Pszczoły. Krótki lot w głąb niezwykłych umysłów

Świetna książka, zdecydowanie jedna z najlepszych popularnonaukowych pozycji, jakie w życiu czytałem. Dużo ciekawych informacji, opowiedzianych w interesujący sposób, jednocześnie idealnie dopasowana głębokość wchodzenia w dane zagadnienie, dzięki czemu nie ma smęcenia i nudów, a jednak dana rzecz jest wyczerpująco przedstawiona.
Ktoś w innej opinii narzeka na to, że opisów eksperymentów jest za dużo, ale zupełnie się nie zgadzam. Po pierwsze, jest ich dokładnie tyle, ile potrzeba do zrozumienia, nie ma wcale tego tak dużo, ani jeśli chodzi o częstotliwość, ani o objętość. Po drugie, są przystępnie i zrozumiale opisane. Po drugie i pół (to detal i niby nic bardzo istotnego, ale i tak przyjemniej się dzięki temu czyta) zarówno grafiki eksperymentów są umieszczone w wyjątkowo dobrych miejscach względem tekstu, jak i odniesienia w tekście do nich też są idealnie dopasowane, a to nie zawsze jest spotykane w innych książkach. A po trzecie, to te opisy eksperymentów są niezbędne do zrozumienia danego zagadnienia, bo inaczej książka byłaby czymś w rodzaju czytaniu wiedzy bezużytecznej, gdzie myśli się "o, to ciekawe", a po 15 sekundach się o tym nie pamięta. No bo co komuś po tym, że przeczyta, że pszczoły mają różne osobowości i niektóre są bardziej skłonne do eksperymentowania i kreatywnego rozwiązywania problemów niż inne. No moim zdaniem podanie w takiej formie tego faktu jest nic nie wnoszącą ciekawostką, natomiast opisanie eksperymentu pokazuje na czym to dokładnie polega i też pozwala spojrzeć na problem z perspektywy pszczoły i jej życia w naturalnym środowisku. Zresztą dzięki temu, że eksperymenty muszą uwzględniać to wszystko, to same w sobie są one piękne i już nawet to wystarcza do tego, że warto je opisywać, zwłaszcza jak się to robi zgrabnie i prosto, jak w tej książce.

Świetna książka, zdecydowanie jedna z najlepszych popularnonaukowych pozycji, jakie w życiu czytałem. Dużo ciekawych informacji, opowiedzianych w interesujący sposób, jednocześnie idealnie dopasowana głębokość wchodzenia w dane zagadnienie, dzięki czemu nie ma smęcenia i nudów, a jednak dana rzecz jest wyczerpująco przedstawiona.
Ktoś w innej opinii narzeka na to, że...

Bardzo ciekawa książka.

Bardzo ciekawa książka.

Niezwykle interesująca lektura. Lekki i łatwy do zrozumienia język, liczne ilustracje i dodatkowe omówienie poruszanych eksperymentów, sprawiają, że każdy, przy minimalnym nakładzie chęci, może zagłębić się w fascynujący świat polnych bzykaczy.

Niezwykle interesująca lektura. Lekki i łatwy do zrozumienia język, liczne ilustracje i dodatkowe omówienie poruszanych eksperymentów, sprawiają, że każdy, przy minimalnym nakładzie chęci, może zagłębić się w fascynujący świat polnych bzykaczy.

Jeśli ktoś szuka fascynującej podróży w świat pszczół, pełnej zaskakujących faktów, dodatkowo napisaną przyjaznym językiem, to tutaj się zawiedzie. Narracja została tutaj przedstawiona z punktu widzenia naukowca, z ogromem zbędnych szczegółów, opisów badań, które w pewnym momencie zaczynają być nużące. Z całą pewnością jest to kompendium wiedzy na temat pszczół i poświęcono mnóstwo czasu na jego stworzenie, ale styl, w jakim książka została napisana sprawiał, że niestety czytałam ją z myślą, żeby jak najszybciej skończyć.

Jeśli ktoś szuka fascynującej podróży w świat pszczół, pełnej zaskakujących faktów, dodatkowo napisaną przyjaznym językiem, to tutaj się zawiedzie. Narracja została tutaj przedstawiona z punktu widzenia naukowca, z ogromem zbędnych szczegółów, opisów badań, które w pewnym momencie zaczynają być nużące. Z całą pewnością jest to kompendium wiedzy na temat pszczół i poświęcono...

