Sacrum pogańskie - sacrum chrześcijańskie. Kontynuacja miejsc kultu we wczesnośredniowiecznej Europie Środkowej

W pierwszej części książki znajdziemy informacje o składnikach posiłków, przetwarzaniu i konserwacji oraz zapleczu kuchennym słowian i wikingów. Mam wrażenie, że w książce jest troszkę więcej informacji o słowianach niż wikingach. W drugiej części mamy autorskie rekonstrukcje przepisów takich jak podpłomyki, zakwas, kasze z dodatkami i inne. Książkę przyjemnie się czyta, w środku znajdziemy sporo narysowanych obrazków. Minusem jest użycie czcionki bezszeryfowej.

Z racji premiery "God of War: Ragnarok" wypadałoby sobie przypomnieć mitologię skandynawską, a książka Słupeckigo jest najlepszą opcją na zrobienie tego. Autor we wstępie wskazuje na liczne braki źródeł i wiele wersji danej postaci, czy też sytuacji z nią związanej. Daje to spore pole do interpretacji i przedstawiania swojej wizji danego mitu. Co do książki. Trzeba się mocno wczytać, żeby wyłuskać treść. Przypomina to trochę książki o zespołach metalowych, gdzie takowe rozgałęzienie jest konieczne, celem zrozumienia genezy utworów, czy członków zespołu. Nie mniej jednak warto, przynajmniej żeby wiedzieć, co mówi Mimir podczas gry.

Niezwykle szczegółowo opisana, właściwie historia kuchni u wczesnośredniowiecznych Słowian. Autorzy zaczynają od tego skąd wzięli źródła, czym się kierowali gdyż wiadomo, że wiele zapożyczeń trzeba było zrobić, oczywiście wszystko uzasadnili. Następnie surowce do gotowania, surowce do wytwarzania narzędzi, wytwarzanie narzędzi ze szczególnym uwzględnieniem pieców i wypalania , co na pewno jest konikiem Twórców, o czym niejednokrotnie wspominają. W końcu wytwarzanie, cel, zastosowanie i warunki ...... no generalnie na prawdę wszystko, Kończy się chyba na zastosowaniu potraw w życiu duchowym. A nie, kończy się jednak na zestawieniu przepisów, które chyba w większości zostały wykonane przez Autorów. Całość okraszona sporą ilością fotografii, niestety czarno-białych. Nie zmienia to faktu, że niezwykle przyjemnie się całość odbiera.

INFO Autor książki na podstawie analizy grobów kobiecych, tekstów (m.in. edda poetycka, sagi wojowników) i znalezisk archeologicznych autor książki przygląda się kim były kobiety w czasach wikingów. W pozycji przeczytamy też o rytuałach, przedmiotach powiązanych z magią, bądź walką. Dokładnie przeanalizowano tu również groby skandynawskich niewiast, ⚔️MOJA OPINIA Mimo, że książka ma charakter historyczny, dla mnie skrywała ona wiele magii. Przede wszystkim, autor, Leszek Gardeła, bardzo dużo uwagi poświęca nawiązywaniu do mitów, tekstów poematów i sag. W pozycji rozbudowany został też wątek magii seidr i symboliki włóczni, amuletów, czy sposobu pochówku. Sporo tu też Odyna, który był mocno związany z magia i bardzo się cieszę, że jego postać została tu podkreślona. W kontekście zaświatów wspomniane zostały oczywiście Walkirie i Valhalla, ale nie pominięto też Helheim (krainy zmarłych Hel),oraz Folkvangr (miejsca podróży kobiet po śmierci, o które dbała sama Freja). Mitologia została też zestawioba ze znaleziskami archeologicznymi: grobami i artefaktami, które towarzyszyły zmarłym w ich podróże w zaświaty. W moim odczuciu historyczna atmosfera bardzo płynnie przechodzi tu w magię i wierzenia wikingów. Myśle, że książka przypadnie do gustu zarówno osobom interesujących się odkryciami archeologicznymi, ale też nordycką duchowością, seidr czy mitologią. #współpracarecenzencka

Dość długo zastanawałam się nad oceną tej książki. Bardzo duży zakres przedstawionych informacji, a zwłaszcza imponująca liczba cytatów ze źródeł średniowiecznych, przemawiają zdecydowanie na jej korzyść. Mimo to, książka nie wciąga, czyta się ją raczej ciężko - jest to opracowanie zdecydowanie naukowe, a nie popularno-naukowe. W wielu miejscach miałam również wrażenie, że autor wielokrotnie powtarza te same informacje i wnioski. Przy całym bogactwie przedstawionych informacji, dat i imion, mam jednocześnie poczucie zbyt powierzchownego potraktowania kwestii upadku religii przedchrześcjańskich wśród słowian - przymusowy charakter chrystianizacji jest tu potraktowany dość powierzchownie.

