Rozbójnik pana Potockiego

Byla to jedna z książek mojego dzieciństwa. Nie wiem czy było to wydanie z 1958r. Ja zapamiętałem informacje wydrukowana gdzieś w środku: rok wydania 1947. W trakcie jednego z dłuższych opowiadań brakowało druku na kilkunastu stronach. Inspirowało mnie to do układania własnych treści / dalszego ciągu. Moja matka czytała mi pare opowiadan z tego zbioru, umiała czytać gwarą opowiadanie "Śpiacy rycerze". Gdy przyjechałem po dziesięciu latach po raz pierwszy do Polski książki juz nie było. Gdyby było jakies wznowienie kupiłbym oczywiście. W międzyczasie jeden z moich znajomych kupił dla mnie tę książkę. (piszę to w lutym 2025 r.) W tym samym wydaniu z 1956 roku. Przeczytałem ponownie dopiero jedno opowiadanie, resztę zostawiam sobie na później. Oczywiście wyobraźnia człowieka, który ma ponad sześćdziesiąt lat nie działa w tak intensywny i bezpośredni sposób gdy ma się lat 5, 7 czy 10. Jest dla mnie ta kupiona przez znajomego książka sympatycznym wspomnieniem o tym kim byłem jako 6- czy 7-latek.

Tematem książki są dzieje młodego wiejskiego chłopaka, Hanusza Bystrego, jego przygody w czasie poszukiwania ojca znajdującego się w niewoli tureckiej. Wszystko to jest ściśle powiązane z historią diamentu, zwanego Okiem Proroka, który to diament został powierzony Hanuszowi na przechowanie przez Kozaka Semena. Czas akcji to okres panowania Zygmunta III, lata 1614-1624. Powieść czyta się szybko, pomimo archaizowanego języka. Plusem jest bardzo dobra charakterystyka środowisk, w których rozgrywa się akcja książki, minusem natomiast słaby zarys samych bohaterów jako jednostek.

„Legendy i Baśnie” pióra nieocenionego Gustawa, a właściwie Augustyna Morcinka stanowią, jak sam tytuł książki wskazuje zbiór legend i baśni, które pozostają nieodłącznym elementem folkloru Śląska Cieszyńskiego i tożsamości mieszkańców tego regionu. W trakcie lektury czytelnik bądź czytelniczka przenosi się do świata śląskich (cieszyńskich) utopców i meluzyn, razem z Szarlajem i Skarbnikiem wędruje kopalnianymi tunelami, następnie uchodzi do Beskidów, odwiedza śpiących rycerzy pod Czantorią i wraz z Ondraszkiem udaje się na cieszyński dwór. Jest to eskapada bogata w cudowne przeżycia, zabawne sytuacje, a także chwile grozy. Obecnie Gustaw Morcinek jest już nieco zapomnianym autorem, którego twórczość wzbudza jeszcze sentyment wśród starszego pokolenia czytelników i czytelniczek. Młodszym ów śląski pisarz kojarzy się głównie z „Łyskiem z pokładu Idy”. Gustaw Morcinek, jako pisarz zasłynął z nietypowego stylu, mianowicie łączy on w sobie żywiołowość ambitnego śląskiego plebejusza z nabytą na kolejnych etapach edukacji wyuczoną umiejętnością posługiwania się piękną literacką polszczyzną. Teksty G. Morcinka zawarte w tej książce ujawniają plebejską duszę autora, który niestrudzenie dowodzi związku swojego umiłowanego regionu z Polską.