Pan Chittka z wyjątkową płynnością wprowadza nas dość kompleksowo w świat pszczołowatych, przechodząc w uporządkowany sposób przez świat zmysłów, zachowań społecznych aż po budowę mózgu i kwestie jednostek - ich osobowości i świadomość.

Informacji jest dużo, ale pod względem wykładania treści jest to perfekcyjna książka popularnonaukowa. Prowadzi czytelnika pewnie po różnych eksperymentach, badaniach i koncepcjach, dodając ważny rys historyczny, a jednocześnie udanie unika znacznych uproszczeń.

Po posłowiu, smutny stanem obecnej antropopresji, padam na kolana przed pięknem natury i naszych małych, sprytnych sióstr. Zdecydowanie polecam.

Pan Chittka z wyjątkową płynnością wprowadza nas dość kompleksowo w świat pszczołowatych, przechodząc w uporządkowany sposób przez świat zmysłów, zachowań społecznych aż po budowę mózgu i kwestie jednostek - ich osobowości i świadomość.

Informacji jest dużo, ale pod względem wykładania treści jest to perfekcyjna książka popularnonaukowa. Prowadzi czytelnika pewnie po...

Napisana przystępnym językiem książka o fascynujących rzeczach na temat pszczół. Po jej przeczytaniu nie spojrzycie już na te owady tak samo :)

Napisana przystępnym językiem książka o fascynujących rzeczach na temat pszczół. Po jej przeczytaniu nie spojrzycie już na te owady tak samo :)

Swietnie napisana ksiazka popularnonaukowa o pszczolach. Polecam kazdemu.
Zaznaczam, ze nie jest to poradnik o hodowli pszczol. Autor wprowadza nas w swiat tych inteligentnych owadow, opisuje eksperymenty prowadzone od przeszlo 120 lat i przedstawia ich zaskakujace wyniki. A sa zaskakujace.
Pszczoly i trzmiele, bo o nich tez mowa, w czasie krotkiego zycia ciezko pracuja, wykazuja nadzwyczajna inteligencje, ale takze osobowosc. Potrafia wiele rzeczy i sa mistrzami nawigacji. Napisana bardzo przystepnym jezykiem, to opowiesc o swiecie, na ktory nieslusznie nie zwracamy uwagi. Lektura obowiazkowa.

Swietnie napisana ksiazka popularnonaukowa o pszczolach. Polecam kazdemu.
Zaznaczam, ze nie jest to poradnik o hodowli pszczol. Autor wprowadza nas w swiat tych inteligentnych owadow, opisuje eksperymenty prowadzone od przeszlo 120 lat i przedstawia ich zaskakujace wyniki. A sa zaskakujace.
Pszczoly i trzmiele, bo o nich tez mowa, w czasie krotkiego zycia ciezko pracuja,...

Książka, która pokazała mi jak z pozoru banalne stworzenie jakim jest pszczoła okazuje się złożonym organizmem i jak dalece nauka jest w tanie badać różne zjawiska tylko w jednym gatunku, Pokazuje też entuzjazm i zapał do pracy w sumie nie jednego a całej masy ludzi dla których te stworzenia to niemal sens życia. Świetnie i prostym językiem pisana. bardzo przystępna dla osób nie będących biologami.

Książka, która pokazała mi jak z pozoru banalne stworzenie jakim jest pszczoła okazuje się złożonym organizmem i jak dalece nauka jest w tanie badać różne zjawiska tylko w jednym gatunku, Pokazuje też entuzjazm i zapał do pracy w sumie nie jednego a całej masy ludzi dla których te stworzenia to niemal sens życia. Świetnie i prostym językiem pisana. bardzo przystępna dla...

Wysublimowane życie obok nas


Jednostkowe życie pszczół nie jest długie, ale jakie fascynujące! W zasadzie wszyscy się domyślamy kluczowych elementów ich egzystencji – latanie, zbieranie, pilnowanie domu i rodziny. Czasami ‘człowieczy’ wielki przyjaciel pszczół zada trudne pytania i do obrony postawionych tez zacznie budować konstrukcje naukowego uzasadnienia. Tak chyba powstała książka „Pszczoły. Krótki lot w głąb niezwykłych umysłów” zoologa Larsa Chittka. Pytanie o świadomość owadów jest odważne i podczas lektury miałem z nim kilka problemów. Ponieważ jednak książka jest przede wszystkim detalicznym, momentami prawie naukowym, opisem doświadczeń i teorii budujących etologię błonkoskrzydłych, lektura okazała się niemal bardzo dobra. Nie jest to tekst wyczerpujący temat pszczół i trzmieli (ich anatomię, cykl życiowy, relacje społeczne, strukturę biochemiczną budulca ula czy miodu, ... ). Nie taki był cel. Pogłębiona opowieść zmierza w kierunku opisania tych elementów świata pszczół, które służą postawionym odważnym wnioskom kognitywnym.

