epoki. „Rdza” to z kolei powolny proces kruszenia się tego imperium – błędy polityczne, słabości kolejnych władców i nieubłagany koniec dynastii, który nadszedł Co czyni tę książkę wyjątkową? Ludzkie oblicze władców: Leśniewski nie maluje królów „na kolanach”. Pokazuje ich jako ludzi z krwi i kości – z ich lękami, obsesjami (jak choćby miłość Zygmunta Augusta do Barbary Radziwiłłówny) i wadami. Styl narracji: Autor ma niesamowite pióro. Opisy bitew, turniejów rycerskich czy dworskich skandali są tak plastyczne, że niemal czuć zapach prochu i słychać szelest jedwabnych sukien. „Rdza” daje do myślenia: Najciekawsze w tej książce jest to, jak autor analizuje upadek. Pokazuje, że nawet największa potęga może zgnić od środka, jeśli zabraknie wizji i determinacji. Dlaczego warto ją przeczytać? To książka dla tych, którzy chcą zrozumieć, dlaczego Polska wygląda dziś tak, a nie inaczej. Leśniewski udowadnia, że historia Jagiellonów to gotowy scenariusz na serial w stylu Gry o Tron – tylko że to wszystko wydarzyło się naprawdę! Dla kogo? Dla fanów historii, miłośników biografii i każdego, kto lubi epickie opowieści o władzy i namiętności.

Książka opowiada o historii konfliktu między Finlandią a ZSRR w kluczowych momentach pomiędzy 1939 a 1948, ale z perspektywy polityki ZSRR. Wojna zimowa i wojna kontynuacyjna są tylko tłem dla opisu wydarzeń politycznych - kolejnych prób podporządkowania sobie Finlandii. Może być interesująca dla prawdziwych fanów meandrów sowieckiej polityki, którzy będą zadawać sobie pytanie - czemu sowieckie imperium zła nie zmiaźdzyło w swoich trybach kraju zamieszkałego przez 4 mln mieszkańców. Co prawda zbyt wielu jasnych odpowiedzi nie dostaniemy, ale autor moim zdaniem pomija kwestię położenia Finlandii - po głównym kierunku rozwoju imperium, poza osią Drang nach Westen.

Ten zbiór felietonów to szybki spacer po kulisach II Rzeczypospolitej. Sławomir Koper po raz kolejny udowadnia, że historia to nie tylko daty, ale przede wszystkim ludzie ze swoimi słabościami, ambicjami i dramatami. W pamięć zapadło mi wiele ciekawych informacji, a niektóre fakty zostały odświeżone. Zaskoczyło mnie, że wśród Skamandrytów najmniej pijący był Iwaszkiewicz, a z drugiej strony – jak tragicznie alkoholizm pokonał wybitnego aktora Stefana Jaracza. Świetny jest wątek Witkacego i jego Firmy Portretowej – miał on specjalny cennik na konkretne typy portretów, których cena... spadała wraz ze wzrostem ich abstrakcyjności i ilością użytych przez artystę używek. Możemy też zajrzeć za kulisy przedwojennego kina z Zulą Pogorzelską oraz Eugeniuszem Bodo i Aleksandrem Żabczyńskim, którzy jako najwięksi amanci rywalizowali o miano pierwszego gwiazdora. Nie zabrakło postaci Dołęgi-Mostowicza, który choć traktowany przez krytykę jako pisarz brukowy, był absolutnym królem poczytności, zalewając gazety swoimi powieściami w odcinkach. Ciekawostką było dla mnie to, że Michał Choromański, autor „Zazdrości i medycyny”, został wypromowany przez Nałkowską, co w świecie Kopera sugeruje bardzo konkretny rodzaj protekcji. Z kolei Wojciech Kossak jawi się tu jako postać pełna sprzeczności: z jednej strony kobieciarz i autor licznych romansów, z drugiej – człowiek niezwykle ceniący dom i rodzinę, który potrafił wykazać się patriotyczną postawą, odmawiając namalowania portretu Hansowi Frankowi. Książka jest pełna afer, samobójstw i mniej lub bardziej spektakularnych wydarzeń, którymi żyła przedwojenna Polska. Polecam wszystkim, którzy lubią historię „odbrązowioną” i podaną w bardzo przystępny sposób.

