Rozmowy z Erichem Kochem. Próbowałem zmienić świat

Po kilku dobrych latach autor wrócił z "Nowym spojrzeniem" i jest ono sporo lepsze od poprzedniej pozycji o tym samym tytule głównym "Wrzesień 1939". Warto ją przeczytać żeby poszerzyć sobie spectrum widzenia na polską politykę Międzywojnia. Lekcja po poprzedniej odrobiona, książka zdecydowanie lepsza!(7,5)

Przed przystąpieniem do lektury książki, warto zadać sobie pytanie: co sami wiemy o naszych południowych sąsiadach? Dla wielu z nas pierwsze skojarzenia o „Pepikach” będą dotyczyć „Krecika”, dobrego piwa, śmiesznie dla nas brzmiącego języka czy pięknej Pragi. Inni, interesujący się historią czy literaturą wskażą jeszcze na Jana Husa, Tomasza Masaryka, operację „Dunaj” czy Bohumila Hrabala. Nie zmienia to jednak faktu, że pomimo pozornej bliskości i wspólnej historii, sięgającej czasów średniowiecza, Polacy i Czesi w gruncie rzeczy znają się słabo. Stereotypy wciąż zasłaniają prawdziwy obraz dziejów naszych narodów na przestrzeni ostatnich dziesięciu wieków. Narracja „Nieznośnego ciężaru braterstwa” rozpoczyna się od zarysowania historii relacji polsko-czeskich od czasów średniowiecza aż do początku XX wieku. Wychodząc od legendy o Lechu, Czechu i Rusie, autor prowadzi czytelnika przez kolejne stulecia wzajemnych stosunków, w których braterstwo ustępowało miejsca konfliktom i krwawej rywalizacji. Jak pisze sam autor „na palcach jednej ręki można policzyć momenty dziejowe, w których Polacy i Czesi jednoczyli się dla osiągnięcia wspólnych celów”. Zaszłości historyczne oraz wzajemna nieufność przyczyniły się do tego, że obydwa narody wkraczały w XX wiek z odrębnymi wizjami swojej przyszłości. Nie było w nich zbyt wiele miejsca dla drugiej strony. Główna treść książki Michała Przeperskiego to historia trzech konfliktów, rzutujących na wzajemne relacje obu narodów w XX wieku. Pierwszym z nich był spór o Śląsk Cieszyński z lat 1918-1920, zakończony decyzją Ententy o przyznaniu większości tych ziem Czechosłowacji. Ten konflikt przyczynił się – jak pisał Ignacy Paderewski – do „wykopania pomiędzy dwoma narodami przepaści, której nic wypełnić nie zdoła”. Dla obu narodów pogranicze na Śląsku Cieszyńskim pozostało zadrą, która sprawiła, że okresie dwudziestolecia międzywojennego „w każdej kluczowej sprawie, w której interesy Pragi i Warszawy były podobne, obie stolice wybierały przeciwstawne rozwiązania”. Do drugiego sporu doszło jesienią 1938 roku. Wtedy to Polska, wykorzystując sytuację w jakiej znalazła się Czechosłowacja po układzie w Monachium, wystosowała do Pragi ultimatum w sprawie zwrotu Zaolzia, czyli czeskiej części Śląska Cieszyńskiego, zamieszkałej przez liczną ludność polską. Dla Polaków był to swego rodzaju rewanż za wydarzenia sprzed 20 lat, dla Czechów natomiast faktyczny rozbiór ich kraju. Wzajemne relacje raz jeszcze się zaogniły. Oba narody potrafiły zjednoczyć się dopiero w początkach 1939 roku, „gdy obie strony poczuły się zagrożone przez potężnego zachodniego sąsiada. Było jednak za późno, aby zapobiec