Droga do Eleusis. Misteria psychodeliczne

Doskonała lektura uzupełniająco-wyjaśniająca, po książce "Szatan i swastyka. Okultyzm w partii nazistowskiej" Francisa Kinga. To prawdziwa praca naukowa, z mnóstwem bibliografii. Potężna kwerenda skupiająca się na głównych postaciach niemiecko-austryjackiego uniwersum ezoterycznego. Mamy zatem Guido Lista i Lanza von Liebenfelsa. To głównie im autor poświęca miejsce. Nieco mneij jest o Rudolfie von Sebottendorffie, Herbercie Reichsteinie i Karlu Marii Wiligucie. W opiniach wskazuje się, że za dużo tych biografii. Moim zdaniem wręcz przeciwnie, bez nich nie da się zrozumieć tematu, bo ci ludzie nierzadko poświęcili swoim wymysłom całe życie (List, Lanz). Moim zdaniem zabrakło szczegółowego omówienia poglądów czy idei, zwłaszcza w przypadku Towarzystwa Thule (znowu, idee Lista, Lanza i Reichsteina są dość szczegółowo omówione). Najistotniejszą częścią książki, z mojego punktu widzenia, jest jednak dodatek "Nowoczesna mitologia okultyzmu nazistowskiego". Idealne podsumowanie powojennych dub smalonych o nazistach. Tego mi było trzeba. Generalnie szuriada istniała zawsze, a ta książka tylko to potwierdza. Dzisiejszym odpowiednikiem Lista i Lanza (tylko takim z przeceny, który wszystko opiera na własnej gnozie i nigdy żadnych badań źródeł nie robił ) jest niejaki Sanjaya vel Sandał (kto się orientuje w Polskim Uniwersum Szuriady ten wie 😼). Czego zabrakło? O Elsie Ebertin jest ledwo wzmianka, nie ma ani słowa o Johannesie Täuferze i jego "Weltdynamismus". Goddrick-Clarke idzie w naukową kwerendę biograficzną, gdy King stawia na sensację i kontrowersje (nie raz również owe duby smalone powojennych autorów jak Bronder, Ravenscroft czy Pauwels i Bergier). Tej książki nie czyta się łatwo i przyjemnie, bo ilość detali, faktów i nazwisk przytłacza. Jednak naprawdę warto zapoznać się z tą pozycją, by nabrać odporności na współczesne mity o "okultystycznych źródłach nazizmu". Zachęciła mnie bym sięgnął po książki Bławatskiej i samemu przekonał się o co w nich chodzi. Aha i nie mam pojęcia co jest gnostyckiego w tej książce (co ktoś tam gwarantuje na okładce). Być może chodzi o poznanie, że "gnoza" to fantazmaty oczadziałych.

Świetna kontynuacja „Śladami palców Bogów”, która nadbudowuje jeszcze więcej ciekawych spostrzeżeń i zagwozdek, ale także pokazuje też wiele nowych teorii i poszlak. W pewnym sensie można by powiedzieć, że jest nawet lepiej skonstruowana niż poprzedniczka gdyż dużo lepiej/przyjemniej mi się ją czytało. Ale to może być tylko złudzenie. Obie propozycje dostarczają wielu informacji, które tylko pobudzają wyobraźnię i zachęcają do samodzielnego przeanalizowania przedstawionych hipotez. Po raz kolejny wszystkie informacje są podane w bardzo przystępny sposób i autor nie próbuje nas do niczego usilnie przekonać. Wytacza tylko swoje hipotezy, które chcąc nie chcąc są bardzo pociągające.

Fatum to mądra, przemyślana refleksja nad tym, jak reagować na katastrofy, zanim one nadejdą. Ferguson przedstawiona wyniki analizy w sposób pełen logiki i wnikliwości, a wszystko to okrasza swoimi opiniami. Autor łączy historię, ekonomię, teorię sieci i analizę polityczną tworząc mozaikową, multi dyscyplinarną prezentację teorii katastrofy. Wpływa na sposób, w jaki czytelnik mógł dotąd spostrzegać katastrofy i globalne kryzysy. Nie straszy przy tym apokaliptycznymi wizjami, lecz skłania do racjonalnego i strategicznego myślenia o przyszłości. Ciekawa lektura dla osób chcących poszerzać horyzonty myślenia.