Wiele baśniowych zbiorków przyszło do nas z terenów byłego ZSRR. W latach 60 i 70-tych polskie wydawnictwa często decydowały się szukać ciekawych źródeł za wschodnią granicą. Rosyjskojęzyczni „przyjaciele” dostarczali mnóstwo literackiego materiału, który zrodził się na przeogromnych terenach Związku Radzieckiego. Nawet dziś, przeglądając zdigitalizowane zasoby rosyjskich bibliotek można zdumieć się bogactwem tamtejszych zbiorów – to już nie setki, a tysiące książek zawierających baśnie spod każdej długości i szerokości geograficznej naszego globu. A jeśli dodać do tego fakt, że Rosjanie dość słabo przestrzegają praw autorskich (szczególnie jeśli chodzi o starsze wydania i literaturę zagraniczną),to oczywistym staje się, że dociekliwy zbieracz bez problemu znajdzie w rosyjskiej sieci ogromną ilość książkowych perełek. Wystarczy znać rosyjski – i cały świat literatury stoi otworem. Jednym ze zbiorów, który kopiuje treść rosyjskiego wydawnictwa jest zbiorek Naszej Księgarni: „Myśliwy Charibu. Baśnie wschodnie”. W rosyjskim wydaniu wyraźnie wskazano, że chodzi o baśnie asyryjskie - w naszym tę informację pominięto. Aby dowiedzieć się, jakie właściwie baśnie teraz czytam, musiałam trochę pogrzebać w sieci. Baśnie zebrał i literacko opracował Ananiasz Brindariow, dla którego była to jedyna próba pisarskiego talentu – Brindariow realizował się przede wszystkim jako malarz i grafik. Nic dziwnego, że sam zilustrował swoje dzieło. W polskiej wersji ilustracji dostarczył Janusz Towpik. Zbiór czyta się przyjemnie, ale bardzo szybko, bo zawiera tylko pięć opowieści (jest tu co prawda i historia o budowie szkatułkowej, ale co to dla spragnionego cudowności - ledwie mały kęs!). Ich bohaterami są honorowi i odważni młodzieńcy, którzy „przejdą morza i bezdroża” by zdobyć kobietę swego życia lub wykazać honor i przydatność dla rodziny czy szczepu. Nie ma wśród nich takiego, któremu nie udałyby się powzięte zamysły. Role głównych złoczyńców przypadają rodzonym braciom bohaterów, lub ewentualnie ich szwagrom. Ale cóż tam przeciwności losu dla herosów! Machnie taki wojowniczo szablą i już wraże łby spadają na ziemię, a gościniec zakwita przed nim bzem i agrestem. A skoro oni dobrnęli do swoich celów, niech i nam darzy się w tym tygodniu wszystko co najlepsze

Matactwa i inne "kombinacje" osób będących u władzy wcale nie są wymysłem czy domeną naszych czasów. Już bowiem w starożytności król Pelias obiecał Jazonowi zwrot podstępnie odebranej jego rodzicom korony - jeśli tylko ten ostatni wykaże się jakimś znamienitym czynem. Np. przywiezie z odległej Kolchidy mityczne "Złote Runo". Jednak nikczemny monarcha wcale nie zamierzał spełnić danego słowa... Niczego nie podejrzewający Jazon ogłosił tymczasem nabór ochotników na tę niebezpieczną wyprawę. Z całego kraju nadciągali wszelkiego rodzaju "nieustraszeni", by przeżyć "przygodę życia", a może i dokonać bohaterskich czynów. Ze wszystkich chętnych wybrano najlepszych, prawdziwą elitę. Takich "starożytnych komandosów". Wśród nich był Polideukes... Wraz z bratem bliźniakiem - Kastorem pochodzili z królewskiego domu w Sparcie. Jest "nieco" wątpliwości, co do ich narodzin, jedna z wersji mówi nawet o tym, że wykluli się z...jaja. To mogłoby w jakimś sensie potwierdzać, że kiedyś Ziemię zamieszkiwały różne "inteligentne rasy" - nie tylko ta obecnie dominująca ... W każdym razie bracia, zwani Dioskurami, uważani byli za "dzieci Zeusa", zaś w Sparcie otrzymali twarde, "żołnierskie" wychowanie... Niestraszne im były później żadne niebezpieczeństwa, a wyprawa po "Złote Runo" pełna była takowych... Przykładowo król jednej z mijanych wysp -  Bebrycji, słynny siłacz Amikos- zażądał, by jeden z Argonautów stanął z nim do walki na pięści. Dopiero wtedy miał "przepuścić" przyjezdnych, uzupełniając niejako "przy okazji" ich zapasy żywnościowe. Ale tylko w przypadku własnej porażki... Do pojedynku zgłosił się Polideukes. Odważny młodzian prócz "spartańskiego chowu" miał za sobą także zwycięstwo w igrzyskach olimpijskich. Był więc "zaprawiony w bojach". Po kilku rundach bezpardonowej wymiany ciosów, górę wzięła strategia oraz technika walki. Polideukes w końcu powalił większego i silniejszego oponenta, "umożliwiając" tym samym kompanom dalszą podróż do wymarzonego celu... "Po wszystkim" zaś nie wrócił z innymi do Grecji. Wraz z bratem popłynął tratwą na północ Morza Czarnego. W jednej z małych zatoczek Dioskurowie rozbili obóz, i żywili się tym, co upolowali bądź złowili. A gdy jeszcze paru co bardziej napastliwych tubylców "nauczyli moresu" i zdyscyplinowali - miejscowi uznali ich za swoich przywódców. Podróżując wcześniej po świecie i widząc, co się na nim "wyprawia" bracia zdali sobie sprawę, że nie zmienią "wszystkiego". Ale na niektóre pomniejsze sprawy, jak własne losy - mieli wpływ. Więc założyli osadę, Dioskurię, która z czasem stała się jednym z ważniejszych portów ówczesnego świata...