kolejnym tragicznym wydarzeniom”. Współpraca, która nawiązała się pomiędzy Czechami a Polakami w okresie II wojny światowej, utknęła w martwym punkcie z powodu odmiennego podejścia obu państw do Związku Radzieckiego. Ostatni z konfliktów mający miejsce tuż po II wojnie światowej. Po raz kolejny dotyczył sporu o granice. Tym razem jednak zarówno Polacy jak i Czesi musieli uznać decyzję Stalina, który siłą zdusił rodzący się konflikt polsko-czeski, a wzajemne niechęci zostały „zamrożone” na blisko pół wieku. Autor bez wątpienia skupia się na szczegółowym opisie wymienionych przeze mnie konfliktów. Nie pomija w pracy wspólnej historii po 1945 r., jednak pojawia się ona wyłącznie jako swego rodzaju uzupełnienie. Osobiście żałuję, że Przeperski nie zdecydował się na szersze rozwinięcie problemu relacji obu narodów w czasach komunistycznych. Wydarzenia do 1989 r. zasługują moim zdaniem na znacznie szersze omówienie zagadnienia w recenzowanej publikacji. Wskazany przeze mnie brak w jakiś sposób rekompensują świetne podrozdziały, w których autor stara się odpowiedzieć na pytanie przyczyn wzajemnej niewiedzy obu narodów na temat drugiej strony. Dlaczego zamiast siebie poznawać, oba narody oddalały się od siebie? Czemu dla Czechów Polacy – mieszkańcy trzech zaborów – stanowili odrębne zbiorowości? Jakie w dwudziestoleciu międzywojennym podejmowano próby, aby przełamać stan wzajemnej niewiedzy? Na te i inne pytania, czytelnicy znajdą wyczerpującą odpowiedź na kartach niniejszej pracy. Odbiór książki, ułatwia dodatkowo styl autora, który jest barwny i wciągający, a co za tym idzie zachęca do kontynuowania raz rozpoczętej lektury. Cieszy również to, że autor publikacji często oddaje prowadzenie głównej narracji bohaterom epoki (zarówno Polakom jak i Czechom),których osobiste przeżycia i refleksje doskonale oddają klimat wzajemnych relacji. Michał Przeperski, pomimo popularnonaukowego charakteru swojej pracy, zastosował w niej pełny aparat naukowy. Książka oparta jest na solidnej kwerendzie archiwów, prasy, dzienników oraz innych dokumentów. „Nieznośny ciężar braterstwa” to interesująca książka młodego historyka, który postanowił zmierzyć się z „ciężarem” wzajemnych narodowych uprzedzeń oraz – w gruncie rzeczy – mało znanej historii stosunków polsko-czeskich w XX wieku. Praca Michała Przeperskiego doskonale pokazuję, że „nie ma sensu kolorowania wzajemnych relacji, tworzenie mitów o dwóch bratnich narodach”. Czy chcemy tego, czy nie Polacy i Czesi mają za sobą ponad dziesięć wieków wspólnej historii, która będzie zrozumiała wyłącznie wtedy, gdy pozbawi się ją wzajemnych uprzedzeń i złośliwości. Po lekturze „Nieznośnego ciężaru braterstwa” każdy z czytelników zastanowi się, czy postrzeganie naszych południowych sąsiadów przez pryzmat haseł, które podawałem na początku recenzji ma jakikolwiek sens. I w tym tkwi największa siła książki Przeperskiego. Czytaj więcej: https://histmag.org/Michal-Przeperski-Nieznosny-ciezar-braterstwa.-Konflikty-polsko-czeskie-w-XX-wieku-recenzja-14184