Książkę się bardzo lekko czytało. Fajnie, że jest podzielona na takie krótkie podrozdziały. Jest dużo powtórzeń i w niektórych miejscach trochę chaotyczna ale tak akceptowalnie. Bardzo dobrze napisane Zakończenie. Dzięki tej książce trochę lepiej zrozumiałem dlaczego obecnie naturyzm ma taką złą opinię wśród ludzi "nie w temacie". Trochę serce bolało czytając o tych wszystkich zbokach nazywających się naturystami (ale to nie wina autorki, tylko Kubickiego, Marczaka itd).. A tak na marginesie to moim zdaniem liczy się jakość a nie ilość i uważam, że naturyzm teraz ma się dużo lepiej niż wtedy (z tego co zrozumiałem z książki). Pytanie ilu wtedy było faktycznych naturystów, a ilu zboków, dla których to mogło być jedyne źródło popatrzenia na nagie kobiety.

To była bardzo wartościowa książka. Jako osoba studiująca historię dużo już z tych informacji wiedziałam. Teraz jednak poszerzyłam je sobie o szerszy kontekst polityczny, gospodarczy, społeczny. Momentami pod względem wizji i psychozy Rosji i Niemiec ta lektura jest przerażająca. Powoływanie się i cytowanie przez autorów licznych źródeł do tej tematyki, pozwoliło mi jeszcze lepiej zrozumieć omawiany problem. To pozycja bardzo otwierająca oczy.

Sięgając po te książkę nie sądziłem, że tak wiele zmieni w moim myśleniu i podejściu do świata. Na pewno nie nudna (ostatnia część jednak chyba dla ludzi którzy dużo bardziej niż np. Ja siedzą w psychologii),niesamowite wejście do głowy ludzi uwikłanych w mord masowy. Szczegółowość opisów realiów lekarzy-więźniów to naprawdę niesamowite i bardzo cenne dziedzictwo dla przyszłych pokoleń. Książka pokazuje nam też, że lekarze, jak każda inna społeczna, wbrew temu, co by się mogło niektórym wydawać- to nie jest jakaś elita narodu, tylko ludzie wykonywujący zawód. W dodatku są tak samo podatni na manipulacje, presję społeczną i możliwość uwikłania w machinę mordu jak każdy inny człowiek- myślę, że pozycja obowiązkowa dla wszystkich zawodów medycznych. Doceniam podkreślanie co jakiś czas, że w obozie nie ginęli tylko Żydzi- ale też m.in. Polacy, bo o tym fakcie mam wrażenie coraz częściej się zapomina. Ciekawie opisane są też Polskie "Czarne charaktery" w obozie, natomiast zjeżył mi się włos na głowie, gdy autor użył określenia, że Polacy to była "rasa aryjska"- uważam że błąd nieakceptowalny i nie powinien się znaleźć w tak rzetelnej pracy. Mimo to obraz obozu z perspektywy lekarzy- esesmanów i lekarzy- więźniów przedstawiony bardzo realistycznie i ciekawie. Dzięki rozmowom z byłymi oprawcami można dowiedzieć się naprawdę wiele nowych informacji, nawet jeśli ktoś już trochę siedzi w temacie. Bardzo bardzo gorąco polecam wszystkim przeczytanie tej pozycji!

