Niemiecki filozof i socjolog. Był jednym z głównych ideologów socjalizmu, a także jednym z organizatorów i przywódców I i II Międzynarodówki. Do historii przeszedł jako jeden z najbliższych współpracowników Karla Marxa (którego rodzinę utrzymywał) oraz współtwórca marksizmu, materializmu historycznego i socjalizmu naukowego. Współautor „Manifestu komunistycznego".
Urodził się 28 listopada 1820 roku w bardzo religijnej rodzinie wyznającego pietyzm właściciela zakładów włókienniczych w Barmen i w Manchesterze. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Barmen, w wieku 14 lat rozpoczął naukę w gimnazjum w Elberfeld.
Po ukończeniu szkoły w 1837 roku został zatrudniony w biurze jednej z fabryk ojca w Bremie. W tym okresie zaczął publikować pierwsze wiersze i prace literackie, które powstawały pod wpływem ruchu młodoniemieckiego.
W 1839 roku rozpoczął współpracę z czasopismami „Telegraph für Deutschland” oraz z „Morgenblatt”. Pisał artykuły pod pseudonimem Friedrich Oswald, ponieważ chciał uniknąć konfliktu rodzicami, którzy nie podzielali jego lewicowych poglądów. W artykułach poruszał tematykę polityczną, jednak by uniknąć cenzury łączył ją z zagadnieniami literackimi i historycznymi. W 1839 roku opublikował „Listy z Wuppertalu", reportaż oparty na wędrówkach po dzielnicach robotniczych i rozmowach z robotnikami z Wuppertalu. W listach pisał o kapitalistycznym wyzysku, opisywał pracę dzieci, biedę robotników, ich problemy ze zdrowiem i alkoholizm.
W 1841 zgłosił się jako ochotnik do wojska. Służbę odbył jako oficer artylerii w Berlinie, samodzielnie opłacał własną kwaterę, nie mieszkał w koszarach, w tym okresie dysponował dużą ilością wolnego czasu, który spędzał na pobytach w berlińskich kawiarniach. Tam bliżej poznał lewicową interpretację filozofii Hegla. Poglądy heglistów, zwłaszcza Bruno Bauera, Ludwiga Feuerbacha i Davida Friedricha Straussa, wpłynęły na ukształtowanie się światopoglądu młodego Friedricha. Słuchał wykładów F. W. J von Schellinga na uniwersytecie berlińskim i oceniał je negatywnie. Publikował utwory literackie i filozoficzne, m.in. pamflet na temat filozofii Schellinga. W jednej z kawiarni w Berlinie spotkał po raz pierwszy Karola Marksa, wówczas redaktora naczelnego czasopisma „Rheinische Zeitung".
W Berlinie poznał również Mojżesza Hessa, który był jednym z pierwszych niemieckich komunistów.
W 1842 roku ukończył służbę wojskową. Ojciec wydelegował go do biura swojego przedsiębiorstwa Ermen & Engels w Manchesterze. Miasto było wówczas jednym z największych ośrodków przemysłu włókienniczego. Pobyt w mieście wywarł ważny wpływ na Engelsa. Tam poznał Mary Burns, robotnice, córkę imigrantów z Irlandii. Burns stała się jego partnerką życiową, przewodniczką po robotniczych dzielnicach Manchesteru, do których wejście dla osób z klas wyższych nie było bezpieczne. W 1845 roku w Lipsku opublikował napisaną w 1844 roku książkę „Położenie klasy robotniczej w Anglii", w której opisuje warunki życia i pracy robotników w Manchesterze. Książka była adresowana do niemieckiego czytelnika, została przetłumaczona na angielski dopiero w 1885 roku na potrzeby wydania amerykańskiego. Po raz pierwszy ukazała się w Anglii w 1892 roku. W tekście opisał sytuacje robotników przemysłu włókienniczego, koncentrując się przede wszystkim na niezwykle ciężkiej, długiej, wręcz niewolniczej pracy, niskich wynagrodzeniach, fatalnych warunkach bytowych, złych warunkach higienicznych, pracy dzieci, przemocy seksualnej wobec pracujących kobiet.
W 1843 roku, w Londynie, poznał założycieli Związku Sprawiedliwych, lewicowej organizacji zrzeszającej robotników. Początkowo odmówił dołączenia do ugrupowania, w kolejnych latach nawiązał jednak ze związkiem współpracę.