Na okrągło czytam o rosyjskiej rewolucji, w różnych odsłonach głównie bolszewickich więc z ciekawością sięgnąłem po biografie Kiereńskiego. Do tej pory przewijał się w mojej świadomości trochę jako postać drugorzędna, zwłaszcza kiedy zestawię go z Leninem. Jak bardzo mylne miałem wyobrażenie. Naprawdę niewiele zabrakło by utrwalił owoce rewolucji lutowej w Rosji. Zabrakło mu tej siły woli, którą miał Lenin, bezwzględności i opętania władzą. Pewnie dlatego przegrał. W każdym razie warto spojrzeć na Rosję z perspektywy Kiereńskiego. Więcej się wtedy widzi.

Najpierw o książce. Książka pięknie wydana - na prawdę grube , twarde, lakierowane okładki, szyta, papier biały dobrej jakości, zawiera 320 stron w tym 28 stron załączników , przypisów i bibliografii. W treści wkładka z 8-ma stronami zdjęć /mało znanymi/. Zawiera 29 map w tekście dobrej jakości i szczegółowości ale ich czytelność nie jest zadowalająca ze względu na mnogość jednostek i miejscowości /brak kolorów do wyróżnienia treści/. Książka podzielona na 5 rozdziałów po 2-5 podrozdziałów w każdym. Co do treści Pierwszy podrozdział "Żukow" tragiczny, czytając go przeraziłem się , że będzie tak dalej - na szczęście reszta książki świetna /poza ostatnim podrozdziałem książki "triumf Stalina" , gdzie podobnie jak w pierwszym autor wyraźnie nie domaga/. Chodzi o to , że życiorys Żukowa jest tam jak z bajki, pełno ideologicznych bzdur i propagandy nie mający wiele wspólnego z rzeczywistością - no ale autor korzystał przy jego pisaniu między innymi ze "Wspomnień i refleksji" więc wynik nie może dziwić. Podobnie jest w ostatnim gdzie autor opisuje powojenne losy Żukowa aż do jego śmierci. Książka jest szczegółowa i ma wiele akapitów wspomnień dowódców i szeregowych żołnierzy co bardzo podnosi jej wartość poznawczą. Na początku mamy opis armii radzieckiej i niemieckiej - siły , sprzęt, ludzie itd., następnie opis bitwy o przyczółki, przygotowania do szturmu oraz opis planu obrony a następnie cztery dni bitwy aż do przełamania. Na deser autor opisuje zgrabnie losy niemieckiej 9 armii aż do kapitulacji. Jedyne co mnie nieco denerwuje to przytaczanie strat niemieckich na podstawie radzieckich raportów bez słowa komentarza. Gdyby przyjąć ich "poprawność" to już w drugim dniu 9 armia nie miała by ani jednego działa czy żołnierza - jednak to tylko drobiazg. Moja rekomendacja: książka bardzo dobra, ale i szczegółowa dlatego nie każdemu może przypaść do gustu - raczej dla nieco zaawansowanego czytelnika. Autor pisze zrozumiałym językiem, zbornie i generalnie przystępnie. Ogólnie praca na bardzo wysokim poziomie, warto przeczytać. Z czystym sumieniem polecam zainteresowanym tematem.

Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że na rynku jest sporo publikacji szeroko traktujących o procesie instalacji władzy komunistycznej w Polsce po II wojnie światowej. Wszystkie te opracowania pisane są jednak z polskiej perspektywy. Oczywiście ich autorzy szeroko przedstawiają stanowisko Stalina w sprawie Polski – bez tego pisanie bowiem o początkach PRL-u jest po prostu niemożliwe. Mając to wszystko na uwadze tym bardziej byłem ciekaw najnowszej książki prof. Nikołaja Iwanowa pod tytułem: „Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla”. Myślę, że osoby autora nie trzeba specjalnie przedstawiać. To uznany historyk, autor wielu dobrze przyjętych książek na czele z „Zapominanym ludobójstwem. Polacy w państwie Stalina. Operacja polska 1937-1938”. Już we wstępie Iwanow kilkukrotnie przywołuje postać prof. Krystyny Kersten i jej fundamentalne dzieło „Narodziny systemu władzy. Polska 1943-1948”. Przyznaje, że mimo upływu kilkudziesięciu lat od jego napisania, pozostaje ono niejako „utworem kanonicznym”, do którego odwołują się wszyscy historycy piszący o komunizacji Polski. Nikołaj Iwanow zdradza również cele, jakie sobie postawił pisząc książkę. Jego ambicją jest danie czytelnikowi odpowiedzi na pytania: „Na czym Stalin opierał swą koncepcję sowietyzacji Polski? Czym jego plan komunizacji najbliższego sąsiada różnił się od tradycyjnych metod bolszewickich wykorzystanych w Związku Sowieckim? Gdzie przebiegają granice samodzielności komunistów polskich?” Zastanawia się także nad tym, na ile powstałe po wojnie państwo można nazwać „polskim”? Czy historyk sprostał temu zadaniu? Sama książka jest podzielona na cztery części. Autor skupia się na wydarzeniach z lat 1943-1949. To właśnie bowiem w tym okresie – jego zdaniem – dokonał się pierwszy i najważniejszy etap „komunizacji kraju nad Wisłą”. Iwanow wychodzi od sytuacji polskich komunistów podczas II wojny. Po likwidacji KPP przez Stalina, środowisko to było całkowicie zmarginalizowane. Sam Stalin – nie wiedząc jeszcze jak potoczą się losy wojny – po prostu ich nie potrzebował. Nie zajmował się „kwestią polską”, albowiem wierzył w absolutną trwałość paktu Ribbentrop-Mołotow. Sytuacja uległa diametralnej zmianie po agresji Hitlera na ZSRR. Stalin zaczął dostrzegać, że komuniści polscy mogą być mu potrzebni. Proces ten przebiegał jednak bardzo powoli, a dynamiki nabrał dopiero po zwycięstwie pod Stalingradem. Autor bardzo często podkreśla, że Stalin nie miał jednak zaufania do komunistów krajowych. W związku z tym dużą rolę zaczęła odgrywać Wanda Wasilewska. Dyktator był nią zafascynowany, wysoko cenił jej utwory literackie. Dlatego też, obok wdowy po osławionym Feliksie Dzierżyńskim, była dla niego głównym doradcą w „kwestii polskiej”. Bardzo ciekawie brzmi teza, że likwidacja KPP i tzw. „operacja polska” przyniosła wymierną korzyść Moskwie. Polscy komuniści, wiedząc do czego zdolny jest Stalin mieli być mu jeszcze bardziej ulegli. Zdaniem autora, Stalin cierpiał na swoisty „kompleks Polski”, którego źródło tkwiło w przegranej wojnie 1920 roku. Stale też cechowała go nieufność do polskich „towarzyszy”. To dlatego Iwanow z pewnym uznaniem pisze o utworzeniu przez Gomułkę KRN – decyzji całkowicie nieuzgodnionej z Moskwą. Był to swoisty ewenement, jak bowiem możemy przeczytać w książce, komuniści ze strachu przed Moskwą nie podejmowali żadnych samodzielnych działań. Na tym tle decyzja towarzysza Wiesława to swoisty akt odwagi. Z drugiej strony, liczne donosy na Gomułkę do Moskwy (zwłaszcza ze strony Bieruta) miały być pomocą przy późniejszym jego usunięciu z partii. Niewątpliwą zaletą publikacji jest obfite korzystanie ze źródeł. Autor cytuje artykuły z sowieckiej prasy, przytacza komunikaty partyjne i stenogramy z różnych spotkań. Dużo miejsca poświęca Katyniowi, określając go „głównym czynnikiem decyzji Stalina w sprawach polskich”. Szeroko traktuje o powstaniu warszawskim. Stawia tezę, że był to swoisty „kamień milowy” do sowietyzacji naszego kraju. Po Katyniu był to kolejny etap eksterminacji polskiej elity niepodległościowej. Dla Moskwy tym cenniejszy, że dokonany obcymi rękami. Możemy przeczytać o perfidnej grze, jaką Kreml prowadził w sprawie powstania. Nikołaj Iwanow dowodzi bowiem, że Armia Czerwona miała zdobyć Warszawę już 6 sierpnia. Plany te zostały zmienione właśnie na wieść o zrywie polskiej stolicy. „Komunizm po polsku” udowadnia kłamstwa sowieckiej propagandy i cynizm charakteryzujący Kreml w sprawie Polski. To właśnie kłamstwami i nachalną propagandą posługiwała się Moskwa i polscy komuniści. Do zdobycia władzy wykorzystali siłę Armii Czerwonej i poparcie Stalina. Sfałszowane referendum ludowe i wybory – przy walnej pomocy radzieckich „doradców” – były tylko usankcjonowaniem stanu faktycznego. Reasumując, „Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla” to bardzo ciekawa książka traktująca o procesie sowietyzacji naszego kraju. Nikołaj Iwanow umiejętnie podchodzi do zagadnienia. Ze znawstwem opisuje kolejne etapy komunizacji Polski. Obnaża cynizm i kłamstwa Moskwy. Pokazuje, że polscy komuniści – nie mając realnych wpływów w kraju – zdobycie władzy zawdzięczają tylko woli Stalina. Porównując polski komunizm z innymi reżymami stwierdza, że „zależność polskich komunistów od Moskwy była prawdopodobnie największa w porównaniu z innymi partiami komunistycznymi budującymi u siebie pod dyktando kremla system totalitarny”. Nie wacha się stwierdzić wreszcie, że „przekonania komunistyczne wyraźnie dominowały w świadomości liderów PRL, ich polskość miała znaczenie drugorzędne”. Ta lektura jest naprawdę godna uwagi.

