Legendy o krwi. Antropologia przesądu

Rewelacyjna książka przedstawiająca historię seksu itp. Podczas czytania otrzymujemy wiele interesujących ciekawostek związanych bezpośrednio z seksem czy seksualnością, które odnoszą się do różnych czasów i grup społecznych. Zdecydowanie warta przeczytania.

To jedna z najważniejszych książek dotycząca zbrodni Holocaustu. Książka, w której ten wybitny socjolog Zygmunt Bauman śledzi i próbuje wyjaśnić zbrodnie Szoa w kontekście nowoczesnego społeczeństwa. Społeczeństwa , które przez swoją biurokratyczną machinę władzy przyczyniło się do choroby. Ta choroba znalazła swój finał w postaci Zagłady Żydów. Jednocześnie jest przeciwnikiem zamykania tematu Zagłady tylko do winy osądzonych. Każe patrzeć na to w jaki sposób w nowoczesnym społeczeństwie doszło do tak makabrycznej zbrodni. I próbuje odpowiedzieć na pytania jak do tego mogło dojść. To bardzo ważne studium socjologiczne i lektura obowiązkowa dla wszystkich.

Niezwykle interesujący, hmm, rodzaj szerokiego felietonu, fresku (jak napisał jeden z recenzentów) na rzeczony właśnie temat. Bo i temat szeroki, wart pogłębionych i odrębnych studiów i prac szczegółowych. Tutaj Hertz po prostu daje szereg swoich przemyśleń i obserwacji, a każdy rozdział mógłby być nieomal odrębną książką. Dla mnie interesująca i dająca nowe horyzonty do przemyśleń z innej perspektywy.

Proszę Państwa, jest to cud-książka. Czytelnik ma okazję dowiedzieć się z niej: kiedy Velazquez jest najgorszym z malarzy; czym różni się sztuka od hodowli koni; kiedy lepiej zostawić swoją osobowość w domu; jak zero dodać zero może dać wartość różną od zera; dlaczego powszechna zgoda najdobitniej świadczy o braku zgody; ile mamy rzeczywistości; czy krytyka malarska jest niezrównoważona; kiedy w literaturze pojawiły się kolor i temperatura; dlaczego większość polskiej literatury jest anegdotką; w czym tkwi wielkość i nędza narodu hiszpańskiego; czemu łaskotki i alkohol nie zostały najznakomitszymi gatunkami sztuki; jak z daleka widzieć lepiej niż z bliska; dlaczego naród hiszpański nie potrafi dążyć do doskonałości; z czego każdy żyje i co to dla niego oznacza; jaki tetraedr pozwolił Francuzom uniknąć wielu klęsk i niepowodzeń; czemu Velazquez i Kartezjusz to praktycznie ta sama osoba; jak odmieniać słowo „sztuka" w czasie teraźniejszym i przeszłym; który gatunek literacki to gatunek w zwolnionym tempie; do czego prowadzi zastosowanie utopijności jako metody intelektualnej; jaki zawód powinien wykonywać każdy natchniony somnambulik; co na to wszystko krańcowy jak zawsze Fichte. Nieźle, co? Aż mnie roznosi, kiedy o tym piszę, a – jak zdrowia pragnę – po dwakroć bardziej roznosiło mnie przy czytaniu.

Dobra pozycja dla lewicowców, by poukładać sobie poglądy, uniknąć przeczenia samemu sobie, wyciągnąć wnioski do wyrobienia sobie zdania na nowe zjawiska. Z racji roku wydania jest już trochę nieaktualna, tj. omija kwestie, które obecnie aż krzyczą o komentarz, niemniej jednak jest to lewicowe kompendium ideologii wraz ze źródłami, faktami i przydatnymi argumentami. Wydaje się, że mogłaby to być dobra książka dla ludzi uprzedzonych do "lewactwa", którzy sądzą, że to wszystko co mówią feministki, związkowcy czy alterglobaliści to jeden wielki stek bzdur. Nawet jeśli niekoniecznie zgadzają się z lewicową retoryką, mogliby się przekonać, że na czymś to się jednak opiera. Niestety wątpię, że ktokolwiek taki sięgnąłby po krwistoczerwoną książeczkę z odstraszającą lewicową symboliką i wielkim podpisem środowiska "największych lewackich oszołomów w Polsce". Nie do takich osób jest to skierowane, a szkoda. Ogólnie polecam, treść jest na pewno wartościowa. Można by się przyczepić do jakości wydania, bo widać wyraźnie że rozmachu nie było i wszystko było robione hobbystycznie na eko-papierze.