Bardzo dobry zbiór esejów wybitnych polskich historyków na temat początków średniowiecza (IV-XI w.) Myślę, że jest to świetna lektura uzupełniająca do klasycznego podręcznika historii średniowiecza. Polecam zwłaszcza esej prof. Romana Michałowskiego o Galii Merowingów, gdyż w polskiej historiografii nie ma tego za dużo.

Lepsze niż się spodziewałem. Miłe, przepraszam za wyrażenie "bobrowanie" w możliwych przepisach (staro)słowiańskich. Jak mogło być ? Odnośnie strony 21 - to dodałbym jeszcze - nożyce ! Odnośnie garnków w studni - to przecież w studniach chłodziło się też napoje ! Łosina, bobrzyna ? Nie ma. Może więcej sałatek ? Piszę o tym, czego nie ma. Młode liście mniszka lub pokrzywy? Pokrzywa z twarogiem etc. Oczywiście soczewica ze smażonym czosnkiem ? Mogli też jadać sympatyczne skądinąd jeże - też pieczone w glinie ? Na deser dodam swoją osobistą kolekcję lokalnych "przysmaków". Kiedyś je sobie spisywałem: świńskie uszy a la Litwa (podobno) pieczone na fajerkach od kuchni kaflowej grzyby - żółte gąski - zupełnie inny smak niż z patelni skóra z pieczonego boczku placek z "krochmalu" powstałego po wyciskaniu ziemniaków (oczywiście to nie czasy starosłowiańskie) na pyzy dudki - barszcz ze świńskich płuc - nie cierpię zupa z głogu - całkiem całkiem placki buraczaki :) i marchwiaki :( smażony w cieście kapelusz grzyba - jadalnego muchomora - kani smażony móżdżek młode (podobno szkodliwe) olszówki - kiszone i duszone w śmietanie żeberka trzymane w solance, w kamionce zamiast lodówki "sójki" z kapustą - dość popularne Smacznego.

Zły tytuł książka powinna nosić tytuł „Wierzenia Prasłowian naukowy bełkot” wtedy nikt by nie kupił książki która nie jest dla niego. To nie jest książka dla normalnych ludzi. To jest książka którzy potrafią się w tym syfie „polskiej „nauki”” żyć. To jest książka która jest napisaniem czegokolwiek aby zaliczyć egzamin. Tak właśnie działają studia w naszym kraju. Mimo wszystko autor ma mnóstwo wiedzy ale nie da się napisać 1500 stron i w 120 stronach to zamknąć więc książka wygląda na chaotyczną bo porusza każdy temat tym chorym akademickim bezpłciowym sposobem, dotykając każdego z wątków po kawałeczku, nie zaczynając go ani nie kończąc tak naprawdę. Pan Jakub Zielina powinien napisać 15 tomów książek o Słowianach nie takich na 120 stron tylko takich na 700 stron każdy. Wtedy został by doceniony za swoją wiedze i chęć dzielenia się nią. Ale musiał by zmienić prace bo w Polsce „nauka” to durna i żmudna praca z której wracasz zmordowany żeby kończyć w domu. Dlatego ta książka jest taka. Mimo wszystko niech się uda kiedyś kiedyś może na emeryturze bo będzie to coś wielkiego

Szalenie ucieszyło mnie nowe wydanie moich ulubionych klasycznych rozpraw mediewistyki. Jest to zdecydowanie pozycja naukowa, i niestety kto nie przywykł do wielce zacnego warsztatu rozprawy naukowej prowadzanej na wysokim poziomie, do tego wspaniałym językiem bogatym i eleganckim, może nie podołać przedstawionej treści. A treść jest bogata oparta na dowodach naukowych pięknie analizowana. Bardzo lubię wracać na i kilka stron i delektować się tym stylem, a ponieważ nie jestem specjalistą w tej dziedzinie tylko amatorem słowiańskiego dziedzictwa, za każdym razem zapamiętuję lub analizuję coś innego i to jest bardzo budujące.