"Cywilizacja egipska ma charakter unikatowy". Jedną z jej cech najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych od razu są hieroglify. Ta książka wprowadza czytelnika w świat cywilizacji egipskiej i tytułowych hieroglifów. I robi to świetnie. Książka podzielona została na siedem numerowanych części i wieńczącą dzieło "Rekomendowaną literaturę". Część pierwsza (krótka, wstępna, trzystronicowa) ma tytuł "Hieroglify dla każdego?". Kolejne części mają następujące tytuły: "Cywilizacja starożytnego Egiptu" (z tej części pochodzi pierwsze zdanie tej opinii),"Pismo", "Krótki kurs hieroglifów", "Mały tezaurus hieroglificzny", "Przewodnik. Od Kairu do Abu Simbel, od najprostszych zapisów do kryptogramu", "Zakończenie" (krótkie, niczym część pierwsza także trzystronicowe). Książkę kończy "Rekomendowana literatura", która została podzielona na następujące kategorie: "Opracowania ogólne", "Historia badań", "Odczytywanie hieroglifów", "Język i pismo", "Podręczniki i słowniki", "Podstawowe prace o piśmie", "Tłumaczenia tekstów egipskich", "Zdecydowanie odradzane" oraz "Internet" (z adresami ciekawych stron internetowych). W książce znajduje się mnóstwo ciekawych, rozmaitych ilustracji, które są znakomicie dobrane i współgrają z tekstem. Pasjonująca książka, która prawie nie ma wad i od której czasem trudno mi było się oderwać. Poszerzyła moją wiedzę. Bardzo, bardzo interesująca.

Autor w swej rewelacyjnej pracy skutecznie obala utarte w historiografii mity wskazując na pomijany aspekt nie tylko białego terroru, ale i trzeciego, związanego z porachunkami między różnymi grupami. (o tym pisał w ,,Przedwiośniu" Żeromski) Pokazuje też inne ciekawe fakty i zestawia terror kolonialny, państw osi itp. Ujawnia jak zniekształcono teorię totalitaryzmu Arendt. Polecam każdemu, kto chce pogłębić wiedzę o wojnie domowej w Rosji i nie tylko.

Autor zaskoczył mnie mocno na plus. Spodziewałem się w głównej mierze opisu straszliwych wydarzeń z udziałem batalionów policji podczas 2WŚ. Tymczasem oprócz tego otrzymujemy także wielowątkową pracę na temat historycznych, społecznych i psychicznych warunków, które mogły sprawić, że „zwykli” ludzie podczas działań wojennych stają się mordercami i zbrodniarzami. Fascynująca lektura.

"Sekrety masonów. Pierwszy stopień wtajemniczenia" T. Cegielskiego to kolejna pozycja "masońska" w mojej kolekcji. Jest to znakomita lektura dla osób stawiających pierwsze kroki w tematyce wolnomularstwa, szukających wiarygodnych, "niespiskowych" informacji. Napisana jest lekkim i przyjemnym, a przecież rzetelnym językiem. Obejmuje najważniejsze zagadnienia wprowadzające w świat masonerii, m. in. historyczne początki Sztuki Królewskiej, organizację pierwszych lóż mularzy spekulatywnych oraz problematykę rytuału, wzbudzającego - niesłusznie - niezdrowe podniecenie miłośników teorii spiskowych. Powyższe tematy zostały (z konieczności) potraktowane dosyć pobieżnie; zainteresowanych (szerzej opisane informacje o kształtowaniu się myśli filozoficznej bractwa i tradycji hermetycznej) można odesłać do Ordo ex Chao (tegoż autora). Dodatkowym smaczkiem dla znawców tematyki masońskiej będą przytoczone fragmenty obrzędu inicjacji z XIX wieku oraz rytuału loży adopcyjnej, o której to niestety rzadko się wspomina w literaturze. Bardzo dobra pozycja, szczególnie na początek!