Bardzo fajny mariaż historii i psychologii społecznej. Autorzy biorą na warsztat stenogramy z prywatnych rozmów żołnierzy Państw Osi wziętych do niewoli przez siły zbrojne UK i USA. Bardzo ciekawym wątkiem książki są różnice w postrzeganiu różnych, żołnierskich tematów (typu: walka do końca, wywieszenie białej flagi, walka z przeciwnikiem górującym liczebnością i jakością uzbrojenia) między żołnierzami służącymi w różnych rodzajach sił zbrojnych. IMHO warto, bo jednak tekst źródłowy jest unikatowy i ekstremalnie ciekawy.

Znakomite podsumowanie jak doszło do tragedii wielkiego miasta. Autor tej książki koncentruje się przede wszystkim na analizie jak doszło do decyzji o wybuchu powstania w Warszawie, to stanowi jakieś 80% jego wywodów (co jest zresztą zgodne z tytułem). Nie jest to zatem kolejna monografia o przebiegu powstania (w której analiza przyczyn zajmuje maksymalnie 20% objętości),a właśnie książka o analizie złożonych splotów przyczyn które zaowocowały godziną „W”. I niestety nie jest to przyjemna lektura, patos i wielkie poświęcenie graniczy z groteską i wręcz brakiem wyobraźni. Szokuje brak rozumienia reali drugiej wojny światowej, przez długi czas trzymanie się kurczowej myśli o wyzwoleniu z zachodu a potem brak koncepcji jak do sowietów się ustawiać. Przy czym nie mówię że w sytuacji 1945 r. była jakakolwiek dobra strategia, ale poraża zaprzeczanie świadomości faktu, nieomal do ostatniej chwili, że to właśnie Sowieci tu wejdą. Autor rzuca też trochę nowego światła na rolę „Bora” Komorowskiego na samą decyzję o wybuchu powstania jak i później na sam przebieg działań. Dochodzi brak koordynacji z ośrodkami Rządu na Emigracji w Londynie, który też nie był bez winy, podsycając złudne dla Warszawy nadzieje na jakiekolwiek kroki. Samo powstanie opisane krótko, bardziej w kontekście działań politycznych jakie podejmowano by je wesprzeć, acz z brutalnym opisem bezsiły powstańców, którzy rzeczywiście z Visem szli na czołgi. Wiele tez jest jednak rozbrajających wiele mitów o powstaniu, na przykład, e gdyby nei byłoby decyzji, powstanie i tak by wybuchło. Fakt, że na pierwszej mobilizacji z końcem lipca stawiało się ponad 75% zaprzysiężonych, a po zobaczeniu jaką bronią przyjdzie walczyć (a raczej jej braku) na drugą tą właściwą stawiło się już raptem 50%. Po tym wszystkim zadziwia, że powstanie w ogóle tak długo trwało. Była to oczywiście słabość Niemców, ale i naprawdę szaleńczy opór szeregowych żołnierzy podziemia, największych bohaterów tego dramatu. Na minus dodałbym stosunkowo słabo zarysowany stosunek ludności cywilnej Warszawy, największej ofiary tego zrywu, wystawionej na całą moc brutalnej niemieckiej siły.

Zychowicz jest przede wszystkim publicystą, i to konserwatywnym, ale gdy odrzucony jego odautorskie komentarze, otrzymany kompleksową krytykę samej idei"życia prawem wilka". To największa wartość tej kontrowersyjnej, bo argumentacyjnie nierzadko karkołomnej pozycji.

Profesor Jerzy Eisler umiejętnie łączy opowieść o kolejnych przywódcach PZPR z historią PRL. Nie stroni od ciekawostek, kreśli barwne portrety pierwszych sekretarzy. To się po prostu czyta! Dałbym 10, ale wydanie dość siermiężne, kiepski papier, brak zdjęć.

