Gramatyka cywilizacji

Książkę Braudela czytałem i analizowałem pod kątem jego koncepcji historii, jako opisu kilku zbiorowości cywilizacyjnych na globie ziemskim, porównując z koncepcją naszego historyka, jakim jest Feliks Koneczny. Spokojnie można powiedzieć, że obydwie koncepcje cywilizacyjne historii świata doskonale się uzupełniają. Niemnie jednak po stronie polskiego myśliciela w tym zakresie na plus względem Braudela można powiedzieć, że stworzył precyzyjną i prostą definicję cywilizacji. W niektórych teoriach z zakresu socjologii cywilizację określa się jako "kulturę społeczną". Jest to określenie nadal bardzo ogólne. Koneczny zdefiniował cywilizację jako "metodę ustroju życia zbiorowego". Obaj autorzy (Koneczny i Braudel) w swoim podejściu do tego, co należy rozumieć przez cywilizację, są w opozycji do nauki niemieckiej, która to nauka przez cywilizację rozumie materialną stronę życia człowieka i związane z tym udogodnienia techniczne.

Książkę Braudela czytałem i analizowałem pod kątem jego koncepcji historii, jako opisu kilku zbiorowości cywilizacyjnych na globie ziemskim, porównując z koncepcją naszego historyka, jakim jest Feliks Koneczny. Spokojnie można powiedzieć, że obydwie koncepcje cywilizacyjne historii świata doskonale się uzupełniają. Niemnie jednak po stronie polskiego myśliciela w tym...

Wkrótce więcej o tej książce na blogu i na Instagramie. Prawdziwa cegła, ale czyta się z zapartym tchem. Mistrzostwo :-) . I zupełnie inne ujęcie tematu.

Wkrótce więcej o tej książce na blogu i na Instagramie. Prawdziwa cegła, ale czyta się z zapartym tchem. Mistrzostwo :-) . I zupełnie inne ujęcie tematu.

Matką tej książki jest idea nowej historii, ojcem - kontekst zimnej wojny. Pomyślana jako podręcznik dla starszych klas (maturalnych?),ma pokazać procesy długiego trwania. Braudel buduje zdania z alfabetu wydarzeń. Jest to jednocześnie atut (historia form długiego trwania jest najciekawsza),ale też przekleństwo (niektórych faktów, wydarzeń, zjawisk po prostu brakuje, razi nierówne obdarowywanie uwagą rozmaitych zjawisk, obszarów, kultur, brak konsekwencji i systematyczności, gdzie starożytność, gdzie cywilizacje prekolumbijskie, dlaczego brak słowa o geografii w omówieniu Afryki czy Europy?).
Do tego przykre wrażenie, że za dużo tu mowy o rzeczach najnowszych, perspektywa jest zachwiana w stronę nieznośnie nieaktualnych komentarzy do wydarzeń najnowszych (to jest ten problem kontekstu zimnej wojny, Braudel kończy pisać "Gramatykę..." w roku 1961, postscriptum do każdej części datowane jest na rok 1966).
Irytują niekonsekwencje - w przypadku Europy czy Azji rozpoczynamy wywód (ciekawie) od geografii, w późniejszych rozdziałach tego już nie ma, Braudel dokłada za to refleksje o kulturze na bazie literatury (amerykańskiej S i N, europejskiej...)
Może ja też po prostu za cienki jestem historycznie, żeby w pełni czerpać z "Gramatyki cywilizacji". Potrzebuję, owszem, lektury przekrojowej, ale nie aż tak oderwanej od podstawowej warstwy faktograficznej (nie chodzi o daty). Najwięcej korzyści przyniosła mi lektura rozdziału "Inna Europa", opisująca w bardziej zrównoważony sposób kształtowanie się cywilizacji rosyjskiej. Rozdziały o Afryce i Ameryce Południowej to jakiś żart.
Co do zapamiętania?
* Merytorkacja chińskich mandarynów (i strzelanie z łuku w ramach wyboru pytań egzaminacyjnych),
* Niezwykła elastyczność islamu (i jedność - kultury, religii, filozofii, techniki, islamskiego kapitalizmu),
* Rola islamu w historii Indii,
* Niewolnictwo - więcej czarnych sprzedawanych do krajów islamu, niż wywożonych do Ameryk przez Europejczyków,
* Trzy humanizmy europejskie (humanizm renesansowy - dialog z Rzymem, humanizm reformacji - nie ufający człowiekowi bez oparcia w Bogu, z prawem do krytycnzej analizy, z przejściem od protestanyzmu wojującego do zwycięskiego - oraz porywczy humanizm rewolucji francuskiej),
* Refleksja, że im dalej (historycznie) autor od wydarzeń, tym większa szansa na trafność i mniejsza na szybką dezaktualizację,
* Ewidentna konieczność ulepszenia systemu moich notatek: 585 stron, kilka miesięcy lektury "od czasu do czasu" i oglądam pierwsze strony, jakbym je pierwszy raz w życiu widział.

Matką tej książki jest idea nowej historii, ojcem - kontekst zimnej wojny. Pomyślana jako podręcznik dla starszych klas (maturalnych?),ma pokazać procesy długiego trwania. Braudel buduje zdania z alfabetu wydarzeń. Jest to jednocześnie atut (historia form długiego trwania jest najciekawsza),ale też przekleństwo (niektórych faktów, wydarzeń, zjawisk po prostu brakuje, razi...

Tak się powinno pisać podręczniki licealne. Być może wtedy ktoś by je czytał.

Tak się powinno pisać podręczniki licealne. Być może wtedy ktoś by je czytał.