Bardzo ciekawe i oryginalne podejście do historii. Czy da się ją, na podobieństwo nauk ścisłych, ująć wzorami, opisać statystycznie. Czy są wskaźniki pozwalające na ocenę czy jakieś imperium lub dany system społeczny (np. świat zachodu) zmierza ku upadkowi. Autor twierdzi, że tak. I trudno mu w pełni zaprzeczyć. I smutne zdanie na koniec: asabijja w naszym kraju osiągnęła poziom zerowy.

Książka w zwięzły sposób przeprowadza nas przez historię ziem należących do współczesnej Ukrainy. Jej zaletą jest zwięzłość, ale jeśli chcemy jakiś temat lepiej zrozumieć to będzie to wymagało pogłębienia. Czytałem książkę przy okazji kursu Timothiego Snydera uznanego profesora uniwersytetu Yale, który jest dostępny na youtube, wraz z sylabusem wielu świetnych książek które pozwalają nie tylko lepiej zrozumieć skomplikowane dzieje Ukrainy. Mi osobiście ta seria wykładów pozwala lepiej zrozumieć historię Rzeczypospolitej. Zaletą książki są mapy z różnych okresów na początku książki, także świetnie mi się czytało taki duży format, książka jest bardzo dobrze wydana. Warto wspomnieć że opatrzona ona jest też przypisami redakcyjnymi w punktach w których autor rozmija się z aktualnymi ustaleniami historyków, często są to kwestie dotyczące Polskiej historii, dzięki temu książka jest bogatsza, a także pokazuje na jakich polach jeszcze historycy Polscy i Ukraińcy muszą się uspójniać.

„Historia wierzeń i absurdów III Rzeszy” „Demony Hitlera ezoteryczne korzenie III Rzeszy” jest dobrą i dość trudną książką. Mnogość nazwisk, teorii, pseudoreligii i stowarzyszeń opisanych w opracowaniu jest ogromna. Trzeba być mocno skupionym, aby się nie pogubić. Zaczynamy od podwalin, by skończyć na upadku III Rzeszy. Autor dotyka niemal każdego aspektu, który miał styczność z ezoteryką. Możemy poznawać te wobrażenia z pozycji społeczeństwa, nazistowskich instytucji czy poszczególnych najważniejszych figur a na końcu samego Hitlera. Wierzenia wodza są bardzo dokładnie analizowane, od najdrobniejszych zacząwszy a na „teorii lodowej” skończywszy. Książka pozwala też ocenić stosunki społeczne przez pryzmat „wierzeń dozwolonych”, a także prześledzić ezoteryczne zmiany od czasów najdawniejszych do upadku III Rzeszy. Wpływ znanych osób, pisarzy, okultystów czy zwykłych oszustów nie został pominięty. Dość dużo pojawia się nazwisk, nie tylko niemieckich, z ery „przednazistowskiej”. Możemy przeczytać o „badaniach” i wyprawach w różne części świata sponsorowanych przez różne wydziały SS, czy samego Himmlera. Wiedza o niektórych jednostkach (np. do spraw czarownic) była dla mnie nowością. Autor nie zapomina też o najtragiczniejszych skutkach parania się ezoteryką w III Rzeszy – ludobójstwie, antysemityzmie czy tragicznych doświadczeniach na ludziach w obozach koncentracyjnych. Moim zdaniem książka jest warta przeczytania i miejsca w niejednej biblioteczce. Bez niej wiedza o III Rzeszy nie może być uznawana za pełną. Jest ona jedynym tak dogłębnym opracowaniem w tym temacie, dostępnym na naszym rynku, które udało mi się zdobyć. Wydanie jest bardzo staranne w twardej oprawie na bardzo dobrym papierze. W środku znajdziemy trochę zdjęć a także bogaty spis opracowań i indeks. Polecam.