W Polsce Winston Churchill na ogół nie jest darzony takim szacunkiem i podziwem, jak w Wielkiej Brytanii, gdzie został uznany za najwybitniejszego Brytyjczyka wszech czasów. Jest to niestety krzywdzące dla brytyjskiego premiera, bo chociaż kierował się przede wszystkim interesem własnego kraju, czego nie można mu wszakże mieć za złe, to jednak nie zapominał o Polsce i często zabiegał o sprawy polskie skuteczniej i wytrwalej aniżeli polscy politycy. Niekorzystny wizerunek Churchilla niewątpliwie wiąże się z Jałtą i jej postanowieniami. Jednak wówczas rola brytyjskiego premiera była już mocno ograniczona; przyćmiły go postacie Roosevelta i Stalina. O dziwo amerykański prezydent wydaje się mieć w naszym kraju notowania o wiele lepsze. Być może, sugeruje Kisielewski, dzieje się tak, ponieważ Roosevelt co innego Polakom obiecywał, a co innego w sekrecie czynił. Dlatego jego obraz jest lepszy niż Churchilla, który konsekwentnie postępował tak, jak zapowiedział – nawet jeśli odbywało się to ze szkodą dla Polski. Tymczasem już w połowie wojny Amerykanie dali Sikorskiemu jasno do zrozumienia, że Polska znajdzie się w radzieckiej strefie wpływów. Wysiłki na rzecz polsko-brytyjskiego planu ataku przez Bałkany na północ, który w zamyśle Churchilla miał stanowić tamę dla radzieckiej ekspansji, skwitowano wzruszeniem ramion. Roosevelt nie tylko był już pod olbrzymim wpływem Stalina, ale też ani myślał o sprzyjaniu Brytyjczykom. Amerykański prezydent „pragnął geopolitycznej przebudowy świata, polegającej na zniszczeniu imperium brytyjskiego i zajęciu miejsca hegemona przez Stany Zjednoczone, a do tego potrzebował […] pomocy Stalina”, a ponadto ani nie miał pojęcia o europejskiej geografii, ani nie był nią zainteresowany, pozostawiając radzieckiemu dyktatorowi nieomal wolną rękę. Ustaliło to, niestety, pozycję Churchilla w konferencjach „wielkiej trójki”. Autor stawia też śmiałą hipotezę dotyczącą udziału Rosjan oraz Amerykanów w zabójstwie generała Sikorskiego, któremu Churchill bezskutecznie starał się zapobiec. Nie ma w tym jednak krztyny teorii spiskowych; Kisielewski jest w stanie każdą swoją teorię poprzeć rzetelnymi argumentami. Czytelnikowi pozostaje jedynie przyjąć lub odrzucić wiarygodność źródeł oraz rozumowania. Wywód poprowadzony jest jednak logicznie, a książkę znakomicie się czyta. Stanowi świetną rekonstrukcję wydarzeń odpowiadających na tytułowe pytanie. Tym bardziej dziwi więc, że w Polsce nie ma ani jednej ulicy nazwanej imieniem Churchilla, natomiast Roosevelta upamiętnia ich kilka.

Ciekawie i pasjonująco napisana "fabularyzowana" biografia Otto Skorzeny'ego. Sporo opisów walk, przygotowań do kolejnych akcji specjalnych, wyposażenia i taktyki oddziałów, ówczesnych gazetowych i propagandowych newsów obu stron konfliktu. Wciągnęła mnie zwłaszcza końcówka, przedstawiająca powojenne lata niemieckiego komandosa. Bardzo obszerna bibliografia. Polecam.

Śmiało mogę polecić tę pozycję. Od wielu lat interesuję się historią. Wyjątkowo trudny czas, jakim była II wojna światowa, szczególnie leży w kręgu moich zainteresowań. Jako mieszanka Wrocławia bardzo chciałam zapoznać się z lekturą przedstawiającą losy tego pięknego miasta. Losy, jakże niezwykle ciężkie i przygnębiające. Wydarzenia przedstawione w tej książce przybliżają nam walkę o ostatnią twierdzę. Losy cywili narażonych na śmierć, uszczerbek na zdrowiu, później na wygnanie budzą w człowieku duże współczucie. Dodatkowo, czytając o walkach toczonych na wrocławskich ulicach, łatwo zwizualizować sobie te wydarzenia, poprzez znajomość miasta. Generalnie bardzo polecam, książkę czyta się szybko, jest interesująca i nie nuży ;)