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI_ jak rodziła się powojenna Polska W niektórych epokach historii zamiar życia w spokoju staje się programem wywrotowym. Paweł Jasienica, Rozważania o wojnie domowej Polacy mieli zrozumieć, że wszelki opór wobec wszechmocnej, totalnej, bezwzględnej władzy nie ma sensu. Poleszuk/Wnuk SATELITY, REWOLUCJE, OKUPACJE -MAKROSPOJRZENIE NA MIKROŻYCIA W zakończeniu tej bardzo długiej książki autorzy dyskutują problemy metodologiczne. Wyróżniają trzy podejścia do okresu instalacji władzy komunistycznej w Polsce: -model okupacyjny promowany przez historyków prawicowych takich jak Tomasz Strzembosz, pokazujący, że w Polsce w latach 1944-1989 mieliśmy do czynienia z okupacją radziecką, a politycy polscy(komuniści i ich sojusznicy) to marionetki Kremla. -model rewolucyjny reprezentowany przez Andrzeja Ledera, pokazujący, że w latach 1939-1956 wieku nastąpiła w Polsce rewolucja społeczna, której efektem było powstanie nowego państwa, nowych elit itp. Same wydarzenia polityczne są „wtórne”. -model satelicki, reprezentowany przez Krystynę Kersten, mówiący o państwa półsuwerennych na granicach imperiów. Suwerenność Polski jest ograniczona, ale istnieje. Książka duetu Wnuk/Poleszak pokazuje, że modele modelami, ale życie „wyklętych” swoje. Jak w wierszu Norwida „Popiół i diament”, „nasi” chłopcy walczący po stronie „reakcji” jednak musieli decydować w trymiga. Przede wszystkim jest to książka rzetelna, skrupulatna, konkretna. Czasami wręcz drobiazgowa, bo, było nie było, uczestnicy polskiego państwa podziemnego są „wzorcami” dla wielu pokoleń, czego niesłabnącym skutkiem w naszych czasach seriali był serial „Czas honoru”. Ciągłość między PPP, a „wyklętymi” (nie bójcie się tej nazwy, nazwy wymyślają ludzie) jest raczej niczym wyjątkowym, jednak oczywiście PPP było bardziej zróżnicowane polityczne przez swój rozmiar (ducha powojnia oddaje najlepiej fakt, że WiN miał jakoby powoływać się na postawę Gandhiego, nie za dużo było tam buńczucznej przechwałki i napinania muskułu, to robili nieodpowiedzialni „mocarze” II RP i to robią ich dzisiejsze odpowiedniki). Po dwóch wojnach światowych, po niespokojnych latach 20. I 30 XX wieku, ludzie wreszcie chcieli żyć, chcieli wrócić do „normalności”, a nowa „jałtańska” Polska obiecywała „Ziemię odzyskane” po Odrę i Nysę oraz odbudowę Kraju z gruzów. Powrót do lasu, był dla wielu osób ostatecznością, wręcz przymusem. ŻYCIE CZY HONOR? Czasami wybory są sfałszowane… Wraz z zmianą okupacji, polskie państwo podziemne rozpadło się jak domek z kart. Na zachód od Wisły podziemie zamarło, na wschodzie okazało się ciałem bez głowy. A wróg z jakim mieli się spotkać takich słabości nie wybaczał. Polska właściwie została „przegrana” w jednej decyzji Okulickiego. Reszta jest jej konsekwencją. Tragiczną. Jednak czy ta „porażka” to rzeczywiście „przegrana”? Zależy co cenisz bardziej „życie” czy „honor”? Dla ludzi pierwszego typu brak wojny, życie, jakie by nie było, to wartość nadrzędna. Dla drugich bycie okutym w powiciu, to rozkaz do Jednak zrozumienie „wyklętych” nie jest możliwe bez zrozumienia nie „komunistów”, a całej Polski nie-walczącej. Polskie społeczeństwo mogło iść wraz z swoim przywódcami w II Powstanie Warszawskie na całą Polskę z tym samym, straceńczym wezwaniem do honoru. Jednak wielu, bardzo wielu, na ten apel młodych kadr podziemia odpowiedziało stanowczym „nie” lub obojętnością. Wielu uważało po wojnie, że ten duch, etos był etosem minionej epoki i ludzi odpowiedzialnych za porażkę polskiej państwowości. Najbardziej krytyczni jak Sławomir Mrożek w „Śmierci porucznika” definiowali go takimi cechami: mitomaństwo i naiwność, ospałość i łatwowierność, słabo broniące się poczucie dumy i wielkości, obraźliwość i niepewność siebie, lekka ksenofobia i trwałe uprzedzenia( lista cech za Jackiem Hołówką