Faktycznie urywa się jakby w połowie. Nie jest to pełnoprawne studium tematu, co raczej pierwsza część - autor skupia się tylko na wierzeniach prehistorycznych oraz wierzchniach bliskiego wschodu (Mezopotamia, Egipt, Persja, Judaizm, Chrześcijaństwo, Islam). Nie pojawia się tutaj próba wyjaśnienia religii kultur takich jak kultura indyjska, chińska czy też wierzeń obu Ameryk przed kolonizacją. A szkoda, bo to co otrzymujemy jest naprawdę bardzo dobre. Autorowi udało się mnie wciągnąć, mimo że dwie poprzednie książki odłożyłem w połowie, więc miałem jakiś kryzys czytelniczy. Tak jak pisali poprzednicy, książka kończy się niespodziewanie, bo w połowie wchodzi bibliografia. Niemniej, uważam, że jest to lektura warta czasu, skłaniająca do przemyśleń.

Solidna książka, pomimo że wydana przez małe anarchistyczne wydawnictwo. Autorzy nie podchodzą do tematu emocjonalnie - co jest plagą w polskiej literaturze historycznej. Fakty z odniesieniami do źródeł, a do wszystkiego załączone dokumenty i artykuły prasowe. Pozycja obowiązkowa dla każdego kto chce zdobyć wiedzę na temat Nestora Machno - a nie ma dostępu do publikacji w jęz. rosyjskim, a także dobry wybór dla każdego pasjonata historii.

Super lektura. Pozycja z premedytacją zostawiona na smutne i ciemne zimowe wieczory. Najważniejsza była część opisująca samą wyprawę. Idealnie wpisywała się w klimat mrozów za oknem. W takiej atmosferze człowiek tym głębiej zanurza się w umysłach członków wyprawy. Gdy marzniemy po dwóch godzinach na dworze choć jesteśmy najedzeni, ciepło ubrani a z tyłu głowy mamy fakt, że za chwilę wejdziemy do ciepłego pomieszczenia, pomyślmy chwilę o eksploratorach obu obszarów polarnych. Jak musieli się czuć fizycznie i psychicznie podczas wypraw trwających latami. Szacunek!

Krótka publikacja o tym, jak mitologia oddziaływała na religijne życie Greków. Krótka, zwarta pozycja, raczej dla tych, którzy interesują się tematem, nie wniesie zbyt wiele, ale jeśli ktoś potrzebuje skondensowanej wiedzy, to jest w porządku. Czyta się płynnie i szybko.