Tak jak się należy, książka przedstawia nie tylko sam przebieg zamachu majowego, lecz także przyczyny i następstwa; okres kilku lat przed 12.05.1926, jak i po. W tej właśnie kwestii największą zaletą jest dla mnie poziom szczegółowości - dokładnie taki, jak oczekiwałem; na tyle sporo informacji, by dość wszechstronnie poznać te wydarzenia, ale również bez przeładowania faktami, datami, nazwiskami itp. Praca na pewno nie wyczerpuje tematu, bo pewnie jest jeszcze sporo niuansów wokół ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej, lecz teraz dla mnie to było w sam raz. No i też przesadnie nie umniejszając; jakieś podstawy z historii Polski i świata na pewno trzeba mieć. Styl autora nie przeszkadza, w tym także opis działań wojskowych był dla mnie przejrzysty. Nie ma stronniczości, a wręcz przeciwnie - wydarzenia opisywane są możliwie neutralnie, czyli bez gloryfikowania ani demonizowania żadnej ze stron. (Co nie zmienia faktu, że to, co zrobił wówczas obóz piłsudczykowski jak ulał wypełnia kryteria wojskowego zamachu stanu - i w takich sprawach jak ta autor konsekwentnie trzyma się litery prawa). Warto pochwalić też to, że w książce jest trochę fotografii. Dopatrzyłem się jednego błędu merytorycznego: nieprawidłowy rok uwięzienia posłów opozycji w twierdzy w Brześciu. Czyli podany jest 1929, a powinno być 1930. DD/MM się zgadza, więc tym bardziej nie wiem, co tu się stało. Myślę, że warto dokształcić się w tym kierunku, np. dzięki niniejszej książce, bo w całej otoczce wokół zamachu majowego można znaleźć naprawdę sporo wymownych klamer i analogii. Ja jestem zachęcony tematem i na pewno w przyszłości sięgnę po więcej książek historycznych o II Rzeczypospolitej.

Treść to nie tylko opis tego kto, kogo i kiedy łapał. Temat rozliczania nazistów nie "grzał" społeczeństwa europejskiego tak samo w 1970 roku, jak 20 lat wcześniej. Ludzie mieli inne problemy, a wielu niemieckich i austriackich zbrodniarzy żyło w dostatku. Skoro aparat państwowy nie był w stanie wymierzyć sprawiedliwości, to ktoś musiał mu w tym pomóc. Zajęli się tym Łowcy. Ludzie z różnych środowisk, często skonfliktowani między sobą, oskarżający się o szkodzenie wspólnej sprawie. Ale cel przyświecał im jeden i ten cel bardzo często udało im się zrealizować. Autor doskonale rozplanował opis całego procesu, jakim było ściganie nazistów. Treść poparł źródłami, bardzo często pojawiają się relacje samych zainteresowanych. Generalnie tak powinna wyglądać książka historyczna, która ma zainteresować kogoś poza kolegami po fachu. Profesor Nagorski wskazuje w tym względzie ścieżkę.

Bardzo dużo informacji przedstawionych (w zdecydowanej większości) w ciekawy sposób. Dla tych co chcą mieć wiedzę o PRL-u a nie chcą czytać dziesiątek książek na ten temat. Zainteresowanych tematem mogę odesłać także do znakomitych Dzienników Stefana Kisielewskiego, które jest często cytowany w tej książce. Wielka szkoda, że prof. Wieczorkiewicza nie ma już wśród nas.

Wybitny profesor Paweł Wieczorkiewicz należał do pokolenia tych historyków,który śmiało i bezpardonowo przedstawiał prawdę i tylko prawdę historyczną,jaką powinien w swojej służbie pełnić właśnie historyk i do tego grona należy niewątpliwie prof.Wieczorkiewicz. W książce jest wiele ciekawych informacji na temat Marszałka Piłsudskiego,Rokossowskiego,generała Sikorskiego,Andersa...i wiele innych. Dużą cześć przeznaczył też na zagadnienia polityki sowieckiej i osoby Stalina,Jeżowa,Berii...agentury sowieckiej pełniącej służbę w Polsce. Jako jedyny historyk(mnie znany)był za tym,aby się przyłączyć do sojuszu z III Rzeszą w napaści na ZSRR. W związku ze swoimi śmiałymi i prawdziwymi poglądami,jak i z historią alternatywną miał mnóstwo wrogów i był atakowany i opluwany do końca życia...za prawdę! " Żal tych wszystkich książek,których nie zdążył napisać"-Piotr Zychowicz(ja też tak uważam). Wszyscy którzy interesują się historią muszą tą książkę przeczytać!