Bardzo wartościowa książka, napisana przejrzyście i przystępnie. Mieszkam w okolicy Śląska i często w dyskusjach na temat feminizmu przywoływany jest odwieczny argument "a te feministki to chcą równouprawnienia, ale do kopalni na dół by nie zjechały." Otóż właśnie zjechałyby, gdyby im było wolno. Zakaz pracy "na dole" dla kobiet został w Polsce wprowadzony w 1924 i z wyjątkiem kilku lat w dobie planu sześcioletniego (dokładnie między 1951 a 1957),obowiązywał aż do 2008, kiedy ktoś wreszcie zrozumiał, że zakazywanie jakiejkolwiek pracy, a już na pewno tak dobrze płatnej i prestiżowej, jaką była praca górnika, to jawna dyskryminacja. Dopiero osiem lat temu! W latach 50tych pod ziemią pracowało blisko tysiąc kobiet, które chwaliły sobie tę pracę, ponieważ była paradoksalnie lżejsza (i zdecydowanie bardziej intratna) niż ciężka praca np. w sortowni. W trakcie postalinowskiej odwilży wszystkie zostały zwolnione lub przeniesione na inne stanowiska, a o ich istnieniu zapomniano - do tego stopnia, że na początku XXI wieku, kiedy autorka przeprowadzała z nimi wywiady, o ich krótkiej przygodzie "pod ziemią" nierzadko wiedziała tylko najbliższa rodzina. Nic dziwnego, że teraz Ślązacy i Ślązaczki do krytyki feminizmu używają nieprawdziwego argumentu, który jednakże zamyka wszystkim usta, ponieważ nikt nie wie, ani nie pamięta, jaka była prawda. Chociażby za te informacje, ale również za wiele ciekawych wniosków na temat podłoża polskiej niechęci do kobiecej emancypacji, warto sięgnąć po książkę Małgorzaty Fidelis. Pisana jest ewidentnie pod anglojęzycznego czytelnika niezaznajomionego z polską historią, ale wychodzi to jej na plus, ponieważ jest dostępna nawet i dla osób nieinteresujących się historią najnowszą. Autorka dochodzi do bardzo konkretnych wniosków, które są logiczne i czytelnie przedstawione. Polecam dla każdego, kto chciałby zrozumieć obecną sytuację kobiet w Polsce, a także podwaliny polskiego feminizmu.

To jest książka o bardzo trudnym problemie. Jak unikając klisz antysemickich opowiedzieć o widocznym i dostrzegalnym fakcie (a może "fakcie") historycznym - nadreprezentacji Żydów w ruchu komunistycznym w Polsce. Moim zdaniem Profesor Paweł Śpiewak bardzo rzetelnie potraktował to zagadnienie. Niestety niektóre opinie, jakie widzę pod tą książką, świadczą niestety o jej pobieżnej lekturze ze z góry założoną tezą. Na pewno warto przeczytać i samemu wyrobić sobie zdanie.