Historia ludzi inaczej W dostatecznie długiej perspektywie praca, rozumiana współcześnie, staje się czymś zupełnie nieoczywistym. Umowy, normy, model najemny – to w dużym stopniu strukturalne elementy pracy obce jeszcze ludziom renesansu. Historyk społeczny Jan Lucassen podjął się opisania syntetycznie zmienności znaczenia pojęcia ‘praca’ na przestrzeni tysiącleci. To ‘archeologiczne’ podejście do zjawiska ma wady i zalety. Dla mnie ten milenijny horyzont nie wypadł najlepiej. Na szczęście (głównie dla prognostycznego namysły kończącego dzieło) ostatnie wieki zaprezentowały się w opisie Holendra interesująco. Samo wpisanie pracy w kontekst miejsca i czasu daje nową jakość dla nieco niedocenianej przez badaczy specyficznej zmienności dziejowej. Stosując porównawcze podejście w „Historii pracy. Nowe dzieje ludzkości”, na nowo odczytuje periodyczności społeczne czy unikatowe rozwiązania by obalić kilka pokutujących zbyt uproszczonych wniosków. Chyba najlepsza z możliwych baz formalnych osadza się w książce na relacjach społecznych, które w pewnym sensie zaprzeczają innemu możliwemu podejściu do pracy, czyli chciwości. Choć niezbyt czytelnie, według mnie, profesor zaakcentował taką napędzającą pracę optykę, to przy okazji wydobył na światło dzienne wartościowe cykliczności i trendy. Zdecydowanie więcej oczekiwałem od opisów starożytnych i średniowiecznych rozwiązań skorelowanych z rozumieniem pracy. Dowiadujemy się o początkach pensji czy pierwszy strajkach, nie ma w tym jednak barwy i dynamizmu. Język, z racji ubóstwa faktograficznego szczególnie w epoce bez zachowanych świadectw piśmiennych, jest jednocześnie rozmyty i zupełnie pozbawiony składników ilościowych. Grupowanie dyskusji zmienności poprzez kontynentalne rozwiązania z punktowymi przykładami (które niezbyt jasno pozycjonują się w reprezentatywności) utrudniało mi wydobycie z opisywanych procesów uniwersalnych wyznaczników charakteryzujących pracę. W duchu obowiązującego w naukach społecznych multi-regionalizmu i rezygnacji z europocentryzmu (co w ogólności jest niezbędną elementem odkłamywania historycznych uprzedzeń),poznajemy prekolumbijską Amerykę. Jednak i w tym przypadku nie ma zbyt wielu konkretów. Samo zaakcentowanie odmienności cywilizacyjnej w postaci braku rynku gospodarczego i rozwiązań monetarnych nie wystarczyło mi do uchwycenia realiów pracowniczych. Z samej historii gospodarczej sporo oczywistych konsekwencji na rynek pracy da się sformułować. Poprawne i rzetelne opisanie codzienności łowców-zbieraczy, przejście do rolnictwa, początki miast, struktur państwowych i specjalizacji kolejnych zawodów – to oczekiwany ‘kręgosłup opowieści’ (z faktu pojawienia się epoki żelaza musi wynikać pojawienie się specyficznych aktywności kowalskich i całej gamy pochodnych zajęć wymaganych dla postępu technologicznego). Na szczęście są i mniej banalne obserwacje. Profesor kreśli obraz kultur pracy w najważniejszych ośrodkach cywilizacyjnych (dolina Tygrysu i Eufratu, Chiny, Indie, Egipt, Grecja, Rzym, … ) szukając trwałych zjawisk i tych, które budowały odrębności przyczyniając się do przewag militarno-politycznych. Tych ostatnich nie ma zbyt wiele, w związku ze wspomnianą ogólną perspektywą. Istota narracyjna książki tkwi w 5-ciu procentach historii wynikających z obserwacji: „(…) praca Homo sapiens przynajmniej przez początkowe 95 procent naszego istnienia była formą ‘wzajemnego altruizmu’.” Na poziomie ewolucji biologicznej i psychologicznej istnieje konsensus co do tych oczywistych konsekwencji doboru naturalnego. Przy okazji zabrakło jakiegokolwiek komentarza do zmienności bytowej wynikającej ze zlodowaceń. Eksploatowanie hipotezy o istnieniu korelacji między rewolucją neolityczną a rosnącymi nierównościami społecznymi wydało mi się zbyt skrupulatne w świetle powszechności wiedzy o holoceńskich cywilizacjach i wypracowywanych przez nie nadwyżkach dóbr. Oczekiwałem raczej odmalowania codzienności sumeryjskiego rolnika czy egipskich fellahów. Na uwagę zasługuje szeroko przepracowany i ważny wskaźnik monetaryzacji i nieoczywistych relacji społecznych. Chodzi o okresowo pojawiające się monet o niskich nominałach, które pozwoliły na daleko posunięte wnioski. „Historia pracy” staje się zdecydowanie ciekawsza od schyłku średniowiecza, kiedy dżuma i zapaść demograficzna zmusiły jednostki państwowe do redefinicji roli chłopa/robotnika na rynku pracy. Jednocześnie muszę wytknąć profesorowi niedociągnięcie, które Europę Wschodnią (wbrew multi-regionalizmowi) sprowadziło do nowożytnej i współczesnej Rosji i ZSRR. Przecież właśnie XIV wiek stanowi w sferze relacji państwo-pracownik ważną sygnaturę dla trwałej separacji modeli gospodarczych Europy, wzmocnionej zapóźnieniem przemysłowym ‘słowiańszczyzny’. Jeśli Francja, Wielka Brytania, Skandynawia, Włochy