Wieloletnim miłośnikom fantastyki, a dokładniej fantasy, Fritza Leibera raczej nie trzeba przedstawiać, ale wiele osób, które z tym gatunkiem miało pobieżny kontakt, nie słyszało o tym autorze. Tymczasem to jeden z pionierów literatury spod znaku miecza i magii. Jego dwóch najważniejszych bohaterów – Fafryd (ang. Fafhrd) i Szary Kocur (ang. Gray Mouser) – po raz pierwszy pojawiło się w sierpniu 1939 r. w magazynie „Unknown” w opowiadaniu „Two Sought Adventure” (dzisiaj znanym jako „The Jewels In The Forest”, u nas zaś jako „Klejnoty w lesie”),a więc zaledwie dwa lata po tym, jak J.R.R. Tolkien wyciągnął z nory Bilbo Bagginsa i wydelegował go w niebezpieczną wyprawę na wschód. Zestawienie z „Hobbitem” jest dość istotne, bo choć jego główny bohater został zatrudniony przez krasnoludów jako włamywacz i de facto złodziej, to sama powieść ma baśniowy charakter i uznawana jest za utwór dla dzieci (jasne!),tymczasem w Leiberowskim świecie awanturników i złodziei, Nehwon, dobro i zło są mniej uchwytne, czy też może należałoby powiedzieć – zło jest łatwo uchwytne, a żeby znaleźć dobro, trzeba się porządnie napocić.
W Polsce cykl przygód Fafryda i Szarego Kocura wydał w sześciu tomach Solaris. Omawiane tu „Zobaczyć Lankmar i umrzeć”, pierwsze z serii, jest połączeniem dwóch angielskich zbiorów: „Swords and Deviltry” (1970) i „Swords Against Death” (1970),w których znajdowało się 13 opowiadań i autorska przedmowa. Znaną przestrogę „nie oceniaj książki po okładce” można ilustrować przykładem polskiego wydania pierwszego tomu. Wygenerowana grafika przywodzi na myśl gry komputerowe z przełomu wieków i zwiastuje raczej trywialną rozrywkę. W istocie jest inaczej, bo choć dzisiaj – z perspektywy lat – koncept dwóch wolnych duchów, różniących się charakterem i wyglądem, wędrujących przez świat i wychodzących cało z każdej opresji może wydawać się wtórny i banalny, to jednak właśnie Leiber był pionierem tego typu fantastyki, co więcej, jest jeszcze strona formalna, świadcząca o całkiem sporym talencie pisarskim. Naturalnie ocenianie strony formalnej na podstawie przekładu nie daje stuprocentowej gwarancji słuszności, ale zamaszysty, barwny styl to raczej nie inwencja tłumacza.
Wśród 13 opowiadań znajdujemy origin stories bohaterów („Kobiety ze śnieżnego klanu” i „Jądro nienawiści”),o wiele bardziej „psychologiczne” od pozostałych, poniekąd traktujące o dojrzewaniu Fafryda i Szarego Kocura, następnie mamy zaś tytułowe „Zobaczyć Lankmar i umrzeć”, w którym obaj mężczyźni po raz pierwszy się spotykają i zawiązują przyjaźń, w czym niebagatelną rolę odgrywa traumatyczne, formujące ich na lata doświadczenie. W kolejnym opowiadaniu, krótkim „Zaklętym kole”, gdzie wyruszają razem w świat, możemy przeczytać następujące słowa, całkiem zgrabnie ujmujące charakter dwójki bohaterów i szerzej – samych opowiadań:
„Doszły im nowe blizny i kwalifikacje, mieli więcej litości i zrozumienia dla ludzi. Brali świat na pół poważnie, ale też potrafili pokłonić się przed jego tajemnicami. Wewnętrzne udręki czasem kwitowali śmiechem, a czasem nieprzeniknioną miną. Fafryd skrywał w sobie barbarzyńską naturę, Kocur – podłe pochodzenie. Na zewnątrz bywali weseli, beztroscy i zrównoważeni, lecz serca nadal krwawiły, duchy Wlany i Iwrian nawiedzały ich w snach i na jawie. Nie utrzymywali więc zażyłych stosunków z kobietami, bo już te powierzchowne przynosiły im więcej zgryzoty niż radości. Ich przyjaźń stała się twarda jak skała, silna jak żelazo, lecz woleli się zamykać przed innymi ludźmi. Jeśli mowa o nastrojach, to najczęściej popadali w melancholię, którą nieraz ukrywali nawet przed sobą nawzajem”*.
