Jak układać książki na półkach? Różne sposoby czytelników
Według kolorów, rozmiarów, a może autorów? Jak układacie książki na półkach w domowej biblioteczce? Tę ważną dla każdego czytelnika i każdej czytelniczki kwestię postanowili zbadać brytyjscy naukowcy, zadając pytanie o porządki na półkach z książkami tym, którzy te książki w domach mają. Swoje sposoby na porządkowanie własnych księgozbiorów mają także sami pisarze.
Nick Fewings/Unsplash
Układanie książek według kolorów, o którym w ostatnich latach zrobiło się dość głośno, to dla jednych osób rzecz urocza, dla innych – niepokojąca kwestia, mająca teatralnie wręcz wypaczać to, o co w czytaniu chodzi – bo przecież nie o kolory. Jak jednak wynika z ankiety przeprowadzonej w czasie pandemii przez agencję badań rynku YouGov, jedynie 2 procent Brytyjczyków (bo akurat ich dotyczyło wspomniane badanie) układa książki właśnie według ich kolorów. Zdecydowanie bardziej popularnym sposobem organizowania domowej biblioteczki jest… zupełny brak organizacji i przypadkowość.
„W żaden sposób nie organizuję swoich półek”
Brak jakiegokolwiek zamysłu w porządkowaniu książek deklaruje aż 43 procent ankietowanych. Z kolei 23 procent osób układa egzemplarze posiadanych dzieł literackich według gatunku literackiego, do jakiego przynależą, a 21 procent – według rozmiaru książek. Tylko 11 procent osób układa egzemplarze w kolejności alfabetycznej, biorąc pod uwagę nazwisko autora, a 3 procent – biorąc pod uwagę tytuł. Wśród jeszcze mniej popularnych sposobów układania książek w domu są: porządkowanie utworów według czytelniczych preferencji (ulubione na wysokości wzroku, do przeczytania – niżej, odłożone na później – wyżej), w porządku chronologicznym (od tych wydanych najdawniej do współczesnych), według częstotliwości sięgania po nie czy według wydawnictw, które je opublikowały.
Być może wyniki te mogłyby powodować wrażenie chaosu w domowych bibliotekach, jednak czytelnikom i czytelniczkom, posiadającym nie aż tak bardzo rozbudowane księgozbiory, łatwiej jest po prostu spojrzeć na regał i wybrać konkretną pozycję. Wystarczy „przebiec wzrokiem” po tych kilku półkach i bez problemu znaleźć żądany tytuł.
Jak książki na półkach układają pisarze?
Kwestię organizacji domowej biblioteczki podjęła (między innymi) w swojej książce „Pokaż mi swoją biblioteczkę” Aleksandra Rybka. Wśród rozmówców autorki znalazła się Anna Dziewit-Meller, która tak opowiedziała o podziale swoich księgozbiorów:
Mieszkamy w starej kamienicy, gdzie często spotyka się dosyć absurdalne rozwiązania architektoniczne. W naszym mieszkaniu jest przechodnie pomieszczenie bez okien, gdzie trudno zorganizować sensownie przestrzeń, dlatego obudowaliśmy je od góry do dołu półkami i tym samym zaczęło pełnić funkcję typowej biblioteki. Oprócz tego zbioru bardzo dużo regałów mamy w sypialni, książki są również w salonie, tutaj trzymamy ładne wydania książek podróżniczych, albumy – i one też zajmują całą ścianę. W pokoju mojego męża są judaika, pozycje o Gruzji, o Kaukazie, wydania literatury podziemnej, w kuchni z kolei jest półka z książkami kucharskimi, które bardzo lubię mieć, ale niekoniecznie według nich gotować. Tak niefortunnie wisi nad stołem, że zastanawiam się, kiedy spadnie komuś na głowę. Ciągle ktoś się o nią uderza. I wreszcie jest również biblioteka w toalecie – bardzo ważna i już dosyć rozbudowana. Tam znajdują się nasze ulubione książki, do których lubimy wracać, czyli te z dzieciństwa, na przykład Asterix i Obelix, Kajko i Kokosz oraz poezja: Szymborska, Miłosz, Herbert, Ryszard Krynicki, Marcin Świetlicki.