Niby temat już przenicowany na wylot wielokrotnie i raczej Ameryki pisząc na temat kampanii wrześniowej autor nie odkrywa, niemniej jest szansa, że czytelnik może z jej treści wyłowić dla siebie coś ciekawego. Autor raczej nie wikła się w batalistyczno-militarne rozważania, a jeżeli już wnika w te rejony historycznych opowieści to służą one bardziej do stawiania pytań, z których główne brzmi: czy wrzesień 1939 roku był ukoronowaniem marnej polityki obozu sanacji, w której więcej było marnej mocarstwowej bufonady, niż realistycznego stąpania po ziemi. I autor skłania się ku tej pierwszej wersji wydarzeń. Książkę czytałem ponad 10 lat temu i sporo szczegółów z niej się ulotniło, ale jeden fragment, opisujący scenę z września 1939 roku raczej nie ma szans na pamięciową dematerializację. Oto ta scena: Wojsko polskie w odwrocie. Sprawy mają się marnie. Jeden z oficerów chce zameldować służbową sprawę ministrowi spraw wojskowych, generałowi Tadeuszowi Kasprzyckiemu, lecz adiutant generała nie pozwala, "ponieważ minister generał spacerował właśnie po ogrodzie z panną Ireną Kajzerówną, młodą aktorką, romansem swojego życia." Nie wiemy jak zakończył się romans ministra-generała, ale posiadamy wiedzę jaki był finał wrześniowej kampanii.

Jeśli ktoś oczekuje od tej książki wartkiej akcji, niech po nią nie sięga. Jest to bardzo dobra synteza sztuki opisu szeroko pojętej działalności wywiadowczej i autor otwarcie o tym mówi na samym początku książki. Książka ma niestety nieco podręcznikowe wydanie i ta formuła może być lekko nużąca ale coś za coś. 2/3 książki to sylwetki nielegałów a pozostała cześć to już stricte działalność wywiadowcza.

Jako historyk kupiłem Książkę Boyda, ale powiem tak jest to praca jak już wcześniej wspomniano napisana przez lingwistę z praktyką w wywiadzie Sił Powietrznych UK. Gość kilka lat siedział na rezydenturze i powinien mieć elementarną wiedzę i ją ma, jednak praca ma znaczną ilość błędów warsztatowych, merytorycznych, interpretacyjnych itp. Jednak bazowa teza książki mimo dużej ilości hipotez bez pokrycia została wyczerpana. Pracy dałem 6 bo jest dobra od strony faktów, ale co najważniejsze dziś jakbym miał wybierać coś do polecenia dla zapoznania się z problemem Rosji i jej ekspansji polityczno-wojskowej to na pewno sięgnąłbym do wysłużonej Pracy Historia imperium Rosyjskiego Hellera. Jednak co do Wydania nadal tak jak w pierwszym wydaniu słaba bibliografia na ledwie dwadzieścia kilka pozycji. Taka bibliografia w książce z nurtu Rosjo znawczego to nawet w magisterkach z przeciętnej polskiej uczelni nie występują. Pomijam, że miało to być coś w rodzaju monografii, to nie wyszło to autorowi. Masa błędów wyszczególnionych we wcześniejszych opiniach plus te warsztatowe i terminologiczne dają mi asumpt do twierdzenia, że gdyby Boyd dał to do przeczytania choćby jakiemuś prof. z Edynburga czy Glasgow zajmującemu się tematami sowietologicznymi wyszłaby mu prawdziwie dobra pozycja, ta jest ledwie przeciętna, ale daje pewien asumpt dydaktyczny, a mianowicie jak nie pisać sowietologicznej publicystyki historycznej, jak się popełnia tego typu błędy. Książka jest grubsza od poprzedniego wydania o 80 stron a ma takie same parametry aparatu krytycznego. I teraz zalety, od strony poznawczej, pewnie dla nieobeznanego czytelnika książka ta okaże się czymś świeżym, czymś z perspektywy spoza Europy Wschodniej, i Druga kwestia chyba ważniejsza, książka pokazuje spektrum samego ekspansjonizmu Rusi i Rosji, co jednak pozwala zrozumieć co najwyżej mechanizmy władzy w Rosji i na terenach podbitych lub skolonizowanych przez nią. Tutaj sięgnąłbym choćby do wspomnień dyplomatów angielskich z czasów caratu i sowieckich. Baza źródłowa jest duża i tu z opracowań choćby Larry Wolff i jego wynalezienie Europy Wschodniej. Polecam laikom, ja się trochę zawiodłem