Niektórzy zarzucają Leiberowi, że poza origin stories bohaterowie ulegają petryfikacji – że już nie ewoluują. Nie wiem, jak wygląda to w kolejnych tomach, mogę oceniać tylko na podstawie tego, niemniej za kluczowe uznaję wydarzenie z „Zobaczyć Lankmar i umrzeć”, które Fafryda i Szarego Kocura pozostawia w stanie półdojrzałości. To, co wyprowadziło ich bowiem w stronę dorosłości w origin stories, zostało im nagle odebrane na wczesnym etapie życia i koniec końców nie pozwoliło się w pełni uformować, stąd awanturnictwo i nonszalancja, stąd też pewna prostolinijność obu postaci i nieustanna pogoń za przygodą w późniejszych opowiadaniach. A w tych, jak napisałem, co prawda rozwiązania mają podobny schemat (jeden ratuje drugiego, a walki mają dość oczywisty finał),ale sam opis historii, a także kreacje miejsc i antagonistów mają swój urok, są plastyczne i intrygujące. Leiber umiał też połączyć zawadiactwo i dezynwolturę bohaterów z delikatną aurą dekadencji i melancholii – bo chociaż Newhon to świat występny, rozpustny i pełen egoizmu, to zło nie jest ukazane w sposób naturalistyczny (mimo że makabra jest obecna),ale raczej bliski powieści łotrzykowskiej. To, a także wspomniany barwny język, sprawia, że znaczenie Leibera nie ogranicza się do dzierżenia palmy pierwszeństwa w ramach gatunku, a jego opowiadania wykraczają poza „generyczne” fantasy.
* F. Leiber, „Zaklęte koło” [w:] „Zobaczyć Lankmar i umrzeć”, tłum. D. Kopociński, Olsztyn 2004, s. 209.
Szukamy ofert...
2354 
1044 
OPINIE i DYSKUSJE o książce Inny wiatr
„Paulo Coelho w spódnicy”
Muszę się do czegoś przyznać: zaciekawiony przez znajomego i zachęcony ochami dobiegającymi z sieci, postanowiłem kupić ładne wydanie wszystkich sześciu tomów córce, i później zaliczyć samemu, aby z nią porozmawiać o treści. Zapytana jak jej się podobało, stwierdziła „takie sobie, dość nudne”. Zmęczyłem tę serię z powodu poczucia winy, że taką szmirę dałem jej do czytania, i tylko dlatego katowałem się tym do końca.
Podtrzymuję moją opinię, że ta fabuła nadałaby się jako tło do jakiejś niezobowiązującej gierki, jak np. Puzzle Quest, gdzie chodzi o „połącz 3/ połącz 5”, i nikogo nie obchodzą proste i nienaturalne kwestie dialogowe rzucane przez niezapadające w pamięć postacie.
Cała seria płaska, płytka, jednostronna i jednotorowa, nadająca się najwyżej dla młodszej młodzieży, i to takiej, która uwielbia dużo czytać, byle co. Turcy mogliby z tego zrobić telenowelę dla polskich babć, i podejrzewam, że działoby się w niej znacznie więcej.
Szkoda czasu by pastwić się nad logiką uniwersum (wolne i dzikie smoki poddają się umowom z uporządkowanymi ludźmi i twardo bronią granic). Jaskrawo widać ciągoty do Dalekiego Wschodu i feministyczne poczucie krzywdy.