W roku 1844 wyjechał do Paryża, gdzie ponownie spotkał Karola Marksa. Wtedy nawiązał z nim współpracę, która trwała do śmierci Marksa. Od roku 1844 był współpracownikiem wydawanych przez Karla Marksa i Arnolda Rugego „Deutsch-Französische Jahrbücher”.
W 1844 napisał wspólnie z Marksem traktat Święta rodzina, czyli krytyka krytycznej krytyki, w którym poddał krytyce koncepcje młodoheglisty Bruno Bauera. W 1844 powrócił na krótko do rodzinnego miasta, gdzie zorganizował cykl wykładów na temat komunizmu wspólnie z Mojżeszem Hessem. Wzbudziło to podejrzenia policji. Coraz mocniejszy był konflikt Engelsa z ojcem, który nie akceptował działalności politycznej syna. W 1845 roku opuścił Prusy obawiając się aresztowania. W latach (1845–1848) przebywał razem z Marksem w Paryżu i Brukseli.
W 1847 roku wziął udział w kongresie Związku Sprawiedliwych w Londynie, podczas którego ugrupowanie zostało przemianowane na Związek Komunistów. Engelsowi powierzono zadanie napisania programu politycznego ugrupowania. Efektem był tekst "Szkic komunistycznego wyznania wiary", który następnie stał się podstawą kolejnego manifestu pod tytułem "Zasady komunizmu". Tekst został opublikowany dopiero w 1914 roku. Engels proponował w nim między innymi likwidacje własności prywatnej, utworzenie demokratycznej konstytucji, jak również likwidacje tradycyjnej rodziny (wspólne wychowanie dzieci). Manifest Engelsa był omawiany na kolejnym kongresie Związku Komunistów. Nie wzbudził uznania, został odrzucony. Członkowie organizacji ustalili nowe ogólnikowe zasady komunizmu i powierzyli Marksowi i Engelsowi zadanie napisania nowego manifestu. W rezultacie powstał "Manifest komunistyczny", który opublikowano w Londynie w 1848 roku.
W marcu 1848 roku rozpoczęły się w Prusach rozruchy będące częścią Wiosny Ludów. Skłoniło to Marksa i Engelsa do powrotu do Prus i reaktywacji pisma „Rheinische Zeitung" w Kolonii pod nazwą „Neue Rheinische Zeitung". Strategia pisma zakładała wówczas sojusz z liberalną burżuazją, pismo postulowało stosunkowo umiarkowane postulaty, takie jak wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego, zniesienie pozostałości feudalizmu, wprowadzenie zasiłków dla bezrobotnych. Pismo zdobyło dużą popularność, nakład wynosił 5000 egzemplarzy. Latem 1848 roku władze Prus rozpoczęły represje wobec niezależnej prasy, wydano nakazy aresztowania na Marksa, Engelsa i cały personel „Neue Rheinische Zeitung". Oznaczało to, że Engels musiał się ukrywać, wyjechał z Prus do Belgii i Francji. Pod koniec 1848 roku powrócił do Prus, w 1849 roku wziął udział w rozruchach w rodzinnym Elberfeld. Następnie brał udział w powstaniu w Badenii.
Po klęsce ruchów rewolucyjnych opuścił Prusy, osiadł w Anglii. Konflikt z rodzicami zaostrzył się do tego stopnia, że matka przestała przesyłać mu pieniądze. Rodzina wymusiła na nim, by porzucił działalność polityczną i dziennikarską i powrócił do pracy w firmie Ermen & Engels w Manchesterze. Od 1850 przez kolejne 19 lat pracował w biurze przedsiębiorstwa. Wciąż miał kontakt z Marksem i ruchem komunistycznym. Dzięki wynagrodzeniu z pracy w firmie ojca utrzymywał Marksa i jego rodzinę.
W 1869 roku, po śmierci ojca, zawarł umowę z Gottfriedem Ermenem, współwłaścicielem firmy Ermen & Engels. Na jej mocy Ermen wykupił od niego udziały w przedsiębiorstwie za łączną kwotę odpowiadającą około 1.2 mln funtów w przeliczeniu na dzisiejszą wartość nabywczą. W rezultacie Engels mógł zrezygnować z pracy i oddać się w pełni działalności publicystycznej i politycznej.
Od 1870 pracował jako publicysta w Londynie. Został wybrany do Rady Generalnej I Międzynarodówki. Organizacja zrzeszała wówczas robotników i działaczy o różnorodnych poglądach. Marksizm nie był dominującym światopoglądem ugrupowania. Engels stawiał sobie za cel przekonanie działaczy do marksizmu, głównym jego rywalem w walce o hegemonie ideologiczną był anarchista Michał Bakunin.