czy Niderlandy prezentują się wieloaspektowo w gospodarczej ewolucji nowożytnej, to reszta Europy sprowadzona została do handlu niewolnikami przez Rurykowiczów, do Romanowów negujących etniczność tworzonego imperium i formalnego odwołania pańszczyzny oraz do radzieckiej inżynierii społecznej. Nadmiar danych, opracowań o pracy w ostatnich wiekach sprawia, że historyk spójnie (z liniowym uszczegółowieniem na osi czasu) przeprowadził czytelnika przez zawiłości cechów, stowarzyszeń, niewolnictwa, merkantylizmów i protekcjonalizmów, kolonializmu czy związków zawodowych. Każdy etap trzech rozdziałów i podsumowania, stanowiących ponad 50% narracji, oceniam lepiej niż wcześniejsze. Może tylko krótko o minusach z tego okresu. Dalece niepełna wydała mi się analiza tzw. Wielkiej Rozbieżności, czyli zjawiska pogłębiającego się zapóźnienia Azji w konsekwencji rewolucji przemysłowej. W narracji o XIX i XX wieku w zasadzie nie istnieje w strukturze relacji pracowniczych budżetówka jako rosnąca grupa obywateli (jest o niej jedno zdanie w kontekście ZSRR i nierówności płacowych w USA realizowanych federalnie). Wzloty i upadki korporacjonizmu, widełki płacowe, formalizacja prawa pracy, modele socjalne, redystrybucja – wszystko to ciekawie tłumaczy pracę jako jednego z trzech (poza snem i aktywnym odpoczynkiem od pracy zarobkowej) składników życia państw narodowych. Przypominany nieredukowalny konflikt leseferyzmu i keynesizmu z punktu widzenia emeryta, chorego, pracobiorcy czy samozatrudnionego to zwieńczająca dzieło bliższa nam rzeczywistość. Bardzo dobrze profesor zobiektywizował własne poglądy polityczne czy preferowane modele gospodarcze, bo nie udało mi się Go przyłapać deklaracji ideowej. Na osobne potraktowanie zasługuje wszechobecne niewolnictwo – wielopostaciowy wstyd ludzki, który odczłowieczał jeszcze nie tak dawno w imieniu prawa stanowionego. Ten wymiar pracy doczekał się jednoznacznej oceny moralnej popartej przykładami bezwzględności wyzysku. Większe cieniowanie objęło negatywne zjawiska dyskryminacji, niezależności zawodowej kobiet i pracy dzieci. W ogólności, jak dowodzi książka, XX-wieczny system pracy wyróżnia się wyjątkowością historyczną. Lucassen przypomina o naszej, niespotykanej wcześniej, dostępnej potencjalności do samorealizacji zawodowej. Jeszcze 200 lat temu w ‘najbardziej cywilizowanej Europie’ nie było chociażby przekonania o potrzebie powszechnej i trwającej lata edukacji. To dywidenda społeczna, która z różnych powodów umykała uwadze przedsiębiorczym ludziom jeszcze kilka pokoleń temu. Docierając do przełomu XX/XXI wieku, wartość obserwacji z punktu wiedzenia pracy pozostaje uwierającym realizmem. Może tylko dwa dłuższe cytaty: „W kontekście historii pracy nie jest chyba niespodzianką, że pogłębiająca się przepaść majątkowa w poszczególnych krajach wydaje się wielowiekową spuścizną trendu do nierównego doceniania i wynagradzania pracy – a mówimy tu o trendzie zakotwiczonym instytucjonalnie i ideologicznie. I jest to najwyraźniej zjawisko odrębne od skłonności potentatów do popadania w samozadowolenie, a także od ich tendencji do popierania ideologii, które umniejszają pracę najemną. Stoi ono również w sprzeczności z szeroko propagowanym przez nich dziś przekonaniem, że wysokie nagrody wynikają z wysiłku i wrodzonego talentu.” „Brak silnego, zbiorowego ruchu sprzeciwu można tłumaczyć faktem, że to właśnie dzięki stuleciu akcji zbiorowych klasa niższa w państwach północnoatlantyckich cieszy się obecnie historycznie rozsądnym poziomem dobrobytu (znowu dzięki wspomnianym wcześniej transferom). Nierówności nadal są jednak duże i dodam, że dzisiejszy brak kontrruchów może wynikać także z tego, jakie konsekwencje psychologiczne mają obecne nierówności dla ludzi, którzy są w najgorszej sytuacji: to znaczy ich energia została odwrócona od prawdziwego problemu – nierówności społecznych – i skierowana na wykluczanie innych, co widać na przykładzie popularności populistycznych obaw dotyczących imigrantów i mniejszości” Skoro zapewne niewiele jest popularnych opracowań o historii pracy na przestrzeni tysiącleci, to automatycznie książka profesora się wyróżnia. Ponieważ kończy się na początkach pandemii i 2020 roku, redefinicja pracy w wyniku ‘rewolucji digitalnej’ została jedynie wspomniana, choć bardzo trafnie nakreśliła perspektywę bliskiej przyszłości zaprezentowanej w ostatnim rozdziale. Lucassen miał prawo zbagatelizować ‘marsz AI po władzę’. Równowaga moich plusów i minusów sugeruje średnią notę. Jednak całość oceniam jako wartościowy tekst, który pokazuje ewolucję wysiłku jednostek, czasem wiązany z pracą etos, pauperyzację i cynizm dysponentów środkami produkcji, itd. W publikacji pojawia się zbyt dużo istotnych dla każdego analiz, by pozostać wobec niej obojętnym. DOBRE – 7/10