Dobry wstępniak do świata celtów. Liczne (2/5 objętości) fotografie sztuki, pozostałości archeologicznych po Celtach pozwala lepiej zwizualizować sobie ich kulturę. Rola druidów, kobiet, organizacja plemienna, legendy, sztuka, zaświaty Avalon- Tir-na nog. Trochę gorzej z przedstawieniem dziejów, są mocno skrótowe - mamy tu tylko drobne wzmianki o tych plemionach rozproszonych na połowie terytoriów europejskich. Są wymienione ciekawe momenty w ich dziejach - jak wsparcie Hannibala podczas marszu przez Alpy czy podjazdy i najazdy na republikański Rzym (czasy etruskie),kontakty z Grekami na Bałkanach czy nawet w Anatolii, trochę Wyspy brytyjskie, Galowie, monastycyzm i chrześcijaństwo. Ale te wszystkie obecności celtyckie w różnych miejscach i okresach nie łączą się jakąś logiczną, bardzo spójną całość. Brakuje tutaj głębszego, dokładniejszego ujęcia.

Żałuję, że rozprawa to krótka, bo czyta się ją szybko i z zainteresowaniem. Szkoda też, że opisane są tu tylko dzieje Słowian Połabskich, a nie ich kultura. Czego jednak oczekiwać po książeczce mającej trochę ponad sto stron? Profesor Strzelczyk jednak, jak zawsze, rzeczowo podszedł do zagadnienia, wzbudziwszy mój apetyt. Teraz chcę więcej!

Ciężko mi tu ocenić całość, zważywszy, że jest to pięć osobnych artykułów, każdy innego autora. Spojrzenie na wierzenia i ludy pogańskie jest dość różnorodne, obok opinii historyków jeden z artykułów jest autorstwa księdza, wśród Polaków jedna praca została napisana przez Niemca. Nie jest to literatura dla każdego, wyraźnie pisano ją z myślą o środowiskach fachowo zajmujących się historią, nie jest też jednak pisana jakimś strasznie hermetycznym językiem. Jedyną trudność sprawiła mi chyba tylko spora ilość dłuższych cytatów po łacinie, których, z racji na czytanie w warunkach pociągowych, nie mogłam na bieżąco sprawdzać. W obrębie jednego artykułu zauważyłam niekonsekwencję w transliteracji słów greckich w zakresie litery dz/z, ale to już zboczenie osoby uczącej się języka. Artykuły nie skupiają się na jednym tylko kręgu kulturowym, mamy bowiem zarówno społeczeństwa greckie i rzymskie, jak i słowiańskie i nordyckie. Ogólna ocena wypada zatem raczej pozytywnie.

Bardzo dokładnie opisane dzieje Celtów z Irlandii i Brytanii do XII wieku, trochę mniej dokładnie reszty Celtów. Właściwie jest tu wszystko - historia, geografia, polityka, poezja, literatura, religia, kultura, zabytki, prawo, kobiety, zwyczaje... Wszystko, dosłownie co chcecie wiedzieć o Celtach. W dodaku nieźle napisane.

