Z pamiętnika niemłodej już mężatki

Po „Kawałkach żeńskich, męskich i nijakich” jest to drugi zbiór felietonów Grodzieńskiej jaki przeczytałem i spodobał mi się jeszcze bardziej niż wspomniane „Kawałki”. Autorka rewelacyjnie sprawdza się w krótkich formach jak felietony i skecze, ma świetne poczucie humoru, błyskotliwy dowcip i świetne wyczucie komizmu sytuacyjnego. Jest też doskonałą obserwatorką, potrafi swoje spostrzeżenia i refleksje zamknąć w opisywanej sytuacji, nawet jeśli teoretycznie nic na to nie wskazuje. Niestety nie mam odniesienia jako takiego, Grodzieńska opisuje PRL, twór absolutnie mi nie znany jako, że urodziłem się pod koniec lat osiemdziesiątych. Tyle mojego co obejrzę w filmie albo podsłucham wśród rodziny, która wówczas żyła. I tu akurat wszyscy mówią z Grodzieńską wspólnym głosem (a może Grodzieńska z nimi?). Autorka wyśmiewa ale nie obraża, ma zdrowy dystans do otaczającej rzeczywistości ale zwłaszcza ma go do siebie. Nie popada w skrajności, nie szarżuje, nie popada w megalomanię, nie kombinuje. Nie sposób wymieniać tu felietonów, które mi się spodobały bo bym musiał wypisać prawie wszystkie. Ale znalazłem w tej książce kilka perełek, które ubawiły mnie do łez – „Na urlopie”, „Osobiste książki zażaleń”, „Sklep ze spekulacją”, „Lesio”, „W czterech zdaniach” czy cykl „Urzędowe”. Choćby dla nich warto było ten zbiór przeczytać, ale na szczęście to tylko wierzchołek góry lodowej tych wspaniałości jakie w książce popełniła autorka. Zdecydowanie polecam. Inteligentna rozrywka, idealna na poprawę nastroju.

