Jean Raspail

Raspail zabiera nas w podróż do miejsca które już wiele razy na pokazywał. Do królestwa naszej wyobraźni. Tym razem scena jest wirtualnym królestwem na mapie Europy (gdzie konkretnie to sobie Państwo doczytacie). Oglądamy nie tylko schyłek monarchii, co u autora jest typowe, ale tutaj jest wątkiem pobocznym, aby skupić naszą uwagę na granicy. Granica to kres naszej wyobraźni, to miejsce odległe gdzie czas płynie kilkadziesiąt wieków wcześniej, gdzie żyją mali ludzie. Powieść w wątku historii małych ludzi jest tak podobna do "Któż pamięta ludzi z Ziemi Ognistej". Ten mały człowiek, czy raczej Mały Człowiek, to nasz główny bohater. Enigmatyczny, pojawiający się przez chwilę, niewyraźnie, gdzieś daleko w tle. Ale jak wspaniale definiuje nasze zachowanie, plany. Jest impulsem starego świata dla kraju który się rozwija aby dosłownie go zabrać. Zabrać, docenić i zamknąć historię w osobie ....... To powieść bardzo symboliczna i romantyczna. Niosąca uspokojenie. Życzę, aby każdy z Was znalazł swoją granicę, coś na co warto poświęcić wiele trudu, a może i życie. Aby Mały Człowiek pomógł Wam żyć pełniej. A może odnajdziecie go w sobie i będziecie umierać szczęśliwi, zgodnie z ostatnią stroną powieści. Styl jest typowo Raspailowski. Symboliczny, nieostry, łagodny. Chciało by się oglądać więcej Małego Człowieka, ale to tylko symbol. Szczęśliwi którzy odnajdą go za trzydziestym dziewiątym lasem i usłyszą głos bębnów...