Moja ukochana książka z dzieciństwa, przeczytana wielokrotnie. Co ciekawe dostałam ją jako nagrodę w szkole i tak mnie wciągało to czytanie, że jadłam nawet podczas czytania. Świat baśni lepszy niż najciekawsza bajka z telewizora. No i nie mogłam dać mniej gwiazdek:-) Bardzo, bardzo polecam!

WSPANIAŁA - opowieść o zwierzętach, ale to o nas przecież jest... o naszych pragnieniach, marzeniach, planach i tym, co ekscytuje. To także obraz postrzegania innych wedle schematów, niesłusznych bardzo. bo zawsze było tak, a tak i teraz nagle pojawia się nowy, taki na przykład Szczurek i chce wszystko zmienić i nie boi się i jak... on... może ? wspaniała piękna mądra i zachwyca zawsze i wszędzie każdego wydziera z depresji, odgania smutki, stawia do kąta choroby. człowiek czyta i staje się KIMŚ INNYM - lepszym, weselszym, ZDROWSZYM i kimś, kto CHCE ŻYĆ

Dziwna to książka. Przede wszystkim tytuł "Oto minojska baśń krety" sugerowałby prezentację mitów kreteńskich czy bezpośrednio związanych z Kretą. Tak jest w przypadku mitu o Tezeuszu i Ariadnie i w przypadku mitu o Dedalu i Ikarze. Historia o Heraklesie, Argonautach i Achillesie wymyka się temu ujęciu... Chociaż właściwie mit o Heraklesie dałoby się podpiąć pod sprawy kreteńskie--Herakles pojmał byka kreteńskiego, od którego zaczęło się przekleństwo Minosa, Herakles oczyścił częściowo Tezeuszowi drogę przez Przesmyk... Wreszcie same mity... Nie są to właściwie mity, ale adaptacje mitów według autorki. I tak, na przykład Herakles wykonuje swoje prace nie w charakterze pokuty, lecz dla zdobycia kobiety. Tezeusz pokonuje Minotaura, który nie jest potworem. Jazon zdobywa złote runo bez zasiewania zębów smoka i walki z zasianymi ludźmi. Achilles zyskuje odporność na ciosy nie dzięki zanurzeniu w Styksie, a dzięki natarciu ambrozją i ogniu. Nie powiem, historie są napisane interesująco i dobrze się czytają, zasługują na wyższą ocenę niż 6. Jednak osoba znająca prawdziwe mity poczuje trochę zakłopotania. Właściwie dobrze autorka wybrnęła ze sprawy w historii o Argonautach, gdzie w zakończeniu pisze o tym, iż po wyprawie niektórzy ludzie ubarwiali tę historię i w opowieściach Jazon walczył z zasianymi ludźmi, itd. W ten sposób zachowała ciągłość z mitem. W innych historiach tego nie ma i czytelnik traci orientację odnośnie tego, co jest fantazją autorki, a co autentycznym mitem.

Wspaniała, wzruszająca powieść z ciekawym tłem historycznym, ukazującym pohitlerowski obraz Polski. Góra Czterech Wiatrów to miejsce skupiające młodych, pełnych zapału i chędzi do odbudowy ojczyzny Polaków, którym wojna odebrała dzieciństwo, bliskich... Polecam osobom w każdym wieku.

Szczególnie polecam ze względu na to, że akcja opowieści rozgrywa się na Wawelu w Krakowie. Pamiętam, że podczas moich wizyt na zamku z rodzicami nie mogłem im uwierzyć, że nie mogę tam spotkać moich książkowych bohaterów. Może Twoje dziecko ich spotka !!! POLECAM !!! Ocal od zapomnienia !!!