Uwielbiam Grodzieńską, a jej niesamowity życiorys to gotowy scenariusz na film, więc cieszy mnie, że ta książka pogłębia wiele wątków, które pojawiły się we wcześniejszych pozycjach autobiograficznych autorki (trochę to wygląda tak, jakby autorka przed śmiercią chciała jeszcze kilka rzeczy przed czytelnikami odkryć i ocalić od zapomnienia). Nie wszystko jednak zdecydowała się wyjawić - nie wspomina nic o swoim (po matce) i męża (po rodzicach) żydowskim pochodzeniu ani o tym, że przez 2 lata przebywali w getcie, gdzie organizowali przedstawienia w teatrze Femina. Pragnęła jednak, żeby po śmierci te informacje zostały ujawnione - przekazała do druku materiały, które zostały wydane w 2014 w książce "Miasto skazanych" (zapiski męża i jej wiersze). Same wiersze były już wydane zaraz po wojnie pod pseudonimem Stefania Ney (nazwisko panieńskie matki). Bardzo zaciekawiła mnie postać siostry męża Jerzego Jurandota - Zochy, która brała czynny w konspiracji i zginęła w powstaniu. Okazuje się, że napisała 3 książki pod pseudonimem Zofia Bardówna. Naprawdę nazywała się Zofia Gleichgewicht i udało mi się odnaleźć w necie kopię jej podania do ASP, łącznie ze zdjęciem, na którym widać przepiękną młodą kobietę. Wysłałam nowo zdobyte informacje do twórców biogramów powstańczych, mam nadzieję, że uzupełnią. Idąc tym tropem okazuje się, że teściowe p. Stefanii nie nazywali się Tadeusz i Sabina, lecz Dawid i Szajndla. Ich syn Jerzy zmienił nazwisko Gleichgewicht na Jurandot, przy czym wygląda na to, że je wymyślił, ponieważ jedyne osoby o tym nazwisku to on, żona (jako drugie), córka i wnuk Michał (jest pilotem), który nosi nazwisko po matce. W ogóle w książce ukrytych jest kilka zagadek, np. czemu matka Stefanii była bezpaństwowcem? I skoro Stefania idąc do szkoły b. słabo znała polski - to w jakim języku rozmawiały z nią mama i babcia? Wiele wskazuje, że mógł to być rosyjski. A może jidysz? Jest też wiele niedopowiedzeń, np. autorka pisze, że śpiewaczkę Helenę Ostrowską poznała w domu konspiracyjnym w Gołąbkach, a tymczasem wcześniej występowały razem w getcie w przedstawieniu "Księżniczka czardasza". Te niejasności i niedopowiedzenia są głównie konsekwencją przemilczania pochodzenia i pobytu w getcie. Ciekawy jest też wątek Jurandota - kobieciarza. Żona i córka zgodnie piszą, że im to nie przeszkadzało, a jego kobiety były zawsze w dobrym guście. Na sam koniec p. Stefania nadmienia, że mąż nie miał żadnych wad. Ciekawe. PS. Słowa p. Joanny Jurandot-Nawrockiej (zm. 2016): "Rodzice nigdy nie mówili publicznie – i prawie nigdy w domu – o spędzonym w getcie okresie. Był to okres, którego nie chcieli pamiętać, choć zatrzeć go w pamięci oczywiście nie zdołali. Dodatkowo mama, jako autorka i wykonawczyni tekstów satyrycznych, chciała kojarzyć się z artystką ,,do śmichu”, a nie z tak niewyobrażalną tragedią. Mogli spokojnie się ukryć, ale poszli do getta dobrowolnie, ze względu na uwielbianych rodziców ojca, którzy tej szansy nie mieli. Wyszli, kiedy „akcje” tak się nasiliły że nie było szans na uratowanie moich dziadków. O wstydzie nie było mowy, natomiast przyznaję że rodzice – jak wszyscy albo prawie wszyscy ludzie którzy przeżyli tamten koszmar – bali się jego powrotu. Bali się nie o siebie, tylko o nas, o następne pokolenia." PS. Jerzy Jurandot napisał w getcie sztukę: komedię (!) osadzoną w realiach getta pt. "Miłość szuka mieszkania". Była tam wystawiana. Można wysłuchać świetnego słuchowiska na niej opartego - wpisać na YouTubie: słuchowisko miłość szuka mieszkania.

Jeden z najwybitniejszych polskich aktorów we wspomnieniach swojej żony. Rzadko żony piszą o swoich mężach, a więc już z tego powodu warto tę książkę przeczytać. Jest to ciepła, subtelna relacja o wspólnych przeżyciach. Zawodowych i prywatnych. Szczególnie podobały mi się wspomnienia Autorki dotyczące poznania Gustawa Holoubka, jak również ten wątek, kiedy to Pan Gustaw niechcący obsypywał sobie spodnie popiołem z papierosa i... udawał przed żoną, że wcale nie palił. Może obraz tego aktorskiego małżeństwa jest w książce nieco wyidealizowany, ale warto przeczytać.

Znany pewnie wszystkim aktor Jerzy Stuhr przedstawia historię swojej rodziny począwszy od połowy XIX wieku aż do współczesności. Książka jest dobrze napisana, okraszona wieloma zdjęciami. Dowiedziałam się z niej wielu ciekawych rzeczy - skąd wzięła się rodzina Jerzego Stuhra w Krakowie, jakie były losy członków jego rodziny w czasie wojny, a także kilka ciekawostek z życia samego aktora. Polecam

Słodko-gorzka opowieść o Krystynie i mężczyznach w jej życiu. Zawiera humor właściwy Magdalenie Samozwaniec. Niby opowieść niewspółczesna, nawet archaiczna, dziś kobiety są już inne, mężczyźni też. Ale czy na pewno? Moim zdaniem aż tak dużo się nie zmieniło. Mimo, że tak się zdaje na pierwszy rzut oka. A kiedy się wchodzi w głębsze relacje to nic nie jest oczywiste. Lektura jest zupełnie inna niż dzieje rodzinne opisywane przez autorkę do tej pory. Dla mnie znakomita.