Czytywałem gorsze gnioty, ale nie polecam nikomu.
„Paulo Coelho w spódnicy”
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMuszę się do czegoś przyznać: zaciekawiony przez znajomego i zachęcony ochami dobiegającymi z sieci, postanowiłem kupić ładne wydanie wszystkich sześciu tomów córce, i później zaliczyć samemu, aby z nią porozmawiać o treści. Zapytana jak jej się podobało, stwierdziła „takie sobie, dość nudne”. Zmęczyłem tę serię z powodu poczucia winy, że taką...
Wyraźnie lepsza od Tehanu, która była dla mnie najsłabszą częścią serii. Całkiem ciekawa fabuła, ale nie wciągnęła mnie tak, abym nie mógł doczekać rozwikłania. Było nieźle, pozostawiła jednak niedosyt.
Wyraźnie lepsza od Tehanu, która była dla mnie najsłabszą częścią serii. Całkiem ciekawa fabuła, ale nie wciągnęła mnie tak, abym nie mógł doczekać rozwikłania. Było nieźle, pozostawiła jednak niedosyt.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toNo i mamy to. Le Guin domyka główny ciąg fabularny. Powraca akcja i wielu bohaterów nieobecnych w Tehanu.
Dawniej, po lekturze Tehanu, lubiłem mówić, że dla mnie Ziemiomorze skończyło się na "Najdalszym Brzegu". Na szczęście "Inny wiatr" nadrobił wiele niedociągnięć i nieco ratuje cały cykl. Czyta się to szybko i przyjemnie.
Z minusów - zakończenie jest trochę... dziwne? Można było rozegrać je w innej scenerii, bardziej "bezpośrednio" w "tym kluczowym miejscu". Ale może się nie znam. Powstaje też pewna luka fabularna w związku z wydarzeniami w "Najdalszym Brzegu". Na szczęście nie jakaś bardzo duża.
Trochę mi żal, że opuszczamy Ziemiomorze pełne wysp z pewnym niedosytem. Tyle jeszcze nieodkrytych zakamarków! Tyle niewykorzystanych lokacji.
Mimo wszystko - to była piękna podróż. Wyprawa po Archipelagu, która trwała dla mnie ponad 10 lat (Czarnoksiężnika z Archipelagu czytałem w 2015 r.). I jestem wdzięczny Le Guin za ten świat, bohaterów i całą tę wędrówkę u boku Geda.
No i mamy to. Le Guin domyka główny ciąg fabularny. Powraca akcja i wielu bohaterów nieobecnych w Tehanu.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toDawniej, po lekturze Tehanu, lubiłem mówić, że dla mnie Ziemiomorze skończyło się na "Najdalszym Brzegu". Na szczęście "Inny wiatr" nadrobił wiele niedociągnięć i nieco ratuje cały cykl. Czyta się to szybko i przyjemnie.
Z minusów - zakończenie jest trochę......
Od wydarzeń z „Tehanu” mija kilka lat. Do byłego Arcymaga Geda przybywa wiejski czarodziej, Olcha. Od jakiegoś czasu dręczą go niepokojące sny o Suchej Krainie, czyli miejscu, dokąd trafiają dusze zmarłych po śmierci. Wiele wskazuje na to, że zmarli pragną opuścić to mroczne pustkowie… Ged posyła Olchę do króla Lebannena w Havnorze, gdzie obecnie przebywa również jego żona Tenar oraz przybrana córka, Tehanu. Jednocześnie z zachodu nadciąga nowe zagrożenie: po wielu tysiącleciach smoki decydują się opuścić swoje terytoria, wywołując panikę wśród mieszkańców Archipelagu. W powietrzu niemal czuć zapach zmian, zapach innego wiatru…
Ostatnia część cyklu o Ziemiomorzu… podobała mi się. Całkiem ładnie spaja ona wątki z poprzednich części, przewiązując na sam koniec zgrabną kokardą. Bohaterowie poprzednich części plus kilka nowych postaci łączą siły, aby wspólnie rozpoznać i zażegnać nieznane wcześniej niebezpieczeństwo. Główny bohater cyklu, Ged, niestety pełni w tym wszystkim dość marginalną rolę, co może być zniechęcające dla niektórych fanów. Miło jednak było nareszcie pobyć trochę w „stolicy” Ziemiomorza, czyli Havnorze i poczytać nieco więcej o interakcjach między pozostałymi bohaterami, na przykład między Tenar a Lebannenem. Na dwór młodego króla przybywa delegacja Kargów z misją dyplomatyczną i po raz pierwszy od czasów zniszczenia Grobowców Atuanu Tenar spotyka się ze swoimi pobratymcami, co było dla mnie bardzo ciekawe.
