Przy stoliku w Czytelniku

Ocena może troszkę na wyrost, bo książka jest dość plotkarska. Ale z tych plotek dowiedziałem się kilku rzeczy, o których nie miałem pojęcia (np: o zawieszeniu działalności stolika po artykule Żakowskiego),a o niektórych znanych postaciach (Borejsza, Bereza) pojawiły się nowe, ciekawe szczegóły.
Więc w sumie to pozycja dla mnie.

Ocena może troszkę na wyrost, bo książka jest dość plotkarska. Ale z tych plotek dowiedziałem się kilku rzeczy, o których nie miałem pojęcia (np: o zawieszeniu działalności stolika po artykule Żakowskiego),a o niektórych znanych postaciach (Borejsza, Bereza) pojawiły się nowe, ciekawe szczegóły.
Więc w sumie to pozycja dla mnie.

Wydana z rozmachem przez wydawnictwo Prószyński i S-ka książka pt. „Przy stoliku w Czytelniku” autorstwa Jarosława Molendy to przede wszystkim epopeja o ludziach, bywalcach kawiarni literackich (pisarzach, poetach, artystach, aktorach, filmowcach). Opowieść o tytułowym stoliku i osobach przy nim zasiadających rozpoczyna się w czasach Skamandrytów, a kończy 6 marca 2008 roku. Książka urzeka pięknym wydaniem. Zawiera sporo ilustracji, przedruków z gazet oraz zdjęć, co stanowi dodatkowy walor.

Tytułowy stolik jest jednym z głównych bohaterów tej publikacji. Molenda przybliża genezę powstania zjawiska tzw. kawiarni literackiej i mechanizmów przyciągających osoby znane i te zupełnie anonimowe do specjalnie przygotowanych dla artystów miejsc spotkań. Uderzający jest fakt, że bez kawiarni, nie byłoby literatury. To przy kawiarnianych stolikach spotykała się przede wszystkim literacka elita, prowadząc dysputy, ale też często żartując i popisując się erudycją i swadą. Zaproszenie do stolika stanowiło namaszczenie i zaszczyt jednocześnie. Tu zapadały decyzje, kto jest dobrze rokującym autorem, a kogo teksty należy wykorzystać jako podpałkę (albo papier toaletowy).

Artyści planowali swój grafik tak, by po południu wygospodarować kilka godzin na kawę i wuzetkę. Potrafili przy jednej szklance spędzać wiele godzin w otoczeniu przyjaciół i oczarowanych słuchaczy.

Molenda niczym skrupulatny kronikarz przytacza historie i anegdoty o kawiarnianych bywalcach (m.in. Tuwimie, Tyrmandzie, Dygacie, Iwaszkiewiczu, Gombrowiczu, Himilsbachu, Holoubku, Łapickim, Konwickim oraz wielu innych). Przyznam, że niektóre z nich nieco mnie znużyły. Jednak dla miłośników biograficznych ciekawostek stanowić będą nie lada gratkę.

Rozdział zatytułowany „Sześćdziesiąt cztery słowa, które wstrząsnęły Polską” przenosi nas do 1964 roku, kiedy przy stoliku Słonimskiego w PIW-ie pojawił się pomysł „Listu 34”, będącego sprzeciwem przedstawicieli polskiej nauki i literatury wobec zaostrzenia cenzury. Wspomniany list (jego przedruk znajduje się w książce) stał się światową sensacją, a władze PZPR zmusił do wytoczenia najcięższych dział.

Książka przybliża także dzieje samego wydawnictwa „Czytelnik”. Przyznam, że jest to dla mnie najciekawsza jej część. „Czytelnik” pod wodzą Jerzego Borejszy był znakomicie prosperującym przedsiębiorstwem, zatrudniającym grubo ponad tysiąc osób, z własnymi ośrodkami wypoczynkowymi i bogatym pakietem socjalnym. Autorzy zrzeszeni w wydawnictwie mogli liczyć na pokaźne honoraria i (sic!) mieszkania. Z Borejszą liczyli się partyjni oficjele. Był wizjonerem, który z wydawnictwa uczynił instytucję zdecydowanie wyprzedzającą swoje czasy. Żal bierze, że obecnie żadne wydawnictwo nawet nie zbliża się do wzoru ustanowionego przez Borejszę.