Chittka bardzo szczegółowo zreferował szeroki wachlarz pomysłowych doświadczeń, które od ponad stulecia na pszczołach się wykonuje. Od anatomicznych ingerencji, przez sztuczne otoczenia badające życie sensoryczne, w szczególności bodźce wzrokowe i zapachowe, po te szczególnie fascynujące, bo obce ludziom. Jest chociażby świetna dyskusja o polu magnetycznym i odbiorze spolaryzowanego światła (str. 55-63). Tak pogłębionych i dydaktycznie przemyślanych sformułowań chyba na poziomie popularnym się nie obserwuje. Od razu muszę wspomnieć o szacie graficznej. Jest bardzo dobra – tłumaczy, dopowiada i buduje zrozumienie. Jest kolorowa, czytelna, skupiona na istocie przybliżanego zjawiska.

Niemal połowa książki dotyczy szeroko rozumianego zjawiska orientowania się w przestrzeni. By wydobyć niesamowite możliwości pszczół, profesor wraca do kluczowych historycznych doświadczeń, w których owadom ‘deformowano przestrzeń’ (przenoszenie punktów orientacyjnych, przesuwanie aktywności w cyklu dobowym, obracanie poznanego układu łąki, nęcenie sztucznymi kwiatami z sacharozą czy nielubianą chininą). Wiedza, którą zbudowaliśmy w konsekwencji dekad wysublimowanych ‘torów przeszkód’ emanuje na każdej z 300-tu stron tekstu głównego.

W całej narracji, poza eksperymentalnymi faktami, chodzi o dyskusję i próbę separacji instynktownych zachować od tych wyuczonych w wyniku konfrontacji z otoczeniem. Nie mam dość wiedzy, by w pełni ocenić efekt analizy tej problematyki. Konstrukcja plastrów w konsekwencji oceny kierunku pola grawitacyjnego czy innych nietypowych wyzwań, może sugerować coś więcej, niż prosty mechanizm: geny -->bodźce-->reakcja. Autor stoi na stanowisku, że (str. 94):

„Jeśli zdolność X jest ‘ewoluowalna’ w małym mózgu jako instynkt, nie ma powodu by zakładać, że nie można jej także ‘wynaleźć’ w małym mózgu, czasem raptem tylko poprzez dokonanie analogicznych zmian w obwodach neuronalnych.”

W konsekwencji postawienia tej trudnej hipotezy, jeden z najważniejszych rozdziałów o mózgu jest fascynującym opisem struktur neuronalnych pszczół. Złożoność systemu obsługi widzenia (same oczy to unikatowy układ narządów) czy plastyczność neuronalna zdecydowanie wymykają się banałowi, że ludzie mają ich ok. 100000x więcej. Chociażby system nagrody, jako ‘pierwotny napęd legendarnej pracowitości’, obsługiwany przez kosmicznie skomplikowany neuron nazwany romantycznie VUMmx1 robi wrażenie (str. 222 i obrazek ogólnego planu tego neuronu). Proces uczenia się, który stanowi dla autora kluczowy krok do końcowych wniosków, poddany został wieloczynnikowemu przedyskutowaniu. Pszczoły potrafią pociągać za sznurki by wydobyć cukier, zapamiętać różne trasy lotu, by optymalizować etapy kolejnych wizyt na kwiatach (świetnie realizując problem komiwojażera). W efekcie ich mózg doznaje wielu morfologicznych przemian dostosowawczych (głównie tzw. komórki Kenyona). W kolejnych rozdziałach pojawiają się elementy ‘socjologii owadów’. Przywołane wachlarze możliwości – zmienność anatomiczna zależna od konkretnego środowiska, osobnicze preferencje w ramach roju czy strategie pracy (pięknie opisane wyniki na str. 252-257) przenoszą czytelnika na kolejny poziom pszczelego świata.