O dziwo, nowe postacie również wzbudziły moją sympatię, co przy takim stopniu zaawansowania opowieści jest niezmiernie rzadkie. Czarownik Olcha od pierwszych stron ujął mnie swoją łagodnością i nieśmiałością. Zainteresował mnie również wątek kargijskiej księżniczki Seserakh, który zaczął się i toczył bardzo ładnie, choć jego rozwiązanie nastąpiło nieco zbyt szybko i łatwo. Być może jednak nie jest to wada wynikająca z prowadzenia samego wątku, lecz ze specyficznej budowy powieści. Choć „Inny wiatr” liczy sobie zaledwie pięć(!) rozdziałów, to objętościowo dorównuje on „Najdalszemu brzegowi”. Składa się na na niego baaardzo rozbudowany wstęp, następnie jako-takie rozwinięcie, aż wreszcie bardzo krótki i szybki finał. Wygląda to trochę tak, jakby im dłużej Le Guin pisała, tym mniej jej się chciało i na koniec stwierdziła „dobra, pora na CS’a”.
Samo zakończenie było dla mnie dość przewidywalne i budziło skojarzenia z podobnym wątkiem w trylogii „Mroczne materie” Philipa Pullmana, która wyszła na rok przed „Innym wiatrem”, choć oczywiście może to być zwykły zbieg okoliczności.
Od wydarzeń z „Tehanu” mija kilka lat. Do byłego Arcymaga Geda przybywa wiejski czarodziej, Olcha. Od jakiegoś czasu dręczą go niepokojące sny o Suchej Krainie, czyli miejscu, dokąd trafiają dusze zmarłych po śmierci. Wiele wskazuje na to, że zmarli pragną opuścić to mroczne pustkowie… Ged posyła Olchę do króla Lebannena w Havnorze, gdzie obecnie przebywa również jego żona...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTa seria przypomniała mi się dzięki "Kwestii wyboru" MarMaxa Borowskiego, gdzie znalazłem dużo nawiązań (z tym tomem kojarzy mi się staranność budowania świata),aż przeczytałem jeszcze raz po latach. Ta sama rozkosz. Ta część kiedyś podobała mi się mniej ze względu na dużą koncentrację na elementach świata przedstawionego kosztem samej historii. Teraz czytałem z wypiekami i uważam, że to arcydzieło.
Ta seria przypomniała mi się dzięki "Kwestii wyboru" MarMaxa Borowskiego, gdzie znalazłem dużo nawiązań (z tym tomem kojarzy mi się staranność budowania świata),aż przeczytałem jeszcze raz po latach. Ta sama rozkosz. Ta część kiedyś podobała mi się mniej ze względu na dużą koncentrację na elementach świata przedstawionego kosztem samej historii. Teraz czytałem z wypiekami...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toWydaje mi się, iż w tej książce dzieje się dużo więcej niż w poprzednich częsciach cyklu. Jest sporo wartkiej akcji, trochę romansu i dużo o smokach, co może zadowolić nie jednego fana fantasy :) Zakończenie było jakby trochę wymuszone, szczególnie jeżeli chodzi o Lebannena i Seserakh....Nie będę jednak zdradzać szczegółów. Sami przeczytajcie i się przekonajcie :) Czuję też niedosyt co do losów Tehanu, chciałabym dowiedzieć się o nich więcej. Poza tym jak najbardziej polecam tę część, nieco specyficzną jak wszystkie książki z tej serii, jednak wartą przeczytania.
