Lech Kościelak

Ostatnia pozycja Ossolineum której przypadło zamknąć historię państw sąsiadujących z Polską. Najdłużej Słowacji przyszło czekać na swoją pozycję. Pozycję która świetnie ilustruje problemy, przed jakimi stają autorzy próbujących opisać historię państw i narodów które przez wieki były integralną częścią sąsiadów, a swoich dziejów, jako osobne byty, nie miały. W związku z powyższym, pomijając starożytność i wczesne średniowiecze, praca prezentuje nam w znacznej mierze historię Węgier, od średniowiecza po rok 1918, z odpowiednim czasowo dodatkiem historii Austrii oraz Czechosłowacji. Mimo skomplikowanej historii regionu, autor starał się by rej wodziły wydarzenia bezpośrednio rozgrywające się na terenie dzisiejszej Słowacji, czyli na ówczesnych Górnych Węgrach. Praca choć wartościowa i ważna, nie ustrzegła się pewnych mankamentów. Autor bardzo dużo miejsca poświęcił dziejom starożytnym ziem współczesnej Słowacji, nawet za bardzo. Wystarczyło bardziej skrótowo i zwięźle przedstawić ten okres nie mający, od chwili przybycia Słowian, następstw w następnych epokach. Należało dodać dodatkowe akapity z podstawowymi informacjami o głównych słowackich postaciach historycznych takich jak: Ľudovít Štúr, Andrej Hlinka, Josef Tiso czy inni. Niestety, czytelnik dowiaduje się o nich znienacka i tak samo znikają z łam pracy, po wypełnieniu swej roli w danym momencie historii. Słabo też są opisane dzieje Słowacji w międzywojniu, jako części składowej Czechosłowacji, czy I Republiki Słowackiej i jej udziału w II wojnie światowej. Skupienie się na polityce wewnętrznej bez informacji o udziale w działaniach zbrojnych (casus Polski gdzie mamy mapę zasięgu działań sił słowackich podczas niemieckiej agresji, a w tekście brak jakichkolwiek wzmianek) pozostawia wielki niedosyt i to w odniesieniu do okresu gdy . Słowacja staje się podmiotem, a nie przedmiotem historii. Zresztą ciężar pracy skupia się na historii politycznej, a sprawy społeczne, światopoglądowe i ich przemiany na przestrzeni lat pozostają na uboczu lub informuje się o nich mimochodem. Również brak osobnych rozdziałów poświęconych pozycji kościoła katolickiego, oraz protestantyzmowi - który miał nieocenione zasługi na polu tworzenia się narodu, w kraju w którym przywódcą największej partii międzywojnia i również pierwszym prezydentem był ksiądz, zakrawa na kuriozum. Podsumowując: praca jest ważna i dobrze, że powstała, ale zbytnie skupienie się na historii politycznej nie przysłużyło się jej.