„Przy stoliku w Czytelniku” trzeba czytać wolno, z uwagą. To powrót do wspaniałych czasów. Czasów minionych, które, niestety, nigdy już nie wrócą. Ostatnie zdanie zapisane w książce w nostalgiczny sposób to potwierdza.

Wydana z rozmachem przez wydawnictwo Prószyński i S-ka książka pt. „Przy stoliku w Czytelniku” autorstwa Jarosława Molendy to przede wszystkim epopeja o ludziach, bywalcach kawiarni literackich (pisarzach, poetach, artystach, aktorach, filmowcach). Opowieść o tytułowym stoliku i osobach przy nim zasiadających rozpoczyna się w czasach Skamandrytów, a kończy 6 marca 2008...

Mocna piątka. Dla bibliografii.
Ciekawsza niż treść tej książki.

Mocna piątka. Dla bibliografii.
Ciekawsza niż treść tej książki.

Nie zainteresowała mnie.

Nie zainteresowała mnie.

Bardzo fajna książka o artystach z "Czytelnika" i świecie, który zniknął wraz z ich odejściem. Mnóstwo anegdotek i ciekawostek.

Bardzo fajna książka o artystach z "Czytelnika" i świecie, który zniknął wraz z ich odejściem. Mnóstwo anegdotek i ciekawostek.

Audiobook

Podróż sentymentalna.
" Przy stoliku..." to zbiór wspomnień, anegdot czy humoresek dla osób chcących zapoznać się lub przypomnieć sobie ważne nazwiska ze świata sztuki, literatury czy polityki.
Niektóre nazwiska wpisały się w polską kulturę już na zawsze.

Ciekawy reportaż. Warto przeczytać/przesłuchać .

Audiobook

Podróż sentymentalna.
" Przy stoliku..." to zbiór wspomnień, anegdot czy humoresek dla osób chcących zapoznać się lub przypomnieć sobie ważne nazwiska ze świata sztuki, literatury czy polityki.
Niektóre nazwiska wpisały się w polską kulturę już na zawsze.

Ciekawy reportaż. Warto przeczytać/przesłuchać .

Wiele ciekawostek, które dotąd były dla mnie nieznane.
Cudowne anegdoty, wiele zdjęć.
Czytało mi się lekko, kilka razy wybuchałam śmiechem.
Po prostu świetnie się bawiłam przy tej lekturze.

Wiele ciekawostek, które dotąd były dla mnie nieznane.
Cudowne anegdoty, wiele zdjęć.
Czytało mi się lekko, kilka razy wybuchałam śmiechem.
Po prostu świetnie się bawiłam przy tej lekturze.

Książka pełna powtórzeń,kiepska redakcja. Nie poprawione zdania przeczące same sobie. Za to edytorsko bardzo ładna, tak na pocieszenie :-)

Książka pełna powtórzeń,kiepska redakcja. Nie poprawione zdania przeczące same sobie. Za to edytorsko bardzo ładna, tak na pocieszenie :-)

Trzeba przyznać, że pan Molenda ma olbrzymią wiedzę o literatach. Cytuje tutaj fragmenty aż ok. 800. różnych tekstów zaczerpniętych głównie ze wspomnień, dzienników, pamiętników (zwykle bardzo obszernych) a także z prasy. Pod tym względem to prawdziwy erudyta.
Książka jest wypełniona mnóstwem bardzo ciekawych informacji o pisarzach II połowy XX w., ale jest wyłącznie kompilacją cytatów innych autorów. Pan Molenda nie jest jej autorem, a jedynie redaktorem. Oprócz tego wyraźnie nie zapanował nad tymi cytatami, było tego zbyt dużo i chyba nie miał koncepcji jak to tematycznie pogrupować.