z książki o marksizmie). Książkę jednym słowem polecam, a teraz zajmę się tym, co najbardziej lubię tj. kwestiami pobocznymi. PRZECIWNICY_IWAN SIEROW_Podbój Polski oczami Rosjanina Polska została pozostawiona na pastwę Stalina, a państwa demokratyczne uznały, że ich strefa wpływów nie sięga nad Wisłę. Wymusiły jednak na Stalinie – demokratyczne wybory. Jednak, żeby je przeprowadzić, po myśli Stalina, należało zniszczyć, upokorzyć, zastraszyć społeczeństwo polskie. W tym Stalin i stalinowcy byli niezastąpieni, najlepsi, byli arcymistrzami rozgrywania i rozbijania państw i narodów. Imperium komunistów oprócz nagiej siły miało też „know how” rozpracowania elit i mas, którego ostrze zostało wypracowane w trakcie wojen domowych u zarania Związku Sowieckiego. Tacy ludzie jak Sierow, łącząc „oszustwo z podstępem” rozgrywali polskich sojuszników-aliantów, mamiąc ich wyborami, amnestiami i posadami. Działali według prostych, ale skutecznych stalinowskich algorytmów terroru ( O Sierowie: „„zna się na przesłuchaniach, wsadzaniu do więzienia i rozstrzeliwaniu.”). „Powierzono mu oczyszczanie zaplecza 3. Frontu Białoruskiego oraz rozbrajanie oddziałów polskiej Armii Krajowej. ” Najpierw zajął się Wilnem, które pomagało mu zdobyć AK. AK w podły sposób zdradził i zaaresztował. Następnie zajął Lublin. Tutaj oprócz aresztowań i rozbrajania zaczęło się tworzenie „struktur”. Rękami Sierowa realizowała się globalna strategia Stalina montowania prosowieckiech władz w państwach okupowanych/satelickich. Pod okiem Sierowa zaczął powstawać aparat bezpieczeństwa rządu lubelskiego, na czele którego stanął Radkiewicz (chłopskie pochodzenie). Rząd lubelski dostał 350 motocykli, 430 samochodów ciężarowych i 500 osobowych. Ze względu na brak „chęci” Polaków do zaciągu w szeregi bezpieki, Sierow prosił o posiłki: 500 Smierszów i 15 enkawudzistów. Zgodnie z planem Sierowa, do każdego województwa skierowani zostali „doradcy”, doświadczeni czekiści. „Polscy towarzysze” to byli głownie Polacy z Związku Sowieckiego. Do 6 stycznia 1945 roku wg raportów Sierowa, NKWD i bezpieka aresztowało ponad trzynaście tysięcy „akowców”. Walka z podziemiem to dla imperium radzieckiego było „oczyszczanie przedpola”. Do końca kwietnia 1945 roku na polach przed Berlinem, dla Sierowa, sprawy polskie były w głównej mierze rozwiązane. Reszta historii działa się już siłą inercji, partyzantkę stopniowo rozbrajano, a miejscowe UB zastępowało specjalistów z NKWD. System, jak to ładnie się cybernetycznie mówi, się instalował. GEOGRAFIA OPORU Niektórzy historycy twierdzą, że gdzieś w rejonach Podlasia, Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny, Wołynia, Kielecczyzny, Wileńszczyzny i Nowogródka znajduje się „jądro” polskości, owa pierwsza, „czysta” warstwa, która w ostateczności broni się na końcu, przed „okupacją”, to tam skrywają się „skarby” polskości. Ten wzór widzą m.in. w nakładaniu się ognisk oporu w okresie powstania styczniowego i działań „wyklętych”. Imperium łatwo zdobyło miasta, trochę ciężej poszło z instalacją w powiatach, ale już na poziomie gmin „zainstalowało się” jedynie oficjalnie. Tam musiało już rozrywać więzi rodzinne, zabijać głównych prowodyrów w procesach pokazowych. Jednak to wioski, małe miasteczka, lasy są zwyczajnie w świecie światem „wojny partyzanckiej”. Z mojej strony, wydaje mi się, że w Polsce („dawnej Polsce” jak pisze się w „Ziemiach” Ćwiek-Rogalskiej) pod okupacją niemiecką i radziecką, w Polsce gminnej toczyła się już wojna domowa między AK, NSZ, GL/AL, BCh, oddziałami ukraińskimi, partyzantką radziecką i last, but not least, partyzantką żydowską. Osłabienie władzy niemieckiej, a nie wejście jeszcze władzy radzieckiej to był czas „wojny wszystkich ze wszystkimi”, który właśnie najlepiej widać na poziomie lasów i wsi. Partyzantka antykomunistyczna działa się „między chałupą, a