Po 1876 roku opublikował „Przewrót w nauce dokonany przez pana Eugeniusza Dühringa“ (tekst popularnie nazywany „Anty-Dühring“),w którym przedstawił jeden z najbardziej wpływowych wykładów teorii marksizmu i komunizmu. Jeden z rozdziałów ksiązki został rozwinięty w osobno wydaną pracę „Rozwój socjalizmu od utopii do nauki“. Była to jego najgłośniejsza i najbardziej popularna książka, w przystępny sposób przedstawiała rozwój socjalizmu, uznając marksizm i komunizm za najdoskonalsze formy jego rozwoju.
Po śmierci Marksa w 1883 roku pełnił funkcję edytora spuścizny literackiej Marksa. Nadzorował tłumaczenie książek Marksa na angielski, włoski, duński i francuski. Przygotował wydanie drugiego i trzeciego tomu „Kapitału“. W przypadku trzeciego tomu „Kapitału“, wydanego w 1893, dokonał w dziele znaczących modyfikacji, zmienił początkowy zamysł Marksa, wstawił przypisy, zmienił podział na sekcje i dodał własne przemyślenia.
Po śmierci Engelsa w 1895, jego zwłoki zostały skremowane, a prochy – zgodnie z życzeniem zmarłego – wrzucone do Atlantyku.
6,4/10średnia ocena książek autora
1 487 przeczytało książki autora
1 275 chce przeczytać książki autora
13fanów autora
Zostań fanem autora
Sprawdź, czy Twoi znajomi też czytają książki autora - dołącz do nas
[ze spisu treści]
Wstęp
Stara przedmowa do „Anty-Duhringa”. O dialektyce
Przyrodoznawstwo w świecie duchów
Dialektyka
Podstawowe formy ruchu...
[ze spisu treści]
Wstęp
Stara przedmowa do „Anty-Duhringa”. O dialektyce
Przyrodoznawstwo w świecie duchów
Dialektyka
Podstawowe formy ruchu
Miara ruchu. - Praca
Tarcie przypływowe. Kant i Thomson-Tait
Ciepło
Elektryczność
Rola pracy w procesie uczłowieczenia małpy
Notatki i fragmenty
Z historii nauki
Przyrodoznawstwo a filozofia
Dialektyka
a) Ogólne problemy i podstawowe prawa dialektyki
b) Dialektyczna logika i teoria poznania. O „granicach poznania”
Formy ruchu materii. Klasyfikacja nauk
Matematyka
Mechanika i astronomia
Fizyka
Chemia
Biologia.
Co prawda, termin „energia” nie wyraża bynajmniej należycie całego stosunku ruchu, obejmuje bowiem jedną tylko jego stronę - działanie, pomi...
Co prawda, termin „energia” nie wyraża bynajmniej należycie całego stosunku ruchu, obejmuje bowiem jedną tylko jego stronę - działanie, pomijając przeciwdziałanie. Umożliwia on też mylne wrażenia, że „energia” jest czymś w stosunku do materii zewnętrznym, czymś nadanym jej z zewnątrz. Niemniej jednak należy terminowi temu przyznać wyższość nad terminem „siła”.
Pojęcie siły, jak to ,przyzna ją wszyscy (od Hegla do Helmholtza),zapożyczone jest z dziedziny czynności ludzkiego organizmu w otaczającym go środowisku. Mówimy o sile mięśni, o sile rąk podnoszących ciężary, o sile nóg umożliwiającej bieganie, o sile trawiennej żołądka i jelit, o sile czuciowej nerwów, o sile wydzielania gruczołów itd. Innymi słowy, aby zaoszczędzić sobie szukania rzeczywistej przyczyny zmiany wywołanej jakąś czynnością naszego organizmu, wysuwamy pewną przyczynę fikcyjną, odpowiadającą tej zmianie tak zwaną „siłę”. Tę wygodną metodę przenosimy następnie również na świat zewnętrzny i tym sposobem wynajdujemy tyle sił, ile istnieje rozmaitych zjawisk.
Ludzie uważają się wzajemnie jedynie za przedmioty użytkowe, każdy wyzyskuje drugiego. W rezultacie silniejszy depcze słabszego, a nieliczni...