Interesujące były w tej książce kopie oryginalnych notatek agentów UB o inwigilowanych pisarzach, jednak nie wiem dlaczego niektóre prezentowane były fragmentarycznie, np. zamieszczona była tylko jedna strona dokumentu i tekst notatki urywał się w środku zdania.
Dużym niedociągnięciem jest brak indeksu rzeczowego, który w natłoku informacji zamieszczonych w tej pozycji byłby bardzo pomocny.
Szczególnie dużo informacji pan Molenda poświęcił Antoniemu Słonimskiemu i Tadeuszowi Konwickiemu (ulubieniec pisarza kocur Iwan na zamieszczonej w książce fotografii wygląda naprawdę bardzo groźnie 😉). Wokół tych dwóch pisarzy, którzy rezydowali w kawiarni Czytelnika, toczy się opisywane życie towarzyskie polskiej elity artystycznej.

Na uwagę zasługują ostatnie rozdziały książki, które uzmysławiają jak złożona i niejednoznaczna do oceny była sytuacja pisarzy i publicystów w czasach stalinowskich i w dobie PRL-u. Trudno ją obiektywnie ocenić, co widać w cytowanych opiniach i rozważaniach samych zainteresowanych tematem: Tyrmanda, Lechonia, Miłosza, Pawła Hertza, Tomasza Jastruna, Marka Nowakowskiego, Adama Michnika. Bo jeśli ktoś donosił na kolegów po piórze tylko dla kariery i łatwego życia, to ocena jest prosta. Trzeba jednak mieć świadomość, że SB pozyskiwało donosicieli posługując się na ogół ordynarnym szantażem, a niechętnym do współpracy z bezwzględną konsekwencją łamało życiorysy.

Mimo tego, że dowiedziałam się z tej publikacji bardzo wiele na temat życia literackiego w powojennej Polsce, to frustrował mnie chaos w prezentowaniu materiałów i zupełny brak końcowych wniosków w poszczególnych rozdziałach. Szkoda, bo potencjał był bardzo duży.

Trzeba przyznać, że pan Molenda ma olbrzymią wiedzę o literatach. Cytuje tutaj fragmenty aż ok. 800. różnych tekstów zaczerpniętych głównie ze wspomnień, dzienników, pamiętników (zwykle bardzo obszernych) a także z prasy. Pod tym względem to prawdziwy erudyta.
Książka jest wypełniona mnóstwem bardzo ciekawych informacji o pisarzach II połowy XX w., ale jest wyłącznie...

Kompilacja tekstów innych autorów. Do tego niezbyt dobrze zredagowana, bo dużo powtórzeń tych samych akapitów niemal jeden pod drugim (np fragment o Iredyńskim - dwa razy to samo, na dodatek żywcem przepisane z artykułu prasowego, zresztą przykłady można tu mnożyć). Oryginalnych odautorskich myśli - jak na lekarstwo. Nie wiem, czy znalazłam choć jedną. Tyle pracy, taka cegła, a efekt… Cóż, zlepek wszystkiego, co tylko udało się znaleźć. Na plus - my już nie musimy, ale czy o to chodziło?… Gdyby to była praca magisterska, to by nie przeszła weryfikacji antyplagiatem.

Kompilacja tekstów innych autorów. Do tego niezbyt dobrze zredagowana, bo dużo powtórzeń tych samych akapitów niemal jeden pod drugim (np fragment o Iredyńskim - dwa razy to samo, na dodatek żywcem przepisane z artykułu prasowego, zresztą przykłady można tu mnożyć). Oryginalnych odautorskich myśli - jak na lekarstwo. Nie wiem, czy znalazłam choć jedną. Tyle pracy, taka...