Widać wiek tej pozycji (właściwie pół),choćby w jednostronnym opisie skutków odkryć geograficznych, albo samego przebiegu podboju Nowego Świata. Widać też katolicyzm autora, zapewne najdobitniej w bardzo ostrożnym podchodzeniu do tematu homoseksualizmu, ale też w sposobie przedstawienia zagadnień reformy religijnej i niepokojów społecznych. W tej wielkiej syntezie wieków odrodzenia (które Delumeau często traktuje naprawdę szeroko bo łącznie z wiekiem XIV i manieryzmem) nie otrzymali prawa głosu ani chłopi ani kobiety. Rozdział poświęcony „rehabilitacji” kobiety w renesansie jest zresztą najbardziej kuriozalną częścią tej pracy, de facto ogranicza się do 4 stron i prezentuje jedynie nowe sposoby traktowania kobiet przez męski świat. Jednocześnie jest to chyba nadal najpełniejsza synteza epoki jaką można przeczytać po polsku. Budzi podziw ogromna erudycja autora, nie ma tu w treści szwów tak uciążliwych w większości syntez historycznych, w których precyzyjnie można określić, kiedy autor zmieniał źródło wiedzy. Podobały mi się rozdziały o wynalazczości: nawigacji, inżynierii, o filozofii ( z bardzo ciekawymi analizami obrazów, przede wszystkim Wiosny Botticellego),omówienie renesansowych utopii, dużo ciekawych danych statystycznych. No i to ostatnie zdanie: „Nauki ścisłe, piękno, miłosierdzie: oto trzy warunki powodzenia ludzkich zamierzeń.”

Pozycja z gatunku tych bardzo bogatych w rozmaite ciekawostki, małe perełki ukryte gdzieś w tekście. Jak w tytule, autor koncentrował się na Zachodzie Europy (najbardziej jednak na Francji),chociaż zdarza mu się czasem chociażby wspomnieć o Polsce, w przypadku ram czasowych też zdarza się Delumeau wykroczyć poza schemat sięgając chociażby do literatury Verlaine'a czy Hugo. Francuski historyk prezentuje czego bali się ludzie żyjący w dawnych wiekach. Można się tu oczywiście silić na rozmaite podziały, ale paleta strachu była naprawdę spora. Od zjawisk astronomicznych poprzez morze, zwierzęta jak wilki, choroby jak dżuma, rozmaite byty pozaziemskie (zjawy itp.),głód po zagrożenie bardziej ludzkie jak żołnierze, urzędnicy, Turcy, kobiety(świetny tytuł rozdziału, gdzie kobieta jest przedstawiona jako agent Szatana),żydzi, czarownice. Problem często jest przedstawiany z kilku poziomów, zarówno na podstawie materiałów źródłowych, z perspektywy literatury pięknej albo autor często schodzi na stopień ludowy. Taki podrozdział o morzu to prawdziwa perełka, Delumeau pokazuje strach przed morzem na podstawie przysłów, piosenek marynarzy, ofiar składanych na morzu, cytatów z Szekspira, Camoesa czy wspomnianych już Hugo i Verlaine'a albo konkretnych przygód ludzi, którzy musieli przeżyć sztorm będąc na okręcie. Jeśli ktoś potrzebowałby stworzyć opis wzburzonego morza, to ma tu na tacy podane kilka pomysłów jak to powinno wyglądać. Generalnie każdy rozdział jest tu ciekawą opowieścią, czasem mniej lub bardziej opakowaną w ogólnie liczne cytaty czy czasem jakimś szerszym spojrzeniem na spory historiograficzne. Fajne są też te odniesienia do europejskiej kultury, właśnie już do wspominanej przeze mnie literatury pięknej czy na przykład Breugla.

Analiza nacjonalizmu (rozumianego jako poczucie narodowości) pod kątem jego pochodzenia i własności. Wiele szczegółowych wątków historycznych, nad którymi ja jako nie-historyk nie nadążyłem, nie decydując się na zasięganie przy co drugim zdaniu do Wikipedii. Argument za świeżością poczucia przynależności narodowej jako takiego.