stodołą”(cytat chyba z A. Dudka). To była wojna chłopska. Akowcy, którzy dominowali w „terenie” nie mieli praktycznie „szans” z regularną, zaprawioną w boju Armią Czerwoną, i jeszcze bardziej skutecznymi siłami NKWD. Jednak jak piszą autorzy, akowcy nie tyle wrócili do podziemia, co zostali do niego wepchnięci przez komunistów. WYKLĘCI – czuła krytyka Ta recenzja, ani nawet ta książka to nie są ataki na partyzantkę antykomunistyczną (co najwyżej na kult wyklętych, za którym idzie tradycyjny „ swoisty polski etos”). Poza tym, że książka pokazuje prawdziwe bogactwo życia polityczno-wojskowego, zależne od lokalizacji, od środowisk. Pokazuje prawdziwe prawicowo-endeckie oblicze NSZ, pokazuje słabości organizacyjne podziemia poakowskiego i fiasko jego „złudzeń” w zakresie wyborów, amnestii etc. Przede wszystkim pokazuje charakter „wojny partyzanckiej”, gdzie lokalny watażka rośnie w gminie, i zostaje ścinany przez imperium, gdy „wyrośnie” za bardzo. Autorzy wspaniale pokazują „siłę” imperium, tak jak ma to miejsce w tragicznym porwaniu Szesnastu (wydarzenie kluczowe dla pozostania w podziemiu). Młyny historii zmieliły polską elitę postszlachecko-burżuazyjną (sojusz herbu z kapitałem). Z tych wspólnych życiorysów wynika jednak, że bycie powiązanym z poprzednią państwowością (wojskowi, nauczyciele, urzędnicy, sołtysi) często dawało asumpt do „ucieczki” w las. Z drugiej strony, samo „wydarzenie się” II WŚ zmieniło ludzi, pokazało ich mroczną stronę, opadły konwenanse, „młodzi” awansowali siłą charakteru (chyba Piotr Semka mówił o charakterogennej mocy wojny). Książka jest bardzo aktualna po 2022. Jak byśmy się dzisiaj zachowali, gdyby wnuki czerwonoarmistów i enkawudystów znów przekroczyły Bug? Czy premierzy wielkich mocarstw nie „wymagali” by współpracy w imię realizmu? Czy młodzi znów nie mieliby „nerwów” na wodzy? Jaką strategię jako naród powinniśmy przyjąć, jeśliby upadła polska państwowość? Polskie elity nie idąc na starcie (po klęsce Powstania i akcji Burza),dały szanse zachować „tkankę” narodu, nie czyniąc z Polski spalonej ziemi. Wydaje się, że taki być musiało. 5 lat niemieckiej okupacji to i tak wystarczająco jak na jedno ludzkie życie. Jedna nauka na pewno musi zapaść to stare, dobre, carskie powiedzenie: żadnych złudzeń, panowie, żadnych złudzeń. Przypominam, że to imperium obiecało „wolne wybory” w Jałcie. Tak wyglądały: „Pod koniec 1946 roku przedwyborcza machina propagandy i terroru pracowała na najwyższych obrotach. W wielu okręgach wyborczych ludowcom nie pozwolono wystawić własnych kandydatów, a szereg działaczy PSL aresztowano pod byle pretekstem. UB, MO i wojsko wspierały kandydatów bloku i prześladowały ludowców. W fabrykach, urzędach, szkołach i na uniwersytetach odbywały się obowiązkowe wiece poparcia dla komunistów. 200 tys. agitatorów ruszyło do polskich mieszkań i chałup. Na ludzi odmawiających otwarcia im drzwi spadały represje. Rządzący starali się złamać przeciwników przez manifestacje siły i obezwładnić nachalną propagandą. Władze demonstrowały wszechmoc i sprawność w walce z wszelkimi „wrogami”. Elementem tej strategii było aresztowanie tuż przed wyborami członków III ZG WiN i pokazowy proces I Zarządu. W dniu wyborów powszechnie łamano zasadę tajności głosowania, zmuszając ludzi, by wrzucali kartki do urny jawnie, w obecności aktywistów partyjnych. W zakładach pracy i jednostkach wojskowych głosowano pod okiem przełożonych i dowódców. Zmieniono sens słowa „wybory”. Zamiast aktu wolnej woli znaczyło ono przymus poparcia władzy.”