Przygody Hani Bani- zabawna historia inteligentnej, łakomej dziewczynki, pod którą podszywa się autorka Hanna Bakuła. Opowieść ta ma charakter autobiograficzny, która spodoba się każdemu niezależnie od przedziału wiekowego. Hania Bania żyje w wirtualnym świecie, zawsze gotowa do ucieczki od nudy domowego makaronu i kożucha na mleku. Od czwartego roku życia udaje, że chodzi do szkoły, o której marzy. Jest uroczą, nieustannie zajadającą się po kryjomu smakołykami młodą dziewczynką, pełną wigoru. Na końcu książki autorka sprawia nam miłą niespodziankę w postaci przepisów kulinarnych prosto z jej domu. Warto podkreślić, że przepisy te są dziecinnie proste,a przede wszystkim przyjemne w przygotowaniu. Bardzo polecam, naprawdę nie żałuję żadnej minuty poświęconej na jej czytanie.

Jak to się dobrze czyta! Jak miło zanurzyć się w jeżyk książki, który zachwyca, rozwija, zastanawia. Ile współczesnych autorów i autorek mogłoby się uczyć pokory i sprawności językowej od córki Kossaka. Przeczytałam ponownie z takim samym zachwytem jak niegdyś!

Może nie jestem obiektywna bo bardzo lubię pana Artura Andrusa. Ale nigdy specjalnie za panią Marią Czubaszek nie przepadałam więc miałam mieszane uczucia podchodząc do tej lektury. Muszę przyznać, że mnie miło zaskoczyła. Bardzo ciekawa rozmowa, dowiedziałam się z niej wiele ciekawostek. I zdecydowanie ociepliła mi wizerunek pani Czubaszek, nawet powiedziałabym, że przekonała mnie jakie świetne teksty ona napisała. Super lektura na odprężenie.

To książka o świetnie zapowiadającej się karierze zniszczonej przez wojnę, getto i pomówienia. Mam ambiwaletny stosunek do tej pozycji, nie potrafię ocenić czy Wiera była winna czy nie. Wierze jej bardziej niż Szpilmanowi ale jej mąż to zło wcielone a całe życie jej pomagał. Niestety nie dowiemy się już prawdy. Polecam chociaż ciężko się to czyta. Podziwiam autorkę za cierpliwość.

O tym, że mało jest w życiu rzeczy równie istotnych jak przeczytanie dobrej książki. Od czasu zaznajomienia się z Jeżycjadą mam (prawdopodobnie trochę irytujący) zwyczaj porównywania wszystkich literackich rodzin, zwłaszcza tych inteligenckich, do Borejków i nie wiem jak do tego dochodzi, ale bohaterowie Musierowicz zawsze w takich przypadkach wypadają jakoś niekorzystnie. A tutaj trzeba przyznać, że podobieństw jest sporo - mamy ojca, którego nie interesuje właściwie nic poza książkami (ale o dziwo tutaj wypada to uroczo, podczas gdy Ignacy B. w swoim oderwaniu od rzeczywistości głównie irytuje), mamy dwie córki podzielające jego pasję i przeżywające z tego powodu mnóstwo przezabawnych komplikacji, mamy matkę, która stoi trochę z boku tego całego zamieszania, ale nie udaje jej się do końca uchronić przed tym książkowym szaleństwem, a cała rodzina niemal nieustannie przerzuca się cytatami z literatury. Prezentowane są też różne podejścia do czytania, np. czy powracanie do znanych już książek nie jest stratą czasu, skoro wciąż powstają nowe, a wszystkiego przeczytać się nie da? Co ciekawe, z pewnych szczegółów da się wywnioskować, że tam gdzieś w międzyczasie musiały się toczyć obie wojny światowe, ale w ogóle nie da się tego wyczuć - pewnie dlatego, że ta rodzina właściwie do niczego (poza książkami i czytaniem) nie podchodzi szczególnie poważnie.