Ponieważ sama końcówka jest nieco ‘nieortodoksyjną’ wersją oceny umysłu pszczół, nie mogę nie wspomnieć o uproszczeniach. Chittka bardzo szeroko definiuje ‘świadomość’ (str. 287),co pozwala na odważne interpretacje. W przypadku pszczół, zostały przywołane sugestywne eksperymenty starające się wydobyć z tych owadów wyższe stany emocjonalne (str. 277-279). Efekty badawcze są zaskakujące, jednak sama eksplikacja i podsumowania, chyba idą zbyt daleko. Zoolog dość sprytne usypia krytycyzm czytelnika deklaracją, że nie chodzi mu o antropomorfizację w stylu: „Czuję się dzisiaj trochę przygnębiona, chyba nie wylecę na żer”, jednocześnie ekstrapoluje stany mentalne. Trochę naciągane jest wnioskowanie o konsekwencjach poczucia przestrzeni zajmowanej przez pszczołę, co jakoś miałoby się korelować z ‘wewnętrznym ja’. Równolegle, przekonuje mnie jego analiza odczuwania bólu, czy gdy opisuje odkryty ostatnio proces analizy wspomnieniowej pszczół, ich inteligentne procesy uzupełniania braku bodźców wzrokowych innymi narzędziami sensorycznymi.

”Pszczoły” to piękna historia o świecie, który nam brzęczy wiosną i latem. Cała poezja, jakby w uzupełnieniu do legendarnej książki Maeterlincka, wynika z formy skupionej na faktach i jasności przekazu. Chittka umiejętnie unika żargonu. Choć pojawiają się detale, to nie są męczące. Zdecydowanie najbardziej ‘sprofesjonalizowana’ warstwa tekstu dotyczy eksperymentów i ich ilościowych podsumowań. Jednoznacznie wpisuje się ona w potrzebny zawsze sceptycyzm – a skąd to wiadomo? Na uwagę zasługuje również demitologizacja stereotypów. Na przykład stwierdzenie, że pszczoły (te, które nie żyją samotnie) stanowią zaledwie element większego organizmu jako córki jednej królowej, to pół prawdy. Autor kreuje zdecydowanie bardziej ‘spersonalizowany’ obraz tych owadów. Na koniec ważny detal – jest przemyślany indeks ułatwiający wracanie do konkretnych partii tekstu. Całość to więc solidna dawka wartościowej wiedzy.

BARDZO DOBRE z małym minusem – 8/10

Wysublimowane życie obok nas


Jednostkowe życie pszczół nie jest długie, ale jakie fascynujące! W zasadzie wszyscy się domyślamy kluczowych elementów ich egzystencji – latanie, zbieranie, pilnowanie domu i rodziny. Czasami ‘człowieczy’ wielki przyjaciel pszczół zada trudne pytania i do obrony postawionych tez zacznie budować konstrukcje naukowego uzasadnienia. Tak chyba...

Trzeba to powiedzieć wprost. To jedna z lepszych książek popularnonaukowych z jakimi miałem kontakt. Zawiera 3 elementy, które dla książek tego typu są niezbędne.
Po pierwsze jest to solidna dawka wiedzy. Co więcej dobre przypisy i bibliografia sprawia, że w każdym momencie można sprawdzić oryginalne prace. Podróż do mózgu pszczoły czy trzmieli ( o nich czasem też mowa) jest niesamowicie intrygująca. Np. eksperymenty świadczące o nauce się pomiędzy nimi.
Po drugie książka napisana jest całkiem przyjemnie. Wchodzi często w detale, nazywa partie mózgu owadów po imieniu , opisuje przebieg eksperymentów co może brzmi groźnie ale dodane ryciny czy ilustracje pozwalają się w tym połapać. Jest to ten typ książki, który jednak radzę czytać strona po stronie. Nie skakać. Wracać czasem parę stron jak się czegoś nie zrozumiało.
Po trzecie pojawiają się anegdoty związane ze znajomością świata naukowego i własną działalnością badacza. Jaki wpływ na badanie owadów miał fakt, że doktorant miał laboratorium w piwnicy? Przeczytaj dowiesz się.
Naprawdę przyzwoita pozycja, którą warto kupić czy sprezentować!!!!

Trzeba to powiedzieć wprost. To jedna z lepszych książek popularnonaukowych z jakimi miałem kontakt. Zawiera 3 elementy, które dla książek tego typu są niezbędne.
Po pierwsze jest to solidna dawka wiedzy. Co więcej dobre przypisy i bibliografia sprawia, że w każdym momencie można sprawdzić oryginalne prace. Podróż do mózgu pszczoły czy trzmieli ( o nich czasem też mowa)...