Ta książka powinna być lekturą obowiązkową każdego dziecka. Siedem pięknych historii mających za temat przewodni historię Polski. Opisywane podania obejmują okres od panowania legendarnego króla Popiela do bitwy pod Grunwaldem. Jest tu mowa m.in. o bitwie pod Cedynią, kanonizacji św. Wojciecha, zjeździe gnieźnieńskim, założeniu Akademii Krakowskiej, bohaterstwie Zawiszy Czarnego. Wszystko podane w przystępnej formie mimo lekko archaizowanego języka. Polecam wszystkim rodzicom do czytania swoim dzieciom.

W streszczeniu zdanie „fabułę uatrakcyjnia motyw porwania dziecka” wypadło dziwnie. Przeczytałam raz pierwszy w podstawówce. Janek wędruje z listem do Lajosa (czyli Ludwika) Csokoi, właściciela ziemskiego i filantropa. Po dotarciu do jakiegoś miasteczka Janek poznaje wędrowne trio: skrzypka Johanna, będącego w jego wieku, młodszą śpiewaczkę Laurę i jej małpkę Perditę (co po włosku znaczy Utracona). Zachłanny drab Allopeo zgarnia zyski za ich występy. Podniecony powodzeniem przebiera małpkę za honweda (węgierskiego wojaka) i każe jej maszerować bębniąc. Widownia wygląda na zawiedzioną, jak z spod ziemi wyrasta prawdziwy honwed i odpowiednio ruga draba. Janek nie znał węgierskiego, lecz domyślił się z łatwością o co chodzi. Po występie spróbował zagadnąć Laurę, znał tylko niemiecki. – Kim jesteś? – zapytała. – Przyjacielem. – Przecież ja ciebie nie znam. – Czy przyjaciół koniecznie trzeba znać? Ja też mam takich, których prawie nie znam. Przez ścianę pokoju w zajeździe Janek słyszy, jak drab wrzeszczy na swe trio. Po jego wyjściu Janek wchodzi tam przez okno i namawia do wspólnej ucieczki. Drab już niemal ich doścignął, gdy zjawia się Csokoi w towarzystwie dwu honwedów wyższych stopniem. Ponieważ często wyrzucam innym nieumiejętność cytowania, zaznaczam, że skracam, lecz sens zachowuję: - Porwano moją córeczkę – zaczyna drab – jestem Aleksandro Allopeo, a ty jesteś moją córeczką, prawda? Laura potwierdza, lecz oczami mówi co innego. - Prze panów, on kłamie, wcale nie jest jej ojcem – zawołał Johann – To oszust, przywłaszczył mojego Stradivariusa. - A ty mały, skąd miałbyś Stradivariusa? Stradivariusy są rzadkie, dla odróżnienia od innych noszą własne imiona, gdy mowa o takim instrumencie należy spytać o jego miano. Skrzypce, na których rzępolił Holmes, też podobno były Stradivariusem, co prawda Watsonowi, nie znającemu się na instrumentach muzycznych, łatwo było to wmówić, a może to licentia poetica. Tu zapewne też. - Odziedziczyłem po ojcu, sławnym muzyku. - Poważnie? A maestro cóż na to? - A tak, ów muzyk powierzył bezcenny instrument mej opiece. - Acha... a ma jakieś zaświadczenie tożsamości? - Gdzieś miałem, musiałbym poszukać. - Przypominam, że toczymy wojnę, radziłbym się pospieszyć. Drab gorączkowo przetrząsa kieszenie. - Proszę. - Tak myślałem. Paszport wystawiony został na jakiegoś Alfreda Peltza. Maestro zechce to wyjaśnić? - Allopeo to mój pseudonim artystyczny. - Zatem, jak sam przyznaje, nie jest Włochem. Nadal będzie obstawać, że jest ojcem tej małej? - Ja ... ten tego... - Starczy tego gadania. Maestro pozwoli z nami. - Panie władzo, ja przecież... - Na komendzie się będzie tłumaczył. Drab zostaje zamknięty za konszachty z wrogiem, raczej marnym był szpiegiem, skoro przyciągał uwagę. Następnie Janek spotyka Margo, zwaną Królową Amazonek ...

Wspaniała książka! Można się bardzo wiele dowiedzieć o sikorkach, oczywiście, ale jest też bardzo prawdopodobne, że pokocha się te cudowne, śliczne ptaszki, które przecież są wszechobecne. Dają się też "udomowić", inaczej niż wróble, potrafią na przykład jadać z dłoni. Polecam dla wszystkich milusińskich, zwłaszcza dla miłośników przyrody.