Hanna Zborowska z Kobuszewskich w zabawny, jak na tytuł książki przystało, opisała swoje dorastanie. Hania to nietuzinkowa osóbka, skora do psot, odkrywania świata, przekraczania granic. To kobieta o niepohamowanej energii i ciekawości życia, niepokorna, uparta w swoich postanowieniach. Hania lubiła empirycznie sprawdzać i doświadczać, co często miało skomplikowane konsekwencje, niemniej nie zrażała się łatwo. Szukająca przygód, ciekawska, poszukująca sensacji w sprawach niezrozumiałych, zwłaszcza kiedy były dla niej zakazane. Zakochana najpierw w swoim młodszym braciszku Jasiu, potem w nauczycielce i wreszcie w Rudym, który będzie przewijał się w jej życiu niejednokrotnie. Z początku urwiska, utrapienie matki, znajduje swoją pasję i misję życiową, kończy studia i staje się stateczną naukowczynią. Życie Hanny przypadło na lata międzywojnia i po II Wojnie Światowej. Przez pryzmat swoich przeżyć poznajemy Warszawę począwszy od Bródna i Śródmieścia, by podczas wojny przenieść się na Pragę. Dowiadujemy się, że na lato jeździło się do Strugi, która to dzisiaj jest częścią Marek pod Warszawą, a kiedyś była miejscem odpoczynku letniego dla Warszawiaków. Autorka napisała swoje wspomnienia z humorem, czułością i miłością do swojej rodziny. Warto zatopić się w ten świat opisany przez autorkę, dać się ponieść jej wybrykom, uroczym wariactwom, urzekającym pomysłom i oddaniu.

Nie jest to biografia czy autobiografia, ale dokładnie jak w tytule - historia rodzinna. Historia rodziny polsko- żydowskiej, gdzie ta żydowskość była traktowana jak przywara, jak coś wstydliwego. I ta żydowskość była skrzętnie ukrywana przed naszą autorką. Tuszyńska próbuje rozwikłać ten " sekret" i w jakiś sposób zrozumieć postępowanie swojej matki. Chce odzyskać swoją żydowską rodzinę i poznać jej korzenie. A co za tym idzie - odnaleźć swoją zagubioną tożsamość. Bardzo dobra książka. Polecam wszystkim.

Znana z i ekranu telewizyjnego i z wielu audycji radiowych pani Dorota, weterynarz i miłośnik zwierza wszelkiego. Jej pasja do zwierząt to nie tylko gabinet weterynaryjny, ale także psy, koty i inne zwierza w domu. Kto nie oglądał nigdy "Zwierzowca" lub nie słuchał audycji "Zwierzenia na cztery łapy" ten ma okzaję poszukać tych programów w internecie, a na pewno nie pożałuje. A póki co, przeczytajcie bardzo ciekawą biografię samej autorki, która prowadzi nas opowiadając o swoich przodkach, rownież miłośnikach natury oraz o swoich ludzko-zwierzęcych meandrach losu. Nudy nie ma, ciekawostek mnóstwo, ale żeby nie było, że to tylko śmichy chichy, to powaznych zagadnień rownież nie brak. Polecam bardzo ja psia mama :)