Ludzie uważają się wzajemnie jedynie za przedmioty użytkowe, każdy wyzyskuje drugiego. W rezultacie silniejszy depcze słabszego, a nieliczni silni, to znaczy kapitaliści, zagarniają wszystko dla siebie, podczas gdy licznym słabym, biednym
pozostaje zaledwie samo życie.
Nie przypuszczałem, że będę dobrze się bawić czytając jakiekolwiek manifesty, a w szczególności komunistyczne. Trochę jakby słuchać przedszkolaka, który nam tłumaczy czego to on nie zrobi jak dorośnie. Całość uznałbym nawet za bardziej pocieszną, jednakże ze względu na to, iż ktoś chciał te bzdury kiedyś realizować... no, momentami jest strasznie.
Rzadko, ale jednak, autorzy zbliżają się do trafnej oceny współczesnej sobie rzeczywistości i nawet trafnie opisują pewne mechanizmy. Jednakże posługując się medyczną analogią: zdiagnozowali ból ręki, więc zaproponowali ucięcie głowy.
Wiele błędów logicznych i brak znajomości ludzkiej natury. Błędne założenia i próba rozwiązania ich w sposób totalitarny. Dla przykładu wąskie widzenie świata i zero-jedynkowy podział ludzi na proletariat i burżuazję. Samo to fałszywe założenie, które pada już na początku, sprawia, że możemy nie czytać dalej. Świat bowiem tak nie wygląda i zna wszelkie formy pośrednie między tymi warstwami. Również błędna okazała się predykcja, że uprzemysłowienie sprowadzi wszystkich ludzi do li tylko obsługujących maszyny w fabrykach. Przeciwnie, pojawiło się wiele nowych specjalizacji, praca fizyczna odeszła w znacznej mierze do lamusa. Świat nie okazał się czarno-biały, więc nie mógł stać się czerwony.
Polecam jednak przeczytać, bo to ciekawe jakie chore idee może wytworzyć ludzki umysł. Ciekawe także, że to co się historycznie działo przy wprowadzaniu tego totalitarnego bestialstwa, nie było wynikiem wypaczeń teoretycznych założeń, a właśnie dokładnych ich realizowaniem.
Na koniec lista państw, gdzie komunizm poprawił warunki życiowe społeczeństw lub naprawił trawiące je problemy:
Według mnie, warto się zapoznać, jeżeli chce się poznać komunizm od podstaw. Nie zgadzam się z zaproponowanym tokiem myślenia, w którym relacja burżuazji i proletariatu przedstawia się jako ‘ciemiężyciel i uciemiężony’. Bardzo nie podoba mi się to, że przez cały manifest autorzy obwiniają silnie burżuazję za CAŁE wyrządzone na świecie zło. Dodatkowo używają strasznie pretensjonalnego i bezkompromisowego tonu. Sugestia, że zacierają się różnice płciowe i wiekowe, które już właściwie nie istnieją i nie mają znaczenia, ponieważ zastępują je narzędzia pracy to bardzo duże uproszczenie i według mnie ignorancja oraz naiwność, bo w XIXw. te różnice były kolosalne. Bardzo nie podobało mi, że książka koncentrowała się głównie na stygmatyzowaniu, zamiast zaproponować konstruktywne rozwiązania przedstawionych problemów - oczywiście pojawiają się postulaty, ale według mnie one nie dają rozstrzygnięcia wszystkich kwestii, które omawiają. Uważam, że myli się ciągle wyzyskiwanie i stosowanie złych praktyk z odpowiedzialnością burżuazji za niezdefiniowane niczym 'zło'. Powinno się piętnować, postulować zmiany i karać takie nadużycia, a nie uogólniać, że burżuazja jest wszystkiemu winna i koniec. Z pozytywów - niektóre postulaty są naprawdę w porządku oraz są właściwie aktualne, mówią o sprawiedliwości oraz pomogłyby zaprowadzić równy start. Zgadzam się ze wskazaną tezą na temat pieniądza i kapitału, który jest ośrodkiem świata, szczęścia i celów, co jest bardzo smutne i ciężkie do zaakceptowania, kiedy się nad tym zastanowimy. Tekst jest napisany bardzo przystępnie i dobitnie trafia do czytelnika, więc to też jest plus. Ogólnie nie jestem zachwycona taką wizją rzeczywistości, uważam, że zapewnienie ludziom równych szans jest sprawiedliwe, natomiast dawanie drugiemu kosztem innych ludzi nie jest.