Mała, krótka, treściwa, konkretna, mądra. Timothy Snyder swoją książeczkę wydał w 2017 roku, po wygranej Donalda Trumpa. Tak się złożyło, że przeczytałem ją dopiero teraz, kiedy wygrał po raz kolejny i to straszne, że teraz jest jeszcze bardziej aktualna. Choć zwrócona jest do amerykańskiego czytelnika sądzę, że powinien przeczytać ją każdy. Bardzo dobrze byłoby, gdyby trafiła również do rąk uczniów w szkołach. Wyjaśnia zarówno mechanizmy jak autorytaryzm dochodzi do władzy jak i mówi, co może robić każdy, by na to nie pozwolić.

Mrożąca krew w żyłach książka w której to bezpośredni świadek wielu wydarzeń, duchowny de Las Casas, opisuje poczynania konkwistadorów w Nowym Świecie. Książka jest pełna brutalności i okrucieństwa od początku do końca a treści są tak drastyczne, że aż ciężko uwierzyć w możliwość tak powszechnego i systematycznego okrucieństwa. Według tej relacji (kierowanej do księcia Filipa II); Hiszpanie w Nowym Świecie traktowali indian gorzej jak bydło - karmili nimi psy, dekapitowali dla czystej zabawy czy też systematycznie wykorzystywali naiwność tubylców, wykorzystując ich gościnę i dobre usposobienie by zebrać siły a następnie ich wymordować oraz zniewolić. Okrucieństwo konkwisty powinno stać obok największych zbrodni jakich dopuściła się ludzkość - obok takich paskudnych wydarzeń jak holokaust. Jak chodzi o samą książkę - bardzo ucząca, dodająca wymiaru znanej już historii o podboju Ameryki. Szczególnie kluczowe jest to, że przełamuje popularny mit (a raczej "czarną legendę"),która twierdzi jakoby kościół (oraz Hiszpania) byli odpowiedzialni za brutalność wobec Indian, jednak takie działania jak de Las Casasa czy faktografia (mam tu na myśli "Nowe Prawa z 1542, które znosiły niewolnictwo Indian) dowodziły, że sam stary świat chciał zachować humanitaryzm a brutalność podbojów była wynikiem zaślepienia i degeneracji samej wyłącznie konkwisty. Jest to z pewnością kwestia w którą chciałbym się kiedyś bardziej zagłębić. Ludzie jak Bartolome de Las Casas to te wyjątkowe postacie, które stały na przekór modzie czy własnym interesom, żyły wyższymi wartościami i bezinteresownie ruszały świat w lepszym kierunku - jego imię i nazwisko powinno być popularniejsze niż okrutników jak Pizarro, Cortez czy Kolumb.