Celtowie nazywani byli Galami, Strażnikami Natury, a starożytni Rzymianie i Grecy mówili o nich pogardliwie: barbarzyńcy. Mieli ku temu powody, ponieważ w 387/386 r.p.n.e. Celtowie splądrowali Rzym, w 279r. p.n.e Delfy, by w latach 278-277 p.n.e dotrzeć aż do Ankary. Ulokowali się też w Brytanii i Irlandii. Byli niepiśmienni, nie budowali świątyń, nie tworzyli państw, funkcjonowali w małych społecznościach o charakterze królestw. Jednak, w końcu, Rzymianie odebrali im, co swoje. Wówczas, jedynie Irlandia, stała się- na pewien czas- ostoją dla Celtów. Książka ma formę encyklopedii. Przedstawia wierzenia, sagi, przedmioty kultu, wyjaśnia pojęcia. Pozwala szybko dotrzeć do konkretnej informacji, ale nie daje pełnego obrazu, jak twierdzą autorzy, uważam że podrzuca dużą ilość "puzzli", które trudno na jej podstawie, ułożyć w pełny i uporządkowany obraz religii Celtów. Niektóre informacje, umieszczone przez autorów w encyklopedii, są bardzo intrygujące. Natknęłam się np. na sugestię, że najprawdopodobniej, dzięki Celtom, do dziś mamy w domach świnki-skarbonki. Świnia była dla nich bowiem świętym zwierzęciem, symbolem obfitości, dostatku i szczęścia. Jej wizerunki umieszczali na amuletach, które nosili żywi i otrzymywali zmarli. Trochę zwątpiłam, gdy o tym przeczytałam, więc postanowiłam sprawdzić. Zweryfikowałam tę hipotezę z informacjami zamieszczonymi w "Słowniku symboli" W. Kopalińskiego. Prof. Kopaliński podaje podobne informacje. W większości religii świnia ma negatywne konotacje. U Celtów jest inaczej. Może więc ta świnka-skarbonka, jako pamiątka po Celtach, ma sens. Choć Galowie uważali świnię za święte zwierzę, jej mięso było ważną częścią ich diety, co nie dziwi, ponieważ dostarczało paliwa dla mięśni i mózgu. Celtowie potrafili peklować mięso wieprzowe w dużych okrągłych kotłach, co potwierdzają badania archeologiczne. Książka, chociaż bardzo interesująca, ma kilka dokuczliwych wad, niezależnych od autorów. Są to: mały format (mniejszy niż A5),czcionka maleńka jak maczek oraz czarne, niewyraźne ilustracje. To, bez wątpienia, zniechęca do dłuższego czytania, męczy oczy i nuży. Ale prawdziwych pasjonatów tematu te niedostatki z pewnością nie zniechęcą.

Publikacja jest kolejną ze stajni wydawnictwa Triglav. Niby jakość papieru w środku poprawili, ale... no właśnie, zawsze musi być ale. Udało mi się ją rozkleić, co niby mogłabym tłumaczyć zbyt agresywną aksploatacją, ale folia pokrywająca wierzchnią stronę okładki brzydko się odkleiła i zrolowała, co jest już ewidentną wydawcy. Także jedną rzecz naprawili, dwie popsuli. Książka "Wierzchowce Bogów" posiada strukturę pracy naukowej. Lektura nie sprawia jednak takiej przyjemności jak inne tego typu publikacje (np. ostatnie publikacje Pana Łuczyńskiego czy Kajkowskiego. Piękno w najczystszej postaci),niemniej dzięki temu jest choć minimalnie klarowna. Zdarzają się jednak wielokrotne powtórzenia, co przy tak krótkim materiale, o dużym stopniu specjalistycznym jest głupie i nie można tego uznać za zamierzone. W pewnym momencie książka staje się paskudnie chaotyczna, mimo tego że to powielenie pracy. Informacje są porozrzucane bez sensu i bywa, że powtarzają się nawet na przestrzeni kilku stron! Zdarzają się też fragmenty co najmniej dziwne. Chociażby przy opisie konia, na którym według Słowian jeździł na nocne eskapady Świętowit jest dopisek autorki 'czy jednak dosiadał go (rumaka