Wydaje mi się, iż w tej książce dzieje się dużo więcej niż w poprzednich częsciach cyklu. Jest sporo wartkiej akcji, trochę romansu i dużo o smokach, co może zadowolić nie jednego fana fantasy :) Zakończenie było jakby trochę wymuszone, szczególnie jeżeli chodzi o Lebannena i Seserakh....Nie będę jednak zdradzać szczegółów. Sami przeczytajcie i się przekonajcie :) Czuję też...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toPo kameralnym, głęboko ludzkim portrecie trojga bohaterów w „Tehanu” – tomie zaskakująco przyziemnym, skupionym na codziennych problemach i rozterkach – czułem się chwilami nieco przytłoczony w trakcie lektury „Innego wiatru”. Tym razem Ursula K. Le Guin nadaje swojej opowieści skalę, jaka wcześniej nie pojawiła się w tym cyklu. Konstruuje historię rozbudowującą warstwy mitologiczne, światotwórcze, legendarne i – w dalszej kolejności – polityczne tego uniwersum. Owszem, skupienie na emocjach i przeżyciach bohaterów wciąż odgrywa ważną rolę, jednak tym razem ustępuje miejsca bogatej strukturze fantastycznej.
Na pierwszy plan wysuwa się postać Olchy – czarodzieja z pogranicza, który przynosi wieści o zagrożeniu ponownie naruszającym granice świata żywych i umarłych. To właśnie jego wizje i sny stają się początkiem łańcucha wydarzeń, które mogą odmienić oblicze Ziemiomorza. Drugi wątek dotyczy Lebannana – króla Ziemiomorza – który staje w obliczu narastającego konfliktu z Kargami, wojowniczym ludem zamieszkującym północno-wschodnie wyspy Archipelagu. Napięcie wynika nie tylko z różnic kulturowych i podejścia do magii, ale także z pielęgnowanych od wieków urazów i wzajemnej nieufności. By zapobiec wojnie, Lebannan musi rozważyć zawarcie politycznego sojuszu poprzez małżeństwo z księżniczką Seserakh – córką kargańskiego władcy. Oboje są temu niechętni, a oprócz różnic i uprzedzeń stoi między nimi również trudna do pokonania bariera językowa. Trzecia nić fabularna dotyczy smoków – pradawnych istot, których natura i geneza, zapowiedziana już w „Tehanu”, może okazać się kluczem do zrozumienia źródła kryzysu i zapobieżenia niebezpieczeństwom zagrażającym całemu światu.
Można odnieść wrażenie, że właśnie w tej książce Le Guin najmocniej skupia się na przestrzeniach, które wcześniej, koncentrując się na postaciach, raczej pomijała. Pełniej poznajemy tu mitologię, historię, rozkład sił i nastroje społeczne, a także geografię świata przedstawionego. Na scenę wchodzą nowi bohaterowie – znów wewnętrznie skonfliktowani i niejednoznaczni – ale przy tak dużej liczbie postaci mniej jest miejsca na subtelności i pogłębianie relacji. Nie znaczy to jednak, że ich brak – czego dowodem jest wątek Lebannana i Seserakh, którzy stopniowo przełamują nieufność, dystans i obcość, ucząc się siebie nawzajem.
Oczywiście, przeznaczenie nie zapomniało również o Gedzie, Tehanu i Tenar. Spotkanie Krogulca i Olchy staje się jednym z elementów zapalnych całej historii – to dzięki jego doświadczeniu i wsparciu możliwe staje się lepsze zrozumienie tego, co dzieje się z porządkiem świata. Zaś jeśli chodzi o kobiety – o ile wiadomym było, że los zwiąże Tehanu z ważkimi wydarzeniami Ziemiomorza – tak ponowne wkroczenie Tenar w sferę spraw wielkiej wagi zgrzyta mi nieco z jej przejmującym portretem wewnętrznego spokoju i życiowego zakorzenienia, jaki zdawała się odnaleźć w poprzednim tomie.