. W krytyce podziemia powojennego należy jednak zawsze pamiętać, że byli oni reakcją na „imperium”. „Swoisty polski etos” jest co najwyżej „błędem” Polaków walczących z „komuną”, jednak prawdziwymi zbrodniarzami byli Sowieci oraz ich polscy sojusznicy. Nikt nie powinien powiedzieć, że to „wyklęci” dokonywali obławy w lasach augustowskich. Ps.1. Krytycyzm wobec tego, co nazywam za Hołówką „swoistym polskim etosem” to nie mój pomysł. Wypływa z całej masy powojennej literatury i filmu, czyli z „ducha dziejów”. Od Wajdy po Munka, od Różewicza, czy Konwickiego, najmocniej zaś zapadł mi w pamięci krytyki Mrożka. Jeszcze, jeszcze tylko jeden czynnik by nam pozwolił być mocarstwem, gdyby nie zdrady zachodu, gdyby była IIIWŚ, …mrzonki kosztowały i będą ludzkie życia. Właśnie w doświadczeniu porażki Powstania, powstał później ruch „Solidarności”. Skazany na pancerzach to nie tylko „epizody”. To gorzej niż zbrodnia – to błąd . Jednak jak piszą autorzy nie było żadnej „wspólnoty bojowników-straceńców”, było za to multów różnego rodzaju dowództw lokalnych, od demokratów po faszystów. Ps.2. Książkę polecają od lewa (Leszczyński) do prawa (Zychowicz). Ps. 3. Przypominam największa zbrodnie sowiecką w ramach likwidacji band zbrojnego podziemia tzw. obławę augustowską: W wyniku obławy zatrzymano ogółem 7049 osób, z których po przesłuchaniu, czyli tzw. filtracji, 5115 wypuszczono. Pozostali zostali poddani dokładniejszemu śledztwu. Grupę ponad 500 Litwinów (z których 252 uznano za „bandytów”) przekazano do dyspozycji organów NKWD i NKGB Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, natomiast co najmniej 592 Polaków uznanych za partyzantów rozstrzelano i pochowano w nieznanym miejscu (nie wiadomo też, co stało się z około tysiącem pozostałych zatrzymanych). Rodziny ofiar nie zostały powiadomione o losie ich bliskich. Lekturki: Model satelicki: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/85000/narodziny-systemu-wladzy-polska-1943---1948 Model rewolucyjny: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/221208/przesniona-rewolucja-cwiczenie-z-logiki-historycznej Model okupacyjny: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/206000/refleksje-o-polsce-i-podziemiu-1939-1945 Zaremba o okresie 1944-1947: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/134842/wielka-trwoga-polska-1944-1947-ludowa-reakcja-na-kryzys NKWD: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/203359/stalinowski-kat-polski-iwan-sierow Obława augustowska: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5200359/miotla-stalina-polska-polnocno-wschodnia-i-jej-pogranicze-w-czasie-oblawy-augustowskiej Literatura: Warszyc: Różewicz: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/125340/do-piachu Wileńszczyzna: Rojsty: https://lubimyczytac.pl/audiobook/5078216/rojsty Łupaszka: Jasienica: https://lubimyczytac.pl/ksiazka/50413/rozwazania-o-wojnie-domowej

„Strajki. Historia buntów pracowniczych” autorstwa Jarosława Urbańskiego to książka, która zabiera czytelnika w podróż przez historię polskiego ruchu pracowniczego. Zaczynając od pierwszego polskiego strajku w Zakładach Cegielskiego w 1872 roku, autor przedstawia kluczowe momenty walki o prawa pracownicze, w tym rolę kobiecych organizacji związkowych, porozumienia jastrzębskie z 1980 roku, aż po współczesne problemy pracowników Amazona. Urbański pisze prostym i przystępnym językiem, dzięki czemu książkę czyta się lekko, mimo poważnej tematyki. To połączenie historii z teraźniejszością czyni ją niezwykle aktualną i interesującą. Jeśli chcecie lepiej zrozumieć historię ruchów pracowniczych i współczesne wyzwania w tej dziedzinie, sięgnijcie po tę pozycję. Moja ocena: 8/10.

5/6 na 10. Historical fiction. Wymyślona rozmowa polskiego lekarza, byłego powstańca warszawskiego, który w szpitalu w Monachium spotyka szczególnego pacjenta, generała von dem Bacha, dowódcę wojsk pacyfikujących powstanie w Warszawie. Rozmawiają po polsku ! Lekarz podstępem namawia zbrodniarza wojennego do szczerej rozmowy. Wartością książki jest prześledzenie jak von dem Bach zrobił karierę w hitlerowskich Niemczech i jak wywinął się od odpowiedzialności po wojnie.