Natomiast rozmowa z Jerzym Bralczykiem o jego bibliotece przebiegała tak:
Posiada Pan dwie biblioteki – jedną tutaj, w Milanówku, drugą w Warszawie. Z czego wynika ten podział? Czy one są podzielone tematycznie?
Tutaj mam przede wszystkim beletrystykę, stare książki, do których jestem przywiązany, w tym książki kilku moich ulubionych autorów. Znajdują się tu również pozycje nie całkiem beletrystyczne, w tym niezwiązane z językoznawstwem, czasopisma, trochę moich książek. To stanowi taki rezerwuar. W Warszawie mam wiele książek świeżo zakupionych, chociaż właściwie teraz mało kupuję. Ten podział powstał naturalnie, bo z tamtych korzystam o wiele rzadziej niż z tych zgromadzonych w głównej bibliotece w domu. Początkowo planowaliśmy ją w innym miejscu, ale pełni ona w tej chwili bardziej funkcję archiwum. Tam przechowuję na przykład serie wydawnicze. Obok mojego gabinetu jest gabinet żony wraz z jej księgozbiorem, natomiast biblioteka, z której korzystam, znajduje się w tym pokoju. Te regały powstały specjalnie do tego pokoju.
Z kolei portal literacki LitHub zapytał o to, jak układają książki na półkach, pisarzy amerykańskich. Hanya Yanagihara, autorka „Małego życia”, cały swój apartament na Manhattanie ma od podłogi po sufit wypełniony książkami. W swoim księgozbiorze pisarka ma ponad 12000 tytułów, ułożonych alfabetycznie. W jednym z wywiadów udzielonych „The Guardian” Yanagihara powiedziała:
Każdy, kto układa książki na półkach według kolorów, tak naprawdę ma gdzieś, co znajduje się w środku, jaka wypełnia je treść. Od zawsze miałam biblioteczkę i zbierałam wybrane egzemplarze, mam po kilka wydań niektórych tytułów, mogłabym je rozdać. Co jakiś czas porządkuję też swoje zbiory.
Innego zdania niż amerykańska pisarka jest zapewne Justyna Suchecka. Dziennikarka i autorka książki „Young Power!” udostępnia czasem na swoich profilach na Twitterze i Facebooku zdjęcia domowej biblioteczki, a tam, na półkach, można dojrzeć książki ustawione właśnie według kolorów.
Amerykańska pisarka i publicystka, znana ze swojego czarnego humoru i pełnych ironii komentarzy, w wywiadzie z „The New York Times” zdradziła, że układa książki według kategorii, dzieląc je na fikcję, eseje, listy itp. Następnie dzieli konkretne kategorie na dalsze podkategorie, a w nich układa książki alfabetycznie. Jak mówi:
Wszystkie mieszkania, które wynajmuję i kupuję, są przeznaczone dla książek, nie dla mnie. Ja nie potrzebuję za wiele przestrzeni.
Autorka „Strachu przed lataniem” również układa książki na półkach według konkretnych kategorii – bierze pod uwagę nie tylko autora publikacji, ale i jej temat oraz okres, w którym dana książka została napisana. Pisarka specjalne miejsce przeznaczyła również dla utworów, które po prostu lubi – o kobietach i ruchu kobiecym. I tak na jednej półce znalazły się Colette, Germaine Greer, Jean Rhys.
Susan Sontag swoją biblioteczkę porządkowała według tematu, na który napisano dane książki lub według języków (w przypadku dzieł nieanglojęzycznych), a także chronologicznie. Od „Boewulfa” do Virginii Woolf. Ale nigdy nie alfabetycznie. Eseistka i fotografka zaznaczała, że podział alfabetyczny własnego księgozbioru doprowadziłby ją do szału. Nie zniosłaby, gdyby Platon stał na półce obok Pynchona. Własne książki Sontag chowała w małym pokoju, by nie musieć na nie patrzeć.
Pozostaje więc na zapytać: jak Wy, drodzy czytelnicy i drogie czytelniczki, układacie książki na półkach w swoich biblioteczkach? Czy robicie to według jakiejś metody, czy zupełnie dowolnie?