„Inny wiatr” z pewnością zadowoli fanów epickiej fantasy, baśni i mitów – bo to właśnie elementów tychże jest tu najwięcej w zestawieniu z innymi powieściami z cyklu. Rozmach, mnogość wątków, szeroka panorama świata – wszystko to sprawia, że powieść ta jawi się jako pełne ukoronowanie sagi... a jednak sercem bliżej mi do bardziej kameralnego tonu „Tehanu” – poruszająco ludzkiego i przyziemnego, ale niosącego większy ładunek emocjonalny. Jakkolwiek - „Inny wiatr” pozostaje godnym zwieńczeniem cyklu – kunsztownym, mądrym i pięknie napisanym. Polecam!
Po kameralnym, głęboko ludzkim portrecie trojga bohaterów w „Tehanu” – tomie zaskakująco przyziemnym, skupionym na codziennych problemach i rozterkach – czułem się chwilami nieco przytłoczony w trakcie lektury „Innego wiatru”. Tym razem Ursula K. Le Guin nadaje swojej opowieści skalę, jaka wcześniej nie pojawiła się w tym cyklu. Konstruuje historię rozbudowującą warstwy...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMoja ulubiona część.
Moja ulubiona część.
Oznaczone jako spoiler Pokaż mimo toMoje podsumowanie o całej serii zamieszczam tutaj, gdyż kolejny tom to już tylko zbiór opowiadań. Cała historia, więc kończy się tutaj.
Ten tom jak i poprzedni - "Tehanu" - podobały mi się najbardziej.
Całą serię oceniam na średnią. Miała dobre momenty, lecz miejscami mnie nudziła. Może gdyby była skupiona bardziej na jednym celu i gdybym dostała więcej szczegółów, to oceniłabym to lepiej. Choć dalej uważam, że jest dobrze napisana, bardzo dojrzale.
Moje podsumowanie o całej serii zamieszczam tutaj, gdyż kolejny tom to już tylko zbiór opowiadań. Cała historia, więc kończy się tutaj.
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo toTen tom jak i poprzedni - "Tehanu" - podobały mi się najbardziej.
Całą serię oceniam na średnią. Miała dobre momenty, lecz miejscami mnie nudziła. Może gdyby była skupiona bardziej na jednym celu i gdybym dostała więcej szczegółów, to...
Uwielbiam głębię książek Ursuli. W treści tej książki dojrzałem rozdział ludzkości na tych którzy zostali i raju i tych którzy go opuścili przez swoje wybory. Widzę ludzi, którzy wzięli udział w rewolucji agrarnej i przywiązali się do ziemi i władzy oraz tych, którzy pozostali łowcami i zbieraczami ciesząc się pełnią wolności. Wyczuwam między słowami moc Sanskrytu albo jeszcze starszego języka. Najtrudniej było mi zinterpretować ideę muru więziącego umarłych. Niby czyściec ale nie do końca. Niby pozbycie się jakiejś iluzji jak u gnostyków ale też nie do końca. Podobno to coś z taoizmu. Ten obszar świadomości (jak i wiele innych) to dla mnie kompletnie biała mapa. Hej, przygodo!
Uwielbiam głębię książek Ursuli. W treści tej książki dojrzałem rozdział ludzkości na tych którzy zostali i raju i tych którzy go opuścili przez swoje wybory. Widzę ludzi, którzy wzięli udział w rewolucji agrarnej i przywiązali się do ziemi i władzy oraz tych, którzy pozostali łowcami i zbieraczami ciesząc się pełnią wolności. Wyczuwam między słowami moc Sanskrytu albo...
więcejOznaczone jako spoiler Pokaż mimo to