Stara dobra Francja, jeszcze przedwojenna. Teatralna satyra i jednocześnie minimoralitet rozgrywający się w małym miasteczku, przy raczej znikomym udziale postaci tytułowej. Oto bowiem w wewnętrznie skłóconej (o byle co) małomiasteczkowej społeczności pojawił się ktoś, kto cenią wszyscy - tytułowy piekarz z młodszą i piękną żoną. I dalej oczywiście następuje, to co występowało zawsze w literaturze francuskiej czyli wątek miłosny, wcale nie platoniczny. Jak łatwo się domyśleć powoduje to problemy w funkcjonowaniu piekarni i miasteczka. Autor z ironicznym humorem pokazuje jak próbują sobie z tym radzić – raczej nieporadnie – wszyscy zainteresowani. Ich poczynania wywołują uśmiech i sympatię. Jeszcze większą budzi jedna z głównych postaci komediodramatu, czyli sam piekarz. Jego postawa wobec rzeczywistości i ukochanej, mimo kontekstu jak z sitcomu, wydaje się mądra i szlachetna, a co najważniejsze – rokująca na przyszłość. Lekka (same dialogi) lektura, ciepła i bardzo francuska w stylu, napisana jednak dość archaicznym i staromodnym językiem, który jednak bardzo pasuje do fabuły i jej wymowy. Pozornie zabawna, ale skłania tez do przemyśleń.

Dziwią mnie mało pochlebne opinie na temat tej książki, ale ponoć o gustach się nie dyskutuje. Świat głównej bohaterki wciągnął mnie i dostarczył wielu niezwykłych wrażeń. Moja opinia nie była odosobniona, ponieważ książkę puściłam w obieg i wróciła do mnie w stanie opłakanym. Ale niejedna czytelniczka potwierdziła moje odczucia i niejedną łzę kartki książki wchłonęły.

Tematy modernistyczne: proza kobieca / literatura feministyczna / tematy kobiece w literaturze, do których zalicza się „Ciało niczyje”. To pierwsza książka Krystyny Kofty po jaką sięgnęłam. Po przeczytaniu pierwszych stron uznałam, że śmierć na początku historii to nie jest dobry zwiastun. Gdy w życiu głównej bohaterki pojawił się Hiszpan Corrida, na myśl przyszedł mi „Zmierzch”. Sądziłam jednak, że będzie on za główną bohaterkę odpowiedzialny, zadba o nią i wszystko będzie dobrze. „Ciało niczyje” Kofty to dla mnie studnia bez dna. Możemy znaleźć dużo dobrze narysowanych postaci, mocne charaktery i portrety psychologiczne. Do tego, dużo wątków przez co możemy się coraz bardziej zagłębiać w historię. Historię, która jest przesiąknięta ludzkimi dramatami. Hiszpan w pewnym sensie dla Jutty staje się bolesnym wspomnieniem: „Nigdy nie przebaczyła mu, że opisywał ją tak, jakby była wybrykiem natury, cielątkiem o pięciu nogach czy czymś takim”. Oszukał ją podobnie jak hrabia Spondey oszukał jej matkę. „Różnica była taka, że Spondey zabrał klejnoty i uciekł do innej kobiety, Hiszpan natomiast zabrał Juttcie jej wspomnienia i uwolnił się od niej, żeby powrócić do pisania”. Jutta przyjęła jego zniknięcie. Nie szukała go. „Znienawidziła go w ciągu jednej nocy, w czasie której przeczytała posklejane rękopisy. Chciała zapomnieć, że kogoś takiego mogła pokochać”. Trochę brakowało mi jego postaci przez całą książkę – pojawił się tylko na początku i na końcu. Z mężem połączyła ją „przyjaźń i lojalność”, jednak „jej życie przedtem było tabu”. Mimo wszystko „pod pojęciem mężczyzny Jutta wciąż miała na myśli Hiszpana. Był to ideał polegający na syntonii ciał i ducha”. Jutta nie mogła być jednak w pełni szczęśliwa, bo nigdy nie miała matczynej miłości. Jutta przechodzi wielką przemianę. Najpierw liczyła się dla niej miłość, potem pieniądze. Bardziej opłacalne był „wystawianie swojego ciała na lubieżne pieszczoty tych dwóch sentymentalnych i obleśnych jednocześnie, niestarych staruchów, ale to tak się opłacało bardziej niż ślęczenie w biurze projektów za jakąś marną sumę przez cały miesiąc”. Można odnieść wrażenie, że główna bohaterka zapomniała wtedy w ogóle o uczuciach. Pieniądze stały się bezwartościowe, gdy zachowała na raka. Wniosek: priorytety w życiu człowieka się zmieniają. Ciało człowieka przechodzi wielką przemianę. Piękne, sprawne, potem pomarszczone, niedołężne, chorowite. Co więcej, ciało Jutty było niczyje. Ani jej, ani kochanków. Poddane procesom, na które człowiek paradoksalnie wpływu nie ma, obumiera. Na ludzkie ciało i psychikę nieustannie rezonują dobre, złe momenty, radości, traumatyczne wydarzenia. Można powiedzieć, że Kofta nawiązała do motywu traumy transgenetycznej, przekazanej matrylinearnie. Ani babcia Jutty, ani matka nie potrafiły wykrzesać z siebie prawdziwej, czułej miłości do dziecka. Jednak główna bohaterka to przekazywanie traumy przerywa. Paradoksalnie to choroba pozwala jej przerwać błędne koło. Judyth swoimi czarami przywraca zdrowie Jutty i staje się dla niej matką (której nigdy tak naprawdę nie miała). Judyth stworzyła wspólnotę kobiet, która pomaga w cierpieniu. Pozbawia ono płci, więc należy walczyć o kobiecość. Przyznać muszę, że nawiązania do filozofii, religii (o połączeniu wielu religii) i łaciny, według mnie, nic do powieści nie wnosiło. Wprowadzały tylko sztuczną metafizykę, która ostro kontrastowała z pierwotnymi instynktami bohaterów, uwikłanych w mroczne, wręcz surrealistyczne romanse. W tym wszystkim jest jednak trochę wiary w dobre intencje ludzi.