Sięgałam po książkę z wielkimi oczekiwaniami i wielkim zapałem. Niestety ekscytacja szybko opadła. Nie twierdzę, że książka jest zła. Chodzi o to, że nie jest napisana przystępnie (albo określenie w tytule "średniozaawansowany" powinno oznaczać "high level"). Nawet ciekawe kwestie są napisane w dość męczący sposób. Nie wiem, może moja ocena nie jest sprawiedliwa, bo przecież autorka poruszyła wiele ważnych i kontrowersyjnych tematów, ale niestety i tak trochę się zawiodłam.

Bardzo dobra - choć nienowa - monografia francuskiego historyka. Pokazuje jaki był status dziecka w średniowieczu i czasach nowożytnych. Ukazuje zmiany w podejściu i uczuciach związanych z dzieckiem. Wymienia i opisuje poszczególne etapy ewolucji od średniowiecza do czasów nam współczesnych tego co dziś nazywamy dzieciństwem i dzieckiem (bo po lekturze tej książki wynika że dziecko w dawnych czasach było kimś innym niż jest dzisiaj). Autor niekiedy podaje szokujące dla nas przykłady podejścia do dzieci; szczególnie w rozdziale "Od bezwstydu do niewinności". Pewne fragmenty tego rozdziały wywołały u mnie szok i zastanawiałem się czy niektóre informacje tam zawarte są prawdziwe ... Wadą tej książki jest to że autor zamyka się geograficznie w rejonie Francja-Włochy-Anglia-Niemcy co powoduje że przedstawia ona tylko to jak rzecz się miała na zachodzie Europy, nie ma ani jednego słowa o innych częściach świata w średniowieczu czy nowożytności. Książka zdecydowanie godna polecenia, mimo że są już nowsze opracowania na ten temat jest to sztandarowa monografia podejmująca ten temat. Po jej lekturze wyleczymy się z wielu stereotypów na temat przeszłości