świątynnego) właściciel (czyli Bóg)? Czy może pod osłoną nocy robił to kapłan?" Zadawanie tego pytania jest tak potrzebne jak mi nowa turbosprężarka. Książce nie pomagają również literówki, nawet tak absurdalne jak w datach. Marne jest także to, że część rycin to odpisy z innych publikacji i nie mają one legend, przez co w sumie są w pewnym stopniu bezcelowe. Są niejasne strukturalnie lub też są one opisane, nie mają odniesienia na planach sytuacyjnych. Jak już wspomniałam, jest to druga, poprawiona, jak zapewnia wstęp, odsłona książki, lecz jak widać nie jest ona dopracowana. Wiele rzeczy można było jeszcze poprawić. Pewnym walorem publikacji są szkice samej autorki o wysokim walorze estetycznym, przynajmniej w kwestii studium konia. Ludzie są koślawi. Niestety część ma również zaburzone proporcje, czy perspektywę, lecz nie przeszkadza to w zrozumieniu sytuacji, które są na nich ukazane. Jedna jest jednak wybitnie skopana przez to, że pani Łukaszczyk nie przemyślała tematu i widocznie nie posiada wyobraźni technicznej. Indeks zabytków owszem jest, niestety na końcu. Niby to nie jest jakieś niedopuszczalne uniedogodnienie, niemniej dziwne rozwiązanie. Lepiej mieć odniesienie bezpośrednio w treści. To co jest również bez sensu, to wrzucenie do katalogu współczesnych zabawek. Kilka tez wydaje mi się tutaj nieudana. Książka zakłada, że raczej wszystkie z opisanych zabytków - figurek koni - była wykonana przez profesjonalnych rzemieślników, a relatywnie duży nakład pracy włożony w przedmioty miałby je wykluczyć z grona zabawek dziecięcych. Nie wzięto jednak pod uwagę, że dla niektórych oczekiwanie na potomka, szczególnie pierworodnego, może być czasem wyjątkowym, a zabawki może wykonywać samodzielnie rodzic, wkładając w nią niewspółmierne celowi czas oraz staranność. To co książka robi dobrze, to ogromna ilość cytatów, zarówno z kronik dotyczących Słowian jak i sag. Autorka często podaje własne tłumaczenia, ale również zamieszcza teksty oryginalne do ewentualnej weryfikacji. Z pewnością zainteresuje pasjonatów, szczególnie kultury nordyckiej fakt, że mamy tu zatrzęsienie oryginalnych opisów, które wręcz "żywcem" zostały zobrazowane w serialu "Wikingowie". Najbardziej zapadający w pamięć jest opis święta w Upsali, gdzie składano również ofiary z ludzi, oraz opis pochówku "wodza Rusinów" zapisany przez naocznego świadka - ibn Fadlana, według którego zobrazowano serialowy pogrzeb jarla z pierwszego sezonu. Zabrakło tylko na koniec zwierząt ofiarnych. Co ciekawe, w serialu widać nawet więcej naleciałości słowiańskich takich jak na przykład uskutecznianie zapasów podczas uroczystości. Co ciekawe podróżnikowi przyznano tłumacza, który nakreślał mu symbolikę tego co widzi, aby mógł pełniej brać udział w fecie, a w serialu młody Björn tłumaczy wszystko katolickiemu mnichowi. To, co jak najbardziej godne pochwały to fakt, że autorka postanowiła odtworzyć część zabytków. Nazywamy to archeologią eksperymentalną, a przedmioty są wykonywane w oryginalnych technologiach. Niestety badania własne są troszkę za mało uwydatnione, powinny być chyba lepiej opisane i udokumentowane. Są to badania własne, które pomagają innym naukowcom w wielu dziedzinach, a więc warto je eksponować. To czego mi również zabrakło to wyraźne posumowanie i zestawienie znaczenia konia dla obu opisywanych kultur. Jest to bardziej dość losowe zebranie materiałów w jednym miejscu.