Podczas lektury szczególnie uderzyła mnie refleksja nad tym, jak budować dobrosąsiedzkie relacje z Ukrainą, podczas gdy postać postrzegana w Polsce jako fanatyk chory z nienawiści, współodpowiedzialny za czystki etniczne, funkcjonuje tam jako bohater narodowy, stawiane mu są pomniki, a jego imieniem nazywane są szkoły i ulice. Książka pokazuje Stepana Banderę jako proces - drogę od zakompleksionego syna greckokatolickiego księdza do przywódcy brutalnego ruchu nacjonalistycznego, który w imię niepodległej Ukrainy kolaborował z III Rzeszą. To lektura niewygodna, ale potrzebna. Porządkuje fakty i pokazuje, jak głęboko odmienna świadomość historyczna utrudnia budowanie wspólnej przyszłości.

Za kilkanaście dni przypada 82 rocznica ukraińskiej zbrodni w Hucie Pieniackiej. Dokładnie 28 lutego 1944 r. niemieccy dowódcy i ukraińscy żołnierze dywizji SS „Galizien”, banderowcy z UPA oraz okoliczni chłopi – mieszkańcy sąsiednich miejscowości, podpalili polską wieś, wymordowali około 800 Polaków i zagrabili ich mienie. To dobry moment, ażeby pochylić się nad książką Stanisława Srokowskiego „Zanim spłonęli żywcem. Ukraińska zbrodnia w Hucie Pieniackiej” opublikowanej w 2024 r. przez Wydawnictwo Fronda. Autor, który jako dziecko sam doświadczył ukraińskiego ludobójstwa, wyczerpująco opisuje temat. Na podstawie relacji, wspomnień, protokołów przesłuchań oraz dokumentów rozkłada wątek napadu i mordu niemalże na czynniki pierwsze. Skrupulatnie opisuje wydarzenie, ale też bada je jako historyk, jako oskarżyciel. Zajmuje się wydarzeniami, które poprzedzały niemiecko-ukraińską pacyfikację wsi. Opowiada o organizowaniu się polskiej samoobrony i wizytach we wsi grup sowieckiej partyzantki, o przygotowaniach do odparcia napadu banderowców i rozkazach płynących z góry od zwierzchników z AK. Wreszcie dochodzi do kulminacyjnego momentu, gdzie sam napad i zbrodnia to kwestia kilku godzin krótkiego zimowego dnia, a mordercy nie mieli litości nawet dla kobiet i dzieci… W książce dominują głosy tych Polaków, którym cudem udało się przeżyć. Ale są też dokumenty AK i kronika dywizji SS „Galizien”. To właśnie zapiski tej ostatniej zadają kłam tezie, że dywizja nie brała udziału w tej zbrodni, gdyż była w zupełnie innym miejscu. Niektórzy historycy pomniejszają liczbę ofiar i podtrzymują teorię, że upowcy i ukraińscy cywile nie brali bezpośredniego udziału w mordach, że tylko obstawiali teren i czekali na możliwość szabru. Wspomnienia ocalałych mówią co innego: sprawcy mieli niemieckie mundury i białe peleryny (dywizja SS „Galizien”),ale byli wśród nich również uzbrojeni cywile (UPA i mieszkańcy okolicznych ukraińskich wiosek). Pomimo opisywanych dramatycznych wydarzeniach, książkę czyta się sprawnie, a interesujące wątki poruszane w publikacji, nie pozwalają na dłuższą przerwę w lekturze. Nie nużą dywagacje autora i przytaczane liczne fragmenty wspomnień. Zresztą to właśnie relacje ocalałych są najmocniejszą stroną publikacji. Dzięki tym opisom możemy wyobraź sobie, co w ten mroźny lutowy dzień czuli Polacy pędzeni na śmierć, jak zachowywali się ukryci w piwnicach i ziemiankach ludzie, jaka rozpacz targała ocalałymi, kiedy już po ludobójstwie szukali swoich najbliższych… Tytuł: Zanim spłonęli żywcem. Ukraińska zbrodnia w Hucie Pieniackiej Autorzy: Stanisław Srokowski Wydawca: Fronda Rok wydania: 2024 ISBN: 9788380799462 Stron: 326 Oprawa: miękka ze skrzydełkami Cena ok.: 32 zł Ocena recenzenta: 9/10