Spodziewałem się czegoś głębszego. Zaskakująca może być najwyżej dla kogoś, kto o średniowieczu wie tylko tyle, że było: ciemne, mroczne, brudne, przesądne, zacofane i „zwalczało naukę”. Dość pobieżne studium zagadnień związanych z ciałem (ubiór, dieta, współżycie, higiena, sztuka, medycyna, pogrzeby…). Mam wrażenie, że środowiska akademickie, zmuszone pisać o czymkolwiek, by zdobywać tytuły i pieniądze, mnożą niepotrzebnie kategorie i rozbijają na części pierwsze zagadnienia, które stają się niewiele mówiącą papką oderwaną od czegokolwiek. Nie dowiedziałem się niczego, czego bym wcześniej nie wiedział z innych ogólnych książek o średniowieczu. Mało tego, wiele tu rzeczy, które są po prostu ogólnoludzkie, niezależne od epoki: „Nasze pokolenie ma tę silnie zakorzenioną przywarę, że odrzuca wszystko, co zdaje się pochodzić od nowożytnych. Toteż kiedy zaświta mi jakiś własny pomysł, gdy chcę go upublicznić, to przypisuję go komuś innemu i oznajmiam: «to powiedział taki a taki, nie ja», żeby zaś uwierzono mi całkowicie, o wszystkich moich poglądach mówię: «wykoncypował je ten a ten, nie ja». Ażeby uniknąć kłopotów stąd, że inni będą myśleć, iż ja, ignorant, z własnego umysłu wysnułem idee, robię tak, by sądzono, że są one owocem moich studiów arabskich. Tak więc bronie sprawy Arabów, nie swojej”. Kiedy zatem lekarz średniowieczny stosuje metodę wydającą mu się nową, oznajmia, że wyczytał ją u Galena. Co sugeruje, że medycyna średniowieczna nie tkwiła w takiej stagnacji, jak próbuje się nam wmawiać”. Przecież to była standardowa praktyka w starożytności wśród filozofów i jest ona stosowana przez naukowców do dziś! Książka nie jest zła… ale dla mnie nie wnosi niczego nowego. Obala dużo utartych współczesnych przesądów i to właściwie jej największa zaleta. Ale są też takie przesądy, które powiela: „To średniowiecze jest zdecydowanie męskie – pisze Georges… gardzą nimi”. [kobietami] Nie powiedziałbym, aby miało to cokolwiek wspólnego ze średniowieczem, a raczej z ogólnym nieuporządkowaniem wewnętrznym i kompleksem niższości (co można zaobserwować u Schopenhauera czy Nietzschego). W każdej epoce kobietami pogardzano i je czczono - wszystko zależy od indywiduum. Tutaj kuleje "metoda naukowa" - wystarczy, że wielu autorów pism pogardzało kobietami, historycy wnioskują, że tak robiło całe społeczeństwo. A czy dziś, w przestrzeni prywatnej wolni jesteśmy od pogardzania? Śmiem w to wątpić. Uściślając, nie twierdzę, że w średniowieczu nie gardzono kobietami - twierdzę, że nie jest to charakterystyczna cecha średniowiecza. ----------------------------------------------- „Niektóre z nich [analogii] korzystały z pośrednictwa doktryn filozoficznych: bez wątpienia pomysł, że celem nie może być rozkosz, wpoili chrześcijaństwu raczej filozofowie niż lekarze. Ale istnieją bezpośrednie kontynuacje: traktat Bazylego z Ancyry o dziewictwie – jego autor uchodzi zresztą za byłego lekarza – posługuje się wprost rozważaniami medycznymi. Święty Augustyn wykorzystuje Soranusa w polemice przeciw Julianowi z Eclanum. Gdyby ograniczyć się do wspólnych rysów, można by sądzić, że etyka seksualna przypisywana chrześcijaństwu czy nawet współczesnemu Zachodowi była już w pełni ukształtowana, przynajmniej w istotnych zarysach, w epoce największego rozwoju kultury grecko-rzymskiej. Ale świadczyłoby to o niezauważeniu fundamentalnych różnic, związanych ze stosunkiem jednostki do siebie, czyli ze sposobem, w jaki owa jednostka zmienia te recepty w osobiste przeżycie”. „(…) z nieznajomości czasów minionych wypływa nieuchronnie niezrozumienie teraźniejszości. Ale również daremne będą zapewne próby zrozumienia przyszłości, jeżeli się nie wie nic o dniu dzisiejszym”. Marc Bloch „Homoseksualizm najpierw potępiony, później tolerowany – do tego stopnia, że, jak twierdzi Boswell, w XII w. w samym łonie Kościoła ukształtowała się kultura „gejowska” – od XIII w. staje się zboczeniem porównywanym niekiedy do kanibalizmu”. „Grunt pod ten wielki chrześcijański zwrot ciała przeciw sobie był już poniekąd przygotowany. „Chrześcijanie absolutnie niczego nie stłumili, to zostało już dawno zrobione”, oznajmia wręcz Paul Veyne”. „Jednak dzięki temu kunszt lekarski uzyskał popularyzację własnych metod i nobilitację własnego wizerunku. Ojcowie Kościoła, myśląc o świecie w kategoriach medycznych, zapewnili tej sztuce rozmach i godność bez precedensu, choć bywała ona często wyśmiewana bądź szkalowana”. „W tej kwestii czarna legenda obskuranckiego średniowiecza trzyma się uporczywie, „gdyż Kościół nigdy wyraźnie nie zakazywał rozcinania ludzkich zwłok”, przypomina Danielle Jacquart”. „Wbrew utartej opinii ludzie średniowiecza nie nienawidzili nagości”. „Tak jak zniknięcie stadionów podkreśla zanik sportu w średniowieczu [sportu a nie kultury fizycznej – wtrącenie moje], tak też zniknięcie term – zanik publicznych zakładów kąpielowych. Z tego powodu Michelet napisał w Czarownicy: „Ani jednej kąpieli przez tysiąc lat”. Stwierdzenie to fałszywe: w średniowieczu kąpano się. O kąpielach indywidualnych i domowych w tej epoce wiemy jednak niewiele”. „Trzeba było dopiero renesansu, aby w Europie zaczęto potępiać nagość, , publicznie praktykowaną coraz rzadziej. W średniowieczu mężczyźni i kobiety ani w łaźni, ani w łóżku nie odrzucają nagości”.