Pani Beata napisała tę książkę z właściwym dla siebie wdziękiem. To ciekawa historia, która prowadzi nas przez życie aktorki. Dowcip, dystans do siebie i barwna opowieść. Jednak ponieważ lubię mocniej zgłębiać historię tamtych lat, mam pewien niedosyt. I uważam, że wiele spraw zostało przedstawionych zbyt cukierkowo. Maryla Rodowicz swego czasu pisała książki z większym jajem.

Uwielbiam Urszulę Dudziak. Jej optymizm i radość życia powinny być dostępne w szczepionce. Ale, I TO WAŻNE! jej życie nie było usłane różami. Swoje przeszła. I to też dla mnie bardzo ważne. Bo to nie jest jakiś bezsensowny optymizm, to jest...jak w piosence (choć NIE Urszuli Dudziak) "wiele dni, wiele lat, czas nas uczy pogody". Tekst Jacek Cygan. Kanoniczne wykonanie Grażyna Łobaszewska.

To pierwsze moje zetknięcie z gawędą barową. Zapewne, gdybym wcześniej nie wiedział o tytułowym miejscu, nie zabrałbym się za jej przeczytanie. Byłby to jednak błąd, bo książka jest warta poświęcenia jej uwagi. Bardzo przystępnie napisana, z lekkim humorem, może uprzyjemnić deszczowe popołudnie. Historyjki nie są ani zbyt długie, ani zbyt szczegółowe. Kilka z nich to perełki. No i ten Kraków...

Ciepłe i barwne snuje Autorka opowieści o poetach, pisarzach, aktorach płci obojga. Nie są to pełnokrwiste biografie, a raczej impresje biograficzne mogące stanowić zachętę do sięgnięcia po szersze opracowania. Książkę czyta się świetnie, historie niektórych bohaterów splecione są w bardzo osobisty sposób z losami Poetki. O czym pięknie i zajmująco opowiada. Wszystkie osoby to postaci nietuzinkowe, nieobce mi, ale o niektórych dowiedziałam się czegoś co poruszyło jakąś wewnętrzną strunę i będę szukała dalszych spotkań z nimi.