Nie dobrnąłem do końca, chociaż jako tako zgadzam się z profesorem. Zwracam uwagę, że jest to lektura trudna, autor odwołuje się do mitów i opowieści bez słowa wstępu - jakby rozmawiał z równym mu wiedzą naukowcu. Nie tłumaczy łaciny. Czekam na podobne opracowanie popularnonaukowe - takie można znaleźć chociażby w na portalu z białym trójkątem na czerwonym tle jako debata z udziałem prof. Banaszkiewicza pt. "Spór o początki państwa polskiego".

"Powrót do korzeni Odkąd pamiętam fascynują mnie starożytne cywilizacje, ich mitologie, obyczajowość. Jak dotąd koncentrowałam się głównie na mitach i zwyczajach dawnej kultury śródziemnomorskiej i azjatyckiej, gdyż dostęp do informacji na ich temat był stosunkowo łatwy, powszechnie dostępny i bardzo popularny. Dziedzictwo Słowian i ich wierzeń zainteresowały mnie, gdy skończyłam dziesięć lat - zaraz po przeczytaniu "Sagi o wiedźminie" A. Sapkowskiego. Stworzenia pojawiające się w historii zachęciły mnie do zapoznania się z rodzimą demonologią. Mimo wszystko do tej pary nie dane mi było spotkać się z książką podejmującą tematykę słowiańskich przodków szczegółowo i dlatego z wielką przyjemnością sięgnęłam po"Tajemnice Słowian", licząc na to, że pozycja ta w pełni zaspokoi moją ciekawość na temat zamieszkujących niegdyś terytorium Polski plemion. Czy publikacja Leszka Mateli spełniła moje oczekiwania? "Tajemnice Słowian" prezentują nam obszerne spojrzenie na kulturę Słowian zamieszkujących niegdyś Polskę, ale nie tylko. Zapewne większość z nas ma bardzo wąskie pojęcie na temat kultury słowiańskich przodków. A szkoda, bo sporo elementów naszego życia codziennego wiąże się z ich dawnymi obyczajami. Wiele przesądów i przysłów, z którymi zdarza nam się na co dzień zetknąć zaczerpnęliśmy właśnie z ich zwyczajów. Można powiedzieć, że mitologia słowiańskich plemion jest w dzisiejszych czasach nieco dyskryminowana, zarówno w toku szkolnej edukacji, jak i przez media, promujące greckie, rzymskie, egipskie, nordyckie mity. Leszek Matela ukazuje piękno rodzimych, polskich wierzeń - równie zróżnicowanych i interesujących, jak pierwotne kulty innych krajów. Wskazuje dawne miejsca ich obrządków, wspomina o powiązaniach z cywilizacją celtycką i nordycką, prezentuje rodzime bóstwa, słowiańskie święta, zwyczaje, podkreśla szacunek, jakim darzyli naturę, opisuje symbolikę ważnych dla nich roślin, miejsc. Jeśli chcesz się dowiedzieć, jak mocno polska obyczajowość jest związana ze Słowianami, pragniesz spojrzeć na rzecywistość z nowej, świeżej perspektywy, pełnej radości z otaczającej Cię przyrody... sięgnij po "Tajemnice Słowian". Książka dzieli się na opatrzone tytułami rozdziały, co jest dużym udogodnieniem, bo w każdej chwili można wrócić do tematu, który szczególnie nas zainteresował. Autor przystępnie przedstawił zarówno obrzędy, wiarę, jak i życie codzienne Słowian. Omówił ich historię, sposób celebracji świąt i przełomowych momentów w życiu - od narodzin Słowianina, przez jego małżeństwo - aż po śmierć. Nie zapomniał też o niezwykle interesującym aspekcie związanym z ich wierzeniami. Na kartach publikacji spotkamy się m. in. ze strzygą, krasnoludkami, wampirami, wilkołakami, topielcami - słowiańską demonologią, która zainspirowała wielu twórców polskiej fantastyki, nie zabraknie też odniesień do sztuki Słowian, sposobu żywienia, kultu, jakim otaczali drzewa, mające dla nich duże znaczenie zarówno ze względów religijnych, jak i terapeutycznych, opisu otoczenia, w którym się obracali - osad, domostw oraz ich sposobu ubierania się. Sporą część "Tajemnic Słowian" zajmują odniesienia do słowiańskich rytuałów, wróżb i magii. Znajdziemy tu krótki przewodnik po najważniejszych miejscach czci ich bóstw, które do dzisiaj przyciągają turystów swoją niezwykłością. Książka zawiera też informacje o innych, przydatnych w poznawaniu świata Słowian źródłach - literaturze i stronach internetowych oraz dokonaniach archeologicznych na terenach niegdyś przez nich zamieszkiwanych. Stanowi również mały przewodnik po uzdrawiających właściwościach rosnących w Polsce drzew. Język publikacji jest prosty i przystępny, poszczególne tematy zostały wyjaśnione dosyć dokładnie, nie ma tu przesytu informacji, czy też zbytniego przywiązania do drobnych szczegółów. Książkę czyta się przyjemnie, a omówione ciekawostki przyciągają uwagę odbiorcy, zachęcają do głębszego zapoznania się z tematem. Autor omówił większość zagadnień związanych ze Słowianami. Duży plus stanowią przedstawione w "Tajemnicach Słowian" przesądy i przysłowia, które przetrwały do dnia dzisiejszego. Dzięki nim możemy odczuć większą więź z naszymi przodkami. Pozycja powinna zadowolić wszystkich pragnących dowiedzieć się czegoś na temat kultury, obyczajów i wierzeń tej cywilizacji. "Tajemnice Słowian" całkowicie mnie pochłonęły, nie spodziewałam się, że świat Słowian tak bardzo mnie zaintryguje. Z przyjemnością pogłębie wiedzę zdobytą dzięki tej książce. Szkoda, że na rynku rzadko pojawiają się pozycje obejmujące tę tematykę. (...) CAŁA RECENZJA NA: http://florareadsbooks.blogspot.com/2013/04/recenzja-tajemnice-sowian.html