Nie jest to prosta książka. Będąc amatorem rozpraw z dziedziny filozofii politycznej można zgubić się w nietrywialnym sposobie przedstawiania idei, jakim posługuje się Bauman. Mając jako takie pojęcie o poglądach politycznych nie trudno się zgodzić, iż socjalizm był (i nadal jest) jedyną ukształtowaną i zwerbalizowaną alternatywą dla myśli kapitalistycznej. Socjalizm nie może zatrzymać się na zwykłej krytyce obecnego systemu. Nie może oferować jedynie korekt tego co jest – musi być ewolucją, ale i też dogłębną zmianą paradygmatu. Musi zerwać z kapitałem jako jedyną opcją perspektywy ludzkiego życia. Mając historie na sercu, musi nie wieść na manowce, jak to wiedli sowieci czy inni rzekomi emancypatorzy społeczeństwa. Prawda gorzkiego posłowia o wymarłej już solidarności wśród ludzi, o prywatyzacji naszego jestestwa wibruje jak nigdy dotąd. Póki nie zaczniemy myśleć i działać, aby realizować się dzięki społeczeństwu, a nie na przekór niemu, czekać nas będzie wyścig, u którego końca jest samotność i niedola. Wolność pewnych, ale nie nas wszystkich.

Jeśli w internecie napotkaliście krótkie filmiki z jego złotymi myślami, i pomyśleliście, żeby sięgnąć po jego książkę dla zintensyfikowania obecności tychże, to nie sięgajcie, chyba że macie ochotę na zdania typu: 'Opisuje szaloną samorozszerzającą się cyrkulację kapitału, którego solipsystyczna ścieżka samorodności osiąga swoje apogeum w dzisiejszych metarefleksyjnych spekulacjach na kontraktach terminowych'. 'Jeśli opisuje się ją jako mądrą, to tylko dlatego, że ucieleśnia niematerialną mądrość lub dlatego, że raczej reprezentuje funkcje mądrości bardziej niż je spełnia'.

Księgi zaginione, nieukończone, niezaczęte oraz nieczytelne. Od Homera po dzieła XX wieku. Nieszczęśliwy splot wydarzeń, zawirowania historii, osobiste dramaty. W miarę czytania ogarnia nas coraz większa melancholia i zaduma nad kruchością naszego świata, arcydzieł - tych zachowanych i tych zaginionych. Złudności sławy i wielkości. Fajerwerki erudycji, kopalnia ciekawostek i zapomnianych faktów i zdarzeń... Warto poświęcić nieco czasu na westchnienie w intencji ksiąg zagubionych w dziejach świata.

Zgadzam się co do tego że Chwin stara się zrozumieć samobójców. Nie ma tutaj oceny czy narzucania swojej ideologii, co jest idealne w przypadku takiej tematyki. Dzięki temu książkę czytało się bardzo dobrze. Myślę że autor był w stanie wgłębić się w różne dziedziny samobójczej wyobraźni, przedstawić ją w sposób kompletny. Opisując wyobraźnię samobójców autor opisuje ich sposób widzenia świata, światopogląd. Dzięki temu jest to w pewnym sensie praca egzystencjalna. Znajduje się tu naprawdę interesujące omówienie samobójstwa Kiriłłowa z "Biesów" Dostojewskiego, a także postaci Stawrogina. Interesujące było też omówienie obrazów, nie wiedziałem czy będzie dla mnie zajmujące, a jednak było. Mam wrażenie jakby książka Chwina miała na mnie uspokajający, terapeutyczny wpływ, aczkolwiek nie wiem czy to było jej celem. W każdym razie naprawdę dobrze wspominam jej lekturę i chciałem zostawić tu po niej jakiś ślad. Działy/tematy: forma/estetyka samobójstwa, samobójstwo jako czyn adresowanym do innych (jasne/ciemne ikony samobójstwa, samobójstwo altruistyczne),egzystencjalny wymiar samobójstwa (=samobójstwo a żywioły i sposób odczuwania człowieka),co samobójca robi ze swoim ciałem (wyobraźniowa mapa ciała samobójcy),samobójstwo a metafory egzystencji, gromadzenie argumentów przeciwko życiu przez wyobraźnię, samobójstwo a psycho/socjologia. Pojawiają się też m.in.: Katon, Dydona, Kleopatra, Ofelia, Gombrowicz (jego niektóre utwory, zapiski z dzienników),Witkacy, Sartre ("Mdłości"),Cioran (głównie krótkie wspomnienia, cytaty) wraz z gnostycyzmem, Judasz, Słowacki ("Król Duch"),Plaith ("Szklany klosz"),Dostojewski, Byron ("Manfred"),Goethe ("Cierpienia młodego Wertrera"),Kownicki ("Mała Apokalipsa") i chyba Wat, Kafka ("Proces").

