Usta-usta

Skończyłam czytać tę książkę w ostatnią niedzielę sierpnia, ale wrześniowy szał szkolny spowodował, że dopiero teraz znalazłam chwilę, by napisać o niej parę słów.

Trochę z przekory i trochę z ciekawości po nią sięgnęłam – ktoś znajomy ocenił, że to taka książka ani dobra, ani zła, można przeczytać, ale nieprzeczytanie to żadna strata. Opinia raczej zniechęcająca niż zachęcająca, ale też intrygująca. Po lekturze stwierdzam, że przynajmniej do pewnego momentu również książka okazała się taka.

Dawno temu pewien zwyczajny student Jeff uratował tonącego Francisa Arsenaulta, znanego w świecie sztuki milionera, właściciela galerii, słynącego z wyjątkowego oka do artystów i dzieł. Po wielu latach Jeff spotyka na lotnisku swojego dawnego kolegę ze studiów, w tamtych czasach równie zwyczajnego jak on sam (jedyne co go wyróżniało, to pomieszkiwanie w domu Brada Pitta). Lot się opóźnia, a Jeff zachowuje się tak, jakby zbyt długo dźwigał w sobie opowieść o uratowaniu czyjegoś życia i o konsekwencjach tego czynu – i jakby to spotkanie traktował jako nadarzającą się okazję, by ją wreszcie z siebie wyrzucić. Okazję, której ewidentnie nie chce zmarnować – i dlatego, mimo że w czasach studenckich nie łączyła go z kolegą zażyłość, to właśnie jemu o wszystkim opowiada. Tak jakby bał się, że już nigdy więcej nie odważy się tego zrobić. Trudno mi stwierdzić, czy kolega – niespełniony literat – był wyczekiwaną, czy jednak po prostu przypadkową publicznością. Z pewnością powiedzieć, że słuchaczem, to za mało, ponieważ Jeff odgrywa przed nim coś na kształt przedstawienia, ale czy żali się, czy przechwala – to też trudno stwierdzić.

W każdym razie, snuje swoją opowieść. O tym, że od momentu uratowania Francisa poczuł się do niego dziwnie przywiązany. Nie to, że poczuł związek z innym człowiekiem, ale jakby przytwierdzenie, jak przytwierdza się jeden element do drugiego. Prześladuje go również sama wizja akcji ratunkowej, którą rozkłada na czynniki pierwsze. Poznaje tożsamość i adres uratowanego, zbiera informacje o nim, zaczyna chodzić za Francisem, obserwować jego miejsce pracy, a pewnego dnia wreszcie wchodzi do galerii i… Zostaje jej pracownikiem. Czy to chora fascynacja? Czy poczucie wypełnienia czymś swojego życia, nadania mu jakiegoś biegu, znalezienia jakiegokolwiek celu? Czy zwykłe wyrachowanie, spychane w podświadomość poczucie, że coś się od Francisa Jeffowi należy? Znów, trudno stwierdzić. Jeff sam zdaje się tego nie wiedzieć, ale ta dziwna gra wciąga go coraz bardziej. Handel dziełami sztuki i funkcjonowanie galerii są mu obce, jednak ze zleconymi zadaniami radzi sobie nieźle i stopniowo dostaje coraz poważniejsze, ciekawsze. A gdzieś tam pod powierzchnią buzują nieczyste zagrania i ciemne sprawki Francisa. Jeff nie narzuca się szefowi, ale nieustannie go obserwuje w nerwowym i jednocześnie ekscytującym napięciu. Zbliża się także mocno do jego rodziny – i tu zaczyna się kolejny rozdział tej historii. Ostatni akord przed… Nieoczekiwaną katastrofą? Łatwym do przewidzenia końcem? Nowym początkiem? Zaplanowanym działaniem? Nie wiadomo.

I choć tyle w tej powieści niewiadomych, to informacja podana w ostatnim zdaniu była naprawdę przewidywalna. Czytelnik pewnie lubi mieć rację, ale czy dobrze robi książce, gdy przekonuje się o tym zbyt szybko i czyta do ostatniej strony tylko po to, by swoją rację potwierdzić? Jestem zdziwiona, bo niejednoznaczna i niepokojąca relacja między Francisem i Jeffem naprawdę miała moc, którą niestety utraciła wraz z bardzo oczywistym rozwiązaniem. Tak jakby autor miał jedynie ¾ pomysłu na książkę i na zakończenie już go zabrakło.

Co nie zmienia faktu, że dwa fragmenty o wymowie uniwersalnej tu znalazłam i będę je wykorzystywać na zajęciach w szkole. Oto one:

„Aby osiągnąć sukces, niezależnie od dziedziny, trzeba przede wszystkim stawiać właściwe pytania. Malarz, dajmy na to, może w trakcie pracy nad serią obrazów pytać siebie: <<Czy to jest piękne? Czy to jest piękne?>>, nie zdając sobie sprawy, że to pytanie wiedzie go na manowce, ponieważ odciąga jego uwagę od spraw istotnych dla jego rozwoju jako twórcy.” (s. 69)

„Jedyne, czego potrzebujesz, to śmiałość w wyrażaniu swoich opinii.” (s. 176)

Skończyłam czytać tę książkę w ostatnią niedzielę sierpnia, ale wrześniowy szał szkolny spowodował, że dopiero teraz znalazłam chwilę, by napisać o niej parę słów.

Trochę z przekory i trochę z ciekawości po nią sięgnęłam – ktoś znajomy ocenił, że to taka książka ani dobra, ani zła, można przeczytać, ale nieprzeczytanie to żadna strata. Opinia raczej zniechęcająca niż...