Co za książka! Miejscami przegadana, powtarzalna, przetłumaczona raczej średnio (składniowo i stylistycznie przeważnie wszystko gra, ale tłumaczka miała tendencję do nie zawsze uzasadnionych kalk, takich jak nadużywane "rewelatorski" czy eskamotaż),dosyć pyszałkowata w ciągłym narzekaniu, dlaczego nikt nie może zrozumieć i przyjąć teorii autora, przecież są tak oczywiste i w oczywisty sposób bezbłędne. A jednak cała koncepcja narodzin wszystkich religii ze wspólnototwórczego zbiorowego zabójstwa kozła ofiarnego i Nowego Testamentu jako tekstu antyreligijnego jest rzeczywiście inspirująca. Podobnie zresztą jak filozoficzna interpretacja Parakleta - Ducha działającego w dziejach, dzięki czemu kultura rozwija się w kierunku dostrzegania niewinności kozła ofiarnego i niezgody na zbiorową przemoc. Wszystko to jest wpisane w teorię mimetyzmu, która była konikiem Girarda, i przyprawione niechęcią do dekonstrukcji i zjawiskach pokrewnych. Przed lekturą warto dostroić swoje oczekiwania - nie tyle jest to książka popularnonaukowa o etnografii, antropologii czy nawet historii religii, co raczej esej filozoficzny.

Bardzo fajnie napisany leksykon opisujący kilkadziesiąt zjawisk z pogranicza rodzimych historii, obyczajowości, kultury i popkultury. Tematy dobrane według odpowiadającego autorkom klucza, za to te, których opisania się podjęły ujęte zostały w sposób wszechstronny, wielopłaszczyznowy i wyczerpujący. Niech nie zmyli Was więc podtytuł "wiek XX w krótkich hasłach" - hasła może są i krótkie, ale analiza każdego z nich zawarta jest w obszernych, pełnych odniesień, interesujących i błyskotliwych esejach. W niejaką konfuzję może wpędzić rzut okiem na spis treści, gdzie obok haseł, takich, jak "alkoholizm", "młodzież" i "przedszkole" widnieją "topless", "spłuczka" i "papierosy ekstramocne". Zaręczam jednak, że ma to sens i każde z haseł stanowi punkt wyjścia dla ukazania szeregu zjawisk kulturowo-obyczajowych, które łączą się w mniej lub bardziej pośredni sposób z zagadnieniem początkowym. Jedynym, co mogę zarzucić książce, jest fakt, że niektóre z analiz mocno się zdezaktualizowały i książka wręcz prosi się w tych wypadkach o jakieś wzbogacone, uwspółcześnione wznowienie. Na przykład wszelkie odniesienia do zjawisk związanych z telewizją, telefonią i - przede wszystkim - z informatyką i internetem roku 2008 - kiedy książka została wydana - mocno trącą myszką. Poza tym, książkę gorąco polecam!